Phần thứ tư — Phẩm "Cúng dường tốt-đổ-ba" (tốt-đổ-ba: tức stupa, ngôi tháp xây để thờ xá-lợi, tức di cốt của Phật), thứ ba, phần hai.
Lúc ấy Thiên Đế Thích (vua cõi trời Ba Mươi Ba, một vị thần hộ trì đạo Phật) bạch Phật rằng: "Bạch Thế Tôn (bậc được cả thế gian tôn kính, tức Đức Phật), Bát-nhã ba-la-mật-đa (trí tuệ hoàn hảo, thấy suốt bản chất rỗng không của mọi sự vật, đưa người sang bờ giác ngộ) như thế thật lạ lùng hiếm có. Nó có thể chế ngự các vị Bồ-tát Ma-ha-tát (bậc đại Bồ-tát: người phát nguyện tu thành Phật để cứu độ mọi chúng sinh), khiến họ lìa bỏ lòng kiêu mạn mà hồi hướng (đem công đức mình đã tu hướng về một mục đích) về nhất thiết trí trí (trí tuệ biết tất cả một cách trọn vẹn của Phật) mà họ mong cầu."
Khi ấy Phật bảo Thiên Đế Thích: "Vì sao Bát-nhã ba-la-mật-đa lạ lùng hiếm có, có thể chế ngự các vị Bồ-tát Ma-ha-tát, khiến họ lìa bỏ lòng kiêu mạn mà hồi hướng về nhất thiết trí trí mà họ mong cầu?"
Thiên Đế Thích thưa: "Bạch Thế Tôn, nếu Bồ-tát Ma-ha-tát không nương vào Bát-nhã ba-la-mật-đa mà tu bố thí (đem của cải, sức lực, giáo pháp cho người) cho đến bát-nhã (tức sáu ba-la-mật-đa, sáu pháp tu hoàn hảo: bố thí, giữ giới, nhẫn nhục, siêng năng, thiền định, trí tuệ) cùng các pháp khác của Phật, thì vì không có phương tiện thiện xảo (sự khéo léo trong cách tu và cách giúp người), nên tuy tu các điều lành mà vẫn sinh lòng kiêu mạn, không thể hồi hướng về nhất thiết trí trí. Nếu Bồ-tát Ma-ha-tát nương vào Bát-nhã ba-la-mật-đa mà tu bố thí cho đến bát-nhã cùng các pháp khác của Phật, thì vì có phương tiện thiện xảo, nên các điều lành đã tu chế ngự được lòng kiêu mạn, hồi hướng về nhất thiết trí trí mà họ mong cầu."
Khi ấy Phật bảo Thiên Đế Thích: "Đúng vậy, đúng vậy, đúng như ông nói. Này Kiều-thi-ca (họ của Đế Thích khi còn làm người, Phật dùng tên này để gọi ông)! Nếu những người con trai lành, con gái lành (người có lòng tin và hạnh tốt theo đạo Phật) có thể đối với Bát-nhã ba-la-mật-đa mà hết lòng lắng nghe, thọ trì (tiếp nhận và ghi nhớ giữ gìn), đọc tụng, siêng năng tu học, suy ngẫm đúng lý, chép viết, giảng giải và truyền bá rộng rãi, thì những người ấy thân tâm yên vui, không bị mọi tai họa bất ngờ xâm hại quấy nhiễu.
Nếu họ ở trong quân ngũ, lúc giao chiến trên trận, mà hết lòng tụng niệm Bát-nhã ba-la-mật-đa như thế, đối với mọi hữu tình (chúng sinh có tình thức) đều khởi lòng thương yêu che chở, thì sẽ không bị đao gậy làm tổn thương hay giết hại. Kẻ thù đối mặt đều sinh lòng hiền từ; nếu có kẻ sinh lòng ác thì tự nhiên cũng thua lui. Những người con trai lành, con gái lành ấy mà ở trong quân ngũ bị đao tên làm hại đến mất mạng thì quyết không có chuyện đó. Vì sao vậy? Này Kiều-thi-ca, vì những người ấy tu hành Bát-nhã ba-la-mật-đa, tự mình hàng phục được mọi thứ đao gậy là phiền não và nghiệp ác, lại cũng trừ được các đao gậy phiền não và nghiệp ác của người khác.
Lại nữa, này Kiều-thi-ca, nếu những người con trai lành, con gái lành có thể đối với Bát-nhã ba-la-mật-đa mà hết lòng lắng nghe, thọ trì, đọc tụng, siêng năng tu học, suy ngẫm đúng lý, cúng dường, cung kính, tôn trọng, ngợi khen, chép viết, giảng giải và truyền bá rộng rãi, thì mọi thứ thuốc độc, bùa ngải nuôi trùng độc, ma quỷ, yểm bùa trù ếm, phép chú thuật đều không thể hại được họ; nước không thể dìm chết, lửa không thể thiêu đốt; đao gậy, thú dữ, giặc thù, thần ác, các loài tà và yêu quái núi sông đều không thể làm tổn hại.
Vì sao vậy? Này Kiều-thi-ca, vì Bát-nhã ba-la-mật-đa như thế là đại thần chú (câu chú có sức thiêng lớn lao), là đại minh chú (câu chú sáng suốt lớn, phá tan mọi tối tăm), là vô thượng chú (câu chú không gì cao hơn), là vô đẳng đẳng chú (câu chú không gì sánh bằng). Bát-nhã ba-la-mật-đa như thế là vua của các câu chú, cao nhất, mầu nhiệm nhất, không gì theo kịp; có uy lực lớn, có thể hàng phục tất cả mà không bị bất cứ thứ gì hàng phục. Những người con trai lành, con gái lành ấy siêng năng tu học vua chú như thế thì không làm hại mình, không làm hại người, cũng không làm hại cả hai.
Này Kiều-thi-ca, khi những người ấy học vua chú lớn Bát-nhã ba-la-mật-đa này, tuy đối với cái tôi và mọi sự vật đều không thấy có gì để nắm bắt, mà vẫn chứng được Vô thượng chính đẳng Bồ-đề (sự giác ngộ cao nhất, chân chính và trọn vẹn của Phật). Nhờ đó đạt được nhất thiết trí trí, thấy rõ tâm và hạnh khác nhau của từng loài hữu tình, rồi tùy chỗ thích hợp mà chuyển pháp luân vô thượng (giảng dạy giáo pháp cao nhất; giáo pháp được ví như bánh xe lăn đi nghiền nát phiền não), khiến họ làm đúng như lời dạy mà được lợi ích lớn.
Vì sao vậy? Này Kiều-thi-ca, vì các vị Bồ-tát trong quá khứ, vị lai và hiện tại đều học vua thần chú lớn Bát-nhã ba-la-mật-đa rất sâu này, nên không gì không đạt được, không gì không chứng được; vì thế gọi là nhất thiết trí trí.
Này Kiều-thi-ca, nếu những người con trai lành, con gái lành đối với Bát-nhã ba-la-mật-đa này mà hết lòng lắng nghe, thọ trì, đọc tụng, siêng năng tu học, suy ngẫm đúng lý, cúng dường, cung kính, tôn trọng, ngợi khen, chép viết, giảng giải và truyền bá rộng rãi, thì sẽ được những công đức như thế ở đời này và đời sau.
Lại nữa, này Kiều-thi-ca, nếu những người con trai lành, con gái lành chép vua thần chú lớn Bát-nhã ba-la-mật-đa này, đặt ở chỗ sạch sẽ mà cúng dường, cung kính, tôn trọng, ngợi khen, thì dù không lắng nghe, thọ trì, đọc tụng, siêng năng tu học, suy ngẫm đúng lý, cũng không chỉ bày giảng giải cho người khác, nhưng ở nơi ấy — dù là nước, làng ấp hay kinh đô — người và các loài phi nhân (quỷ thần cùng những loài không phải người) đều không bị mọi tai họa bất ngờ và dịch bệnh làm tổn hại.
Lại nữa, này Kiều-thi-ca, nếu những người con trai lành, con gái lành sợ hãi kẻ thù, thú dữ, tai họa bất ngờ, bùa yểm trù ếm, dịch bệnh, thuốc độc, chú thuật…, thì nên chép vua thần chú lớn Bát-nhã ba-la-mật-đa, nhiều ít tùy sức, cho vào túi thơm, đặt trong ống báu (?), luôn mang theo bên mình mà cúng dường, cung kính. Mọi điều sợ hãi đều tiêu tan hết, trời, rồng, quỷ thần thường đến giữ gìn che chở; chỉ trừ nghiệp ác từ đời trước đáng phải chịu.
Này Kiều-thi-ca, ví như có người, hoặc loài bàng sinh (súc vật), đi vào khu vườn cây Bồ-đề (nơi Phật ngồi thành đạo) hoặc đến bên cạnh khu vườn ấy, thì người và loài phi nhân không thể làm hại. Vì sao vậy? Này Kiều-thi-ca, vì chư Phật trong quá khứ, vị lai và hiện tại đều ngồi ở chỗ này mà chứng được Vô thượng chính đẳng Bồ-đề; chứng Bồ-đề rồi thì ban cho các hữu tình sự không sợ hãi, không kinh hoàng, không oán thù, không tổn hại, thân tâm yên vui. Nên biết Bát-nhã ba-la-mật-đa ở bất cứ nơi nào cũng như vậy: mọi trời, rồng, a-tố-lạc (tức a-tu-la, loài thần có sức mạnh, hay gây chiến với chư thiên)… thường đến giữ gìn che chở.
Này Kiều-thi-ca, Bát-nhã ba-la-mật-đa như thế ở nơi nào thì nên biết nơi ấy chính là chế-đa (nơi thờ phụng linh thiêng như tháp, điện thờ) thật sự, mọi hữu tình đều nên kính lễ, nên dùng đủ thứ phẩm vật cúng dường thượng hạng mà cúng dường, cung kính, tôn trọng, ngợi khen. Vì sao vậy? Vì đó là chỗ nương tựa của mọi hữu tình."
Lúc ấy Thiên Đế Thích lại bạch Phật: "Nếu có những người con trai lành, con gái lành chép Bát-nhã ba-la-mật-đa này, trang hoàng đủ cách mà cúng dường, cung kính, tôn trọng, ngợi khen, lại dùng đủ thứ tràng hoa thượng hạng, hương xoa, hương rải, y phục, chuỗi ngọc đeo, cờ báu, phướn, lọng, các thứ quý lạ tuyệt đẹp, âm nhạc và đèn sáng để cúng dường; lại có những người con trai lành, con gái lành, sau khi Phật nhập Niết-bàn (ở đây chỉ việc Phật qua đời, hoàn toàn ra khỏi sinh tử), dựng tốt-đổ-ba trang hoàng bằng bảy thứ báu (vàng, bạc, lưu ly, pha lê, xà cừ, ngọc đỏ, mã não), đựng thiết-lợi-la (tức xá-lợi, di cốt của Phật sau khi hỏa táng) trong hộp báu đặt vào trong đó mà cúng dường, cung kính, tôn trọng, ngợi khen, lại dùng đủ thứ tràng hoa thượng hạng, hương xoa, hương rải, y phục, chuỗi ngọc, cờ báu, phướn, lọng, các thứ quý lạ tuyệt đẹp, âm nhạc và đèn sáng để cúng dường; thì phúc mà hai hạng người ấy đạt được, bên nào nhiều hơn?"
Khi ấy Phật bảo Thiên Đế Thích: "Nay ta hỏi lại ông, ông cứ tùy ý mà đáp. Ông nghĩ sao: nhất thiết trí trí mà Như Lai đạt được, Vô thượng chính đẳng Bồ-đề mà Như Lai chứng được, cùng thân làm chỗ nương của các thứ ấy, là nhờ tu học theo con đường nào mà có?"
Thiên Đế Thích thưa: "Nhất thiết trí trí mà Như Lai đạt được, Vô thượng chính đẳng Bồ-đề mà Như Lai chứng được, cùng thân làm chỗ nương, đều là nhờ tu học theo Bát-nhã ba-la-mật-đa mà có."
Khi ấy Phật bảo Thiên Đế Thích: "Đúng vậy, đúng vậy, đúng như ông nói. Ta nhờ tu học theo Bát-nhã ba-la-mật-đa mà đạt được nhất thiết trí trí, Vô thượng chính đẳng Bồ-đề đã chứng và thân làm chỗ nương. Vì sao vậy? Này Kiều-thi-ca, không học Bát-nhã ba-la-mật-đa mà đạt được nhất thiết trí trí, Vô thượng chính đẳng Bồ-đề và thân làm chỗ nương thì không có chuyện đó.
Này Kiều-thi-ca, không phải chỉ vì có được thân tướng hảo (thân mang ba mươi hai tướng tốt và tám mươi vẻ đẹp của bậc Phật) mà gọi là Như Lai, Ứng, Chính Đẳng Giác (ba danh hiệu của Phật: bậc từ chân lý mà đến; bậc đáng được cúng dường; bậc giác ngộ chân chính và trọn vẹn). Phải chứng được nhất thiết trí trí mới gọi là Như Lai, Ứng, Chính Đẳng Giác.
Này Kiều-thi-ca, nhất thiết trí trí mà Như Lai đạt được phải lấy Bát-nhã ba-la-mật-đa làm nhân mới sinh ra; thân tướng hảo của Phật chỉ là chỗ nương. Nếu không nương vào thân tướng hảo của Phật thì trí ấy không do đâu mà hiện khởi. Vì thế Bát-nhã ba-la-mật-đa chính là nhân sinh ra nhất thiết trí trí; vì muốn trí ấy hiện ra trước mắt và nối tiếp không dứt, nên lại tu tập thành thân tướng hảo của Phật.
Thân tướng hảo này nếu không phải là chỗ nương của trí biết khắp (trí tuệ thấu suốt mọi sự của Phật), thì mọi trời, rồng, người và phi nhân không cần phải dốc hết lòng thành cúng dường, cung kính. Vì thân tướng hảo là chỗ nương của trí biết khắp của Phật, nên trời, rồng, người, phi nhân mới cúng dường, cung kính. Vì duyên cớ ấy, sau khi ta nhập Niết-bàn, trời, rồng, thần, người, phi nhân… cúng dường, cung kính xá-lợi của ta.
Này Kiều-thi-ca, nếu những người con trai lành, con gái lành chép Bát-nhã ba-la-mật-đa này mà cúng dường, cung kính, tôn trọng, ngợi khen, thì tức là cúng dường nhất thiết trí trí, cúng dường thân tướng hảo của Phật là chỗ nương của trí ấy, và cả xá-lợi của Phật sau khi nhập Niết-bàn. Vì sao vậy? Này Kiều-thi-ca, vì nhất thiết trí trí, thân tướng hảo và xá-lợi đều lấy Bát-nhã ba-la-mật-đa làm gốc rễ.
Vì thế, này Kiều-thi-ca, nếu những người con trai lành, con gái lành chép Bát-nhã ba-la-mật-đa này, trang hoàng đủ cách mà cúng dường, cung kính, tôn trọng, ngợi khen, lại dùng đủ thứ tràng hoa thượng hạng cho đến đèn sáng để cúng dường; lại có những người con trai lành, con gái lành, sau khi Phật nhập Niết-bàn, dựng tốt-đổ-ba trang hoàng bằng bảy thứ báu, đựng xá-lợi Phật trong hộp báu đặt vào trong đó mà cúng dường, cung kính, tôn trọng, ngợi khen, lại dùng đủ thứ tràng hoa thượng hạng cho đến đèn sáng để cúng dường; thì trong phúc của hai hạng người ấy, người trước nhiều hơn gấp vô lượng lần. Vì sao vậy? Này Kiều-thi-ca, vì những người con trai lành, con gái lành cúng dường Bát-nhã ba-la-mật-đa tức là cúng dường nhất thiết trí trí, thân tướng hảo của Phật và xá-lợi."
Lúc ấy Thiên Đế Thích liền bạch Phật: "Người ở Thiệm-bộ châu (châu lục phía nam núi Tu-di, nơi loài người chúng ta ở) đối với Bát-nhã ba-la-mật-đa này lại không thể chép viết, trang hoàng bằng các thứ báu mà cúng dường, cung kính, tôn trọng, ngợi khen, không thể lắng nghe, thọ trì, đọc tụng, siêng năng tu học, suy ngẫm đúng lý. Lẽ nào họ không biết rằng chép Bát-nhã ba-la-mật-đa này, trang hoàng bằng các thứ báu mà cúng dường, cung kính, tôn trọng, ngợi khen, hết lòng lắng nghe, thọ trì, đọc tụng, siêng năng tu học, suy ngẫm đúng lý thì sẽ được đủ thứ công đức và lợi ích thù thắng hay sao?"
Khi ấy Phật bảo Thiên Đế Thích: "Nay ta hỏi lại ông, ông cứ tùy ý mà đáp. Ông nghĩ sao: trong Thiệm-bộ châu có bao nhiêu người thành tựu chứng tịnh đối với Phật (niềm tin trong sạch, vững chắc không lay chuyển, có được nhờ tự thấy chân lý), thành tựu chứng tịnh đối với Pháp, thành tựu chứng tịnh đối với Tăng? Có bao nhiêu người đạt được quả Dự lưu (bậc thánh đầu tiên, đã vào dòng thánh), hoặc quả Nhất lai (bậc thánh chỉ còn trở lại cõi người một lần), hoặc quả Bất hoàn (bậc thánh không còn trở lại cõi dục), hoặc quả A-la-hán (bậc thánh đã dứt hết phiền não, ra khỏi sinh tử)? Có bao nhiêu người phát tâm quyết hướng về Bồ-đề Độc giác (sự giác ngộ của bậc tự mình ngộ đạo không cần thầy, không giáo hóa rộng)? Có bao nhiêu người phát tâm quyết hướng về Vô thượng chính đẳng Bồ-đề của chư Phật?"
Thiên Đế Thích thưa: "Trong Thiệm-bộ châu có ít người thành tựu chứng tịnh đối với Phật, đối với Pháp, đối với Tăng; càng ít người hơn đạt được quả Dự lưu, hoặc quả Nhất lai, hoặc quả Bất hoàn, hoặc quả A-la-hán; càng ít người hơn phát tâm quyết hướng về Bồ-đề Độc giác; càng ít người hơn nữa phát tâm quyết hướng về Vô thượng chính đẳng Bồ-đề của chư Phật."
Khi ấy Phật bảo Thiên Đế Thích: "Đúng vậy, đúng vậy, đúng như ông nói. Này Kiều-thi-ca, trong Thiệm-bộ châu chỉ có rất ít người thành tựu chứng tịnh đối với Phật, đối với Pháp, đối với Tăng; càng ít người hơn đạt được quả Dự lưu, hoặc quả Nhất lai, hoặc quả Bất hoàn, hoặc quả A-la-hán; càng ít người hơn phát tâm quyết hướng về Bồ-đề Độc giác; càng ít người hơn phát tâm quyết hướng về Vô thượng chính đẳng Bồ-đề của chư Phật. Trong số đã phát tâm, càng ít người hơn siêng năng tu học hạnh hướng về Bồ-đề. Trong số siêng năng tu học hạnh Bồ-đề, càng ít người hơn tin nhận Bát-nhã ba-la-mật-đa này từ đáy lòng. Trong số đã tin nhận sâu xa, càng ít người hơn tu hành Bát-nhã ba-la-mật-đa. Trong số đã tu hành, càng ít người hơn dần dần đứng vững ở địa bất thoái chuyển (giai đoạn tu không còn lùi sụt trên đường thành Phật). Trong số đã đứng ở địa ấy, càng ít người hơn mau chứng Vô thượng chính đẳng Bồ-đề.
Này Kiều-thi-ca, Bồ-tát Ma-ha-tát nào đã đứng vững ở địa bất thoái chuyển, cầu chứng Vô thượng chính đẳng Bồ-đề, thì mới có thể từ đáy lòng cung kính tin nhận Bát-nhã ba-la-mật-đa rất sâu, hết lòng lắng nghe, thọ trì, đọc tụng, siêng năng tu học, suy ngẫm đúng lý, cũng có thể giảng nói cho người khác không sai lệch, lại dùng đủ thứ tràng hoa thượng hạng cho đến đèn sáng mà cúng dường, cung kính, tôn trọng, ngợi khen.
Này Kiều-thi-ca, ta dùng Phật nhãn (con mắt của Phật, thấy suốt mọi sự) trong sạch không gì ngăn ngại, nhìn khắp vô số thế giới mười phương, thấy tuy có vô lượng vô số hữu tình phát tâm Bồ-đề (tâm cầu giác ngộ thành Phật), tu hạnh Bồ-tát, nhưng vì xa rời phương tiện thiện xảo của Bát-nhã ba-la-mật-đa rất sâu, nên chỉ có một, hai, ba hữu tình đứng được ở địa bất thoái chuyển của Bồ-tát; phần nhiều đều lùi sụt rơi vào bậc thấp kém về ý chí và về hạnh tu của Thanh văn (người nghe lời Phật dạy mà tu, chỉ cầu giải thoát cho riêng mình) và Độc giác. Vì sao vậy? Này Kiều-thi-ca, vì Vô thượng chính đẳng Bồ-đề của chư Phật có công đức vô biên, rất khó chứng được; những hữu tình trí tuệ kém, biếng nhác, siêng năng yếu ớt, sự hiểu biết và niềm tin non kém, tầm thường thì không thể chứng được.
Vì thế, này Kiều-thi-ca, nếu những người con trai lành, con gái lành phát tâm Bồ-đề, tu hạnh Bồ-tát, muốn đứng ở địa bất thoái chuyển của Bồ-tát, mau chứng Vô thượng chính đẳng Bồ-đề mà không gặp trở ngại, thì nên đối với Bát-nhã ba-la-mật-đa mà nhiều lần lắng nghe, thọ trì, đọc tụng, siêng năng tu học, suy ngẫm đúng lý, chịu khó thưa hỏi thầy, vui lòng giảng nói cho người khác; lại nên chép viết, trang hoàng bằng các thứ báu mà cúng dường, cung kính, tôn trọng, ngợi khen. Vì sao vậy? Này Kiều-thi-ca, những người ấy nên nghĩ thế này: 'Như Lai thuở xưa khi còn ở địa vị Bồ-tát, thường siêng tu học nghĩa lý rất sâu của Bát-nhã ba-la-mật-đa như thế mà chứng được Vô thượng chính đẳng Bồ-đề. Chúng ta cũng nên siêng năng tu học Bát-nhã ba-la-mật-đa như thế. Đó là bậc Đại sư của ta; ta theo đó mà học thì điều nguyện ước sẽ được thành tựu.' Này Kiều-thi-ca, các vị Bồ-tát Ma-ha-tát, dù khi Phật còn ở đời hay sau khi Phật nhập Niết-bàn, đều nên thường nương vào Bát-nhã ba-la-mật-đa rất sâu mà siêng năng tu học."
Lúc ấy Thiên Đế Thích lại bạch Phật: "Nếu những người con trai lành, con gái lành đối với Bát-nhã ba-la-mật-đa rất sâu mà hết lòng lắng nghe, thọ trì, đọc tụng, siêng năng tu học, suy ngẫm đúng lý, rộng vì hữu tình mà giảng nói truyền bá; hoặc chép viết, trang hoàng bằng các thứ báu, lại dùng đủ thứ tràng hoa thượng hạng cho đến đèn sáng mà cúng dường, cung kính, tôn trọng, ngợi khen, thì những người ấy nhờ nhân duyên ấy được bao nhiêu phúc?"
Khi ấy Phật bảo Thiên Đế Thích: "Khối phúc mà những người ấy đạt được là vô lượng vô biên, không thể nghĩ bàn, không thể cân đếm, dùng số đếm hay ví dụ cũng không thể nói hết.
Lại nữa, này Kiều-thi-ca, nếu những người con trai lành, con gái lành, sau khi chư Như Lai nhập Niết-bàn, vì cúng dường xá-lợi của Phật mà dùng bảy thứ báu đẹp dựng tốt-đổ-ba, xen lẫn đủ thứ quý lạ để trang hoàng, lại dùng đủ thứ tràng hoa đẹp của cõi trời cho đến đèn sáng, suốt cả đời mình mà cúng dường, cung kính, tôn trọng, ngợi khen, thì ông nghĩ sao: những người ấy nhờ nhân duyên ấy được phúc có nhiều không?"
Thiên Đế Thích thưa: "Rất nhiều, bạch Thế Tôn! Rất nhiều, bạch Thiện Thệ (bậc đã khéo đi đến bờ giải thoát, một danh hiệu của Phật)!"
Phật bảo Kiều-thi-ca: "Nếu có những người con trai lành, con gái lành đối với nghĩa lý rất sâu của Bát-nhã ba-la-mật-đa này, dùng tâm trong sạch mà cung kính tin hiểu; vì cầu Vô thượng chính đẳng Bồ-đề mà hết lòng lắng nghe, thọ trì, đọc tụng, siêng năng tu học, suy ngẫm đúng lý, rộng vì hữu tình mà giảng nói chỉ bày, dùng trí tuệ vượt bậc mà xem xét kỹ càng; vì muốn chính pháp (giáo pháp chân chính của Phật) tồn tại lâu dài ở đời, vì muốn Phật nhãn không bị đứt mất, vì muốn chính pháp không bị chìm khuất, vì muốn thu nhận che chở các Bồ-tát khiến họ ngày càng thêm đông, vì muốn pháp nhãn (con mắt thấy rõ chân lý) trong sạch của thế gian không bị đứt mất, mà chép viết Bát-nhã ba-la-mật-đa rất sâu như thế, trang hoàng bằng các thứ báu, lại dùng đủ thứ tràng hoa thượng hạng, hương xoa, hương rải, y phục, chuỗi ngọc, cờ báu, phướn, lọng, các thứ quý lạ tuyệt đẹp, âm nhạc và đèn sáng mà cúng dường, cung kính, tôn trọng, ngợi khen, thì công đức những người ấy đạt được nhiều hơn người trước vô lượng vô số lần.
Lại nữa, này Kiều-thi-ca, hãy gác việc ấy lại. Nếu những người con trai lành, con gái lành, sau khi chư Như Lai nhập Niết-bàn, vì cúng dường xá-lợi của Phật mà dùng bảy thứ báu đẹp dựng tốt-đổ-ba, xen lẫn đủ thứ quý lạ để trang hoàng, dựng như thế đầy khắp cả một Thiệm-bộ châu, hoặc bốn đại châu (bốn châu lục lớn ở bốn phía núi Tu-di, hợp thành một thế giới), hoặc một tiểu thiên giới (một nghìn thế giới như thế), hoặc một trung thiên giới (một nghìn tiểu thiên giới), hoặc cả tam thiên đại thiên thế giới (một nghìn trung thiên giới, tức một tỉ thế giới), đều dùng đủ thứ tràng hoa đẹp của cõi trời cho đến đèn sáng, suốt cả đời mình mà cúng dường, cung kính, tôn trọng, ngợi khen, thì ông nghĩ sao: những người ấy nhờ nhân duyên ấy được phúc có nhiều không?"
Thiên Đế Thích thưa: "Rất nhiều, bạch Thế Tôn! Rất nhiều, bạch Thiện Thệ!"
Phật bảo Kiều-thi-ca: "Nếu có những người con trai lành, con gái lành đối với nghĩa lý rất sâu của Bát-nhã ba-la-mật-đa này, dùng tâm trong sạch mà cung kính tin hiểu; vì cầu Vô thượng chính đẳng Bồ-đề mà hết lòng lắng nghe, thọ trì, đọc tụng, siêng năng tu học, suy ngẫm đúng lý, rộng vì hữu tình mà giảng nói chỉ bày, dùng trí tuệ vượt bậc mà xem xét kỹ càng; vì muốn chính pháp tồn tại lâu dài ở đời, vì muốn Phật nhãn không bị đứt mất, vì muốn chính pháp không bị chìm khuất, vì muốn thu nhận che chở các Bồ-tát khiến họ ngày càng thêm đông, vì muốn pháp nhãn trong sạch của thế gian không bị đứt mất, mà chép viết Bát-nhã ba-la-mật-đa rất sâu như thế, trang hoàng bằng các thứ báu, lại dùng đủ thứ tràng hoa thượng hạng, hương xoa, hương rải, y phục, chuỗi ngọc, cờ báu, phướn, lọng, các thứ quý lạ tuyệt đẹp, âm nhạc và đèn sáng mà cúng dường, cung kính, tôn trọng, ngợi khen, thì công đức những người ấy đạt được nhiều hơn người trước vô lượng vô số lần."
"Lại nữa, này Kiều-thi-ca, hãy gác việc ấy lại. Giả sử tất cả hữu tình trong Thiệm-bộ châu này, hoặc tất cả hữu tình trong bốn đại châu, hoặc tất cả hữu tình trong một tiểu thiên giới, hoặc tất cả hữu tình trong một trung thiên giới, hoặc tất cả hữu tình trong tam thiên đại thiên thế giới, mỗi người sau khi Như Lai nhập Niết-bàn, vì cúng dường xá-lợi của Phật mà dùng bảy thứ báu đẹp dựng riêng một tốt-đổ-ba lớn, xen lẫn đủ thứ quý lạ để trang hoàng, đều dùng đủ thứ tràng hoa đẹp của cõi trời cho đến đèn sáng, suốt cả đời mình, ai nấy đều ở nơi tốt-đổ-ba của mình mà cúng dường, cung kính, tôn trọng, ngợi khen, thì ông nghĩ sao: các loài hữu tình trong Thiệm-bộ châu này, hoặc bốn đại châu, hoặc tiểu thiên giới, hoặc trung thiên giới, hoặc đại thiên giới, nhờ nhân duyên ấy được phúc có nhiều không?"
Thiên Đế Thích thưa: "Rất nhiều, bạch Thế Tôn! Rất nhiều, bạch Thiện Thệ!"
Phật bảo Kiều-thi-ca: "Nếu có những người con trai lành, con gái lành đối với nghĩa lý rất sâu của Bát-nhã ba-la-mật-đa này, dùng tâm trong sạch mà cung kính tin hiểu; vì cầu Vô thượng chính đẳng Bồ-đề mà hết lòng lắng nghe, thọ trì, đọc tụng, siêng năng tu học, suy ngẫm đúng lý, rộng vì hữu tình mà giảng nói chỉ bày, dùng trí tuệ vượt bậc mà xem xét kỹ càng; vì muốn chính pháp tồn tại lâu dài ở đời, vì muốn Phật nhãn không bị đứt mất, vì muốn chính pháp không bị chìm khuất, vì muốn thu nhận che chở các Bồ-tát khiến họ ngày càng thêm đông, vì muốn pháp nhãn trong sạch của thế gian không bị đứt mất, mà chép viết Bát-nhã ba-la-mật-đa rất sâu như thế, trang hoàng bằng các thứ báu, lại dùng đủ thứ tràng hoa thượng hạng, hương xoa, hương rải, y phục, chuỗi ngọc, cờ báu, phướn, lọng, các thứ quý lạ tuyệt đẹp, âm nhạc và đèn sáng mà cúng dường, cung kính, tôn trọng, ngợi khen, thì công đức những người ấy đạt được nhiều hơn người trước vô lượng vô số lần.
Lại nữa, này Kiều-thi-ca, hãy gác việc ấy lại. Giả sử các loài hữu tình trong Thiệm-bộ châu này cùng một lúc, không trước không sau, đều được làm người; mỗi một người ấy, sau khi chư Như Lai nhập Niết-bàn, vì cúng dường xá-lợi của Phật mà dùng bảy thứ báu đẹp dựng tốt-đổ-ba, xen lẫn đủ thứ quý lạ để trang hoàng, mỗi người như thế dựng đầy khắp Thiệm-bộ châu. Hoặc các loài hữu tình trong bốn đại châu cùng một lúc đều được làm người; mỗi một người ấy, sau khi chư Như Lai nhập Niết-bàn, vì cúng dường xá-lợi của Phật mà dùng bảy thứ báu đẹp dựng tốt-đổ-ba, xen lẫn đủ thứ quý lạ để trang hoàng, mỗi người như thế dựng đầy khắp bốn đại châu. Hoặc các loài hữu tình trong tiểu thiên giới cùng một lúc đều được làm người; mỗi một người ấy, sau khi chư Như Lai nhập Niết-bàn, vì cúng dường xá-lợi của Phật mà dùng bảy thứ báu đẹp dựng tốt-đổ-ba, xen lẫn đủ thứ quý lạ để trang hoàng, mỗi người như thế dựng đầy khắp tiểu thiên giới. Hoặc các loài hữu tình trong trung thiên giới cùng một lúc đều được làm người; mỗi một người ấy, sau khi chư Như Lai nhập Niết-bàn, vì cúng dường xá-lợi của Phật mà dùng bảy thứ báu đẹp dựng tốt-đổ-ba, xen lẫn đủ thứ quý lạ để trang hoàng, mỗi người như thế dựng đầy khắp trung thiên giới. Hoặc các loài hữu tình trong tam thiên đại thiên thế giới cùng một lúc đều được làm người; mỗi một người ấy, sau khi chư Như Lai nhập Niết-bàn, vì cúng dường xá-lợi của Phật mà dùng bảy thứ báu đẹp dựng tốt-đổ-ba, xen lẫn đủ thứ quý lạ để trang hoàng, mỗi người như thế dựng đầy khắp đại thiên giới. Những người như thế, mỗi người đều dùng đủ thứ tràng hoa đẹp của cõi trời cho đến đèn sáng, trải qua một kiếp (khoảng thời gian dài đến mức không thể tính đếm) hoặc hơn một kiếp, ai nấy đều ở nơi tốt-đổ-ba của mình mà cúng dường, cung kính, tôn trọng, ngợi khen. Ông nghĩ sao: các loài hữu tình trong Thiệm-bộ châu này, hoặc bốn đại châu, hoặc tiểu thiên giới, hoặc trung thiên giới, hoặc đại thiên giới, nhờ nhân duyên ấy được phúc có nhiều không?"
Thiên Đế Thích thưa: "Rất nhiều, bạch Thế Tôn! Rất nhiều, bạch Thiện Thệ!"
Phật bảo Kiều-thi-ca: "Nếu có những người con trai lành, con gái lành đối với nghĩa lý rất sâu của Bát-nhã ba-la-mật-đa này, dùng tâm trong sạch mà cung kính tin hiểu; vì cầu Vô thượng chính đẳng Bồ-đề mà hết lòng lắng nghe, thọ trì, đọc tụng, siêng năng tu học, suy ngẫm đúng lý, rộng vì hữu tình mà giảng nói chỉ bày, dùng trí tuệ vượt bậc mà xem xét kỹ càng; vì muốn chính pháp tồn tại lâu dài ở đời, vì muốn Phật nhãn không bị đứt mất, vì muốn chính pháp không bị chìm khuất, vì muốn thu nhận che chở các Bồ-tát khiến họ ngày càng thêm đông, vì muốn pháp nhãn trong sạch của thế gian không bị đứt mất, mà chép viết Bát-nhã ba-la-mật-đa rất sâu như thế, trang hoàng bằng các thứ báu, lại dùng đủ thứ tràng hoa thượng hạng, hương xoa, hương rải, y phục, chuỗi ngọc, cờ báu, phướn, lọng, các thứ quý lạ tuyệt đẹp, âm nhạc và đèn sáng mà cúng dường, cung kính, tôn trọng, ngợi khen, thì công đức những người ấy đạt được nhiều hơn người trước vô lượng vô số lần."
Lúc ấy Thiên Đế Thích liền bạch Phật: "Đúng như thế, bạch Thế Tôn! Đúng như thế, bạch Thiện Thệ! Nếu những người con trai lành, con gái lành cúng dường, cung kính, tôn trọng, ngợi khen Bát-nhã ba-la-mật-đa rất sâu, thì nên biết như thế tức là cúng dường, cung kính, tôn trọng, ngợi khen nhất thiết trí trí của chư Phật trong quá khứ, vị lai và hiện tại.
Bạch Thế Tôn, hãy gác lại việc vừa nói về tất cả hữu tình trong tam thiên đại thiên thế giới vì cúng dường xá-lợi của Phật mà mỗi người, sau khi Như Lai nhập Niết-bàn, dùng bảy thứ báu đẹp dựng tốt-đổ-ba. Giả sử tất cả hữu tình trong các thế giới ở mười phương, mỗi phương nhiều như số cát sông Căng-già (sông Hằng ở Ấn Độ, cát của nó dùng để ví số nhiều không đếm xuể), cùng một lúc đều được làm người; mỗi một người ấy, sau khi Như Lai nhập Niết-bàn, vì cúng dường xá-lợi của Phật mà dùng bảy thứ báu đẹp dựng tốt-đổ-ba, xen lẫn đủ thứ quý lạ để trang hoàng, mỗi người như thế đều dựng đầy khắp các cõi Phật ở mười phương nhiều như cát sông Căng-già, mỗi người đều dùng đủ thứ tràng hoa đẹp của cõi trời cho đến đèn sáng, trải qua một kiếp hoặc hơn một kiếp mà cúng dường, cung kính, tôn trọng, ngợi khen; thì khối phúc mà các hữu tình ấy nhờ nhân duyên ấy đạt được tuy là vô lượng nhưng vẫn còn có hạn.
Còn những người con trai lành, con gái lành đối với nghĩa lý rất sâu của Bát-nhã ba-la-mật-đa này, dùng tâm trong sạch mà cung kính tin hiểu; vì cầu Vô thượng chính đẳng Bồ-đề mà hết lòng lắng nghe, thọ trì, đọc tụng, siêng năng tu học, suy ngẫm đúng lý, rộng vì hữu tình mà giảng nói chỉ bày, dùng trí tuệ vượt bậc mà xem xét kỹ càng; vì muốn chính pháp tồn tại lâu dài ở đời, vì muốn Phật nhãn không bị đứt mất, vì muốn chính pháp không bị chìm khuất, vì muốn thu nhận che chở các Bồ-tát khiến họ ngày càng thêm đông, vì muốn pháp nhãn trong sạch của thế gian không bị đứt mất, mà chép viết Bát-nhã ba-la-mật-đa rất sâu như thế, trang hoàng bằng các thứ báu, lại dùng đủ thứ tràng hoa thượng hạng, hương xoa, hương rải, y phục, chuỗi ngọc, cờ báu, phướn, lọng, các thứ quý lạ tuyệt đẹp, âm nhạc và đèn sáng mà cúng dường, cung kính, tôn trọng, ngợi khen, thì công đức những người ấy đạt được nhiều hơn những người kia vô lượng vô biên, không thể nghĩ bàn, không thể cân đếm, dùng số đếm hay ví dụ cũng không thể nói hết."
Khi ấy Phật bảo Thiên Đế Thích: "Đúng vậy, đúng vậy, đúng như ông nói. Này Kiều-thi-ca, khối phúc mà những người con trai lành, con gái lành ấy đạt được nơi Bát-nhã ba-la-mật-đa rất sâu là vô lượng vô biên, không thể nghĩ bàn, không thể cân đếm, dùng số đếm hay ví dụ cũng không thể nói hết. Vì sao vậy? Này Kiều-thi-ca, vì Bát-nhã ba-la-mật-đa rất sâu có thể sinh ra nhất thiết trí trí của Như Lai, mà nhất thiết trí trí của tất cả Như Lai lại có thể sinh ra xá-lợi của chư Phật.
Vì thế, này Kiều-thi-ca, nếu những người con trai lành, con gái lành có thể đối với nghĩa lý rất sâu của Bát-nhã ba-la-mật-đa, dùng tâm trong sạch mà cung kính tin hiểu; vì cầu Vô thượng chính đẳng Bồ-đề mà hết lòng lắng nghe, thọ trì, đọc tụng, siêng năng tu học, suy ngẫm đúng lý, rộng vì hữu tình mà giảng nói chỉ bày, dùng trí tuệ vượt bậc mà xem xét kỹ càng; vì muốn chính pháp tồn tại lâu dài ở đời, vì muốn Phật nhãn không bị đứt mất, vì muốn chính pháp không bị chìm khuất, vì muốn thu nhận che chở các Bồ-tát khiến họ ngày càng thêm đông, vì muốn pháp nhãn trong sạch của thế gian không bị đứt mất, mà chép viết Bát-nhã ba-la-mật-đa rất sâu như thế, trang hoàng bằng các thứ báu, lại dùng đủ thứ tràng hoa thượng hạng, hương xoa, hương rải, y phục, chuỗi ngọc, cờ báu, phướn, lọng, các thứ quý lạ tuyệt đẹp, âm nhạc và đèn sáng mà cúng dường, cung kính, tôn trọng, ngợi khen, thì công đức những người ấy đạt được so với phúc dựng các tốt-đổ-ba và cúng dường nói ở trước, hơn gấp trăm lần, hơn gấp nghìn lần, cho đến hơn gấp ổ-ba-ni-sát-đàm lần (một con số lớn đến mức không thể tính đếm, ý nói không sao so sánh được)."
Lúc ấy trong hội có bốn vạn thiên tử (các vị thần cõi trời) đồng thanh thưa với Thiên Đế Thích: "Thưa Đại tiên (lời tôn xưng Đế Thích), đối với Bát-nhã ba-la-mật-đa rất sâu này, ngài nên lắng nghe, thọ trì, đọc tụng, siêng năng tu học, suy ngẫm đúng lý, rộng vì người khác mà phân tích giảng giải, cúng dường, cung kính, tôn trọng, ngợi khen. Vì sao vậy? Vì nếu có thể đối với Bát-nhã ba-la-mật-đa rất sâu này mà hết lòng lắng nghe, thọ trì, đọc tụng, siêng năng tu học, suy ngẫm đúng lý, rộng vì người khác mà phân tích giảng giải, cúng dường, cung kính, tôn trọng, ngợi khen, thì sẽ khiến mọi điều ác giảm bớt, mọi điều lành tăng thêm."
Khi ấy Phật bảo Thiên Đế Thích: "Ông nên đối với Bát-nhã ba-la-mật-đa rất sâu này mà hết lòng lắng nghe, thọ trì, đọc tụng, siêng năng tu học, suy ngẫm đúng lý, rộng vì người khác mà phân tích giảng giải, cúng dường, cung kính, tôn trọng, ngợi khen. Vì sao vậy? Nếu a-tố-lạc (tức a-tu-la, loài thần có sức mạnh, hay gây chiến với chư thiên) và bè đảng xấu ác của chúng nảy ra ý nghĩ: 'Chúng ta sẽ gây chiến với trời Ba Mươi Ba (cõi trời trên đỉnh núi Tu-di, do Đế Thích làm chủ)', thì khi ấy các ông cùng quyến thuộc chư thiên nên hết lòng thành tụng niệm Bát-nhã ba-la-mật-đa rất sâu như thế, cúng dường, cung kính, tôn trọng, ngợi khen. Khi đó lòng ác mà a-tố-lạc và bè đảng chúng đã khởi lên liền đều tắt mất."
Lúc ấy Thiên Đế Thích liền bạch Phật: "Bát-nhã ba-la-mật-đa rất sâu là đại thần chú (câu chú có sức thiêng lớn lao), là đại minh chú (câu chú sáng suốt lớn, phá tan mọi tối tăm), là vô thượng chú (câu chú không gì cao hơn), là vô đẳng đẳng chú (câu chú không gì sánh bằng), là vua của mọi câu chú, tôn quý nhất, thù thắng nhất, cao nhất, mầu nhiệm nhất, có thể hàng phục tất cả mà không bị bất cứ thứ gì hàng phục. Vì sao vậy? Vì Bát-nhã ba-la-mật-đa rất sâu có thể diệt mọi điều ác bất thiện, có thể làm tròn đầy mọi điều lành thù thắng."
Khi ấy Phật bảo Thiên Đế Thích: "Đúng vậy, đúng vậy, đúng như ông nói. Vì sao vậy? Này Kiều-thi-ca (họ của Đế Thích khi còn làm người, Phật dùng tên này để gọi ông), chư Phật trong quá khứ, vị lai và hiện tại đều nương vào vua thần chú lớn Bát-nhã ba-la-mật-đa rất sâu như thế mà chứng được Vô thượng chính đẳng Bồ-đề (sự giác ngộ cao nhất, chân chính và trọn vẹn của Phật), chuyển pháp luân mầu nhiệm (giảng dạy giáo pháp; giáo pháp được ví như bánh xe lăn đi nghiền nát phiền não) để cứu độ chúng hữu tình (chúng sinh có tình thức). Ta cũng nương vào vua thần chú lớn Bát-nhã ba-la-mật-đa rất sâu này mà chứng được Vô thượng chính đẳng Bồ-đề, vì chư thiên và loài người mà giảng giáo pháp vô thượng.
Này Kiều-thi-ca, nương vào vua thần chú lớn Bát-nhã ba-la-mật-đa rất sâu, thế gian mới có mười thiện nghiệp đạo (mười điều lành: không giết hại, không trộm cắp, không tà dâm, không nói dối, không nói đâm thọc, không nói lời độc ác, không nói lời thêu dệt, không tham lam, không giận dữ, không tà kiến) tương ưng với các giác chi (các yếu tố dẫn đến giác ngộ); hoặc bốn tĩnh lự (bốn tầng thiền định của cõi Sắc), hoặc bốn vô lượng (bốn tâm thương yêu, xót thương, vui theo, buông xả trải rộng không giới hạn), hoặc bốn định vô sắc (bốn tầng thiền định cao, vượt khỏi mọi hình sắc), hoặc ba mươi bảy pháp Bồ-đề phần (ba mươi bảy phương pháp tu giúp đạt đến giác ngộ), hoặc sáu thần thông (sáu năng lực siêu phàm: thấy xa, nghe xa, biết tâm người, biết đời trước, biến hóa đi lại tự tại, dứt sạch phiền não), hoặc vô lượng vô biên pháp khác của Phật.
Này Kiều-thi-ca, nói tóm lại, tám vạn bốn nghìn pháp uẩn (kho giáo pháp, ý nói toàn bộ giáo pháp) lành đều nương vào vua thần chú lớn Bát-nhã ba-la-mật-đa rất sâu mà xuất hiện ở đời. Này Kiều-thi-ca, tất cả Phật trí, trí tự nhiên khởi (trí tuệ tự sinh ra, không do thầy dạy), trí bất tư nghị (trí tuệ không thể nghĩ bàn) đều nương vào vua thần chú lớn Bát-nhã ba-la-mật-đa mà xuất hiện ở đời.
Này Kiều-thi-ca, nương vào vua thần chú lớn Bát-nhã ba-la-mật-đa rất sâu, thế gian mới có Bồ-tát (người phát nguyện tu thành Phật để cứu độ chúng sinh) xuất hiện. Nương vào Bồ-tát, thế gian mới có mười thiện nghiệp đạo tương ưng với giác chi, hoặc bốn tĩnh lự, hoặc bốn vô lượng, hoặc bốn định vô sắc, hoặc ba mươi bảy pháp Bồ-đề phần, hoặc sáu thần thông, hoặc vô lượng vô biên pháp khác của Phật đều được xuất hiện. Khi chư Như Lai, Ứng, Chính Đẳng Giác (ba danh hiệu của Phật: bậc từ chân lý mà đến; bậc đáng được cúng dường; bậc giác ngộ chân chính và trọn vẹn) không ra đời, chỉ có Bồ-tát, nhờ sức tiếp nối (ảnh hưởng còn chảy tiếp như dòng nước cùng loại) của Bát-nhã ba-la-mật-đa rất sâu đã nghe từ trước, thành tựu phương tiện thiện xảo (sự khéo léo trong cách tu và cách giúp người) thù thắng, vì thương xót các hữu tình trong thế gian mà đặt bày, dựng lập mười thiện nghiệp đạo tương ưng với giác chi, hoặc bốn tĩnh lự, hoặc bốn vô lượng, hoặc bốn định vô sắc, hoặc ba mươi bảy pháp Bồ-đề phần, hoặc sáu thần thông, hoặc vô lượng vô biên pháp khác của Phật.
Này Kiều-thi-ca, ví như ban đêm nhờ ánh sáng vầng trăng tròn chiếu đến mà các vì sao và cây thuốc… tùy theo sức của mình đều được tăng thịnh. Cũng như vậy, khi đức Như Lai, Ứng, Chính Đẳng Giác trước đã diệt độ, chính pháp (giáo pháp chân chính của Phật) đã chìm khuất, mà đức Phật sau chưa ra đời, thì mọi hạnh theo pháp, hạnh tốt đẹp có trong thế gian đều nương vào Bồ-tát mà xuất hiện; còn mọi phương tiện thiện xảo của Bồ-tát đều nương vào Bát-nhã ba-la-mật-đa mà được thành tựu. Vì thế Bát-nhã ba-la-mật-đa là gốc rễ của mọi điều lành thù thắng.
Lại nữa, này Kiều-thi-ca, nếu những người con trai lành, con gái lành (người có lòng tin và hạnh tốt theo đạo Phật) đối với Bát-nhã ba-la-mật-đa rất sâu mà hết lòng lắng nghe, thọ trì (tiếp nhận và ghi nhớ giữ gìn), đọc tụng, siêng năng tu học, suy ngẫm đúng lý, chép viết, giảng giải và truyền bá rộng rãi, thì sẽ thành tựu các công đức và lợi ích thù thắng thuộc thế gian và xuất thế gian (vượt ra ngoài thế gian, tức giải thoát), ở hiện tại và vị lai."
Lúc ấy Thiên Đế Thích liền bạch Phật: "Những người con trai lành, con gái lành ấy thành tựu các công đức và lợi ích thù thắng thuộc thế gian và xuất thế gian, ở hiện tại và vị lai như thế nào?"
Khi ấy Phật bảo Thiên Đế Thích: "Những người con trai lành, con gái lành ấy, ở hiện tại không bị mọi thứ thuốc độc, bùa yểm trù ếm, chú thuật làm tổn hại; lửa không thể thiêu đốt, nước không thể dìm chết, các thứ đao gậy cũng không thể làm hại, cho đến không bị bốn trăm lẻ bốn thứ bệnh làm chết yểu; chỉ trừ quả báo dị thục (quả chín muồi về sau, khác thời với lúc gieo nhân) của định nghiệp (nghiệp đã định chắc phải chịu) từ đời trước, đáng phải chịu ngay đời này.
Này Kiều-thi-ca, những người ấy nếu gặp chuyện quan quyền kiện tụng hay giặc thù bức bách mà hết lòng tụng niệm Bát-nhã ba-la-mật-đa rất sâu, thì khi đến chỗ ấy, quyết không bị họ quở phạt hay làm hại; kẻ muốn tìm chỗ sơ hở để hại họ đều không tìm được. Vì sao vậy? Này Kiều-thi-ca, vì oai thần và sức mạnh của Bát-nhã ba-la-mật-đa rất sâu, theo lẽ tự nhiên là như vậy.
Này Kiều-thi-ca, những người ấy nếu muốn đến chỗ vua, hoàng tử, đại thần… mà hết lòng tụng niệm Bát-nhã ba-la-mật-đa rất sâu, thì chắc chắn được vua và những người ấy vui vẻ hỏi han, cúng dường, cung kính, tôn trọng, ngợi khen. Vì sao vậy? Này Kiều-thi-ca, vì Bát-nhã ba-la-mật-đa mà những người ấy tụng niệm thường khơi dậy đủ thứ việc thương yêu, xót thương đối với hữu tình. Vì nhân duyên ấy, ở chốn đồng hoang hiểm trở, người và loài phi nhân (quỷ thần cùng những loài không phải người) muốn tìm chỗ sơ hở để hại họ đều không được dịp. Này Kiều-thi-ca, những người ấy sẽ thành tựu được mọi công đức và lợi ích thù thắng ở hiện tại như thế.
Này Kiều-thi-ca, những người ấy sinh ra ở đâu cũng thường không xa lìa các điều lành thù thắng, không rơi vào đường ác (địa ngục, ngạ quỷ, súc sinh), làm lợi ích cho hữu tình, dần dần chứng được nhất thiết trí trí (trí tuệ biết tất cả một cách trọn vẹn của Phật). Này Kiều-thi-ca, những người ấy sẽ thành tựu được mọi công đức và lợi ích thù thắng ở vị lai như thế."
Lúc ấy có rất nhiều ngoại đạo phạm chí (người tu theo các đạo ngoài Phật giáo, phần nhiều thuộc giới Bà-la-môn) muốn tìm lỗi của Phật nên kéo đến chỗ Phật. Thiên Đế Thích thấy vậy nghĩ: "Nay đám đông ngoại đạo phạm chí này đến pháp hội rình tìm chỗ sơ hở của Phật, phải chăng là việc gây chướng ngại cho Bát-nhã? Ta nên tụng niệm Bát-nhã ba-la-mật-đa rất sâu đã nhận được từ Phật, khiến bọn tà kia quay trở về." Nghĩ xong liền tụng Bát-nhã ba-la-mật-đa rất sâu. Thế là đám đông ngoại đạo phạm chí từ xa cúi lễ, đi vòng quanh Thế Tôn theo chiều bên phải (cách tỏ lòng kính trọng), rồi theo đường cũ trở về.
Khi ấy Xá-lợi Tử (vị đệ tử bậc nhất về trí tuệ của Phật) thấy vậy nghĩ: "Họ có duyên cớ gì mà vừa đến đã quay về?" Phật biết ý ông, bảo Xá-lợi Tử: "Những ngoại đạo kia đến để tìm lỗi của ta. Nhờ Thiên Đế Thích tụng niệm Bát-nhã ba-la-mật-đa mà họ phải quay về. Này Xá-lợi Tử, ta hoàn toàn không thấy những ngoại đạo ấy có chút pháp trắng (điều lành trong sạch) nào; họ chỉ ôm lòng ác, vì muốn tìm lỗi của ta mà đến chỗ ta. Này Xá-lợi Tử, ta hoàn toàn không thấy trong khắp thế gian có thiên ma, ngoại đạo hay bất cứ loài hữu tình nào, khi Bát-nhã đang được giảng nói, mà ôm lòng ác ngang ngược đến tìm dịp quấy phá lại có thể thành công; vì uy lực của Bát-nhã không gì phá hoại nổi."
Lúc ấy Ác ma (tức Ma vương, kẻ chuyên phá hoại người tu đạo) thầm nghĩ: "Nay Phật đang được bốn chúng (tăng, ni, nam cư sĩ, nữ cư sĩ) vây quanh trước sau, chư thiên cõi Dục và cõi Sắc đều đến hội họp, Phật đang giảng nói Bát-nhã ba-la-mật-đa. Trong đây ắt có các vị đại Bồ-tát được tận mặt Phật thọ ký Bồ-đề (được Phật báo trước sẽ thành Phật), sẽ đạt được Vô thượng chính đẳng Bồ-đề, chuyển pháp luân mầu nhiệm làm trống rỗng cõi của ta. Ta nên đến đó phá hỏng con mắt ấy của họ." Nghĩ xong, Ác ma hóa ra bốn binh chủng (quân voi, quân ngựa, quân xe, quân bộ), ra oai hùng hổ kéo đến chỗ Phật.
Thiên Đế Thích thấy vậy nghĩ: "Phải chăng Ác ma hóa ra việc này, muốn đến quấy nhiễu Phật và gây chướng ngại cho Bát-nhã ba-la-mật-đa? Vì sao vậy? Bốn binh chủng như thế trang bị lộng lẫy, quân của các vua đều không sánh kịp, chắc chắn là do Ác ma hóa ra. Ác ma suốt đêm dài (ý nói suốt bao đời) rình tìm chỗ sơ hở của Phật, phá hoại các việc thù thắng mà hữu tình đang tu. Ta nên tụng niệm Bát-nhã ba-la-mật-đa rất sâu đã nhận được từ Phật, khiến Ác ma kia quay trở về." Thiên Đế Thích nghĩ xong liền tụng Bát-nhã ba-la-mật-đa rất sâu. Thế là Ác ma dần dần lui đi, vì bị uy lực của vua thần chú lớn Bát-nhã ba-la-mật-đa rất sâu bức bách.
Lúc ấy có vô lượng chư thiên trời Ba Mươi Ba cùng lúc hóa ra những đóa hoa trời đẹp đẽ mầu nhiệm (?), bay lên không trung rải trên Phật, chắp tay cung kính, cùng bạch Phật: "Nguyện Bát-nhã ba-la-mật-đa này tồn tại lâu dài trong loài người ở Thiệm-bộ châu. Hễ Bát-nhã ba-la-mật-đa còn lưu truyền trong loài người ở Thiệm-bộ châu, thì nên biết nơi ấy Phật, Pháp, Tăng ba ngôi báu thường không mất, làm lợi ích cho thế gian, khiến được lợi ích và an vui thù thắng." Khi ấy các vị trời ấy lại mỗi vị hóa ra những đóa hoa trời đẹp đẽ rải trên Phật, lại bạch Phật: "Nếu các hữu tình tu hành Bát-nhã ba-la-mật-đa, thì mọi Ác ma cùng quyến thuộc của chúng rình tìm chỗ sơ hở cũng không được dịp."
Lúc ấy Thiên Đế Thích liền bạch Phật: "Nếu các hữu tình chỉ cần nghe đến tên gọi và công đức của Bát-nhã ba-la-mật-đa, thì nên biết các loài hữu tình ấy đã từng cúng dường vô lượng chư Phật, ở chỗ chư Phật phát lời thệ nguyện rộng lớn, tích tập nhiều căn lành mới làm được việc ấy, không phải từ chút ít căn lành nhỏ nhoi mà ra. Huống chi là có thể lắng nghe, thọ trì, đọc tụng, siêng năng tu học, suy ngẫm đúng lý, chép viết, giảng giải, truyền bá rộng rãi, cúng dường, cung kính, tôn trọng, ngợi khen! Nên biết các loài hữu tình như thế có công đức và trí tuệ không thể nghĩ bàn. Vì sao vậy? Muốn cầu nhất thiết trí trí của chư Phật thì nên tìm trong nghĩa lý của Bát-nhã ba-la-mật-đa. Như loài hữu tình muốn tìm của báu lớn thì nên đến biển cả mà tìm cách siêng năng tìm kiếm; cũng vậy, muốn cầu nhất thiết trí trí thì nên tìm trong nghĩa lý của Bát-nhã ba-la-mật-đa."
Khi ấy Phật bảo Thiên Đế Thích: "Đúng vậy, đúng vậy, đúng như ông nói. Nhất thiết trí trí mà chư Phật đạt được đều nương vào Bát-nhã ba-la-mật-đa mà thành tựu. Vì thế Bát-nhã ba-la-mật-đa là gốc rễ thù thắng nhất của mọi pháp Phật."
Lúc ấy Khánh Hỷ (tức A-nan, vị đệ tử theo hầu Phật) liền bạch Phật: "Bạch Thế Tôn, vì duyên cớ gì Ngài không khen ngợi bố thí (đem của cải, sức lực, giáo pháp cho người), tịnh giới (giữ giới trong sạch), an nhẫn (nhẫn nhịn chịu đựng), tinh tấn (siêng năng không lười), tĩnh lự (thiền định) ba-la-mật-đa (pháp tu hoàn hảo đưa người sang bờ giác ngộ) cùng các công đức khác, mà chỉ khen ngợi Bát-nhã ba-la-mật-đa?"
Phật bảo Khánh Hỷ: "Vì Bát-nhã ba-la-mật-đa này có thể làm bậc tôn quý, làm người dẫn đường cho năm ba-la-mật-đa kia cùng các công đức khác, nên ta riêng khen ngợi. Lại nữa, Khánh Hỷ, ông nghĩ sao: nếu không hồi hướng (đem công đức đã tu hướng về một mục đích) về nhất thiết trí trí mà tu bố thí cho đến bát-nhã, thì có thể gọi là thật sự tu bố thí cho đến bát-nhã ba-la-mật-đa không?"
Khánh Hỷ đáp: "Thưa không, bạch Thế Tôn. Phải hồi hướng về nhất thiết trí trí mà tu bố thí cho đến bát-nhã, thì mới có thể gọi là thật sự tu bố thí cho đến bát-nhã ba-la-mật-đa."
Phật bảo Khánh Hỷ: "Ông nghĩ sao: nếu không hồi hướng về nhất thiết trí trí mà tu bố thí cho đến bát-nhã, thì những điều tu như thế có được gọi là bố thí ba-la-mật-đa… không?"
Khánh Hỷ đáp: "Thưa không, bạch Thế Tôn. Phải hồi hướng về nhất thiết trí trí mà tu bố thí cho đến bát-nhã, thì những điều tu như thế mới được gọi là bố thí ba-la-mật-đa…"
Phật bảo Khánh Hỷ: "Ông nghĩ sao: nếu không hồi hướng về nhất thiết trí trí mà tu căn lành, thì căn lành như thế có đạt đến chỗ rốt ráo trọn vẹn không?"
Khánh Hỷ đáp: "Thưa không, bạch Thế Tôn. Phải hồi hướng về nhất thiết trí trí mà tu căn lành, thì căn lành như thế mới đạt đến chỗ rốt ráo trọn vẹn."
Phật bảo Khánh Hỷ: "Ông nghĩ sao: nếu lìa Bát-nhã ba-la-mật-đa, có thể thật sự hồi hướng về nhất thiết trí trí không?"
Khánh Hỷ đáp: "Thưa không, bạch Thế Tôn. Phải có Bát-nhã ba-la-mật-đa mới thật sự hồi hướng về nhất thiết trí trí."
Phật bảo Khánh Hỷ: "Ông nghĩ sao: oai thần và công đức của Bát-nhã ba-la-mật-đa rất sâu có thể nghĩ bàn được không?"
Khánh Hỷ đáp: "Thưa không, bạch Thế Tôn. Oai thần và công đức của Bát-nhã ba-la-mật-đa rất sâu không thể nghĩ bàn, mọi căn lành khác đều không theo kịp."
Phật bảo Khánh Hỷ: "Vì nhân duyên ấy, ta nói Bát-nhã ba-la-mật-đa có thể làm bậc tôn quý, làm người dẫn đường cho năm ba-la-mật-đa kia cùng các công đức khác, có thể khiến năm ba-la-mật-đa kia cùng các công đức khác được rốt ráo tròn đầy; vì thế ta riêng khen ngợi. Nếu khen ngợi Bát-nhã ba-la-mật-đa thì cũng là khen ngợi năm ba-la-mật-đa kia cùng các công đức khác."
Lúc ấy Khánh Hỷ lại bạch Phật: "Thế nào là hồi hướng về nhất thiết trí trí mà tu bố thí cho đến bát-nhã ba-la-mật-đa cùng các công đức khác?"
Phật bảo Khánh Hỷ: "Lấy vô nhị (không phân thành hai, không thấy có đối lập giữa mình và người, giữa cái này và cái kia) làm phương cách, lấy vô sinh (thấy mọi sự vật vốn không thật có sinh ra) làm phương cách, lấy vô sở đắc (không chấp có gì để nắm giữ hay đạt được) làm phương cách mà hồi hướng về nhất thiết trí trí, nên tu bố thí cho đến bát-nhã ba-la-mật-đa cùng các công đức khác."
Cụ thọ (bậc đầy đủ tuổi thọ và đức hạnh, tiếng tôn xưng các vị tỳ-kheo) Khánh Hỷ lại bạch Phật: "Lấy cái gì vô nhị làm phương cách, vô sinh làm phương cách, vô sở đắc làm phương cách mà hồi hướng về nhất thiết trí trí, nên tu bố thí cho đến bát-nhã ba-la-mật-đa cùng các công đức khác?"
Phật bảo Khánh Hỷ: "Lấy sắc (thân thể và thế giới vật chất) cho đến thức (sự nhận biết của tâm) — tức năm uẩn, năm nhóm hợp thành con người — là vô nhị làm phương cách, vô sinh làm phương cách, vô sở đắc làm phương cách mà hồi hướng về nhất thiết trí trí, nên tu bố thí cho đến bát-nhã ba-la-mật-đa cùng các công đức khác. Vì các pháp như sắc… đều có tự tính vốn rỗng không (không có thực thể riêng tồn tại độc lập), và vì tự tính rỗng không của sắc… cùng bố thí… đều không phải là hai.
Khánh Hỷ nên biết, nhờ Bát-nhã ba-la-mật-đa rất sâu mới có thể hồi hướng về nhất thiết trí trí; nhờ có thể hồi hướng về nhất thiết trí trí mà khiến vô biên công đức như bố thí… được rốt ráo tròn đầy. Vì thế Bát-nhã ba-la-mật-đa làm bậc tôn quý, làm người dẫn đường cho mọi công đức như bố thí…
Khánh Hỷ nên biết, ví như hạt giống gieo trên mặt đất, các duyên hội đủ thì được sinh trưởng; nên biết mặt đất là chỗ nương, là cái giúp cho hạt giống sinh trưởng. Cũng như vậy, Bát-nhã ba-la-mật-đa cùng nhất thiết trí trí được hồi hướng đến, là chỗ nương, là cái dựng lập cho mọi công đức như bố thí…, khiến chúng được sinh trưởng. Vì thế nói Bát-nhã ba-la-mật-đa làm bậc tôn quý, làm người dẫn đường cho mọi công đức như bố thí…; vì thế ta riêng khen ngợi Bát-nhã ba-la-mật-đa rất sâu chứ không khen các công đức khác, vì khen ngợi Bát-nhã tức là khen ngợi các công đức khác."
Kinh Đại Bát-nhã ba-la-mật-đa, quyển thứ năm trăm bốn mươi.
Kinh Đại Bát-nhã ba-la-mật-đa, quyển thứ năm trăm bốn mươi mốt.
Tam tạng Pháp sư (vị thầy tinh thông cả ba kho kinh điển Phật giáo: kinh, luật, luận) Huyền Trang (cao tăng đời Đường, Trung Quốc) vâng chiếu vua dịch.
◄ Trước
Sau ►
Quay lại danh sách thiên · Giỏ video