Phần thứ tư, phẩm "Nhận biết việc ma" (những việc do ma, tức kẻ chuyên phá hoại sự tu hành, gây ra), thứ hai mươi mốt, đoạn hai.
Lại nữa, Thiện Hiện (tức tôn giả Tu-bồ-đề, một đại đệ tử của Phật)! Nếu các Bồ-tát (người phát tâm cầu thành Phật để cứu độ mọi chúng sinh) muốn chứng Vô thượng Chánh đẳng Bồ-đề (sự giác ngộ cao nhất, chân chánh, trọn khắp của Phật), thì nên hỏi kỹ các Bồ-tát khác: "Bồ-tát tu tập tất cả các bồ-đề phần pháp (các pháp tu giúp dẫn tới giác ngộ) như thế nào? Khơi lên tâm gì mà Bồ-tát có thể tập quán không (mọi pháp không có tự thể), vô tướng (không có hình tướng để nắm bắt), vô nguyện (không mong cầu), vô tác (không tạo tác), vô sinh (không sinh), vô diệt (không diệt), vô khởi (không khởi lên), vô tận (không cùng tận), vô tính (không có bản tính riêng), thật tế (chỗ chân thật rốt ráo của các pháp) mà không tác chứng (không dừng lại chứng nhập vào đó để thành quả giải thoát riêng cho mình), nhưng vẫn tu Bát-nhã Ba-la-mật-đa (trí tuệ thấu suốt đưa người sang bờ bên kia giải thoát)?"
Thiện Hiện nên biết: khi được hỏi như vậy, nếu Bồ-tát kia đáp rằng: "Các Bồ-tát Ma-ha-tát (Bồ-tát lớn, bậc Bồ-tát có tâm nguyện và công hạnh rộng lớn) chỉ nên suy nghĩ về không, vô tướng, cho đến thật tế, chứ không chỉ bày ra (cách thực hành); nên nghĩ đến việc không bỏ rơi mọi loài hữu tình (chúng sinh có tình thức), thâu nhận phương tiện thiện xảo (cách khéo léo, linh hoạt để tu và độ người) thù thắng", thì nên biết rằng Bồ-tát ấy trước đây chưa được chư Phật trao cho lời thọ ký bất thoái chuyển (lời Phật báo trước rằng người ấy chắc chắn sẽ thành Phật và không bao giờ còn thoái lui) đối với Vô thượng Chánh đẳng Bồ-đề. Vì sao vậy? Vì các Bồ-tát ấy chưa thể chỉ bày, phân biệt, làm sáng tỏ những tướng trạng của pháp bất cộng (những phẩm chất riêng, không chung với người khác) của chúng Bồ-tát ở bất thoái chuyển địa (giai vị không còn thoái lui); không biết đúng như thật những dấu hiệu, tướng trạng của các hạnh ở bất thoái chuyển địa mà người khác hỏi đến, nên cũng không thể trả lời.
Bấy giờ Thiện Hiện thưa Phật: "Có cách nào để biết các Bồ-tát là bất thoái chuyển chăng?" Phật bảo Thiện Hiện: "Cũng có cách để biết các Bồ-tát là bất thoái chuyển. Đó là: có Bồ-tát đối với Bát-nhã Ba-la-mật-đa sâu xa, dù đã nghe hay chưa nghe, vẫn có thể trả lời đúng như thật câu hỏi vừa nêu, có thể thực hành đúng như thật các hạnh của Bồ-tát ở bất thoái chuyển địa. Do đó mà biết Bồ-tát ấy là bất thoái chuyển."
Cụ thọ (bậc trưởng lão đáng kính) Thiện Hiện lại thưa: "Vì cớ gì có nhiều Bồ-tát cầu học Vô thượng Chánh đẳng Bồ-đề, mà ít người có thể trả lời đúng như thật?" Phật bảo Thiện Hiện: "Tuy có nhiều Bồ-tát cầu học Vô thượng Chánh đẳng Bồ-đề, nhưng ít Bồ-tát được nhận lời thọ ký về trí tuệ vi diệu của bất thoái chuyển địa như vậy. Ai đã được nhận lời thọ ký như thế thì đều có thể trả lời đúng như thật về điều này. Thiện Hiện nên biết: các Bồ-tát ấy có căn lành sáng sạch, trí tuệ sâu rộng; trời, người, a-tố-lạc (A-tu-la, một loài thần hay gây chiến) v.v. trong thế gian không thể phá hoại; chắc chắn sẽ chứng Vô thượng Chánh đẳng Bồ-đề.
Lại nữa, Thiện Hiện! Nếu các Bồ-tát cho đến trong mộng cũng không ưa thích các pháp trong tam giới (ba cõi luân hồi: cõi dục, cõi sắc, cõi vô sắc), cũng không khen ngợi các pháp thuộc địa vị Thanh văn (người nghe Phật dạy mà tu để tự giải thoát) và Độc giác (người tự mình giác ngộ nhờ quán lẽ nhân duyên, không cần thầy, cũng chỉ lo giải thoát riêng); tuy quán các pháp như cảnh thấy trong mộng nhưng không chứng nhập, không nắm lấy thật tế, thì nên biết đó là tướng của Bồ-tát ở bất thoái chuyển địa.
Lại nữa, Thiện Hiện! Nếu các Bồ-tát mộng thấy Như Lai, Ứng, Chánh Đẳng Giác (các danh hiệu của Phật: Như Lai là bậc đến từ chân như; Ứng là bậc đáng được cúng dường; Chánh Đẳng Giác là bậc giác ngộ chân chánh trọn khắp) ngồi trên tòa sư tử (tòa ngồi của Phật, ví Phật như sư tử chúa giữa muôn loài), có vô số trăm nghìn câu-chi (một đơn vị số rất lớn, thường hiểu là mười triệu) chúng bật-sô (tỳ-kheo, người nam xuất gia thọ giới đầy đủ) cung kính vây quanh để nghe Ngài thuyết pháp; hoặc thấy chính mình có việc như thế, thì nên biết đó là tướng của Bồ-tát ở bất thoái chuyển địa.
Lại nữa, Thiện Hiện! Nếu các Bồ-tát mộng thấy Như Lai, Ứng, Chánh Đẳng Giác với ba mươi hai tướng tốt và tám mươi vẻ đẹp phụ (những đặc điểm thân thể trang nghiêm của bậc Phật) đầy đủ trang nghiêm, hào quang thường trực tỏa sáng quanh thân một tầm (khoảng một sải tay), cùng vô lượng đại chúng vọt lên giữa hư không, hiện thần thông lớn, nói những điều cốt yếu của chánh pháp, hóa ra các hóa sĩ (người do thần thông biến hóa ra) khiến họ đi đến vô biên cõi Phật ở phương khác để làm Phật sự (công việc giáo hóa cứu độ chúng sinh của Phật); hoặc thấy chính mình có việc như thế, thì nên biết đó là tướng của Bồ-tát ở bất thoái chuyển địa.
Lại nữa, Thiện Hiện! Nếu các Bồ-tát mộng thấy giặc cướp hung dữ phá làng phá thành; hoặc thấy lửa bốc cháy thiêu rụi xóm làng; hoặc thấy sư tử, cọp, sói, thú dữ, rắn độc, bọ cạp ác muốn đến hại mình; hoặc thấy kẻ thù muốn chém đầu mình; hoặc thấy cha mẹ, vợ con, quyến thuộc sắp lìa đời; hoặc thấy bản thân bị những việc khổ khác dồn ép; tuy thấy những việc đáng sợ như thế nhưng không kinh hãi, cũng không lo buồn. Tỉnh mộng rồi liền có thể suy nghĩ: "Tam giới không thật, tất cả đều như cảnh thấy trong mộng. Khi ta đắc Vô thượng Chánh đẳng Giác, ta sẽ vì các loài hữu tình mà nói rằng mọi pháp trong tam giới đều hư dối, như cảnh trong mộng." Nên biết đó là tướng của Bồ-tát ở bất thoái chuyển địa.
Lại nữa, Thiện Hiện! Nếu các Bồ-tát cho đến trong mộng thấy các loài hữu tình ở địa ngục, bàng sinh (loài súc vật), cõi quỷ, liền nghĩ thế này: "Ta phải siêng năng tu các hạnh của Bồ-tát Ma-ha-tát, mau tiến tới Vô thượng Chánh đẳng Bồ-đề, để trong cõi Phật của ta không có địa ngục, bàng sinh, cõi quỷ, các ác thú (các đường xấu ác), thậm chí không có cả tên gọi của chúng." Tỉnh mộng rồi cũng nghĩ như thế. Thiện Hiện nên biết: khi các Bồ-tát ấy thành Phật, cõi nước thanh tịnh, chắc chắn không có ác thú, cũng không có tên gọi ác thú. Nên biết đó là tướng của Bồ-tát ở bất thoái chuyển địa.
Lại nữa, Thiện Hiện! Nếu các Bồ-tát trong mộng thấy lửa thiêu đốt các loài hữu tình ở địa ngục v.v., hoặc thấy lửa thiêu thành ấp xóm làng, liền phát thệ nguyện: "Nếu ta đã nhận lời thọ ký bất thoái chuyển, sẽ chứng Vô thượng Chánh đẳng Bồ-đề, thì nguyện đám lửa lớn này lập tức tắt hẳn, biến thành mát mẻ." Nếu Bồ-tát ấy phát nguyện xong, lửa trong mộng lập tức tắt hẳn, thì nên biết đã nhận lời thọ ký bất thoái chuyển. Nếu Bồ-tát ấy phát nguyện xong mà lửa trong mộng không tắt ngay, thì nên biết chưa nhận lời thọ ký bất thoái chuyển.
Lại nữa, Thiện Hiện! Nếu các Bồ-tát lúc thức tận mắt thấy lửa lớn bỗng bùng lên thiêu các thành ấp hoặc xóm làng, liền nghĩ: "Ta trong mộng hoặc lúc thức đã từng thấy mình có những dấu hiệu, tướng trạng của các hạnh ở bất thoái chuyển địa, nhưng chưa rõ thật hay giả. Nếu những gì ta thấy là có thật, thì nguyện đám lửa lớn này lập tức tắt hẳn, biến thành mát mẻ." Thiện Hiện nên biết: nếu Bồ-tát ấy phát thệ nguyện, nói lời thành thật như thế, lúc đó lửa lớn liền tắt hẳn, thì nên biết đã nhận lời thọ ký bất thoái chuyển. Nếu Bồ-tát ấy phát thệ nguyện, nói lời thành thật như thế mà lửa không tắt ngay, thì nên biết chưa nhận lời thọ ký bất thoái chuyển.
Lại nữa, Thiện Hiện! Nếu các Bồ-tát lúc thức thấy lửa thiêu các thành ấp hoặc xóm làng, liền nghĩ: "Ta trong mộng hoặc lúc thức đã từng thấy mình có những dấu hiệu, tướng trạng của các hạnh ở bất thoái chuyển địa. Nếu những gì ta thấy chắc chắn là có thật, ta ắt sẽ chứng Vô thượng Chánh đẳng Bồ-đề, thì nguyện đám lửa lớn này lập tức tắt hẳn, biến thành mát mẻ." Thiện Hiện nên biết: các Bồ-tát ấy phát thệ nguyện, nói lời thành thật xong, lúc đó lửa lớn không tắt hẳn ngay, mà thiêu một nhà, bỏ qua một nhà, lại thiêu một nhà; hoặc thiêu một ngõ, bỏ qua một ngõ, lại thiêu một ngõ; cứ lần lượt như thế rồi lửa mới tắt. Các Bồ-tát ấy chắc chắn đã nhận lời thọ ký bất thoái chuyển. Còn những nhà bị cháy là do các hữu tình ấy đã tạo tác và làm tăng trưởng nghiệp phá hoại chánh pháp. Họ do nghiệp này trước kia đã đọa vào ác thú, trong vô lượng kiếp (thời gian cực kỳ dài) chịu quả khổ chính, nay sinh làm người phải chịu phần tai họa còn lại; hoặc do nghiệp này lẽ ra sẽ đọa vào ác thú, trải qua vô lượng kiếp chịu quả khổ chính, nay đang ở cõi người nên trước hết hiện ra một chút tai họa nhỏ. Nên biết đó là tướng của Bồ-tát ở bất thoái chuyển địa.
Lại nữa, Thiện Hiện! Còn có những dấu hiệu, tướng trạng khác của các hạnh, nhờ đó biết là Bồ-tát Ma-ha-tát bất thoái chuyển. Ta sẽ vì ông mà phân biệt giảng giải. Ông hãy lắng nghe kỹ và suy nghĩ thật khéo." Thiện Hiện đáp: "Dạ vâng, xin Ngài nói, chúng con rất muốn nghe."
Phật bảo Thiện Hiện: "Nếu các Bồ-tát thấy có người đàn ông, hoặc đàn bà, hoặc bé trai, hoặc bé gái bị phi nhân (các loài quỷ thần, không phải người) ám nhập, chịu các khổ não mà không thoát ra được, liền nghĩ thế này: 'Nếu chư Như Lai, Ứng, Chánh Đẳng Giác biết ta đã có ý lạc (tâm ý ưa muốn, chí hướng sâu trong lòng) thanh tịnh mà trao cho ta lời thọ ký bất thoái chuyển đối với Vô thượng Chánh đẳng Bồ-đề; nếu ta từ lâu đã phát ý lạc thanh tịnh, cầu chứng Vô thượng Chánh đẳng Bồ-đề, xa lìa tác ý (sự hướng tâm, khởi ý) của Thanh văn, Độc giác, không dùng tác ý của Thanh văn, Độc giác để cầu chứng Vô thượng Chánh đẳng Bồ-đề; nếu ta trong tương lai chắc chắn đắc Vô thượng Chánh đẳng Bồ-đề, có thể suốt cả đời vị lai làm lợi ích, an vui cho các loài hữu tình; nếu trong mười phương thế giới hiện nay thật có vô lượng Như Lai, Ứng, Chánh Đẳng Giác đang nói những điều cốt yếu của chánh pháp làm lợi ích hữu tình, và chư Như Lai, Ứng, Chánh Đẳng Giác ấy không gì không thấy, không gì không biết, không gì không hiểu, không gì không chứng, hiện đang biết, thấy, rõ sự khác nhau trong ý lạc của tất cả hữu tình, thì xin hãy soi xét điều tâm ta đang nghĩ và lời thành thật của ta. Nếu ta thật có thể tu hạnh Bồ-tát, chắc chắn sẽ chứng Vô thượng Chánh đẳng Bồ-đề, cứu vớt hữu tình khỏi khổ sinh tử, thì nguyện người đàn ông này, hoặc người đàn bà này, hoặc bé trai này, hoặc bé gái này không còn bị phi nhân quấy nhiễu; phi nhân kia hãy theo lời ta mà lập tức bỏ đi.' Khi các Bồ-tát ấy nói lời này, nếu phi nhân kia không bỏ đi, thì nên biết chưa nhận lời thọ ký bất thoái chuyển; nếu phi nhân kia lập tức bỏ đi, thì nên biết đã nhận lời thọ ký bất thoái chuyển.
Lại nữa, Thiện Hiện! Có các Bồ-tát chưa tu hành đầy đủ tất cả Phật pháp, chưa vào chánh tính ly sinh của Bồ-tát (giai vị chắc chắn đi đúng đường thánh, lìa hẳn tính phàm phu), chưa thoát khỏi sự quấy phá của ác ma, chưa thể nhận biết các việc ma, chưa nhận lời thọ ký bất thoái chuyển về Bồ-đề, không tự xét được căn lành dày hay mỏng; tu được chút ít đã sinh tăng thượng mạn (kiêu mạn, chưa đạt mà tưởng mình đã đạt), bắt chước các Bồ-tát mà nói lời thành thật, liền bị ác ma lừa gạt. Nghĩa là Bồ-tát ấy thấy có người đàn ông, hoặc đàn bà, hoặc bé trai, hoặc bé gái bị phi nhân ám nhập, chịu các khổ não mà không thoát được, liền khinh suất nói lời thành thật: "Nếu ta đã được chư Phật quá khứ trao cho lời thọ ký bất thoái chuyển đối với Vô thượng Chánh đẳng Bồ-đề, thì xin cho người đàn ông, đàn bà... này không còn bị phi nhân quấy nhiễu; phi nhân kia hãy theo lời ta mà mau bỏ đi." Các Bồ-tát ấy nói lời này xong, lúc đó ác ma vì muốn lừa gạt nên liền xua đuổi phi nhân bỏ đi. Vì sao? Vì oai lực của ác ma hơn phi nhân kia, nên phi nhân nhận lệnh ma mà bỏ đi.
Khi ấy Bồ-tát kia thấy việc này rồi, vui mừng hớn hở, nghĩ rằng: "Phi nhân nay bỏ đi là do oai lực của ta. Vì sao? Vì phi nhân theo thệ nguyện ta phát ra mà buông tha những người nam nữ này, không có duyên cớ nào khác." Các Bồ-tát ấy không nhận biết được việc do ác ma làm, cho là sức của mình nên vui mừng hão; cậy vào đó mà khinh rẻ các Bồ-tát khác, nói rằng: "Ta đã được chư Phật quá khứ trao cho lời thọ ký bất thoái chuyển đối với Vô thượng Chánh đẳng Bồ-đề, nên thệ nguyện ta phát ra đều không uổng phí. Các ông chưa được chư Phật thọ ký, chớ nên bắt chước nói lời thành thật; nếu có hẹn ước gì ắt sẽ rỗng không, không có kết quả."
Các Bồ-tát ấy vì khinh rẻ, chê bai các Bồ-tát khác, vì cậy càn vào chút tài mọn, vì đối với các công đức mà sinh ra đủ loại tăng thượng mạn, nên xa lìa Vô thượng Chánh đẳng Bồ-đề, không thể chứng đắc Nhất thiết trí trí (trí tuệ biết trọn vẹn hết thảy của Phật). Các Bồ-tát ấy vì không có sức phương tiện thiện xảo, vì sinh ra đủ loại tăng thượng mạn, vì chê bai khinh rẻ các Bồ-tát khác, nên tuy siêng năng tinh tấn mà vẫn rơi vào địa vị Thanh văn hoặc Độc giác. Các Bồ-tát ấy vì phúc đức mỏng nên những việc lành đã làm và lời thành thật đã nói đều khuấy động việc ma. Các Bồ-tát ấy không thể gần gũi, cúng dường, cung kính, tôn trọng, khen ngợi bậc thiện tri thức (người thầy, người bạn hiền dẫn dắt trên đường tu) chân chính; không thể thưa hỏi về tướng trạng các hạnh của Bồ-tát đã đắc bất thoái chuyển; không thể thưa hỏi nhận lời chỉ dạy về những việc làm của các đạo quân ác ma; do đó sự trói buộc của ma càng thêm bền chắc. Vì sao vậy? Vì các Bồ-tát ấy chưa tu lâu sáu pháp đến bờ kia (sáu ba-la-mật: bố thí, trì giới, nhẫn nhục, tinh tấn, thiền định, trí tuệ), xa lìa phương tiện thiện xảo của Bát-nhã Ba-la-mật-đa, nên bị ác ma lừa gạt. Vì thế, Bồ-tát nên khéo nhận biết các việc ma và siêng tu việc lành.
Lại nữa, Thiện Hiện! Có các Bồ-tát chưa tu lâu sáu pháp đến bờ kia, xa lìa phương tiện thiện xảo của Bát-nhã Ba-la-mật-đa, nên bị ác ma lừa gạt. Nghĩa là có ác ma vì muốn lừa gạt, dùng mưu kế hóa ra đủ loại hình dạng, đến chỗ Bồ-tát nói thế này: "Này thiện nam tử! Ông có tự biết không? Chư Phật quá khứ đã từng thọ ký đại Bồ-đề cho ông. Đối với Vô thượng Chánh đẳng Bồ-đề, ông chắc chắn sẽ đắc, không còn thoái lui nữa. Cha mẹ, anh em, chị em, bạn bè, quyến thuộc của ông, cho đến tên gọi khác nhau của bảy đời, ta đều biết rõ. Ông sinh ở phương nọ, nước nọ, thành nọ, ấp nọ, xóm nọ. Ông sinh vào năm nọ, tháng nọ, ngày nọ, giờ nọ, dưới chòm sao chủ (tú tướng vương: chòm sao chủ quản lúc sinh) nọ."
Ác ma như thế, nếu thấy Bồ-tát bẩm tính mềm yếu, các căn (khả năng nhận thức, tư chất) chậm lụt, liền giả dối nói: "Căn tính ông bẩm thụ ở đời trước cũng đã như thế." Nếu thấy Bồ-tát bẩm tính cứng cỏi, các căn sáng lanh, liền giả dối nói: "Căn tính ông bẩm thụ ở đời trước cũng đã như thế." Nếu thấy Bồ-tát ở chốn a-luyện-nhã (nơi vắng vẻ xa làng xóm để tu), hoặc thường đi khất thực (xin ăn để nuôi thân), hoặc mỗi ngày chỉ ăn một bữa, hoặc ăn trong một lần ngồi (đã đứng dậy thì không ăn nữa), hoặc chỉ ăn trong một bát, hoặc ở bãi tha ma, hoặc ở ngoài trời, hoặc ở dưới gốc cây, hoặc mặc áo phấn tảo (áo may bằng vải vụn bỏ đi nhặt được), hoặc chỉ giữ ba tấm y, hoặc thường ngồi không nằm, hoặc giữ nguyên chỗ trải ngồi như cũ (không chọn lựa chỗ nằm ngồi), hoặc ít ham muốn, hoặc vui lòng biết đủ, hoặc ưa xa lìa chốn ồn ào, hoặc ưa định tâm vắng lặng, hoặc đầy đủ chánh niệm (tâm luôn tỉnh giác, ghi nhớ điều đúng), hoặc đầy đủ trí tuệ khéo léo, hoặc không trọng lợi dưỡng (lợi lộc, của cải được cúng dường), hoặc không quý danh tiếng, hoặc ưa thanh liêm tiết kiệm không xoa dầu thoa chân, hoặc bớt ngủ nghỉ, hoặc lìa trạo cử (tâm xao động, lăng xăng), hoặc ưa ít nói, hoặc ưa lời nói dịu dàng; ác ma thấy Bồ-tát này có đủ loại hạnh như thế rồi, liền giả dối nói: "Ở đời trước ông cũng đã như thế. Vì sao? Vì nay ông thành tựu được những công đức thù thắng như thế như thế, thế gian đều thấy; vậy đời trước chắc chắn ông cũng có những công đức thù thắng như thế. Ông nên tự mừng, tự an ủi, chớ tự xem thường mình."
Khi ấy Bồ-tát kia nghe ác ma nói về công đức quá khứ và tương lai của mình, lại nói về công đức hiện tại như tên tuổi của bạn bè và bản thân, kèm theo khen ngợi đủ loại căn lành thù thắng, liền vui mừng hớn hở, khởi tăng thượng mạn, khinh miệt chê mắng các Bồ-tát khác. Lúc đó ác ma biết người ấy tối tăm chậm lụt, sinh tăng thượng mạn, khinh miệt người khác, lại bảo: "Ông chắc chắn thành tựu công đức thù thắng, Như Lai quá khứ đã thọ ký cho ông. Đối với Vô thượng Chánh đẳng Bồ-đề, ông chắc chắn sẽ chứng đắc, không còn thoái lui nữa. Đã có điềm lành như thế hiện ra trước mắt rồi."
Bấy giờ ác ma vì muốn quấy phá, hoặc giả làm hình dạng người xuất gia, hoặc giả làm hình dạng người tại gia, hoặc giả làm đủ loại hình dạng như cha mẹ, anh em, chị em, bạn bè, Phạm chí (người tu theo đạo Bà-la-môn), thầy dạy, trời, rồng, dược-xoa (dạ-xoa, một loài quỷ thần), người, phi nhân v.v., đến chỗ Bồ-tát này ở, nói thế này: "Như Lai quá khứ từ lâu đã thọ ký đại Bồ-đề cho ông. Đối với Vô thượng Chánh đẳng Bồ-đề, ông chắc chắn sẽ đắc, không còn thoái lui. Vì sao? Vì tướng trạng các hạnh của Bồ-tát ở bất thoái chuyển địa, ông đều có đủ. Ông nên tự tôn trọng mình, chớ sinh nghi ngờ." Khi ấy Bồ-tát này nghe lời ấy rồi, tâm tăng thượng mạn càng thêm vững chắc.
Thiện Hiện nên biết: những dấu hiệu, tướng trạng các hạnh ở bất thoái chuyển địa như Ta đã nói, các Bồ-tát ấy thật ra đều chưa có. Thiện Hiện nên biết: các Bồ-tát ấy bị ma nắm giữ, bị ma quấy rối, không được tự tại. Vì sao vậy? Vì các Bồ-tát ấy thật sự không có những dấu hiệu, tướng trạng các hạnh bất thoái chuyển; chỉ nghe ác ma giả dối nói về đức hạnh và tên tuổi của mình mà sinh tăng thượng mạn, khinh miệt chê mắng các Bồ-tát khác. Vì thế, Thiện Hiện! Nếu các Bồ-tát muốn đắc Vô thượng Chánh đẳng Bồ-đề, nên khéo nhận biết các việc ma.
Lại nữa, Thiện Hiện! Có các Bồ-tát bị ma nắm giữ, bị ma mê hoặc, chỉ nghe tên gọi mà sinh chấp trước hão huyền. Vì sao? Vì các Bồ-tát ấy chưa khéo tu hành sáu pháp đến bờ kia và vô lượng vô biên Phật pháp khác, do nhân duyên này mà ma có dịp lợi dụng. Các Bồ-tát ấy không thể hiểu rõ tướng trạng hoạt động của bốn loại ma (ma phiền não, ma năm uẩn tức thân tâm, ma chết, và thiên ma tức ma vương cõi trời), do nhân duyên này mà ma có dịp lợi dụng. Các Bồ-tát ấy không thể hiểu rõ vô lượng pháp môn như năm thủ uẩn (năm nhóm thân tâm: sắc, thọ, tưởng, hành, thức, gắn liền với sự chấp thủ) v.v., cũng không hiểu rõ thật tướng của tên gọi hữu tình và các pháp, do nhân duyên này mà ma có dịp lợi dụng, dùng mưu kế hóa ra đủ loại hình dạng, bảo Bồ-tát rằng: "Những nguyện và hạnh ông tu đã viên mãn, ông sẽ đắc Vô thượng Chánh đẳng Bồ-đề. Khi ông thành Phật sẽ có danh hiệu công đức như thế này." Nghĩa là ác ma ấy biết Bồ-tát này suốt đêm dài (thời gian lâu dài) mong nghĩ: "Khi ta thành Phật sẽ có danh hiệu công đức như thế này", nên cứ theo điều người ấy mong nghĩ mà nói thọ ký.
Khi ấy Bồ-tát này xa lìa phương tiện thiện xảo của Bát-nhã Ba-la-mật-đa, nghe ma nói thọ ký liền nghĩ: "Người này thật lạ lùng! Đã vì ta nói thọ ký danh hiệu công đức khi thành Phật, khớp với điều ta mong nghĩ suốt đêm dài. Do đó biết chắc chư Phật quá khứ đã thọ ký đại Bồ-đề cho ta. Đối với Vô thượng Chánh đẳng Bồ-đề, ta chắc chắn sẽ đắc, không còn thoái lui. Khi ta thành Phật, chắc chắn sẽ có danh hiệu công đức tôn quý như thế." Ác ma, hoặc quyến thuộc của ma, hoặc các sa-môn (người tu hành xuất gia) bị ma nắm giữ, càng nói thọ ký danh hiệu thành Phật trong tương lai cho các Bồ-tát ấy bao nhiêu, thì kiêu mạn của họ càng tăng thêm bấy nhiêu: "Ta trong tương lai chắc chắn sẽ thành Phật, được danh hiệu công đức như thế; các Bồ-tát khác không ai bằng ta."
Thiện Hiện nên biết: những dấu hiệu, tướng trạng các hạnh ở bất thoái chuyển địa như Ta đã nói, các Bồ-tát này đều chưa thành tựu; chỉ nghe ma nói cái tên hão khi thành Phật liền sinh kiêu mạn, khinh rẻ chê bai chúng Bồ-tát khác. Do nhân duyên này, các Bồ-tát ấy xa lìa Vô thượng Chánh đẳng Bồ-đề. Các Bồ-tát ấy xa lìa phương tiện thiện xảo của Bát-nhã Ba-la-mật-đa, bỏ bạn lành, vì bị ác tri thức (người thầy, người bạn xấu dẫn vào đường sai) thâu nhận, nên sẽ rơi vào địa vị Thanh văn hoặc Độc giác.
Thiện Hiện nên biết: các Bồ-tát ấy, nếu ngay trong thân này lấy lại được chánh niệm, hết lòng sám hối lỗi lầm, bỏ tâm kiêu mạn, gần gũi cúng dường bạn lành chân chính trong sạch, thì tuy phải trôi lăn trong sinh tử nhiều thời gian, nhưng sau đó lại nương theo Bát-nhã Ba-la-mật-đa rất sâu, tu học dần dần, sẽ chứng Vô thượng Chánh đẳng Bồ-đề. Thiện Hiện nên biết: các Bồ-tát ấy, nếu ngay trong thân này không lấy lại được chánh niệm, không thể sám hối, không bỏ tâm kiêu mạn, không ưa gần gũi phụng sự bạn lành chân chính trong sạch, thì chắc chắn phải trôi lăn trong sinh tử nhiều thời gian; sau này tuy tinh tấn tu các việc lành, nhưng vẫn rơi vào địa vị Thanh văn hoặc Độc giác.
Ví như bật-sô cầu quả Thanh văn, nếu phạm một trong bốn trọng tội (bốn tội nặng nhất của người xuất gia: dâm dục, trộm cắp, giết người, nói dối là mình đã chứng thánh), thì không còn là sa-môn, không còn là con của Phật Thích-ca nữa; người ấy ngay trong đời hiện tại chắc chắn không thể đắc quả Dự lưu (quả vị đầu tiên trong bốn quả của Thanh văn, bắt đầu nhập vào dòng thánh) v.v. Bồ-tát chấp trước hão huyền vào cái tên hư cũng vậy: chỉ nghe ma nói cái tên rỗng khi thành Phật liền khởi tâm kiêu mạn, khinh rẻ chê bai chúng Bồ-tát khác. Nên biết tội này hơn bốn trọng tội mà bật-sô kia phạm vô biên lần. Hãy gác lại bốn trọng tội mà bật-sô kia phạm; tội của Bồ-tát này còn hơn cả năm tội vô gián (năm tội cực nặng: giết cha, giết mẹ, giết A-la-hán, làm thân Phật chảy máu, phá sự hòa hợp của Tăng đoàn; phạm thì đọa địa ngục chịu khổ không ngừng) vô lượng lần. Vì sao? Vì các Bồ-tát ấy thật không thành tựu công đức thù thắng, nghe ác ma nói cái tên hão khi thành Phật liền tự kiêu mạn, khinh rẻ các Bồ-tát khác. Vì thế tội này hơn năm tội vô gián vô lượng lần. Do đó nên biết: nếu các Bồ-tát muốn chứng Vô thượng Chánh đẳng Bồ-đề, nên khéo nhận biết những việc ma vi tế như việc nói thọ ký danh hiệu hão huyền như thế.
Lại nữa, Thiện Hiện! Có các Bồ-tát tu hạnh viễn ly (hạnh xa lìa), nghĩa là ẩn trong núi rừng, đầm vắng, đồng hoang, ở chốn a-luyện-nhã ngồi yên suy niệm. Khi ấy có ác ma đến chỗ họ, cung kính khen ngợi công đức của sự xa lìa, nói thế này: "Lành thay, bậc Đại sĩ! Ngài có thể tu hạnh viễn ly chân thật như thế. Hạnh viễn ly này được tất cả Như Lai, Ứng, Chánh Đẳng Giác cùng khen ngợi; Thiên Đế Thích (vua cõi trời Đao-lợi) cùng các trời, thần, tiên đều cùng nhau bảo vệ, cúng dường, tôn trọng. Ngài nên thường ở đây, chớ đi nơi khác." Thiện Hiện nên biết: Ta không khen ngợi việc chúng Bồ-tát thường ưa vắng lặng, ở chốn a-luyện-nhã, đồng hoang, núi rừng, ngồi yên suy niệm, tu hạnh viễn ly theo kiểu đó.
Bấy giờ Thiện Hiện thưa Phật: "Chúng Bồ-tát nên tu hạnh viễn ly chân thật như thế nào, mà nay Phật Thế Tôn (bậc được thế gian tôn kính) lại nói rằng: 'Ta không khen ngợi việc chúng Bồ-tát thường ưa vắng lặng, ở chốn a-luyện-nhã, đồng hoang, núi rừng, ngồi yên suy niệm, tu hạnh viễn ly'?"
Phật bảo Thiện Hiện: "Nếu các Bồ-tát, dù ở núi rừng, đầm vắng, đồng hoang, chốn a-luyện-nhã, hay ở nơi ồn ào tạp nhạp như thành ấp, xóm làng, kinh đô, mà chỉ cần xa lìa được phiền não (những tâm tham, sân, si làm rối loạn khổ sở), nghiệp ác, và tác ý của Thanh văn, Độc giác; thực hành phương tiện thiện xảo của Bát-nhã Ba-la-mật-đa sâu xa và tu các công đức thù thắng khác, thì gọi là hạnh viễn ly chân thật của Bồ-tát. Hạnh viễn ly này được tất cả Như Lai, Ứng, Chánh Đẳng Giác cùng khen ngợi, chư Phật Thế Tôn đều cùng chấp thuận; chúng Bồ-tát nên thường tu học. Dù ngày hay đêm, nên suy nghĩ đúng đắn, tinh tấn tu hành pháp viễn ly này; đó gọi là Bồ-tát tu hạnh viễn ly. Hạnh viễn ly này không xen tác ý của Thanh văn, Độc giác, không xen tất cả phiền não và nghiệp ác, lìa mọi sự ồn tạp, rốt ráo thanh tịnh, khiến các Bồ-tát mau chứng Vô thượng Chánh đẳng Bồ-đề, có thể suốt cả đời vị lai cứu độ chúng hữu tình.
Thiện Hiện nên biết: việc ẩn trong núi rừng, đầm vắng, đồng hoang, chốn a-luyện-nhã, bỏ chỗ nằm tốt, ngồi yên suy niệm mà ma khen ngợi, không phải là hạnh viễn ly chân thật của các Bồ-tát. Vì sao? Vì hạnh viễn ly ấy vẫn còn ồn tạp: hoặc xen nghiệp ác, phiền não, hoặc xen tác ý của Thanh văn, Độc giác; đối với phương tiện thiện xảo của Bát-nhã Ba-la-mật-đa sâu xa, không thể tinh tấn tin nhận tu học, không thể viên mãn Nhất thiết trí trí.
Thiện Hiện nên biết: có các Bồ-tát tuy ưa tu hành pháp viễn ly mà ma khen ngợi, nhưng lại khởi tâm kiêu mạn không trong sạch, khinh miệt chê bai chúng Bồ-tát Ma-ha-tát khác. Nghĩa là có chúng Bồ-tát Ma-ha-tát tuy ở thành ấp, xóm làng, kinh đô, nhưng tâm thanh tịnh, không xen các thứ phiền não, nghiệp ác và tác ý của Thanh văn, Độc giác; siêng năng tu học các ba-la-mật-đa và vô lượng bồ-đề phần pháp khác, làm cho hữu tình được thuần thục, làm cho cõi Phật trang nghiêm thanh tịnh; tuy ở chốn ồn náo mà tâm vắng lặng, thường ưa tu tập hạnh viễn ly chân thật. Đối với chúng Bồ-tát Ma-ha-tát chân chính trong sạch như thế, họ lại sinh tâm kiêu mạn, khinh rẻ, chê bai, phỉ báng, lấn lướt.
Thiện Hiện nên biết: các Bồ-tát ấy xa lìa phương tiện thiện xảo của Bát-nhã Ba-la-mật-đa; tuy ở nơi đồng hoang rộng trăm du-thiện-na (đơn vị đo đường dài của Ấn Độ xưa, mỗi du-thiện-na khoảng mười mấy cây số), trong đó hoàn toàn không có chim thú dữ, rắn rết, bọ cạp, trộm cướp, chỉ có quỷ thần, la-sát-sa (loài quỷ dữ ăn thịt người) v.v. qua lại; họ ở chốn a-luyện-nhã như thế, dù trải qua một năm, hoặc năm năm, mười năm, cho đến trăm nghìn câu-chi năm hay hơn số ấy mà tu hạnh viễn ly, cũng không hiểu được hạnh viễn ly chân thật. Hạnh ấy là: các Bồ-tát tuy ở chốn ồn náo mà tâm vắng lặng, xa lìa các thứ phiền não, nghiệp ác và tác ý của Thanh văn, Độc giác, phát tâm hướng tới Vô thượng Chánh đẳng Bồ-đề.
Thiện Hiện nên biết: các Bồ-tát ấy tuy ở đồng hoang trải qua nhiều thời gian, nhưng xen tác ý của Thanh văn, Độc giác, đối với hai địa vị ấy rất ưa thích dính mắc, nương theo pháp của hai địa vị ấy mà tu hạnh viễn ly, rồi lại rất say đắm hạnh này. Họ tuy tu hạnh viễn ly như thế, nhưng không hợp với tâm chư Phật. Thiện Hiện nên biết: hạnh viễn ly chân thật của chúng Bồ-tát mà Ta khen ngợi, các Bồ-tát ấy hoàn toàn không thành tựu; trong hạnh viễn ly chân thật trong sạch, họ cũng không có lấy một tướng trạng tương tự. Vì sao? Vì họ không ưa thích hạnh viễn ly chân thật như thế, chỉ ưa siêng tu hạnh viễn ly rỗng không của Thanh văn, Độc giác.
Thiện Hiện nên biết: khi các Bồ-tát ấy tu hạnh viễn ly không chân thật trong sạch, ma đến giữa hư không vui mừng khen ngợi, bảo rằng: "Đại sĩ! Lành thay, lành thay! Ngài có thể siêng tu hạnh viễn ly chân thật. Hạnh viễn ly này được tất cả Như Lai, Ứng, Chánh Đẳng Giác cùng khen ngợi. Ngài siêng năng tu học hạnh này, sẽ mau chứng Vô thượng Chánh đẳng Bồ-đề."
Thiện Hiện nên biết: các Bồ-tát ấy chấp trước pháp viễn ly do nhị thừa (hai cỗ xe nhỏ, tức hai hàng Thanh văn và Độc giác) tu như thế là cao nhất, rồi khinh rẻ chê bai các bật-sô v.v. đang ở trong Bồ-tát thừa (con đường tu của Bồ-tát), tuy ở chốn ồn náo mà tâm vắng lặng, đã thành tựu pháp điều thiện (pháp điều phục thân tâm cho hiền lành), nói rằng: "Những người ấy không thể tu hạnh viễn ly; thân ở chốn ồn náo, tâm không vắng lặng, không có pháp điều thiện."
Thiện Hiện nên biết: các Bồ-tát ấy đối với Bồ-tát Ma-ha-tát an trụ trong hạnh viễn ly chân thật được Phật khen ngợi thì khinh rẻ chê bai, nói là ở chốn ồn náo, tâm không vắng lặng, không thể siêng tu hạnh viễn ly chân thật; còn đối với Bồ-tát Ma-ha-tát an trụ trong hạnh thật sự ồn tạp, không được chư Như Lai khen ngợi, thì lại tôn trọng khen ngợi, nói là không ồn tạp, tâm vắng lặng, có thể tu hành đúng hạnh viễn ly chân thật. Thiện Hiện nên biết: đối với những người đáng gần gũi, cung kính, cúng dường như Thế Tôn, các Bồ-tát ấy lại không gần gũi, cúng dường, cung kính, trái lại còn khinh miệt; đối với những người đáng xa lánh như bạn xấu, không đáng gần gũi, cung kính, cúng dường, họ lại gần gũi, cúng dường, cung kính như phụng sự Thế Tôn.
Thiện Hiện nên biết: các Bồ-tát ấy xa lìa phương tiện thiện xảo của Bát-nhã Ba-la-mật-đa, khởi lên đủ thứ phân biệt chấp trước hão huyền. Vì sao? Vì họ nghĩ thế này: "Điều ta tu học là viễn ly chân thật, nên được phi nhân khen ngợi, che chở nghĩ đến. Kẻ ở thành ấp thì thân tâm rối loạn, ai sẽ che chở, khen ngợi, kính trọng?" Do nhân duyên này, các Bồ-tát ấy tâm nhiều kiêu mạn, khinh miệt chê bai các Bồ-tát khác, phiền não và nghiệp ác ngày đêm tăng trưởng.
Thiện Hiện nên biết: các Bồ-tát ấy, so với các Bồ-tát khác, là chiên-đồ-la (giai cấp bị coi là thấp hèn nhất ở Ấn Độ xưa; ở đây ví kẻ hèn kém, ô uế) làm ô uế chúng Bồ-tát Ma-ha-tát. Tuy có vẻ giống tướng Bồ-tát Ma-ha-tát, nhưng là kẻ đại giặc ở cõi trời và cõi người, lừa gạt trời, người, a-tố-lạc v.v. Thân tuy mặc pháp y của sa-môn, nhưng tâm luôn ôm ý của kẻ trộm cướp. Những ai đã phát tâm hướng tới Bồ-tát thừa, không nên gần gũi, cúng dường, cung kính, tôn trọng, khen ngợi những kẻ xấu như thế. Vì sao? Vì những người này ôm tăng thượng mạn, bề ngoài giống Bồ-tát mà bên trong nhiều phiền não.
Vì thế, Thiện Hiện! Nếu Bồ-tát Ma-ha-tát thật sự không bỏ Nhất thiết trí trí, không bỏ Vô thượng Chánh đẳng Bồ-đề, tận đáy lòng vui mừng cầu Nhất thiết trí trí, muốn đắc Vô thượng Chánh đẳng Bồ-đề để làm lợi ích, an vui khắp cho các hữu tình, thì không nên gần gũi, cúng dường, cung kính, tôn trọng, khen ngợi những kẻ xấu như thế.
Thiện Hiện nên biết: các Bồ-tát Ma-ha-tát nên thường tinh tấn tu công việc của chính mình, chán lìa sinh tử, không dính mắc tam giới. Đối với kẻ giặc xấu, người chiên-đồ-la kia, nên thường phát tâm từ, bi, hỷ, xả (bốn tâm rộng lớn: thương yêu ban vui, xót thương cứu khổ, vui theo điều tốt của người, buông xả bình đẳng). Nên nghĩ thế này: "Ta không nên khởi những lỗi lầm như kẻ xấu kia đã khởi. Giả sử lỡ quên mất chánh niệm mà tạm khởi lên như họ, thì phải lập tức nhận biết, làm cho mau diệt trừ." Vì thế, Thiện Hiện! Các Bồ-tát Ma-ha-tát muốn chứng Vô thượng Chánh đẳng Bồ-đề, nên khéo nhận biết các việc ma, nên siêng năng tinh tấn xa lìa, diệt trừ những lỗi lầm như các Bồ-tát kia đã khởi, siêng cầu Vô thượng Chánh đẳng Bồ-đề. Thiện Hiện nên biết: học như thế là phương tiện thiện xảo của Bồ-tát, nhận biết đúng như thật các việc ma.
◄ Trước
Sau ►
Quay lại danh sách thiên · Giỏ video