Phần thứ tư, Phẩm Mau chóng, thứ hai mươi lăm, phần một.
Bấy giờ cụ thọ (cách gọi tôn kính bậc tu hành lâu năm) Thiện Hiện (tức Tu-bồ-đề, một đại đệ tử của Phật, nổi tiếng hiểu sâu về tính không) bạch Phật: "Bạch Thế Tôn (danh hiệu tôn xưng Phật: bậc được cả thế gian tôn kính), nếu Bồ-tát Ma-ha-tát (Bồ-tát: người phát nguyện cầu giác ngộ thành Phật để cứu độ chúng sinh; Ma-ha-tát: bậc lớn lao, đại sĩ) vì sự cùng tận mà học, đó có phải là học nhất thiết trí trí (trí tuệ biết rõ tất cả mọi thứ, tức trí tuệ viên mãn của Phật) chăng? Nếu Bồ-tát Ma-ha-tát vì sự không sinh mà học, đó có phải là học nhất thiết trí trí chăng? Nếu Bồ-tát Ma-ha-tát vì sự diệt mất mà học, đó có phải là học nhất thiết trí trí chăng? Nếu Bồ-tát Ma-ha-tát vì sự không khởi lên mà học, đó có phải là học nhất thiết trí trí chăng? Nếu Bồ-tát Ma-ha-tát vì sự không có mà học, đó có phải là học nhất thiết trí trí chăng? Nếu Bồ-tát Ma-ha-tát vì sự xa lìa mà học, đó có phải là học nhất thiết trí trí chăng? Nếu Bồ-tát Ma-ha-tát vì sự lìa ô nhiễm mà học, đó có phải là học nhất thiết trí trí chăng? Nếu Bồ-tát Ma-ha-tát vì hư không mà học, đó có phải là học nhất thiết trí trí chăng? Nếu Bồ-tát Ma-ha-tát vì pháp giới (bản tính chân thật chung của mọi sự vật) mà học, đó có phải là học nhất thiết trí trí chăng? Nếu Bồ-tát Ma-ha-tát vì Niết-bàn (cảnh giới dứt sạch phiền não và khổ đau, ra khỏi vòng sinh tử) mà học, đó có phải là học nhất thiết trí trí chăng?"
Phật bảo Thiện Hiện: "Nếu Bồ-tát Ma-ha-tát học như thế, thì không phải là học nhất thiết trí trí."
Cụ thọ Thiện Hiện lại bạch Phật: "Vì duyên cớ gì Bồ-tát Ma-ha-tát học như thế thì không phải là học nhất thiết trí trí?"
Phật bảo Thiện Hiện: "Ý ông nghĩ sao? Vì Phật chứng chân như (bản tính chân thật như vốn có của mọi sự vật, không biến đổi) đến mức cực kỳ tròn đầy, nên gọi là Như Lai Ứng Chánh Đẳng Giác (ba danh hiệu của Phật: Như Lai là bậc từ chân lý mà đến; Ứng là bậc xứng đáng được cúng dường; Chánh Đẳng Giác là bậc giác ngộ chân chính trọn vẹn). Chân như ấy có thể nói là cùng tận, cho đến có thể nói là Niết-bàn chăng?"
Thiện Hiện thưa: "Bạch Thế Tôn, không thể. Vì sao vậy? Vì chân như lìa mọi tướng, không thể nói là cùng tận, cho đến không thể nói là Niết-bàn."
Phật bảo Thiện Hiện: "Vì thế Bồ-tát Ma-ha-tát học như thế thì không phải là học nhất thiết trí trí. Thiện Hiện nên biết, nếu Bồ-tát Ma-ha-tát không vì sự cùng tận mà học, đó là học nhất thiết trí trí; cho đến không vì Niết-bàn mà học, đó là học nhất thiết trí trí. Vì sao vậy? Vì Phật chứng chân như đến mức cực kỳ tròn đầy nên gọi là Như Lai Ứng Chánh Đẳng Giác; khi ấy chứng được chân như của nhất thiết trí trí, chẳng phải cùng tận, cho đến chẳng phải Niết-bàn. Vì thế Bồ-tát Ma-ha-tát học như thế là học nhất thiết trí trí.
Thiện Hiện nên biết, nếu Bồ-tát Ma-ha-tát học như thế, đó là học Bát-nhã ba-la-mật-đa (trí tuệ siêu việt đưa người qua bờ bên kia, tức trí tuệ thấy suốt mọi sự vật đều không có tự tính cố định) và phương tiện thiện xảo (cách thức khéo léo, linh hoạt để tu hành và giáo hóa mà không bị dính mắc); là học Phật địa (địa vị của Phật); là học mười lực (mười năng lực trí tuệ đặc biệt của Phật, như biết đúng lẽ phải trái, biết rõ nghiệp báo, biết căn cơ chúng sinh…), bốn vô sở úy (bốn điều không sợ hãi của Phật khi thuyết pháp), bốn vô ngại giải (bốn trí biện tài thông suốt không trở ngại: về pháp, về nghĩa, về ngôn từ, về biện thuyết), đại từ (thương mến ban vui), đại bi (xót thương cứu khổ), đại hỷ (vui với niềm vui của người), đại xả (buông xả, bình đẳng không thiên vị), mười tám pháp bất cộng của Phật (mười tám phẩm chất riêng chỉ Phật mới có, không chung với các hàng khác) cùng vô lượng vô biên Phật pháp khác; tức là đã học nhất thiết trí trí.
Thiện Hiện nên biết, nếu Bồ-tát Ma-ha-tát học như thế thì đến bờ bên kia rốt ráo (chỗ hoàn thành trọn vẹn) của mọi sự học.
Thiện Hiện nên biết, nếu Bồ-tát Ma-ha-tát học như thế thì tất cả thiên ma (ma vương ở cõi trời cao của cõi Dục, chuyên ngăn cản người tu đạo) và các ngoại đạo (những người theo các giáo phái ngoài Phật pháp) đều không thể khuất phục được.
Thiện Hiện nên biết, nếu Bồ-tát Ma-ha-tát học như thế thì mau được pháp tính không thoái lui của Bồ-tát.
Thiện Hiện nên biết, nếu Bồ-tát Ma-ha-tát học như thế thì mau trụ nơi bất thoái chuyển địa (giai vị của Bồ-tát không còn lui sụt trên đường thành Phật).
Thiện Hiện nên biết, nếu Bồ-tát Ma-ha-tát học như thế thì sẽ mau ngồi trên tòa bồ-đề mầu nhiệm (chỗ ngồi giác ngộ, nơi chư Phật ngồi thành đạo).
Thiện Hiện nên biết, nếu Bồ-tát Ma-ha-tát học như thế thì đi nơi chỗ mà ông cha của mình là Như Lai đã đi.
Thiện Hiện nên biết, nếu Bồ-tát Ma-ha-tát học như thế thì tức là đã học pháp làm chỗ nương tựa, che chở cho các hữu tình (chúng sinh có tâm thức, có tình cảm), vì đó là học tính đại từ đại bi.
Thiện Hiện nên biết, nếu Bồ-tát Ma-ha-tát học như thế, đó là học bánh xe pháp vô thượng ba lần chuyển, mười hai hành tướng (Phật giảng Bốn sự thật — Khổ, nguyên nhân của Khổ, sự dứt Khổ, con đường dứt Khổ — qua ba lần: chỉ rõ, khuyên tu, xác chứng; mỗi sự thật ba lần, cộng thành mười hai; "bánh xe pháp" ví giáo pháp lan truyền khắp nơi như bánh xe lăn).
Thiện Hiện nên biết, nếu Bồ-tát Ma-ha-tát học như thế, đó là học cách an trí trăm nghìn câu-chi (một câu-chi là mười triệu) cõi hữu tình, khiến họ trụ nơi Niết-bàn an vui rốt ráo.
Thiện Hiện nên biết, nếu Bồ-tát Ma-ha-tát học như thế, đó là học không làm đứt dòng giống Như Lai.
Thiện Hiện nên biết, nếu Bồ-tát Ma-ha-tát học như thế, đó là học việc chư Phật mở cửa cam lộ (cam lộ: nước ngọt bất tử, ví giáo pháp đưa đến Niết-bàn).
Thiện Hiện nên biết, nếu Bồ-tát Ma-ha-tát học như thế, đó là học cách an lập vô lượng vô số vô biên hữu tình trụ nơi pháp tam thừa (ba cỗ xe, tức ba con đường tu: Thanh văn thừa, Độc giác thừa và Bồ-tát thừa).
Thiện Hiện nên biết, nếu Bồ-tát Ma-ha-tát học như thế, đó là học chỉ bày cho tất cả hữu tình cõi chân vô vi (cảnh giới chân thật không do nhân duyên tạo tác, không sinh không diệt) vắng lặng rốt ráo; đó là tu học nhất thiết trí trí.
Thiện Hiện nên biết, cách học như thế, loài hữu tình hèn kém không thể học được. Vì sao vậy? Vì người học như thế muốn khéo cứu vớt tất cả hữu tình khỏi khổ lớn sinh tử, muốn khéo xây dựng cho tất cả hữu tình những việc lớn lao thù thắng, muốn cùng hữu tình hưởng lợi ích an vui rốt ráo, muốn cùng hữu tình chứng vô thượng chánh đẳng bồ-đề (sự giác ngộ cao nhất, chân chính, trọn vẹn, tức quả vị Phật), muốn cùng hữu tình học hạnh mầu nhiệm lợi mình lợi người, như hư không bao la, không dứt không cùng.
Lại nữa, Thiện Hiện, nếu Bồ-tát Ma-ha-tát học như thế, thì quyết định không đọa vào địa ngục, bàng sinh (loài súc vật), cõi quỷ (cõi ngạ quỷ, loài quỷ đói khát) và a-tố-lạc (tức a-tu-la, loài thần có phúc nhưng hay sân giận, tranh đấu); quyết định không sinh ở biên địa (vùng xa xôi hẻo lánh không có Phật pháp), giữa các dân Đạt-nhứ, Miệt-lệ-xa (các dân tộc man di, không biết lễ nghĩa, đạo lý); quyết định không sinh vào nhà Chiên-đà-la (giai cấp tiện dân thấp hèn nhất ở Ấn Độ xưa, làm các nghề như giết mổ, hành hình), nhà Bổ-yết-sa (một giai cấp hạ tiện khác, làm nghề dọn dẹp, săn bắt) và các nhà nghèo hèn, nhà bất luật nghi (nhà sống bằng nghề ác như giết mổ, săn bắn, chài lưới) khác; quyết định không sinh vào những nhà làm các nghề thủ công, ca múa đàn hát, buôn bán, tạp nhạp ô uế.
Lại nữa, Thiện Hiện, nếu Bồ-tát Ma-ha-tát học như thế, thì dù sinh ở đâu cũng trọn không bị mù, điếc, câm, ngọng, co quắp, què quặt, các giác quan và tay chân tàn khuyết, lưng gù, điên giản, ung nhọt, ghẻ hủi, trĩ, rò, mụn ác; không quá cao, không quá thấp, cũng không đen đủi, và không có các thứ bệnh lở loét dơ xấu.
Lại nữa, Thiện Hiện, nếu Bồ-tát Ma-ha-tát học như thế, thì đời đời thường được quyến thuộc đầy đủ, các giác quan đầy đủ, thân thể đầy đủ, giọng nói trong trẻo, hình dáng đoan trang, lời nói uy nghiêm, được mọi người kính yêu.
Lại nữa, Thiện Hiện, nếu Bồ-tát Ma-ha-tát học như thế, thì nơi sinh ra luôn lìa việc giết hại sinh mạng, lìa việc lấy của không được cho, lìa tà hạnh trong dục (tà dâm), lìa lời dối trá, lìa lời thô ác, lìa lời chia rẽ, lìa lời thêu dệt vô nghĩa, cũng lìa tham lam, giận dữ, tà kiến; trọn không thâu nhận pháp tà hư dối, không dùng pháp tà để nuôi mạng sống, cũng không nhận những hữu tình phá giới, có ác kiến, phỉ báng chánh pháp làm bạn thân.
Lại nữa, Thiện Hiện, nếu Bồ-tát Ma-ha-tát học như thế, thì trọn không sinh vào cõi trời trường thọ (cõi trời sống rất lâu, nơi không gặp được Phật pháp) ham vui, ít trí tuệ. Vì sao vậy? Vì Bồ-tát Ma-ha-tát ấy thành tựu sức mạnh của phương tiện thiện xảo. Do sức mạnh của phương tiện thiện xảo ấy, tuy thường nhập vào tĩnh lự (tức thiền định: trạng thái tâm lắng yên, chuyên chú), vô lượng (bốn tâm rộng lớn vô hạn: từ, bi, hỷ, xả) và vô sắc định (các tầng định cao vượt khỏi mọi hình sắc), nhưng không theo sức mạnh các định ấy mà thọ sinh. Vì được Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa thâu giữ, nên thành tựu phương tiện thiện xảo như thế; đối với các định tuy thường được ra vào tự tại, mà không theo sức mạnh các định ấy sinh lên cõi trời trường thọ, bỏ phế việc tu hạnh Bồ-tát Ma-ha-tát.
Lại nữa, Thiện Hiện, nếu Bồ-tát Ma-ha-tát học như thế, thì được các lực thanh tịnh, các vô úy thanh tịnh, Phật pháp thanh tịnh."
Cụ thọ Thiện Hiện bạch Phật: "Nếu tất cả các pháp bản tính vốn thanh tịnh, thì vì sao chúng Bồ-tát Ma-ha-tát khi học như thế lại chứng được các lực thanh tịnh, các vô úy thanh tịnh, Phật pháp thanh tịnh?"
Phật bảo Thiện Hiện: "Đúng vậy, đúng vậy, như lời ông nói, các pháp xưa nay tự tính vốn thanh tịnh. Bồ-tát Ma-ha-tát ấy ở trong bản tính thanh tịnh của tất cả các pháp, tinh cần tu học Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa và phương tiện thiện xảo, thông đạt đúng như thật, tâm không chìm đắm, cũng không vướng mắc ngăn ngại, xa lìa mọi sự nhiễm trước của phiền não (các tâm xấu như tham, sân, si làm tâm rối loạn), cho nên nói Bồ-tát khi học như thế thì đối với tất cả các pháp lại được thanh tịnh. Do nhân duyên ấy mà được các lực thanh tịnh, các vô úy thanh tịnh, Phật pháp thanh tịnh.
Lại nữa, Thiện Hiện, tuy tất cả các pháp bản tính thanh tịnh, nhưng các dị sinh (phàm phu, những người chưa thấy chân lý, sinh ra theo nghiệp riêng khác nhau) không biết, không thấy, không giác ngộ. Bồ-tát Ma-ha-tát ấy vì muốn khiến họ biết, thấy, giác ngộ, nên phát tâm siêng năng tinh tiến tu hành Bát-nhã ba-la-mật-đa và phương tiện thiện xảo, nghĩ thế này: 'Ta đối với bản tính thanh tịnh của các pháp đã biết, thấy, giác ngộ rồi, sẽ đúng như thật khai ngộ cho tất cả hữu tình, khiến họ đối với bản tính thanh tịnh của các pháp cũng biết, thấy, giác ngộ.' Bồ-tát Ma-ha-tát ấy khi học như thế thì được các lực thanh tịnh, các vô úy thanh tịnh, Phật pháp thanh tịnh.
Lại nữa, Thiện Hiện, nếu Bồ-tát Ma-ha-tát học như thế, thì đối với những khác biệt trong tâm ý và khuynh hướng của các hữu tình đều có thể thông đạt, đến bờ bên kia tột cùng của phương tiện thiện xảo, khiến các hữu tình biết tất cả các pháp bản tính thanh tịnh, chứng được Niết-bàn mát mẻ rốt ráo."
Kinh Đại Bát-nhã Ba-la-mật-đa, quyển thứ năm trăm năm mươi hai.
Kinh Đại Bát-nhã Ba-la-mật-đa, quyển thứ năm trăm năm mươi ba.
Tam tạng pháp sư (vị thầy thông suốt ba kho kinh điển Phật giáo: Kinh, Luật, Luận) Huyền Trang (cao tăng đời Đường, Trung Quốc) vâng chiếu vua dịch.
◄ Trước
Sau ►
Quay lại danh sách thiên · Giỏ video