Thiên 723 — Hội 4 · Phẩm 25 Mau chóng · phần 2

 Phần thứ tư, Phẩm Mau chóng, thứ hai mươi lăm, phần hai.

 "Thiện Hiện (tức Tu-bồ-đề, một đại đệ tử của Phật, nổi tiếng hiểu sâu về tính không) nên biết, ví như mặt đất lớn, ít chỗ sinh ra vàng bạc và các thứ báu, nhiều chỗ sinh ra những thứ như đất mặn, đất phèn. Các loài hữu tình (chúng sinh có tâm thức, có tình cảm) cũng như vậy: ít người học Bát-nhã ba-la-mật-đa (trí tuệ siêu việt đưa người qua bờ bên kia, tức trí tuệ thấy suốt mọi sự vật đều không có tự tính cố định), nhiều người học pháp của địa vị Thanh văn (người tu nhờ nghe lời Phật dạy mà giác ngộ, chủ yếu cầu tự giải thoát) và Độc giác (bậc tự giác ngộ nhờ quán xét lẽ nhân duyên, không nhờ nghe Phật dạy).

 Thiện Hiện nên biết, ví như trong loài người, phần ít có thể tạo nghiệp để làm chuyển luân vương (vị vua lý tưởng cai trị khắp thiên hạ bằng chánh pháp, có bánh xe báu), phần nhiều tạo nghiệp để làm các vua nhỏ. Các loài hữu tình cũng như vậy: phần ít có thể tu con đường của nhất thiết trí trí (trí tuệ biết rõ tất cả mọi thứ, tức trí tuệ viên mãn của Phật), phần nhiều tu con đường Thanh văn, Độc giác.

 Thiện Hiện nên biết, ví như trong các cõi trời ở trên mặt đất (các cõi trời nương trên núi Tu Di, như cõi Tứ Thiên Vương và cõi Đao Lợi) thuộc Dục giới (cõi còn ham muốn ăn uống, tình dục, gồm loài người, súc vật và các tầng trời thấp), phần ít có thể tạo nghiệp để làm Thiên Đế Thích (vua cõi trời Đao Lợi), phần nhiều tạo nghiệp để làm các chúng trời khác. Các loài hữu tình cũng như vậy: ít người cầu vô thượng chánh đẳng bồ-đề (sự giác ngộ cao nhất, chân chính, trọn vẹn, tức quả vị Phật), nhiều người cầu quả của Thanh văn thừa, Độc giác thừa (thừa: cỗ xe, chỉ con đường tu).

 Thiện Hiện nên biết, ví như trong tầng sơ tĩnh lự (tầng thiền định thứ nhất) của Sắc giới (cõi đã lìa dục vọng nhưng còn thân hình vi tế), phần ít có thể tu nghiệp để làm Đại Phạm Thiên vương (vị vua của các cõi trời Phạm thiên), phần nhiều tu nghiệp để làm chúng Phạm thiên. Các loài hữu tình cũng như vậy: ít người đối với vô thượng chánh đẳng bồ-đề được bất thoái chuyển (vững chắc, không còn lui sụt), nhiều người đối với vô thượng chánh đẳng bồ-đề vẫn còn thoái lui.

 Vì thế, Thiện Hiện, các loài hữu tình chỉ phần ít có thể phát tâm đại bồ-đề; trong số ấy lại càng ít người có thể tu hạnh Bồ-tát Ma-ha-tát (Bồ-tát: người phát nguyện cầu giác ngộ thành Phật để cứu độ chúng sinh; Ma-ha-tát: bậc lớn lao, đại sĩ); trong số ấy lại càng ít người có thể học Bát-nhã ba-la-mật-đa; trong số ấy lại càng ít người có phương tiện thiện xảo (cách thức khéo léo, linh hoạt để tu hành và giáo hóa mà không bị dính mắc) nơi Bát-nhã ba-la-mật-đa; trong số ấy cực ít người đối với vô thượng chánh đẳng bồ-đề được bất thoái chuyển. Vì thế, Thiện Hiện, nếu Bồ-tát Ma-ha-tát muốn ở trong số hữu tình cực ít ấy, thì nên siêng năng tu học Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa và phương tiện thiện xảo, khiến đối với vô thượng chánh đẳng bồ-đề được bất thoái chuyển, mau chứng vô thượng chánh đẳng bồ-đề.

 Lại nữa, Thiện Hiện, nếu Bồ-tát Ma-ha-tát tu học Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa và phương tiện thiện xảo như thế, thì không khởi tâm đi kèm với lòng ganh ghét hiềm hận (?), không khởi tâm đi kèm với nghi hoặc, không khởi tâm đi kèm với keo kiệt, không khởi tâm đi kèm với phạm giới, không khởi tâm đi kèm với giận dữ, không khởi tâm đi kèm với lười biếng, không khởi tâm đi kèm với tán loạn, không khởi tâm đi kèm với trí tuệ xấu (hiểu biết sai lệch).

 Lại nữa, Thiện Hiện, nếu Bồ-tát Ma-ha-tát tu học Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa và phương tiện thiện xảo như thế, thì có thể thâu gồm tất cả các ba-la-mật-đa (các pháp tu đưa sang bờ giác ngộ: bố thí, trì giới, nhẫn nhục, tinh tiến, thiền định, trí tuệ), có thể gom góp tất cả các ba-la-mật-đa, có thể dẫn dắt tất cả các ba-la-mật-đa. Vì sao vậy? Vì trong Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa có chứa đựng tất cả các ba-la-mật-đa. Thiện Hiện nên biết, như ngụy thân kiến (cái thấy sai lầm chấp thân tâm này là "ta", là "của ta"; gọi là "ngụy" vì cái "ta" ấy là giả) có thể bao gồm cả sáu mươi hai kiến (sáu mươi hai loại quan điểm sai lầm của các ngoại đạo thời Phật), Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa cũng như vậy, chứa đựng tất cả các ba-la-mật-đa. Nếu Bồ-tát Ma-ha-tát có thể chân chính tu học Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa và phương tiện thiện xảo, thì có thể dẫn dắt tất cả các ba-la-mật-đa khiến dần dần tăng trưởng.

 Thiện Hiện nên biết, ví như mạng căn (sức sống duy trì thân mạng) có thể duy trì các căn (các giác quan), Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa cũng như vậy, có thể duy trì tất cả các pháp lành thù thắng. Vì sao vậy? Vì nếu Bồ-tát Ma-ha-tát có thể chân chính tu học Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa thì có thể thâu giữ khắp tất cả pháp lành. Thiện Hiện nên biết, như khi mạng căn mất thì các căn cũng mất theo, Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa cũng như vậy: nếu Bồ-tát Ma-ha-tát đánh mất Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa như thế, thì là đánh mất tất cả pháp lành. Nếu Bồ-tát Ma-ha-tát có thể chân chính tu học Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa, thì có thể diệt trừ khắp các pháp bất thiện. Vì thế, Thiện Hiện, nếu Bồ-tát Ma-ha-tát muốn đến bờ bên kia rốt ráo (chỗ hoàn thành trọn vẹn) của tất cả các ba-la-mật-đa, thì nên siêng năng tu học Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa.

 Lại nữa, Thiện Hiện, nếu Bồ-tát Ma-ha-tát có thể siêng năng tu học Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa, thì là bậc cao nhất, thù thắng nhất trong các hữu tình. Vì sao vậy? Vì Bồ-tát Ma-ha-tát ấy có thể siêng năng tu học pháp vô thượng là Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa.

 Lại nữa, Thiện Hiện, ý ông nghĩ sao? Các loài hữu tình trong tam thiên đại thiên thế giới (một nghìn triệu thế giới gộp lại, là phạm vi giáo hóa của một đức Phật) này có nhiều không?"

 Thiện Hiện thưa: "Các loài hữu tình trong Thiệm Bộ Châu (châu lục ở phía nam núi Tu Di, nơi loài người sống) còn nhiều vô số, huống gì các loài hữu tình trong tam thiên đại thiên thế giới, lẽ nào không nhiều?"

 Phật bảo Thiện Hiện: "Đúng vậy, đúng vậy, như lời ông nói. Thiện Hiện nên biết, giả sử các loài hữu tình trong tam thiên đại thiên thế giới, không trước không sau (cùng một lúc), đều được thân người; được thân người rồi, không trước không sau, đều phát tâm vô thượng chánh đẳng giác, tu các hạnh Bồ-tát Ma-ha-tát; tu hành tròn đầy rồi, không trước không sau, đều được vô thượng chánh đẳng bồ-đề. Có một vị Bồ-tát Ma-ha-tát suốt cả đời mình đem y phục, đồ ăn uống, nhà cửa, đồ nằm, thuốc men chữa bệnh và các thứ của cải thượng hạng tốt đẹp, cúng dường, cung kính, tôn trọng, ngợi khen các đức Như Lai Ứng Chánh Đẳng Giác (ba danh hiệu của Phật: Như Lai là bậc từ chân lý mà đến; Ứng là bậc xứng đáng được cúng dường; Chánh Đẳng Giác là bậc giác ngộ chân chính trọn vẹn) ấy. Ý ông nghĩ sao? Bồ-tát Ma-ha-tát ấy do nhân duyên này được phúc có nhiều không?"

 Thiện Hiện thưa: "Rất nhiều, bạch Thế Tôn (danh hiệu tôn xưng Phật: bậc được cả thế gian tôn kính); rất nhiều, bạch Thiện Thệ (danh hiệu Phật: bậc đã khéo đi đến nơi giải thoát an lạc)."

 Phật bảo Thiện Hiện: "Nếu Bồ-tát Ma-ha-tát có thể tu Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa như thế, dù chỉ trong khoảng một cái búng tay, thì công đức đạt được còn nhiều hơn công đức trước vô lượng vô số lần. Vì sao vậy? Vì Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa có ý nghĩa và công dụng lớn lao, có thể khiến các chúng Bồ-tát Ma-ha-tát mau chứng vô thượng chánh đẳng bồ-đề. Vì thế, Thiện Hiện, nếu Bồ-tát Ma-ha-tát muốn chứng vô thượng chánh đẳng bồ-đề, muốn làm bậc đứng đầu của tất cả hữu tình, muốn làm lợi ích khắp tất cả hữu tình — người không ai cứu giúp che chở thì làm người cứu giúp che chở, người không có chỗ nương tựa thì làm chỗ nương tựa, người không có nơi hướng về thì làm nơi hướng về, người không có mắt thì làm đôi mắt, người không có ánh sáng thì làm ánh sáng, người lạc mất đường chánh thì chỉ cho đường chánh, người chưa được Niết-bàn (cảnh giới dứt sạch phiền não và khổ đau, ra khỏi vòng sinh tử) thì khiến được Niết-bàn — thì nên học Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa như thế.

 Lại nữa, Thiện Hiện, nếu Bồ-tát Ma-ha-tát muốn đi trong cảnh giới mà chư Phật đã đi, muốn ở ngôi tôn quý Đại tiên (danh xưng của Phật: bậc tiên lớn nhất, vượt trên mọi bậc tu hành) của chư Phật, muốn dạo chơi nơi chư Phật dạo chơi, muốn cất tiếng rống sư tử lớn (ví lời thuyết pháp oai hùng, không sợ hãi, khiến mọi tà thuyết phải khiếp phục) của chư Phật, muốn đánh trống pháp vô thượng của chư Phật, muốn gõ chuông pháp vô thượng của chư Phật, muốn thổi tù và pháp vô thượng của chư Phật, muốn lên tòa pháp vô thượng của chư Phật, muốn giảng giải nghĩa pháp vô thượng của chư Phật, muốn phá lưới nghi của tất cả hữu tình, muốn vào cõi pháp cam lộ (cam lộ: nước ngọt bất tử, ví Niết-bàn) của chư Phật, muốn hưởng niềm vui pháp vi diệu của chư Phật, muốn chứng công đức tròn đầy thanh tịnh của chư Phật, muốn dùng một âm thanh mà tuyên nói chánh pháp cho tất cả hữu tình trong ba nghìn thế giới, khiến tất cả đều được lợi ích lớn lao, thì nên học Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa như thế.

 Lại nữa, Thiện Hiện, nếu Bồ-tát Ma-ha-tát tu học Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa như thế, thì không có lợi ích thù thắng của công đức nào thuộc thế gian và xuất thế gian (vượt ra khỏi thế gian, thuộc về giải thoát) mà không đạt được. Vì sao vậy? Vì Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa là chỗ nương của mọi loại công đức và căn lành (gốc rễ điều lành đã gieo, sinh ra phúc và quả tốt). Thiện Hiện nên biết, Ta chưa từng thấy có vị Bồ-tát Ma-ha-tát nào siêng tu Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa như thế mà không đạt được lợi ích thù thắng của công đức thế gian và xuất thế gian."

 Bấy giờ Thiện Hiện bạch Phật: "Các Bồ-tát Ma-ha-tát tu học Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa như thế, há cũng đạt được công đức căn lành của Thanh văn, Độc giác sao?"

 Phật bảo Thiện Hiện: "Công đức căn lành của Thanh văn, Độc giác, các chúng Bồ-tát Ma-ha-tát này cũng đều đạt được, nhưng ở trong đó không dừng trụ, không chấp trước; dùng trí thấy thù thắng quán sát đúng đắn rồi, vượt qua địa vị Thanh văn và Độc giác, tiến vào chánh tính ly sinh (giai vị Bồ-tát chính thức bước vào dòng thánh, lìa hẳn tính phàm phu) của Bồ-tát. Vì thế các chúng Bồ-tát Ma-ha-tát này không có công đức căn lành nào mà không đạt được.

 Lại nữa, Thiện Hiện, các Bồ-tát Ma-ha-tát đối với mọi loại công đức căn lành của Thanh văn, Độc giác đều nên tu học. Tuy ở trong đó không cầu chứng quả, nhưng muốn khéo thông đạt tất cả, để tuyên nói, chỉ bày cho các hữu tình kia.

 Lại nữa, Thiện Hiện, nếu Bồ-tát Ma-ha-tát học như thế, thì là gần kề nhất thiết trí trí, mau chứng vô thượng chánh đẳng bồ-đề, có thể đến tận đời vị lai làm lợi ích, an vui cho tất cả.

 Lại nữa, Thiện Hiện, nếu Bồ-tát Ma-ha-tát học như thế, thì là ruộng phúc (bậc đáng được cúng dường; cúng dường cho bậc ấy sinh ra nhiều phúc như gieo hạt vào ruộng tốt) chân thật thanh tịnh của tất cả trời, người, a-tố-lạc (tức a-tu-la, loài thần có phúc nhưng hay sân giận, tranh đấu) ở thế gian, vượt trên ruộng phúc của các sa môn (người xuất gia tu hành), phạm chí (người tu theo đạo Bà-la-môn), Thanh văn, Độc giác ở thế gian, mau chóng chứng được nhất thiết trí trí.

 Lại nữa, Thiện Hiện, nếu Bồ-tát Ma-ha-tát học như thế, thì dù sinh ở đâu cũng không bỏ Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa như thế, không lìa Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa như thế, thường thực hành Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa như thế.

 Lại nữa, Thiện Hiện, nếu Bồ-tát Ma-ha-tát có thể thực hành Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa như thế, nên biết vị ấy đã được bất thoái chuyển đối với nhất thiết trí trí, đối với tất cả các pháp có thể nhận biết đúng đắn, xa lìa các địa vị Thanh văn, Độc giác, gần gũi vô thượng chánh đẳng bồ-đề.

 Lại nữa, Thiện Hiện, nếu Bồ-tát Ma-ha-tát khi thực hành Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa mà nghĩ thế này: 'Đây là Bát-nhã ba-la-mật-đa, đây là lúc tu, đây là chỗ tu; ta có thể tu Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa này; ta nhờ Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa như thế mà bỏ được những pháp nên bỏ, sẽ có thể dẫn phát nhất thiết trí trí', thì Bồ-tát Ma-ha-tát ấy không phải là thực hành Bát-nhã ba-la-mật-đa, cũng không hiểu rõ Bát-nhã ba-la-mật-đa. Vì sao vậy? Vì Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa không nghĩ thế này: 'Ta là Bát-nhã ba-la-mật-đa; đây là lúc tu, đây là chỗ tu, đây là người tu; đây là pháp mà Bát-nhã ba-la-mật-đa xa lìa; đây là pháp mà Bát-nhã ba-la-mật-đa soi rõ; đây là vô thượng chánh đẳng bồ-đề mà Bát-nhã ba-la-mật-đa chứng được.' Nếu biết như vậy, đó là thực hành Bát-nhã ba-la-mật-đa.

 Lại nữa, Thiện Hiện, nếu Bồ-tát Ma-ha-tát khi thực hành Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa mà nghĩ thế này: 'Đây chẳng phải Bát-nhã ba-la-mật-đa, đây chẳng phải lúc tu, đây chẳng phải chỗ tu, đây chẳng phải người tu; không phải nhờ Bát-nhã ba-la-mật-đa mà xa lìa tất cả những pháp nên bỏ, không phải nhờ Bát-nhã ba-la-mật-đa mà chứng được vô thượng chánh đẳng bồ-đề.' Vì sao vậy? Vì tất cả các pháp đều trụ nơi chân như (bản tính chân thật như vốn có của mọi sự vật, không biến đổi), không có sai khác. Thiện Hiện nên biết, nếu Bồ-tát Ma-ha-tát đối với tất cả các pháp hoàn toàn không phân biệt, không có gì để nhận biết, đó là thực hành Bát-nhã ba-la-mật-đa."

◄ Trước Sau ►

Quay lại danh sách thiên · Giỏ video