Phần thứ tư, Phẩm thứ hai mươi bảy: Bền chắc, đoạn hai
"Thiện Hiện (tên dịch nghĩa của Tu-bồ-đề, một đại đệ tử của Phật, giỏi nhất về lý "không") nên biết, nếu Bồ-tát ma-ha-tát (bậc Bồ-tát lớn, người phát nguyện thành Phật để cứu độ chúng sinh) có thể an trú trong Bát-nhã ba-la-mật-đa (trí tuệ hoàn hảo đưa sang bờ giác ngộ, thấy rõ mọi sự vật đều không có tự thể cố định) rất sâu xa như thế, thì các đức Như Lai Ứng Chính Đẳng Giác (danh hiệu Phật: Như Lai là bậc từ chân lý như thật mà đến; Ứng là bậc đáng được cúng dường; Chính Đẳng Giác là bậc giác ngộ chân chính, trọn vẹn) hiện đang ở vô lượng, vô số, vô biên thế giới khắp mười phương, được các chúng bí-sô (tức tỳ-kheo, các vị tu sĩ nam xuất gia) vây quanh trước sau, khi tuyên giảng Bát-nhã ba-la-mật-đa ở giữa đại chúng, đều tự nhiên vui mừng, xưng dương khen ngợi danh tự, dòng họ, hình tướng và công đức của Bồ-tát ma-ha-tát ấy, tức là công đức chân thật, thanh tịnh của sự an trú trong Bát-nhã ba-la-mật-đa rất sâu xa.
Thiện Hiện nên biết, như Ta nay vì đại chúng tuyên giảng Bát-nhã ba-la-mật-đa rất sâu xa, ở giữa đại chúng tự nhiên vui mừng, xưng dương khen ngợi danh tự, dòng họ, hình tướng và công đức của các Bồ-tát ma-ha-tát như Bồ-tát ma-ha-tát Bảo Tràng v.v..., cùng các Bồ-tát ma-ha-tát khác hiện đang ở chỗ Phật Bất Động (tức Phật A-súc, vị Phật ở cõi phương Đông) tu phạm hạnh (hạnh trong sạch, giữ giới thanh tịnh) và an trú trong Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa, tức là công đức chân thật, thanh tịnh của sự an trú trong Bát-nhã ba-la-mật-đa rất sâu xa. Tất cả các đức Như Lai Ứng Chính Đẳng Giác hiện đang ở vô lượng, vô số, vô biên thế giới khắp mười phương cũng vì đại chúng tuyên giảng Bát-nhã ba-la-mật-đa rất sâu xa; ở các nơi ấy cũng có các Bồ-tát ma-ha-tát tu phạm hạnh trong sạch, không rời Bát-nhã ba-la-mật-đa. Các đức Như Lai Ứng Chính Đẳng Giác ấy mỗi vị ở giữa đại chúng đều tự nhiên vui mừng, xưng dương khen ngợi danh tự, dòng họ, hình tướng và công đức của các Bồ-tát ma-ha-tát ấy, tức là công đức chân thật, thanh tịnh của sự không rời Bát-nhã ba-la-mật-đa rất sâu xa."
Bấy giờ Thiện Hiện bạch Phật: "Tất cả các đức Như Lai Ứng Chính Đẳng Giác khi vì đại chúng tuyên giảng Bát-nhã ba-la-mật-đa rất sâu xa, đều ở giữa đại chúng tự nhiên vui mừng, xưng dương khen ngợi danh tự, dòng họ, hình tướng và công đức của tất cả chúng Bồ-tát ma-ha-tát chăng?" Phật nói: "Không phải. Không phải các đức Như Lai Ứng Chính Đẳng Giác khi vì đại chúng tuyên giảng Bát-nhã ba-la-mật-đa rất sâu xa đều ở giữa đại chúng tự nhiên vui mừng, xưng dương khen ngợi danh tự, dòng họ, hình tướng và công đức của tất cả chúng Bồ-tát ma-ha-tát. Thiện Hiện nên biết, có những Bồ-tát ma-ha-tát đã được địa vị bất thoái chuyển (không còn thối lui) đối với Vô thượng Chính đẳng Bồ-đề (sự giác ngộ cao tột, chân chính, trọn vẹn của Phật), thực hành phương tiện thiện xảo (sự khéo léo dùng phương cách thích hợp) của Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa; các Bồ-tát ma-ha-tát ấy được các đức Như Lai Ứng Chính Đẳng Giác, khi vì đại chúng tuyên giảng Bát-nhã ba-la-mật-đa rất sâu xa, ở giữa đại chúng tự nhiên vui mừng, xưng dương khen ngợi danh tự, dòng họ, hình tướng và công đức."
Cụ thọ (tiếng tôn xưng bậc tu hành lớn tuổi, có đức) Thiện Hiện lại bạch Phật: "Có chăng những chúng Bồ-tát ma-ha-tát chưa được bất thoái chuyển đối với Vô thượng Chính đẳng Bồ-đề, mà vẫn được Như Lai Ứng Chính Đẳng Giác, khi vì đại chúng tuyên giảng Bát-nhã ba-la-mật-đa rất sâu xa, ở giữa đại chúng tự nhiên vui mừng, xưng dương khen ngợi danh tự, dòng họ, hình tướng và công đức?" Phật nói: "Cũng có. Đó là những chúng Bồ-tát ma-ha-tát tuy chưa được bất thoái đối với Vô thượng Chính đẳng Bồ-đề, nhưng tu phương tiện thiện xảo của Bát-nhã ba-la-mật-đa; các Bồ-tát ma-ha-tát ấy cũng được Như Lai Ứng Chính Đẳng Giác, khi vì đại chúng tuyên giảng Bát-nhã ba-la-mật-đa rất sâu xa, ở giữa đại chúng tự nhiên vui mừng, xưng dương khen ngợi danh tự, dòng họ, hình tướng và công đức."
Cụ thọ Thiện Hiện lại bạch Phật: "Những vị vừa được nói đến đó là những Bồ-tát ma-ha-tát nào?" Phật bảo Thiện Hiện: "Có các chúng Bồ-tát ma-ha-tát noi theo chỗ tu mà học, noi theo chỗ hành mà an trú, như Phật Bất Động khi còn làm Bồ-tát, tu hành phương tiện thiện xảo của Bát-nhã ba-la-mật-đa. Các Bồ-tát ma-ha-tát ấy tuy chưa được bất thoái đối với Vô thượng Chính đẳng Bồ-đề, mà vẫn được Như Lai Ứng Chính Đẳng Giác, khi vì đại chúng tuyên giảng Bát-nhã ba-la-mật-đa rất sâu xa, ở giữa đại chúng tự nhiên vui mừng, xưng dương khen ngợi danh tự, dòng họ, hình tướng và công đức. Lại có các chúng Bồ-tát ma-ha-tát noi theo chỗ tu mà học, noi theo chỗ hành mà an trú của các Bồ-tát ma-ha-tát như Bảo Tràng v.v..., tu hành phương tiện thiện xảo của Bát-nhã ba-la-mật-đa. Các Bồ-tát ma-ha-tát ấy tuy chưa được bất thoái đối với Vô thượng Chính đẳng Bồ-đề, mà vẫn được Như Lai Ứng Chính Đẳng Giác, khi vì đại chúng tuyên giảng Bát-nhã ba-la-mật-đa rất sâu xa, ở giữa đại chúng tự nhiên vui mừng, xưng dương khen ngợi danh tự, dòng họ, hình tướng và công đức.
Lại nữa, Thiện Hiện, có Bồ-tát ma-ha-tát thực hành Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa, đối với tính không sinh của tất cả các pháp tuy hết lòng tin hiểu, nhưng chưa chứng được vô sinh pháp nhẫn (sự thấu suốt và an trú vững vàng nơi chân lý rằng các pháp vốn không sinh không diệt); đối với tính vắng lặng của tất cả các pháp tuy hết lòng tin hiểu, nhưng chưa vào được địa vị Bất thoái chuyển. Bồ-tát ma-ha-tát ấy đã an trú trong phương tiện thiện xảo của Bát-nhã ba-la-mật-đa, cũng được Như Lai Ứng Chính Đẳng Giác, khi vì đại chúng tuyên giảng Bát-nhã ba-la-mật-đa rất sâu xa, ở giữa đại chúng tự nhiên vui mừng, xưng dương khen ngợi danh tự, dòng họ, hình tướng và công đức.
Thiện Hiện nên biết, nếu Bồ-tát ma-ha-tát được các đức Như Lai Ứng Chính Đẳng Giác, khi vì đại chúng tuyên giảng Bát-nhã ba-la-mật-đa rất sâu xa, ở giữa đại chúng tự nhiên vui mừng, xưng dương khen ngợi danh tự, dòng họ, hình tướng và công đức, thì Bồ-tát ma-ha-tát ấy vượt qua các địa vị Thanh văn (hàng đệ tử nghe Phật dạy mà giác ngộ, nhắm tự giải thoát) và Độc giác (bậc tự giác ngộ không cần thầy, cũng nhắm tự giải thoát), sắp được thọ ký (lời Phật báo trước) về địa vị bất thoái chuyển đối với Vô thượng Chính đẳng Bồ-đề. Vì sao vậy? Vì Bồ-tát ma-ha-tát ấy tu hành phương tiện thiện xảo của Bát-nhã ba-la-mật-đa, chắc chắn sẽ an trú ở địa vị Bất thoái chuyển, mau chứng Vô thượng Chính đẳng Bồ-đề.
Lại nữa, Thiện Hiện, nếu Bồ-tát ma-ha-tát nghe nói nghĩa lý của Bát-nhã ba-la-mật-đa rất sâu xa như thế, mà hết lòng tin hiểu, không ngờ vực, không nghi hoặc, không mê lầm, không bối rối, chỉ nghĩ rằng: 'Lý lẽ của Bát-nhã ba-la-mật-đa rất sâu xa như Phật đã nói chắc chắn đúng như vậy, quyết không sai lệch', thì Bồ-tát ma-ha-tát ấy nên nghĩ rằng: 'Ta đối với nghĩa lý sâu xa của Bát-nhã ba-la-mật-đa đã sinh lòng tin hiểu sâu sắc và quyết định rồi; ta đã từng, hoặc rồi sẽ (?), ở chỗ đức Như Lai Ứng Chính Đẳng Giác Bất Động và các Bồ-tát ma-ha-tát, được nghe rộng Bát-nhã ba-la-mật-đa, đối với nghĩa lý sâu xa sinh lòng tin hiểu sâu sắc; tin hiểu rồi thì siêng tu phạm hạnh, sẽ được an trú ở địa vị Bất thoái chuyển; an trú ở địa vị ấy rồi sẽ mau chứng Vô thượng Chính đẳng Bồ-đề.'
Thiện Hiện nên biết, nếu Bồ-tát ma-ha-tát chỉ nghe Bát-nhã ba-la-mật-đa rất sâu xa như thế thôi, đã được lợi ích và công đức vô biên, huống chi hết lòng tin hiểu, tu hành đúng như lời dạy, chuyên tâm suy nghĩ nghĩa lý sâu xa. Bồ-tát ma-ha-tát ấy an trú nơi chân như (bản tính như thật, không đổi khác của mọi pháp), gần với Nhất thiết trí (trí biết toàn thể các pháp, trí tuệ của Phật), mau chứng Vô thượng Chính đẳng Bồ-đề, và vì các hữu tình (chúng sinh có tình cảm và nhận thức) mà tuyên giảng những điều cốt yếu của giáo pháp."
Bấy giờ Thiện Hiện bạch Phật: "Ngoài chân như ra, không có pháp nào riêng biệt có thể nắm bắt, vậy nói pháp nào an trú nơi chân như? Lại nói ai có thể gần Nhất thiết trí, mau chứng Vô thượng Chính đẳng Bồ-đề? Ai lại vì ai mà nói điều cốt yếu của pháp nào?"
Phật bảo Thiện Hiện: "Ông hỏi rằng: 'Ngoài chân như ra không có pháp nào riêng biệt có thể nắm bắt, vậy nói pháp nào an trú nơi chân như? Lại nói ai có thể gần Nhất thiết trí, mau chứng Vô thượng Chính đẳng Bồ-đề? Ai lại vì ai mà nói pháp nào?' Đúng vậy, đúng vậy, đúng như ông nói. Ngoài chân như ra, pháp hoàn toàn không thể nắm bắt, thì làm sao có thể nói pháp an trú nơi chân như? Thiện Hiện, chân như còn không thể nắm bắt, huống chi có pháp riêng biệt nào có thể an trú nơi chân như; lại há có ai có thể gần Nhất thiết trí, mau chứng Vô thượng Chính đẳng Bồ-đề; lại há có ai có thể nói pháp cho người khác!
Thiện Hiện nên biết, chân như không thể tự an trú nơi chân như, vì trong đó hoàn toàn không có cái an trú và cái được an trú. Chân như không thể gần Nhất thiết trí, vì trong đó hoàn toàn không có cái gần và cái được gần. Chân như không thể chứng được Vô thượng Chính đẳng Bồ-đề, vì trong đó hoàn toàn không có sự phân biệt giữa cái chứng được và cái được chứng. Chân như không thể nói pháp cho người khác, vì trong đó hoàn toàn không có người nói và điều được nói. Chỉ là theo cách nói thông thường của thế gian (chân lý quy ước, không phải chân lý tối hậu) mà nói rằng có Bồ-tát thực hành Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa, an trú nơi chân như, gần Nhất thiết trí, mau chứng Vô thượng Chính đẳng Bồ-đề, vì các hữu tình mà tuyên giảng những điều cốt yếu của giáo pháp."
Khi ấy Thiên Đế Thích (vua trời Đế Thích, chúa cõi trời Ba Mươi Ba) bạch Phật: "Lý lẽ của Bát-nhã ba-la-mật-đa như thế thật rất sâu xa, vô cùng khó tin hiểu. Các Bồ-tát ma-ha-tát thực hành Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa, tuy biết các pháp đều không thể nắm bắt, mà vẫn cầu Vô thượng Chính đẳng Bồ-đề, muốn vì hữu tình tuyên giảng những điều cốt yếu của giáo pháp, thật là việc rất khó. Vì sao vậy? Vì quyết không có pháp nào có thể an trú nơi chân như, cũng không có ai có thể gần Nhất thiết trí, mau chứng Vô thượng Chính đẳng Bồ-đề, cũng không có ai có thể tuyên giảng điều cốt yếu của giáo pháp. Thế mà các Bồ-tát nghe những việc như thế, tâm không chìm đắm, không ngờ vực, không nghi hoặc, không kinh, không hãi, cũng không mê lầm bối rối. Những việc như thế thật rất hiếm có."
Bấy giờ Thiện Hiện nói với Đế Thích: "Này Kiều-thi-ca (họ của Đế Thích khi còn làm người), ông nói rằng các chúng Bồ-tát nghe pháp rất sâu xa mà tâm không chìm đắm, không ngờ vực, không nghi hoặc, không kinh, không hãi, cũng không mê lầm bối rối, vẫn cầu Vô thượng Chính đẳng Bồ-đề, muốn vì hữu tình tuyên giảng những điều cốt yếu của giáo pháp, là việc vô cùng khó, rất hiếm có. Này Kiều-thi-ca, các Bồ-tát ma-ha-tát thực hành Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa, quán thấy các pháp đều không, hoàn toàn không có gì, thì ai chìm, ai đắm, ai ngờ, ai nghi, ai kinh, ai hãi, ai mê, ai bối rối? Vì thế việc này chưa phải là hiếm có. Nhưng vì hữu tình ngu si, điên đảo, không thể thông suốt rằng các pháp đều không, nên Bồ-tát cầu Bồ-đề, muốn vì họ tuyên giảng; sự khéo léo về phương tiện ấy cũng không phải là việc vô cùng khó."
Thiên Đế Thích nói: "Thưa tôn giả Thiện Hiện, mọi điều ngài nói không điều nào không dựa vào tánh không, cho nên lời nói luôn không bị vướng mắc ngăn trở. Như có người bắn mũi tên ngửa lên hư không, dù xa hay gần đều không bị vướng ngăn. Lời tôn giả nói cũng như thế, dù sâu hay cạn, tất cả đều dựa vào tánh không, ai có thể ở trong đó mà gây trở ngại được?"
Khi ấy Thiên Đế Thích bạch Phật: "Những điều con và tôn giả Thiện Hiện nói có thuận theo lời chân thật, lời đúng pháp của Như Lai, có phải là lời nói đúng đắn phù hợp với pháp chăng?" Bấy giờ Thế Tôn (Đức Phật, bậc được cả thế gian tôn kính) bảo Thiên Đế Thích: "Mọi điều ông và Thiện Hiện nói đều thuận theo lời chân thật, lời đúng pháp của Như Lai, là lời nói phù hợp với pháp, không điên đảo. Vì sao vậy? Này Kiều-thi-ca, vì tài biện luận của Cụ thọ Thiện Hiện không điều nào không dựa vào tánh không mà nêu bày. Tại sao thế? Vì Cụ thọ Thiện Hiện quán thấy tất cả các pháp đều rốt ráo là không: còn không nắm bắt được Bát-nhã ba-la-mật-đa rất sâu xa, huống chi có người thực hành Bát-nhã ba-la-mật-đa rất sâu xa; còn không nắm bắt được Vô thượng Chính đẳng Bồ-đề của chư Phật, huống chi có người chứng được Vô thượng Chính đẳng Bồ-đề của chư Phật; còn không nắm bắt được Nhất thiết trí, huống chi có người đạt được Nhất thiết trí; còn không nắm bắt được chân như, huống chi có người đạt được chân như mà thành Như Lai; còn không nắm bắt được tính không sinh, huống chi có người chứng được tính không sinh; còn không nắm bắt được Bồ-đề, huống chi có người chứng được Bồ-đề của Phật; còn không nắm bắt được thập lực (mười năng lực trí tuệ đặc biệt của Phật), huống chi có người thành tựu thập lực; còn không nắm bắt được tứ vô sở úy (bốn điều không hề sợ hãi của Phật khi giảng pháp), huống chi có người thành tựu tứ vô sở úy; còn không nắm bắt được các pháp, huống chi có người nói pháp.
Vì sao vậy? Này Kiều-thi-ca, vì Cụ thọ Thiện Hiện đối với tất cả các pháp thì an trú trong sự xa lìa, đối với tất cả các pháp thì an trú trong sự không nắm bắt gì, quán thấy tất cả các pháp rốt ráo đều là không, vì người thực hành v.v... đều không thể nắm bắt. Này Kiều-thi-ca, sự an trú trong xa lìa, an trú trong không nắm bắt gì đối với tất cả các pháp của Cụ thọ Thiện Hiện, so với sự an trú trong hạnh vi diệu của Bát-nhã ba-la-mật-đa mà chúng Bồ-tát ma-ha-tát an trú, thì một phần trăm cũng không bằng, một phần nghìn cũng không bằng, một phần trăm nghìn cũng không bằng, cho đến một phần ưu-ba-ni-sát-đàm (đơn vị chia nhỏ đến cùng cực, nhỏ đến mức không thể chia được nữa) cũng không bằng. Vì sao vậy? Này Kiều-thi-ca, vì sự an trú trong hạnh vi diệu của Bát-nhã ba-la-mật-đa mà chúng Bồ-tát ma-ha-tát an trú, trừ sự an trú của Như Lai ra, so với sự an trú của các Bồ-tát khác và của hàng Thanh văn, Độc giác, thì là bậc nhất, là thù thắng, là tôn quý, là cao cả, là tốt đẹp, là vi diệu, là thượng, là vô thượng. Vì thế, này Kiều-thi-ca, nếu Bồ-tát ma-ha-tát muốn ở giữa tất cả chúng hữu tình mà là bậc nhất, là thù thắng, là tôn quý, là cao cả, là tốt đẹp, là vi diệu, là thượng, là vô thượng, thì nên an trú trong hạnh vi diệu của Bát-nhã ba-la-mật-đa, đừng rời bỏ dù chỉ trong chốc lát."
◄ Trước
Sau ►
Quay lại danh sách thiên · Giỏ video