Thiên 748 — Hội 5 · Phẩm 17 Hành tham · phần 1

 Phần thứ năm, phẩm Tham hạnh, thứ mười bảy, phần một. (Tham hạnh: người có tính tham dục nặng.)

 Bấy giờ Thiện Hiện (tức Tu-bồ-đề, đệ tử của Phật, nổi tiếng hiểu sâu về tính không) liền thưa với Phật: "Thật hiếm có, bạch Thế Tôn (bậc được cả thế gian tôn kính, tức Phật)! Các Bồ-tát (người phát nguyện tu hành để thành Phật và cứu độ chúng sinh) ấy thành tựu khối công đức lớn như thế. Bạch Thế Tôn, Ngài có thể nói về những hành vi, dáng dấp, dấu hiệu của bậc bất thoái chuyển (không còn lùi bước khỏi đường thành Phật) suốt số kiếp (kiếp: khoảng thời gian cực kỳ dài lâu) nhiều như cát sông Căng-già (tức sông Hằng ở Ấn Độ; ý nói nhiều không đếm xuể). Cúi mong Như Lai, Ứng, Chánh Đẳng Giác (các danh hiệu của Phật: bậc đến từ chân lý, bậc đáng được cúng dường, bậc giác ngộ chân chánh trọn vẹn) lại giảng nói những chỗ nghĩa lý tương ứng với Bát-nhã ba-la-mật-đa (trí tuệ siêu việt thấu suốt rằng mọi pháp vốn không có tự thể, đưa người tu sang bờ giác ngộ) sâu xa, để các Bồ-tát an trụ trong đó, tu hạnh bồ-đề mau được viên mãn."

 Phật bảo Thiện Hiện: "Hay thay, hay thay! Nay ông đã biết hỏi việc như thế. Hãy lắng nghe kỹ, ta sẽ nói cho ông. Thiện Hiện nên biết, chỗ nghĩa lý tương ứng với Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa, đó là những điều được hiển bày bằng các tên gọi: không (mọi pháp không có tự thể), vô tướng (không có hình tướng cố định), vô nguyện (không mong cầu, không vướng vào đối tượng mong cầu), vô tác (không tạo tác), vô sinh (không sinh khởi), vô diệt (không hoại diệt), phi hữu (không phải có), tịch tĩnh (vắng lặng), ly nhiễm (lìa ô nhiễm), Niết-bàn (trạng thái tịch diệt, dứt hết phiền não và sinh tử)."

 Cụ thọ (cách gọi tôn kính dành cho vị tỳ-kheo có đức, nghĩa là "bậc trưởng lão") Thiện Hiện lại thưa với Phật: "Chỉ có những pháp này mới gọi là chỗ nghĩa lý tương ứng với Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa, hay tất cả các pháp đều được gọi là chỗ nghĩa lý tương ứng với Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa?" Phật bảo Thiện Hiện: "Tất cả các pháp khác cũng được gọi là chỗ nghĩa lý tương ứng với Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa. Tại sao thế? Vì tất cả sắc (phần vật chất, gồm thân thể và mọi hình tướng), thọ (cảm giác), tưởng (sự nhận biết hình ảnh, khái niệm), hành (các hoạt động tạo tác của tâm), thức (sự hay biết, phân biệt) cũng gọi là sâu xa. Thiện Hiện, vì sao sắc cho đến thức cũng gọi là sâu xa? Vì chân như (thể tính chân thật, như vốn có, không thay đổi) sâu xa, nên sắc cho đến thức cũng gọi là sâu xa. Lại nữa, Thiện Hiện, chỗ nào không có sắc thì gọi là sắc sâu xa; nói rộng ra cho đến chỗ nào không có thức thì gọi là thức sâu xa."

 Bấy giờ Thiện Hiện lại thưa với Phật: "Thật hiếm có, bạch Thế Tôn! Ngài dùng phương tiện vi diệu gạt bỏ năm uẩn (năm nhóm hợp thành con người: sắc, thọ, tưởng, hành, thức) mà hiển bày Niết-bàn." Phật bảo Thiện Hiện: "Đúng vậy, đúng vậy. Nếu các Bồ-tát có thể quán xét kỹ lưỡng những chỗ nghĩa lý tương ứng với Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa như thế, và nghĩ thế này: 'Nay ta nên an trụ đúng như Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa đã dạy, nay ta nên tu học đúng như Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa đã nói', thì các Bồ-tát ấy nhờ có thể nương vào chỗ nghĩa lý tương ứng với Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa như thế mà quán xét kỹ lưỡng, tinh tấn tu hành, cho đến chỉ trong một ngày, khối phước đạt được cũng vô lượng vô biên.

 "Ví như người nặng tính tham dục, lại hay suy tính, nghĩ ngợi (tầm tứ: tâm tìm kiếm và dò xét đối tượng), hẹn hò với một người nữ xinh đẹp; người nữ ấy bị ngăn trở không đến đúng hẹn được, lòng dục của người ấy bừng bừng tuôn chảy. Thiện Hiện, ý ông thế nào? Lòng dục của người ấy hướng về đâu?" "Bạch Thế Tôn, lòng dục của người ấy hướng về người nữ, nghĩ thế này: 'Bao giờ nàng mới đến đây cùng ta vui đùa hoan lạc?'" "Thiện Hiện, ý ông thế nào? Người ấy ngày đêm khởi lên bao nhiêu ý niệm dục?" "Bạch Thế Tôn, người ấy ngày đêm khởi lên rất nhiều ý niệm dục."

 Phật bảo Thiện Hiện: "Nếu các Bồ-tát nương vào chỗ nghĩa lý tương ứng với Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa mà quán xét kỹ lưỡng, tinh tấn tu hành, thì chỉ trong một ngày, số kiếp trôi lăn trong sinh tử mà họ vượt qua bằng với số ý niệm dục mà người tham dục kia khởi lên trong một ngày đêm. Thiện Hiện nên biết, các Bồ-tát ấy nương vào chỗ nghĩa lý tương ứng với Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa như thế mà quán xét kỹ lưỡng, tinh tấn tu hành đến mức nào, thì thoát khỏi những lỗi lầm có thể ngăn trở vô thượng chánh đẳng bồ-đề (sự giác ngộ cao tột, chân chánh và trọn vẹn của chư Phật) đến mức ấy. Vì vậy Bồ-tát nào nương vào chỗ nghĩa lý tương ứng với Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa mà quán xét kỹ lưỡng, tinh tấn tu hành không lười mỏi, thì mau chứng vô thượng chánh đẳng bồ-đề.

 "Thiện Hiện nên biết, nếu các Bồ-tát nương vào chỗ nghĩa lý tương ứng với Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa mà quán xét kỹ lưỡng, siêng năng tu hành, thì công đức đạt được trong một ngày đêm hơn hẳn công đức bố thí vô lượng vô biên của những Bồ-tát xa lìa Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa mà bố thí trải qua số đại kiếp nhiều như cát sông Căng-già.

 "Lại nữa, Thiện Hiện, nếu các Bồ-tát nương vào chỗ nghĩa lý tương ứng với Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa mà quán xét kỹ lưỡng, tinh tấn tu hành, thì công đức đạt được trong một ngày đêm hơn hẳn công đức bố thí vô lượng vô biên của những Bồ-tát xa lìa Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa, trải qua số đại kiếp nhiều như cát sông Căng-già, dùng các phẩm vật cúng dường các bậc Dự lưu (bậc đã bước vào dòng thánh), Nhất lai (bậc chỉ còn trở lại cõi Dục một lần), Bất hoàn (bậc không còn trở lại cõi Dục), Ứng quả (tức A-la-hán, bậc đã dứt sạch phiền não, xứng đáng được cúng dường), Độc giác (người tự mình giác ngộ khi không có Phật ra đời), Bồ-tát và Như Lai.

 "Lại nữa, Thiện Hiện, nếu các Bồ-tát an trụ đúng như Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa đã nói, trong một ngày đêm siêng năng tu học bố thí (cho tặng), tịnh giới (giữ giới trong sạch), an nhẫn (nhẫn nhịn, chịu đựng), tinh tấn (siêng năng không lười), tĩnh lự (thiền định, tâm lắng yên tập trung) và bát-nhã (trí tuệ) — tức sáu ba-la-mật (sáu hạnh hoàn hảo đưa sang bờ giác ngộ) — thì công đức đạt được hơn hẳn công đức vô lượng vô biên mà những Bồ-tát xa lìa Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa đạt được khi siêng năng tu học bố thí, tịnh giới, an nhẫn, tinh tấn, tĩnh lự, bát-nhã trải qua số đại kiếp nhiều như cát sông Căng-già.

 "Lại nữa, Thiện Hiện, nếu các Bồ-tát an trụ đúng như Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa đã nói, trong một ngày đêm đem pháp vi diệu bố thí cho các hữu tình (chúng sinh có tâm thức), thì công đức đạt được hơn hẳn công đức vô lượng vô biên mà những Bồ-tát xa lìa Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa đạt được khi đem pháp vi diệu bố thí cho các hữu tình trải qua số đại kiếp nhiều như cát sông Căng-già.

 "Lại nữa, Thiện Hiện, nếu các Bồ-tát an trụ đúng như Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa đã nói, trong một ngày đêm tu ba mươi bảy pháp bồ-đề phần (ba mươi bảy phương pháp tu hỗ trợ cho sự giác ngộ, như bốn niệm xứ, bốn chánh cần, tám chánh đạo…) và các căn lành (công đức làm điều thiện, là gốc sinh ra quả tốt) khác, thì công đức đạt được hơn hẳn công đức vô lượng vô biên mà những Bồ-tát xa lìa Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa đạt được khi tu ba mươi bảy pháp bồ-đề phần và các căn lành khác trải qua số đại kiếp nhiều như cát sông Căng-già.

 "Lại nữa, Thiện Hiện, nếu các Bồ-tát an trụ đúng như Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa đã nói, trong một ngày đêm tu hành các loại tài thí (bố thí của cải) và pháp thí (bố thí giáo pháp), ở nơi vắng vẻ yên tĩnh chú tâm suy nghĩ về các loại phước nghiệp đã tu trước đây, rồi hồi hướng (chuyển công đức của mình hướng về mục đích cao cả) về vô thượng chánh đẳng bồ-đề, thì công đức đạt được hơn hẳn công đức vô lượng vô biên mà những Bồ-tát xa lìa Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa đạt được khi trải qua số đại kiếp nhiều như cát sông Căng-già tu hành các loại tài thí, pháp thí, ở nơi vắng vẻ yên tĩnh chú tâm suy nghĩ về các loại phước nghiệp đã tu trước đây, rồi hồi hướng về vô thượng chánh đẳng bồ-đề.

 "Lại nữa, Thiện Hiện, nếu các Bồ-tát an trụ đúng như Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa đã nói, trong một ngày đêm duyên khắp công đức và căn lành của chư Phật và đệ tử trong ba đời (quá khứ, hiện tại, vị lai), gộp lại cân nhắc rồi ngay đó tùy hỷ (vui mừng theo với điều thiện của người khác), hồi hướng về vô thượng chánh đẳng bồ-đề, thì công đức đạt được hơn hẳn công đức vô lượng vô biên mà những Bồ-tát xa lìa Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa đạt được khi trải qua số đại kiếp nhiều như cát sông Căng-già duyên khắp công đức và căn lành của chư Phật và đệ tử trong ba đời, gộp lại cân nhắc rồi ngay đó tùy hỷ, hồi hướng về vô thượng chánh đẳng bồ-đề."

 Bấy giờ Thiện Hiện liền thưa với Phật: "Như Lai thường nói các hành (mọi pháp do nhân duyên tạo thành) đều do phân biệt tạo ra, đều không có thật. Vì nhân duyên gì mà công đức các Bồ-tát ấy đạt được lại vô lượng vô biên?" Phật bảo Thiện Hiện: "Các Bồ-tát ấy thực hành Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa, cũng thường quán xét những việc thiện mình làm là không, không có gì cả, hư dối không thật. Quán xét những việc thiện mình làm là không, không có gì cả, hư dối không thật đến mức nào, thì không rời Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa đến mức ấy. Không rời Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa đến mức nào, thì công đức đạt được vô lượng vô biên đến mức ấy."

 Cụ thọ Thiện Hiện liền thưa với Phật: "Nghĩa của 'vô lượng' và 'vô biên' khác nhau thế nào?" Phật bảo Thiện Hiện: "Nói 'vô lượng' là trong đó sự đo lường vĩnh viễn dừng lại. Nói 'vô biên' là ở đó con số không thể đếm hết."

 Cụ thọ Thiện Hiện lại thưa với Phật: "Có nhân duyên nào mà sắc cho đến thức cũng vô lượng vô biên không?" Phật bảo Thiện Hiện: "Cũng có nhân duyên khiến sắc cho đến thức vô lượng vô biên." Cụ thọ Thiện Hiện lại thưa với Phật: "Vì nhân duyên gì mà sắc cho đến thức vô lượng vô biên?" Phật bảo Thiện Hiện: "Vì tính của sắc cho đến thức đều là không, nên vô lượng vô biên." Cụ thọ Thiện Hiện lại thưa với Phật: "Chỉ sắc, thọ, tưởng, hành, thức là không, hay tất cả các pháp đều là không?" Phật bảo Thiện Hiện: "Ta nói các pháp không pháp nào không là không."

 Cụ thọ Thiện Hiện lại thưa với Phật: "Vô lượng vô biên là tên gọi khác của điều gì?" Phật bảo Thiện Hiện: "Vô lượng vô biên là tên gọi khác của không, vô tướng, vô nguyện." Cụ thọ Thiện Hiện lại thưa với Phật: "Vô lượng vô biên chỉ là không, vô tướng, vô nguyện, hay còn có nghĩa khác nữa?" Phật bảo Thiện Hiện: "Ý ông thế nào? Chẳng phải ta đã nói tất cả pháp môn không pháp môn nào không là không sao?" Thiện Hiện đáp: "Như Lai thường nói tất cả pháp môn không pháp môn nào không là không."

 Phật bảo Thiện Hiện: "Không tức là vô tận, không tức là vô lượng, không tức là vô biên, không tức là các nghĩa khác. Vì vậy, Thiện Hiện, tất cả pháp môn tuy có nhiều cách nói khác nhau nhưng nghĩa không khác. Thiện Hiện nên biết, lý không của các pháp đều không thể nói ra. Như Lai dùng phương tiện mà nói là vô tận, hoặc nói là vô lượng, hoặc nói là vô biên, hoặc nói là không, hoặc nói là vô tướng, hoặc nói là vô nguyện, hoặc nói là vô tác, hoặc nói là vô sinh, hoặc nói là vô diệt, hoặc nói là phi hữu, hoặc nói là tịch tĩnh, hoặc nói là ly nhiễm, hoặc nói là Niết-bàn. Vô lượng pháp môn như thế, nghĩa thật không khác, đều là do Như Lai dùng phương tiện mà diễn nói."

 Bấy giờ Thiện Hiện liền thưa với Phật: "Thật hiếm có, bạch Thế Tôn! Phương tiện khéo léo của Ngài thật là hiếm có: thật tính của các pháp đều không thể nói ra, mà Ngài vì hữu tình dùng phương tiện để chỉ bày. Theo con hiểu nghĩa lời Phật dạy, thì thật tính của các pháp đều không thể nói ra." Phật bảo Thiện Hiện: "Đúng vậy, đúng vậy. Tại sao thế? Vì tính của tất cả các pháp rốt ráo đều là không, mà cái rốt ráo không thì không ai có thể nói ra được."

 Cụ thọ Thiện Hiện lại thưa với Phật: "Nghĩa không thể nói ra ấy có thêm bớt không?" Phật bảo Thiện Hiện: "Nghĩa không thể nói ra không thêm không bớt." Cụ thọ Thiện Hiện lại thưa với Phật: "Nếu nghĩa không thể nói ra không thêm không bớt, thì bố thí cho đến bát-nhã ba-la-mật-đa lẽ ra cũng không thêm không bớt. Nếu sáu ba-la-mật-đa này cũng không thêm không bớt, thì làm sao Bồ-tát dùng các ba-la-mật-đa không thêm không bớt mà cầu chứng vô thượng chánh đẳng bồ-đề, có thể đến gần vô thượng chánh đẳng bồ-đề? Còn nếu các Bồ-tát thêm bớt sáu ba-la-mật-đa, thì lại không thể đến gần vô thượng bồ-đề."

 Phật bảo Thiện Hiện: "Đúng vậy, đúng vậy. Nghĩa không thể nói ra và các ba-la-mật-đa đều không thêm không bớt. Nhưng các Bồ-tát thực hành Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa với phương tiện khéo léo, không nghĩ rằng: 'Sáu ba-la-mật-đa này có thêm có bớt', mà chỉ nghĩ: 'Chỉ có tên gọi và khái niệm, gọi là bố thí cho đến bát-nhã ba-la-mật-đa.' Các Bồ-tát ấy tu hành bố thí cho đến bát-nhã ba-la-mật-đa, đem tác ý (sự chú tâm, hướng tâm) cùng đi với sáu hạnh này, cùng với tâm và căn lành khởi lên dựa vào đó, chia đều với các hữu tình, hồi hướng về vô thượng chánh đẳng bồ-đề; khởi tâm hồi hướng đúng như vô thượng chánh đẳng bồ-đề của Phật là vi diệu sâu xa. Nhờ sức mạnh tăng thêm của phương tiện khéo léo trong sự hồi hướng ấy, họ có thể chứng vô thượng chánh đẳng bồ-đề."

 Bấy giờ Thiện Hiện liền thưa với Phật: "Thế nào là vô thượng chánh đẳng bồ-đề?" Phật bảo Thiện Hiện: "Chân như của các pháp, đó gọi là vô thượng chánh đẳng bồ-đề. Thiện Hiện nên biết, vì chân như của các pháp không thêm không bớt, nên vô thượng chánh đẳng bồ-đề của chư Phật cũng không thêm không bớt. Nếu các Bồ-tát thường xuyên an trụ trong tác ý tương ứng với chân như như thế, thì đến gần vô thượng chánh đẳng bồ-đề. Như vậy, Thiện Hiện, nghĩa không thể nói ra tuy không thêm không bớt, nhưng không mất đi tác ý về chân như; các ba-la-mật-đa tuy không thêm không bớt, nhưng không mất đi vô thượng chánh đẳng bồ-đề mà mình mong cầu. Nếu các Bồ-tát an trụ trong tác ý về chân như như thế mà tu hành sáu ba-la-mật-đa, thì đến gần vô thượng chánh đẳng bồ-đề."

 Cụ thọ Thiện Hiện liền thưa với Phật: "Các Bồ-tát ấy là do tâm đầu khởi lên mà đến gần bồ-đề, hay do tâm sau khởi lên mà đến gần bồ-đề? Nếu do tâm đầu khởi lên mà đến gần bồ-đề, thì khi tâm đầu khởi lên, tâm sau chưa khởi, không có nghĩa hòa hợp. Nếu do tâm sau khởi lên mà đến gần bồ-đề, thì khi tâm sau khởi lên, tâm trước đã diệt, không có nghĩa hòa hợp. Như vậy, các tâm và tâm sở pháp (tâm vương và các trạng thái tâm đi kèm như cảm thọ, tưởng, ý muốn…) trước và sau, xét tới xét lui đều không có nghĩa hòa hợp, thì làm sao có thể tích góp căn lành? Nếu các căn lành không thể tích góp, thì làm sao Bồ-tát có thể đến gần bồ-đề?"

 Phật bảo Thiện Hiện: "Ý ông thế nào? Như khi thắp đèn, là ngọn lửa đầu làm cháy bấc, hay ngọn lửa sau làm cháy bấc?" Thiện Hiện đáp: "Theo con hiểu, không phải ngọn lửa đầu làm cháy bấc, nhưng cũng không lìa ngọn lửa đầu; không phải ngọn lửa sau làm cháy bấc, nhưng cũng không lìa ngọn lửa sau." Phật bảo Thiện Hiện: "Ý ông thế nào? Bấc có cháy không?" Thiện Hiện đáp: "Thế gian đều thấy rõ bấc thật sự cháy." Phật bảo Thiện Hiện: "Bồ-tát cũng vậy. Không phải tâm đầu khởi lên mà đến gần bồ-đề, nhưng cũng không lìa tâm đầu; không phải tâm sau khởi lên mà đến gần bồ-đề, nhưng cũng không lìa tâm sau. Mà các Bồ-tát thực hành Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa với phương tiện khéo léo, khiến các căn lành tăng trưởng viên mãn, nên có thể đến gần bồ-đề."

 Cụ thọ Thiện Hiện liền thưa với Phật: "Ý nghĩa của duyên khởi (mọi sự do nhiều nhân duyên hợp lại mà sinh ra) như thế thật sâu xa: không phải chính do các tâm trước sau khởi lên mà đến gần bồ-đề, cũng không phải lìa các tâm trước sau khởi lên mà đến gần bồ-đề, vậy mà các Bồ-tát vẫn có thể đến gần bồ-đề."

 Phật bảo Thiện Hiện: "Ý ông thế nào? Nếu tâm đã diệt rồi, có thể sinh lại không?" Thiện Hiện đáp: "Không, bạch Thế Tôn. Tâm ấy đã diệt thì không thể sinh lại." "Ý ông thế nào? Nếu tâm đã sinh, có tính chất diệt không?" "Đúng vậy, bạch Thế Tôn. Nếu tâm đã sinh thì chắc chắn có tính chất diệt." "Ý ông thế nào? Tâm có tính chất diệt lại không phải sẽ diệt sao?" "Không, bạch Thế Tôn. Tâm có tính chất diệt thì nhất định sẽ diệt." "Ý ông thế nào? Tâm không có tính chất diệt thì có thể sinh không?" "Không, bạch Thế Tôn. Tâm không có tính chất diệt thì không có lý gì có thể sinh." "Ý ông thế nào? Tâm không có tính chất sinh thì có thể diệt không?" "Không, bạch Thế Tôn. Tâm không có tính chất sinh thì không có lý gì có thể diệt." "Ý ông thế nào? Tâm không có tính chất sinh diệt thì có thể sinh diệt không?" "Không, bạch Thế Tôn. Tâm không có tính chất sinh diệt thì không có lý gì có thể sinh diệt."

 "Ý ông thế nào? Nếu pháp đã diệt, có thể diệt nữa không?" "Không, bạch Thế Tôn. Nếu pháp đã diệt thì không thể diệt nữa." "Ý ông thế nào? Nếu pháp đã sinh, có thể sinh nữa không?" "Không, bạch Thế Tôn. Nếu pháp đã sinh thì không thể sinh nữa." "Ý ông thế nào? Thật tính của các pháp có sinh diệt không?" "Không, bạch Thế Tôn. Thật tính của các pháp không sinh không diệt."

 "Ý ông thế nào? Tâm trụ có giống như chân như của tâm không?" "Đúng vậy, bạch Thế Tôn. Chân như của tâm thế nào thì tâm trụ như thế." "Ý ông thế nào? Nếu tâm trụ như chân như, thì tâm ấy có thường trụ như tính của chân như và thật tế (giới hạn tột cùng của sự chân thật) không?" "Không, bạch Thế Tôn. Tâm ấy không có tính thường trụ như chân như và thật tế." "Ý ông thế nào? Chân như của các pháp có hết sức sâu xa không?" "Đúng vậy, bạch Thế Tôn. Chân như của các pháp hết sức sâu xa."

 "Ý ông thế nào? Chính chân như là tâm chăng?" "Không, bạch Thế Tôn." "Ý ông thế nào? Ngoài chân như có tâm chăng?" "Không, bạch Thế Tôn." "Ý ông thế nào? Chính tâm là chân như chăng?" "Không, bạch Thế Tôn." "Ý ông thế nào? Ngoài tâm có chân như chăng?" "Không, bạch Thế Tôn." "Ý ông thế nào? Chân như có thể thấy chân như không?" "Không, bạch Thế Tôn." "Ý ông thế nào? Ông có thấy có chân như thật sự không?" "Không, bạch Thế Tôn." "Ý ông thế nào? Nếu các Bồ-tát có thể thực hành như thế, thì đó có phải là thực hành Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa không?" "Đúng vậy, bạch Thế Tôn. Nếu các Bồ-tát có thể thực hành như thế, thì đó là thực hành Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa."

 Kinh Đại Bát-nhã ba-la-mật-đa, quyển thứ năm trăm sáu mươi hai.

 Kinh Đại Bát-nhã ba-la-mật-đa, quyển thứ năm trăm sáu mươi ba.

 Tam tạng pháp sư (vị thầy tinh thông cả ba kho kinh điển Phật giáo: kinh, luật, luận) Huyền Trang vâng chiếu vua mà dịch.

◄ Trước Sau ►

Quay lại danh sách thiên · Giỏ video