Phần thứ năm – Phẩm Hành Trong Mộng, thứ mười chín
“Lại nữa, Thiện Hiện (tức Tu-bồ-đề, vị đệ tử giỏi nhất về hiểu lý không), nếu các Bồ-tát (người phát tâm cầu thành Phật để cứu độ chúng sinh) cho đến trong mộng cũng không đắm trước tam giới (ba cõi luân hồi: cõi dục, cõi sắc, cõi vô sắc) và địa vị nhị thừa (hai thừa thanh văn và độc giác, chỉ cầu tự giải thoát), cũng không khen ngợi chúng; tuy quán các pháp như cảnh thấy trong mộng mà không chứng nhập thật tế (chân lý tối hậu, chứng vào đó tức nhập Niết-bàn của bậc tiểu thừa), thì đó là tướng của các Bồ-tát bất thoái chuyển (không bao giờ thối lui khỏi đường thành Phật).
Lại nữa, Thiện Hiện, nếu các Bồ-tát trong mộng thấy Phật được vô lượng trăm nghìn đại chúng vây quanh mà thuyết pháp cho họ, hoặc thấy chính mình có việc như vậy, đó là tướng của các Bồ-tát bất thoái chuyển.
Lại nữa, Thiện Hiện, nếu các Bồ-tát trong mộng thấy Phật đủ các tướng tốt, ánh sáng thường trực tỏa quanh thân một tầm (đơn vị đo dài, khoảng một sải tay), chiếu sáng khắp chung quanh, cùng vô lượng chúng vọt lên hư không, hiện đại thần thông, giảng yếu chỉ chánh pháp, hóa ra các vị hóa nhân sai đến vô biên cõi Phật ở phương khác làm các Phật sự; hoặc thấy chính mình có việc như vậy, đó là tướng của các Bồ-tát bất thoái chuyển.
Lại nữa, Thiện Hiện, nếu các Bồ-tát mộng thấy giặc dữ phá làng thành, hoặc thấy lửa cháy thiêu xóm làng, hoặc thấy thú dữ sắp đến hại mình, hoặc thấy kẻ thù sắp chém đầu mình, hoặc thấy cha mẹ sắp chết, hoặc thấy chính mình bị muôn khổ bức bách; tuy thấy những việc đáng sợ như thế mà không kinh sợ, cũng không lo buồn; tỉnh mộng rồi có thể suy nghĩ đúng đắn: ‘Tam giới không thật, đều như cảnh thấy trong mộng. Khi ta đắc Vô thượng Chánh đẳng Giác (giác ngộ cao nhất, chân chính và trọn vẹn của Phật), sẽ vì hữu tình (chúng sinh, mọi loài có tình thức) mà giảng rằng các pháp trong tam giới thảy đều hư dối như cảnh mộng.’ Đó là tướng của các Bồ-tát bất thoái chuyển.
Lại nữa, Thiện Hiện, nếu các Bồ-tát cho đến trong mộng thấy các loài hữu tình ở địa ngục, bàng sinh (loài súc vật), quỷ giới (cõi ngạ quỷ, loài quỷ đói), liền nghĩ rằng: ‘Ta sẽ tinh cần tu hạnh Bồ-tát, mau đến Vô thượng Chánh đẳng Bồ-đề, khiến trong cõi Phật của ta không có các ác thú (đường xấu ác) địa ngục, bàng sinh, quỷ giới, cho đến cả tên gọi của chúng cũng không có.’ Tỉnh mộng rồi cũng nghĩ như vậy. Thiện Hiện nên biết, khi các Bồ-tát ấy thành Phật, cõi nước thanh tịnh, chắc chắn không có ác thú và cả tiếng tăm tên gọi của chúng. Đó là tướng của các Bồ-tát bất thoái chuyển.
Lại nữa, Thiện Hiện, nếu các Bồ-tát trong mộng thấy lửa đốt các loài hữu tình ở địa ngục…, hoặc thấy lửa đốt thành ấp xóm làng, liền phát nguyện: ‘Nếu ta đã được thọ ký (báo trước việc thành Phật) bất thoái chuyển, nguyện cho đám lửa lớn này biến thành mát mẻ.’ Nếu Bồ-tát này khi phát nguyện như vậy, lửa thấy trong mộng liền tắt ngay, thì nên biết đã được thọ ký bất thoái chuyển. Nếu Bồ-tát này khi phát nguyện như vậy, lửa thấy trong mộng không tắt ngay, thì nên biết chưa được thọ ký bất thoái chuyển. Khi thức mà thấy lửa đốt thành ấp, lửa theo nguyện mà tắt hay không tắt cũng như thế.
Lại nữa, Thiện Hiện, nếu các Bồ-tát khi thức thấy lửa đốt các thành ấp, liền nghĩ: ‘Nếu ta thật có tướng bất thoái chuyển, nguyện đám lửa lớn này tắt ngay, biến thành mát mẻ.’ Nghĩ rồi nói ra mà lửa không tắt ngay, nhưng cháy một dặm lại vượt qua một dặm, rồi lại cháy một dặm; hoặc cháy một nhà, vượt qua một nhà, lại cháy một nhà; cứ như vậy lần lượt rồi lửa mới tắt. Các Bồ-tát ấy nên biết cũng đã được thọ ký bất thoái. Còn những người bị cháy là do tai ương còn sót lại của tội phỉ báng pháp, hoặc là điềm báo khổ quả phỉ báng pháp trong tương lai.
Lại nữa, Thiện Hiện, nếu các Bồ-tát thấy có người nam hoặc người nữ bị phi nhân (loài không phải người như quỷ thần, yêu ma) ám nhập, chịu các khổ não không thoát ra được, liền nghĩ: ‘Nếu chư Như Lai (danh hiệu của Phật, bậc đến từ chân như) biết ta đã được tâm ý trong sạch, biết ta đã được thọ ký bất thoái chuyển, đã lìa địa vị thanh văn (người nghe lời Phật dạy mà tu để tự giải thoát), độc giác (người tự giác ngộ một mình, không cần thầy, không giáo hóa người khác)…, chắc chắn sẽ đắc Vô thượng Chánh đẳng Bồ-đề, xin soi xét điều tâm ta đang nghĩ. Nếu ta thật có thể tu hạnh Bồ-tát, mau chứng Vô thượng Chánh đẳng Bồ-đề, cứu vớt hữu tình khỏi khổ sinh tử, xin cho người nam hay người nữ này không bị phi nhân quấy nhiễu, phi nhân theo lời ta mà bỏ đi ngay.’ Các Bồ-tát ấy khi nói lời này, nếu phi nhân không bỏ đi thì nên biết chưa được thọ ký bất thoái chuyển; nếu phi nhân bỏ đi ngay thì nên biết đã được thọ ký bất thoái chuyển.
Lại nữa, Thiện Hiện, có các Bồ-tát thật chưa được thọ ký bất thoái chuyển, thấy có người nam hoặc người nữ bị phi nhân ám nhập, chịu các khổ não không thoát ra được, liền khinh suất nói lời chân thành: ‘Nếu ta đã được thọ ký bất thoái chuyển, xin cho người nam hay người nữ này không bị phi nhân quấy nhiễu, phi nhân theo lời ta mau bỏ đi.’ Lúc ấy ác ma vì muốn lừa gạt người ấy, liền xua đuổi phi nhân đi. Vì sao? Vì oai lực của ác ma hơn phi nhân, nên phi nhân vâng lệnh ma mà bỏ đi. Khi ấy Bồ-tát kia nghĩ: ‘Phi nhân nay bỏ đi là do oai lực của ta. Vì sao? Vì phi nhân theo lời thệ nguyện ta phát ra mà buông tha người nam người nữ, chứ không có duyên cớ nào khác.’ Các Bồ-tát ấy đã không biết đó là việc ác ma làm, cho là sức mình, khinh các Bồ-tát khác, khởi tăng thượng mạn (kiêu mạn cho rằng mình đã chứng đắc điều chưa chứng đắc); tuy siêng năng tinh tấn, rốt cuộc không thể đắc Vô thượng Bồ-đề mà rơi vào địa vị nhị thừa, nhiều lần bị ác ma lừa gạt. Vì vậy, Bồ-tát nên khéo nhận biết các việc của ác ma, tu các nghiệp lành.
Lại nữa, Thiện Hiện, có các Bồ-tát thật chưa được thọ ký bất thoái chuyển, xa lìa phương tiện thiện xảo (khéo léo dùng cách thích hợp) của Bát-nhã ba-la-mật-đa (trí tuệ hoàn hảo đưa sang bờ giác ngộ, thấy rõ mọi pháp vốn không), chưa thoát khỏi sự mê hoặc của ma. Nghĩa là có ác ma vì muốn lừa gạt, dùng phương tiện hóa ra đủ loại hình tướng, đến chỗ Bồ-tát nói như vầy: ‘Ông có tự biết không? Chư Phật quá khứ đã từng thọ ký đại bồ-đề cho ông. Tên tuổi của bản thân ông và quyến thuộc cho đến bảy đời, ta đều biết rõ. Ông sinh ở phương ấy, nước ấy, thành ấy, ấp ấy, xóm làng ấy; ông sinh vào năm ấy, tháng ấy, ngày ấy, giờ ấy, dưới chòm sao (tú: một trong hai mươi tám chòm sao theo lịch pháp) ấy làm chủ (?).’
Ác ma như thế, nếu thấy Bồ-tát bẩm tính mềm mỏng, các căn chậm lụt, liền nói dối rằng: ‘Căn tính ông bẩm thụ ở đời trước cũng đã như vậy.’ Nếu thấy Bồ-tát bẩm tính cứng cỏi, các căn sáng suốt sắc bén, liền nói dối rằng: ‘Đời trước ông cũng đã như vậy.’ Nếu thấy Bồ-tát đầy đủ các công đức đỗ-đa (tức đầu-đà, lối tu khổ hạnh, sống đơn giản, ít ham muốn) và các hạnh thù thắng khác, liền nói dối rằng: ‘Đời trước ông cũng đã như vậy, đủ các công đức, nên tự vui mừng an ủi, chớ tự xem nhẹ mình.’ Khi ấy Bồ-tát kia nghe ác ma nói về tên tuổi và công đức đời quá khứ, hiện tại của mình thì vui mừng hớn hở, khởi tăng thượng mạn, lấn lướt, chê bai, mắng nhiếc các Bồ-tát khác. Ác ma biết vậy lại bảo: ‘Ông chắc chắn đã thành tựu công đức thù thắng, Phật đã thọ ký đại bồ-đề cho ông, đã có điềm lành thù thắng hiện ra trước mắt.’
Lúc ấy ác ma vì muốn quấy rối, lại giả hóa ra đủ loại hình tướng, đến chỗ Bồ-tát nói lời thân thiết: ‘Ông nay đã đủ đức bất thoái chuyển, nên tự kính trọng mình, chớ vội tôn trọng người khác.’ Bồ-tát này nghe lời ấy rồi, tâm tăng thượng mạn càng thêm vững chắc, khiến nhất thiết trí (trí biết rõ hết thảy mọi pháp của Phật) xa lại càng xa. Vì vậy, Bồ-tát muốn đắc bồ-đề nên khéo nhận biết các việc của ác ma.
Lại nữa, Thiện Hiện, có các Bồ-tát không khéo hiểu rõ thật tướng của danh tự, chỉ nghe danh tự mà sinh chấp trước sai lầm. Nghĩa là có ác ma dùng phương tiện hóa ra đủ loại hình tướng, đến bảo rằng: ‘Hạnh nguyện ông tu đã đầy đủ, không lâu sẽ chứng Vô thượng Bồ-đề. Khi thành Phật, ông sẽ được công đức thù thắng và danh hiệu tôn quý như thế này.’ Nghĩa là ác ma ấy biết Bồ-tát này suốt đêm dài (tức thời gian rất lâu) mong nguyện: ‘Khi ta thành Phật sẽ được danh hiệu tôn quý như thế’, nên theo đúng điều mong nguyện ấy mà nói lời thọ ký. Lúc ấy Bồ-tát này xa lìa phương tiện thiện xảo của Bát-nhã ba-la-mật-đa, nghe ma thọ ký liền nghĩ: ‘Người này thật kỳ lạ, thọ ký cho ta danh hiệu tôn quý khi thành Phật, đúng với điều ta mong nguyện bấy lâu. Do đó biết chắc ta sẽ được danh hiệu thành Phật hơn người khác.’ Ác ma thọ ký danh hiệu cho người ấy đến mức nào thì kiêu mạn của người ấy tăng thêm đến mức ấy, khinh miệt các Bồ-tát khác có đức thật, do đó càng xa Vô thượng Bồ-đề, sẽ rơi vào địa vị thanh văn hoặc độc giác.
Các Bồ-tát ấy, nếu ngay trong thân này gần gũi bạn lành, chí thành sám hối lỗi lầm, thì tuy phải trôi lăn sinh tử lâu dài, sau đó vẫn sẽ chứng Vô thượng Bồ-đề. Nếu trong thân này không gặp bạn lành để chí thành sám hối, thì chắc chắn phải trôi lăn sinh tử lâu dài, ngu si điên đảo; về sau tuy tinh tấn tu các nghiệp lành nhưng vẫn rơi vào địa vị thanh văn hoặc độc giác. Kiêu mạn khinh các Bồ-tát khác như vậy, tội nặng gấp vô lượng lần so với bốn trọng tội (bốn tội nặng nhất của người xuất gia: dâm, trộm, giết người, nói dối đã chứng thánh) và năm tội vô gián (năm tội cực ác đọa địa ngục Vô gián: giết cha, giết mẹ, giết A-la-hán, làm thân Phật chảy máu, phá hòa hợp Tăng). Vì vậy, Bồ-tát nên khéo nhận biết những việc ma vi tế như thọ ký danh hiệu hão huyền, không nên kiêu mạn khinh các Bồ-tát khác.
Lại nữa, Thiện Hiện, có các Bồ-tát ở núi, nơi đồng vắng tu hạnh viễn ly (hạnh xa lìa, sống ẩn cư tách khỏi chốn đông người). Khi ấy có ác ma đến chỗ họ, cung kính khen ngợi rằng: ‘Đại sĩ có thể tu hạnh viễn ly chân thật. Hạnh viễn ly này được các bậc hiền thánh khen ngợi, chư thiên, rồng, thần đều cùng giữ gìn.’ Thiện Hiện nên biết, Ta không khen hạnh viễn ly này là chân thật.” Thiện Hiện thưa: “Nếu hạnh viễn ly này không phải chân thật, thì cái gì mới là chân thật?”
Phật bảo Thiện Hiện: “Nếu các Bồ-tát, hoặc ở thành ấp, hoặc ở núi rừng, chỉ cần lìa phiền não và tác ý (sự khởi tâm, hướng tâm) của nhị thừa, thực hành Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa, thì gọi là hạnh viễn ly chân thật của Bồ-tát. Hạnh viễn ly này được chư Phật Thế Tôn khen ngợi và chấp thuận, Bồ-tát nên học, khiến các Bồ-tát mau chứng bồ-đề. Thiện Hiện nên biết, lối thường ở núi rừng ngồi yên suy nghĩ mà ma khen ngợi, vẫn còn lẫn phiền não và tác ý nhị thừa, lìa Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa, không thể viên mãn nhất thiết trí trí (trí tuệ biết hết thảy của Phật, cao hơn mọi loại trí).
Có các Bồ-tát tuy thích tu hành pháp viễn ly mà ma khen ngợi, nhưng trong lòng khinh miệt các Bồ-tát khác luôn ở làng thành mà tu viễn ly chân thật. Thiện Hiện nên biết, các Bồ-tát ấy xa lìa Bát-nhã ba-la-mật-đa, tuy trải qua lâu dài ở núi sâu đồng vắng tu hạnh viễn ly, nhưng không hiểu rõ pháp viễn ly chân thật, tăng thêm kiêu mạn, đắm say sâu nặng địa vị nhị thừa, rốt cuộc không thể đắc Vô thượng Bồ-đề. Đó không phải điều Phật Thế Tôn khen ngợi chấp thuận, cũng không phải điều Bồ-tát nên tu hành.
Thiện Hiện nên biết, pháp viễn ly chân thật thanh tịnh của chúng Bồ-tát mà Ta khen ngợi, các Bồ-tát ấy đều không thành tựu; đối với hạnh viễn ly chân thật thanh tịnh, họ cũng không thấy có một hành tướng nào tương tự. Thế mà các ác ma vì muốn lừa gạt họ, khiến họ sinh kiêu mạn khinh Bồ-tát khác, nên đến giữa không trung ân cần khen ngợi khuyến khích rằng: ‘Đây là pháp viễn ly chân thật thanh tịnh.’ Thiện Hiện nên biết, các Bồ-tát ấy tuy ở núi rừng mà tâm ồn ào tạp loạn, không thể tu học hạnh viễn ly chân thật; có các Bồ-tát tuy ở làng thành mà tâm vắng lặng, thường tu học được hạnh viễn ly chân thật.
Thiện Hiện nên biết, các Bồ-tát ấy đối với chúng Bồ-tát thường tu học hạnh viễn ly chân thật thì khinh rẻ chê bai như đối với kẻ chiên-đà-la (giai cấp hạ tiện nhất trong xã hội Ấn Độ xưa, làm nghề đồ tể, bị khinh rẻ); còn đối với chúng Bồ-tát không tu được hạnh viễn ly chân thật thì cúng dường tôn trọng như Phật Thế Tôn. Thiện Hiện nên biết, các Bồ-tát ấy xa lìa Bát-nhã ba-la-mật-đa, khởi đủ thứ phân biệt chấp trước, nghĩ rằng: ‘Điều ta tu học là viễn ly chân thật, nên phi nhân mới đến chỗ ta khen ngợi che chở; người ở thành ấp thân tâm rối loạn, ai mà che chở, khen ngợi, kính trọng họ?’ Các Bồ-tát ấy tâm nhiều kiêu mạn, phiền não và nghiệp ác tăng trưởng ngày đêm.
Thiện Hiện nên biết, các Bồ-tát ấy, trong chúng Bồ-tát, là kẻ chiên-đà-la làm nhơ uế chúng Bồ-tát Ma-ha-tát (Bồ-tát lớn), cũng là giặc lớn trên trời và trong cõi người, lừa gạt trời, người, A-tố-lạc (tức A-tu-la, loài thần hay gây chiến với chư thiên)…; thân tuy mặc pháp y sa-môn (người xuất gia tu hành), mà lòng thường ôm ý của giặc thù. Những ai đã phát tâm theo Bồ-tát thừa (con đường tu của Bồ-tát, hướng đến thành Phật) không nên gần gũi, cúng dường, cung kính họ. Vì sao? Vì những người này ôm lòng tăng thượng mạn, ngoài giống Bồ-tát mà trong nhiều phiền não, nghiệp ác tăng mạnh.
Vì vậy, Thiện Hiện, nếu các Bồ-tát thật sự không bỏ nhất thiết trí trí, cầu chứng Vô thượng Chánh đẳng Bồ-đề, vì làm lợi lạc khắp các hữu tình, thì không nên gần gũi những kẻ ác như thế. Thiện Hiện nên biết, chúng Bồ-tát thường nên tinh tấn tu sự nghiệp chân thật, chán lìa sinh tử, không đắm trước tam giới; đối với kẻ giặc ác chiên-đà-la ấy, thường nên khởi tâm từ, bi, hỷ, xả (bốn tâm rộng lớn: thương yêu ban vui, xót thương cứu khổ, vui theo niềm vui người khác, buông xả bình đẳng), và nên nghĩ rằng: ‘Ta không nên phạm những lỗi lầm mà kẻ ác kia đã phạm. Nếu lỡ thất niệm (quên mất sự tỉnh giác) mà tạm khởi như họ, thì phải nhận biết ngay và mau trừ diệt.’ Vì vậy, Bồ-tát muốn chứng Vô thượng Chánh đẳng Bồ-đề, nên khéo nhận biết các việc của ác ma, nên siêng tinh tấn xa lìa, trừ diệt những lỗi lầm như các Bồ-tát kia đã phạm, siêng cầu Vô thượng Chánh đẳng Bồ-đề. Nếu các Bồ-tát học như vậy, thì đó là khéo léo nhận biết việc ma.”
Kinh Đại Bát-nhã ba-la-mật-đa, quyển thứ năm trăm sáu mươi ba (hết).
Kinh Đại Bát-nhã ba-la-mật-đa, quyển thứ năm trăm sáu mươi bốn.
Tam tạng pháp sư (vị thầy thông suốt ba tạng kinh, luật, luận) Huyền Trang vâng chiếu vua mà dịch.
◄ Trước
Sau ►
Quay lại danh sách thiên · Giỏ video