Thiên 750 — Hội 5 · Phẩm 18 Chị em

 Phần thứ năm – Phẩm Chị Em, thứ mười tám

 Lúc ấy trong hội có một thiên nữ (người nữ ở cõi trời) từ chỗ ngồi đứng dậy, cúi đầu lạy sát chân Phật, khoác áo che vai trái, gối phải quỳ xuống đất, chắp tay cung kính thưa rằng: “Bạch Thế Tôn (danh hiệu tôn kính của Phật, nghĩa là bậc được cả thế gian tôn kính)! Con nghe pháp này cũng không hề sợ hãi. Nguyện đời sau khi con thành Phật, con cũng sẽ vì các hữu tình (chúng sinh, mọi loài có tình thức) mà giảng pháp như thế này.”

 Nói xong, cô lấy hoa vàng đẹp, hết lòng cung kính rải lên Như Lai (danh hiệu của Phật, nghĩa là bậc đến từ chân như, tức sự thật như nó vốn là). Nhờ thần lực của Phật, những bông hoa vàng ấy bay vọt lên không trung, rực rỡ lơ lửng ở đó. Bấy giờ Thế Tôn liền mỉm cười, từ miệng phóng ra ánh sáng màu vàng, chiếu khắp mười phương rồi trở vào đỉnh đầu.

 Khi ấy A-nan-đà (tức Khánh Hỷ, vị đệ tử thị giả của Phật) thấy nghe như vậy, cung kính chắp tay thưa: “Bạch Thế Tôn! Vì nguyên do gì mà Ngài mỉm cười như thế? Chư Phật mỉm cười không phải là không có nguyên do.”

 Bấy giờ Thế Tôn bảo Khánh Hỷ: “Thiên nữ này ở đời vị lai sẽ thành Như Lai, Ứng Chánh Đẳng Giác (danh hiệu của Phật: Ứng là đáng được cúng dường; Chánh Đẳng Giác là giác ngộ chân chính, trọn vẹn), kiếp (một thời kỳ vũ trụ cực kỳ dài) tên là Tinh Dụ, hiệu Phật là Kim Hoa. Khánh Hỷ nên biết, thân nữ hiện nay là thân nữ cuối cùng mà thiên nữ này phải nhận; bỏ thân này rồi sẽ nhận thân nam, suốt đời vị lai không còn làm nữ nữa. Mất ở đây rồi, cô sẽ sinh về cõi Phật của Phật Bất Động ở phương đông, siêng tu phạm hạnh (đời sống trong sạch, giữ giới, xa lìa dục lạc). Ở cõi ấy, người này cũng có tên là Kim Hoa. Mất ở thế giới của Phật Bất Động rồi, lại sinh sang những thế giới có Phật ở phương khác; sinh ở đâu cũng thường không rời Phật.

 Ví như Chuyển luân vương (vị vua lý tưởng cai trị cả thiên hạ bằng chính pháp, có bánh xe báu dẫn đường) đi từ đài điện này sang đài điện khác, vui chơi hưởng lạc cho đến lúc chết mà chân không chạm đất; người này cũng vậy, đi từ cõi Phật này sang cõi Phật khác, sinh ở đâu cũng thường không xa lìa chư Phật Thế Tôn, cho đến khi thành bồ-đề (giác ngộ) vẫn luôn tu phạm hạnh.”

 Khi ấy A-nan-đà thầm nghĩ: “Khi cô gái này thành Phật, chúng Bồ-tát (người phát tâm cầu thành Phật để cứu độ chúng sinh) trong hội cũng sẽ như hội chúng hôm nay.” Phật biết ý ấy, bảo Khánh Hỷ: “Đúng vậy, đúng vậy, đúng như ông nghĩ. Khi Bồ-tát Kim Hoa thành Phật, cũng sẽ vì hội chúng mà giảng Bát-nhã ba-la-mật-đa (trí tuệ hoàn hảo đưa người sang bờ giác ngộ, thấy rõ thật tướng mọi pháp vốn không) rất sâu xa như thế này. Số Bồ-tát trong hội ấy nhiều ít cũng như hội chúng Bồ-tát của Ta hôm nay; còn đệ tử thanh văn (người nghe lời Phật dạy mà tu để tự giải thoát) thì khó biết được con số, chỉ có thể nói chung là vô lượng vô số. Ở thế giới của Phật ấy, thú dữ, giặc cướp, đói khát, bệnh tật… hết thảy đều không có, cũng không có các phiền não và nỗi sợ hãi khác.”

 Bấy giờ Khánh Hỷ lại thưa Phật: “Cô gái này trước kia, ở chỗ đức Phật nào, đã phát tâm cầu Vô thượng Chánh đẳng Giác (giác ngộ cao nhất, chân chính và trọn vẹn của Phật) lần đầu, gieo các căn lành, hồi hướng (đem công đức hướng về mục đích giác ngộ) và phát nguyện?”

 Phật bảo Khánh Hỷ: “Người nữ này thuở xưa, ở chỗ Phật Nhiên Đăng, đã phát đại tâm lần đầu, cũng lấy hoa vàng rải lên đức Phật ấy, hồi hướng phát nguyện, nay được gặp Ta. Khánh Hỷ nên biết: Thuở xưa Ta ở chỗ Phật Nhiên Đăng, đem năm cành hoa dâng rải lên Ngài, hồi hướng phát nguyện. Như Lai Nhiên Đăng, Ứng Chánh Đẳng Giác biết căn lành của Ta đã chín muồi, liền thọ ký (báo trước việc thành Phật trong tương lai) cho Ta rằng: ‘Đời vị lai ông sẽ thành Phật, hiệu là Năng Tịch (tức Thích-ca Mâu-ni), cõi tên là Kham Nhẫn (cõi Ta-bà, nơi chúng sinh phải chịu đựng nhiều khổ), kiếp tên là Hiền.’ Lúc ấy thiên nữ nghe Phật thọ ký đại bồ-đề cho Ta, vui mừng hớn hở, liền lấy hoa trời rải lên đức Phật ấy, hồi hướng phát nguyện: ‘Xin cho con đời sau, khi vị Bồ-tát này thành Phật, cũng được Ngài ngay trước mặt thọ ký đại bồ-đề cho con như đức Phật hôm nay.’ Vì thế nay Ta thọ ký cho cô.”

 Bấy giờ Khánh Hỷ nghe Phật nói, vui mừng hớn hở thưa: “Bạch Thế Tôn! Cô gái này đã tu tập tâm đại bồ-đề từ lâu, hồi hướng phát nguyện, nay đã được chín muồi.” Phật bảo Khánh Hỷ: “Đúng vậy, đúng vậy, đúng như ông nói.”

 Bấy giờ Thiện Hiện (tức Tu-bồ-đề, vị đệ tử giỏi nhất về hiểu lý không) bèn thưa Phật: “Bồ-tát thực hành Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa, hiện vào không định (thiền định quán chiếu tính không của các pháp) như thế nào?” Phật bảo Thiện Hiện: “Nếu các Bồ-tát thực hành Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa, quán sắc, thọ, tưởng, hành, thức (năm uẩn, năm nhóm tạo nên con người: sắc là thân thể vật chất, thọ là cảm giác, tưởng là nhận biết hình tướng, hành là ý muốn và tạo tác, thức là sự hay biết) đều là không; khi quán như vậy không để tâm tán loạn. Nếu tâm không tán loạn thì thấy pháp đúng như thật. Tuy thấy pháp đúng như thật mà không tác chứng (không chứng nhập để nhập Niết-bàn ngay).”

 Cụ thọ (cách tôn xưng bậc tu hành có đức) Thiện Hiện lại thưa Phật: “Thế nào là Bồ-tát tuy thấy pháp không mà không tác chứng?” Phật bảo Thiện Hiện: “Các Bồ-tát ấy khi quán pháp không, trước hết nghĩ rằng: ‘Ta nên quán mọi tướng của các pháp đều không, nhưng trong đó không nên tác chứng. Ta quán các pháp không là để học, không phải để chứng. Nay là lúc học, không phải lúc chứng.’ Các Bồ-tát ấy chưa vào địa vị định; thu tâm vào đối tượng mà không phải lúc nhập định. Lúc ấy Bồ-tát tuy không mất các pháp bồ-đề phần (các pháp tu hỗ trợ dẫn đến giác ngộ) nhưng không làm cho lậu (phiền não rỉ chảy, khiến trôi lăn sinh tử) dứt sạch.

 Vì sao? Vì các Bồ-tát ấy đã thành tựu căn lành trí tuệ rộng lớn, có thể tự xét: ‘Đối với pháp không, nay ta nên học, không nên tác chứng. Ta nên nắm giữ Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa, quán các pháp không để viên mãn tất cả pháp bồ-đề phần, không nên lúc này chứng thật tế (chân lý tối hậu, chứng vào đó tức nhập Niết-bàn của bậc tiểu thừa), rơi vào địa vị nhị thừa (hai thừa thanh văn và độc giác, chỉ cầu tự giải thoát) mà không được bồ-đề.’

 Ví như có người dũng mãnh oai hùng, đứng vững chắc, dung mạo đoan nghiêm, sáu mươi bốn tài nghệ không gì không đủ, các nghề khác cũng học đến cùng tột, có rất nhiều công đức và thi-la (giới hạnh, nết hạnh) thù thắng, thông minh khéo nói, giỏi ứng đối, có lòng từ, có nghĩa khí, có thế lực lớn, việc gì làm cũng thành, vì giỏi việc nên công ít lợi nhiều, do đó mọi người không ai không kính mến. Vì có duyên cớ, người ấy đưa cha mẹ, vợ con, quyến thuộc đi sang phương khác. Giữa đường đi qua vùng hoang dã hiểm trở, trong đó có nhiều thú dữ, giặc thù; quyến thuộc lớn nhỏ ai cũng kinh hoàng. Người ấy cậy mình nhiều tài nghệ, oai hùng dũng mãnh, thân tâm điềm tĩnh, an ủi cha mẹ vợ con quyến thuộc: ‘Đừng lo sợ, ta nhất định khiến mọi người không khổ, mau qua khỏi đồng hoang đến chỗ an ổn.’ Lúc ấy người ấy hóa ra đủ loại binh khí sắc bén, gặp kẻ thù thì cho chúng thấy, chúng tự nhiên lui tan. Vì vậy, ở giữa đồng hoang, thú dữ giặc thù không có ý hại tráng sĩ ấy; người ấy khéo dùng phương tiện đưa quyến thuộc mau qua khỏi đồng hoang, đến nơi an vui.

 Chúng Bồ-tát cũng như vậy: thương xót các loài hữu tình chịu khổ sinh tử, buộc tâm an trú trong từ, bi, hỷ, xả (bốn tâm rộng lớn: thương yêu ban vui, xót thương cứu khổ, vui theo niềm vui người khác, buông xả bình đẳng), nắm giữ căn lành thù thắng của Bát-nhã ba-la-mật-đa, phương tiện thiện xảo (khéo léo dùng cách thích hợp), đúng như Phật cho phép mà giữ gìn các công đức, hồi hướng về Vô thượng Chánh đẳng Bồ-đề. Tuy tu trọn pháp không mà không tác chứng, tâm sâu xa thương nghĩ tất cả hữu tình, nhắm đến các hữu tình muốn ban cho họ an vui. Các Bồ-tát ấy vượt khỏi phe phiền não, cũng vượt khỏi phe ma và địa vị nhị thừa; tuy trụ trong không định mà không dứt sạch lậu, tuy khéo tập pháp không mà không tác chứng.

 Lúc ấy Bồ-tát trụ trong không định, tuy không chấp vào tướng mà không chứng vô tướng. Như chim Kiên Sí (tức Kim sí điểu, loài chim thần cánh rất mạnh) bay vút trong hư không, tự do lượn liệng lâu mà không rơi; tuy nương vào khoảng không mà dạo chơi nhưng không dừng lại trong khoảng không, cũng không bị khoảng không ràng buộc. Chúng Bồ-tát cũng như vậy: tuy học các môn giải thoát không, vô tướng, vô nguyện (ba cửa giải thoát: thấy mọi pháp vốn không; không chấp hình tướng; không mong cầu gì) nhưng không trụ vào không, vô tướng, vô nguyện; cho đến khi Phật pháp chưa viên mãn tột cùng, quyết không nương vào đó mà dứt sạch hẳn các lậu.

 Như có tráng sĩ giỏi nghề bắn cung, muốn tỏ tài nghệ, ngửa bắn lên hư không; để mũi tên trên không không rơi xuống đất, lại lấy mũi tên sau bắn vào đuôi mũi tên trước, cứ như vậy nối tiếp lâu dài, mũi này đỡ mũi kia không để rơi. Nếu muốn cho rơi thì dừng bắn mũi sau, lúc đó các mũi tên mới cùng rơi xuống. Các Bồ-tát này cũng vậy: thực hành Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa, nắm giữ phương tiện thiện xảo thù thắng, cho đến khi căn lành chưa chín muồi tột cùng thì quyết không giữa chừng chứng thật tế; khi căn lành đã chín muồi tột cùng, mới chứng thật tế, đắc đại bồ-đề. Vì thế, Bồ-tát thực hành Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa, phương tiện thiện xảo đều nên như vậy: xét kỹ pháp tính (bản tính chân thật của các pháp) sâu xa, nếu các Phật pháp chưa viên mãn tột cùng thì không nên tác chứng.”

 Bấy giờ Thiện Hiện thưa Phật: “Thật lạ lùng thay, Thế Tôn! Thật hiếm có thay, Thiện Thệ (danh hiệu của Phật, nghĩa là bậc đã khéo đi đến nơi giải thoát)! Các Bồ-tát ấy làm được việc khó: tuy học pháp sâu mà không tác chứng.” Phật bảo Thiện Hiện: “Đúng vậy, đúng vậy. Các Bồ-tát này thề không bỏ rơi tất cả hữu tình nên làm được việc ấy. Nghĩa là các Bồ-tát phát tâm rộng lớn, vì muốn giải thoát hữu tình khỏi khổ sinh tử, nên tuy nhiều lần dẫn khởi ba môn giải thoát mà giữa chừng không chứng thật tế. Vì sao? Vì những người mình muốn độ thoát thì không nên bỏ, và vì được phương tiện thiện xảo che chở giữ gìn, nên không giữa chừng chứng thật tế.

 Lại nữa, Thiện Hiện, nếu các Bồ-tát muốn dùng Bát-nhã ba-la-mật-đa xét kỹ chỗ sâu xa, tức là chỗ hành của ba môn giải thoát là đẳng trì (định, trạng thái tâm chuyên nhất, bình đẳng) không, vô tướng, vô nguyện, thì các Bồ-tát ấy nên nghĩ rằng: ‘Hữu tình suốt đêm dài (tức thời gian rất lâu) khởi tưởng có hữu tình, chấp có chỗ được, dẫn sinh đủ loại tà kiến xấu ác, luân hồi sinh tử chịu khổ không cùng. Ta vì muốn dứt các tà kiến xấu ác ấy, nên cầu Vô thượng Chánh đẳng Bồ-đề, vì các hữu tình mà giảng pháp không sâu xa, khiến họ dứt chấp, ra khỏi khổ sinh tử.’ Vì vậy tuy học môn giải thoát không mà giữa chừng không chứng thật tế. Các Bồ-tát ấy do khởi ý niệm này và có phương tiện thiện xảo, nên tuy giữa chừng không chứng thật tế mà không mất bốn định thù thắng từ, bi, hỷ, xả. Vì sao? Vì các Bồ-tát ấy được phương tiện thiện xảo của Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa nắm giữ, nên bạch pháp (các pháp lành, trong sạch) tăng gấp bội, các căn (năm căn: tín, tấn, niệm, định, tuệ) dần sắc bén, các lực, giác chi, đạo chi (năm lực, bảy giác chi, tám chánh đạo – các phần tu dẫn đến giác ngộ) càng thêm tăng trưởng.

 Lại nữa, Thiện Hiện, các Bồ-tát ấy nên nghĩ rằng: ‘Hữu tình suốt đêm dài hành trong các tướng, khởi đủ thứ chấp, do đó trôi lăn chịu khổ không cùng. Ta vì muốn dứt các chấp tướng ấy, nên cầu Vô thượng Chánh đẳng Bồ-đề, vì các hữu tình mà giảng pháp vô tướng, khiến họ dứt chấp tướng, ra khỏi khổ sinh tử.’ Do đó nhiều lần vào đẳng trì vô tướng. Các Bồ-tát ấy do trước đã thành tựu phương tiện thiện xảo và ý niệm đã khởi, nên tuy nhiều lần hiện vào đẳng trì vô tướng mà giữa chừng không chứng thật tế; tuy giữa chừng không chứng thật tế mà không mất bốn vô lượng định (định của bốn tâm từ, bi, hỷ, xả trải rộng không giới hạn). Vì sao? Vì các Bồ-tát ấy được phương tiện thiện xảo của Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa nắm giữ, nên bạch pháp tăng gấp bội, các căn dần sắc bén, lực, giác chi, đạo chi càng thêm tăng trưởng.

 Lại nữa, Thiện Hiện, các Bồ-tát ấy nên nghĩ rằng: ‘Hữu tình suốt đêm dài, tâm thường khởi tưởng thường, tưởng vui, tưởng ngã, tưởng tịnh, do đó dẫn sinh chấp trước điên đảo, trôi lăn sinh tử chịu khổ không cùng. Ta vì muốn dứt bốn điên đảo ấy (bốn cái thấy sai lầm: cho cái vô thường là thường, cái khổ là vui, cái không có ngã là có ngã, cái nhơ là sạch), nên cầu Vô thượng Chánh đẳng Bồ-đề, vì các hữu tình giảng pháp không điên đảo, tức là nói sinh tử là vô thường, không vui, không ngã, không tịnh; chỉ có Niết-bàn (cảnh giới tịch diệt, dứt hết phiền não và khổ đau) là vi diệu tịch tĩnh, đầy đủ mọi công đức chân thật.’ Do đó nhiều lần vào đẳng trì vô nguyện. Các Bồ-tát ấy do trước đã thành tựu phương tiện thiện xảo và ý niệm đã khởi, nên tuy nhiều lần hiện vào đẳng trì vô nguyện, mà khi các Phật pháp chưa viên mãn tột cùng thì quyết không giữa chừng chứng thật tế; tuy giữa chừng không chứng thật tế mà không mất bốn vô lượng định. Vì sao? Vì các Bồ-tát ấy được phương tiện thiện xảo của Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa nắm giữ, nên bạch pháp tăng gấp bội, các căn dần sắc bén, lực, giác chi, đạo chi càng thêm tăng trưởng.

 Lại nữa, Thiện Hiện, các Bồ-tát ấy nên nghĩ rằng: ‘Hữu tình suốt đêm dài, trước đã hành theo cái có chỗ được, nay cũng hành theo cái có chỗ được; trước đã hành theo tướng, nay cũng hành theo tướng; trước đã hành điên đảo, nay cũng hành điên đảo; trước đã hành tưởng hòa hợp, nay cũng hành tưởng hòa hợp; trước đã hành vọng tưởng, nay cũng hành vọng tưởng; trước đã hành tà kiến, nay cũng hành tà kiến; do đó trôi lăn chịu khổ không cùng. Ta vì muốn dứt những lỗi lầm như thế, nên cầu Vô thượng Chánh đẳng Bồ-đề, vì các hữu tình giảng pháp sâu xa, khiến những lỗi lầm ấy đều dứt hẳn, không còn luân hồi chịu khổ sinh tử, mau chứng Niết-bàn thường, vui, chân, tịnh.’

 Các Bồ-tát ấy do thương xót sâu xa tất cả hữu tình, thành tựu phương tiện thiện xảo thù thắng, được Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa nắm giữ, nên đối với pháp tính sâu xa thường vui thích quán sát, tức là: không, vô tướng, vô nguyện, vô tác, vô sinh, vô diệt, vô tính, thật tế. Các Bồ-tát ấy đã thành tựu trí thấy thù thắng như vậy, nếu rơi vào pháp vô tướng vô tác, hoặc trụ trong tam giới (ba cõi luân hồi: cõi dục, cõi sắc, cõi vô sắc), đều là điều không thể có. Các Bồ-tát ấy đã thành tựu công đức thù thắng như vậy, mà bỏ các hữu tình để đi vào viên tịch (tịch diệt viên mãn, tức Niết-bàn), không chứng Vô thượng Chánh đẳng Bồ-đề để làm lợi ích hữu tình, cũng là điều không thể có.

 Lại nữa, Thiện Hiện, nếu các Bồ-tát muốn đắc Vô thượng Chánh đẳng Bồ-đề, nên hỏi các Bồ-tát khác: ‘Bồ-tát tu tập tất cả pháp bồ-đề phần như thế nào, dẫn khởi tâm gì, mà có thể khiến Bồ-tát học không, vô tướng, vô nguyện, vô tác, vô sinh, vô diệt, vô tính, thật tế mà không tác chứng, nhưng vẫn tu Bát-nhã ba-la-mật-đa?’ Nếu Bồ-tát khác được hỏi như vậy mà đáp rằng: ‘Chúng Bồ-tát chỉ nên suy nghĩ về không, vô tướng… chứ không vì người mà chỉ bày; nên nghĩ không bỏ tất cả hữu tình, nắm giữ phương tiện thiện xảo thù thắng’, thì nên biết vị Bồ-tát ấy trước đây chưa được chư Phật trao cho lời thọ ký bất thoái chuyển (không bao giờ thối lui) đối với Vô thượng Chánh đẳng Bồ-đề. Vì sao? Vì các Bồ-tát ấy chưa thể chỉ bày, phân biệt, làm rõ những tướng pháp riêng có (không chung với ai khác) của chúng Bồ-tát ở địa vị bất thoái chuyển; không biết đúng như thật những hành tướng của địa vị bất thoái chuyển mà người khác hỏi, nên cũng không thể đáp.”

 Bấy giờ Thiện Hiện thưa Phật: “Có cách nào biết được các Bồ-tát là bất thoái chuyển hay không?” Phật bảo Thiện Hiện: “Cũng có cách biết được các Bồ-tát là bất thoái chuyển. Nghĩa là có Bồ-tát, đối với Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa, dù đã nghe hay chưa nghe, đều có thể trả lời đúng như thật câu hỏi trước, có thể thực hành đúng như thật các hạnh của chúng Bồ-tát ở địa vị bất thoái chuyển. Do đó mà biết Bồ-tát ấy là bất thoái chuyển.”

 Cụ thọ Thiện Hiện lại thưa Phật: “Vì sao có nhiều Bồ-tát thực hành hạnh bồ-đề mà ít người trả lời được đúng như thật?” Phật bảo Thiện Hiện: “Tuy có nhiều Bồ-tát thực hành hạnh bồ-đề, nhưng ít Bồ-tát được nhận lời thọ ký về tuệ vi diệu của địa vị bất thoái chuyển như vậy. Ai được nhận lời thọ ký như thế thì đều trả lời đúng như thật về điều này. Thiện Hiện nên biết, các Bồ-tát ấy căn lành sáng suốt sắc bén, trí tuệ sâu rộng; các trời, người, A-tố-lạc (tức A-tu-la, loài thần hay gây chiến với chư thiên) ở thế gian đều không thể phá hoại tâm đại bồ-đề của họ.”

◄ Trước Sau ►

Quay lại danh sách thiên · Giỏ video