Phần thứ sáu (phần thứ sáu trong bộ kinh Đại Bát-nhã), phẩm Bình Đẳng, thứ bảy
Bấy giờ Tối Thắng (tức Tối Thắng thiên vương, vị vua cõi trời đang hỏi pháp trong hội này) lại rời chỗ ngồi đứng dậy, khoác áo lệch che vai trái, gối phải quỳ sát đất, chắp tay cung kính thưa với Phật rằng: "Như Thế Tôn (danh hiệu tôn kính của Phật, nghĩa là bậc được cả thế gian tôn kính) có dạy rằng pháp tánh (bản chất chân thật vốn có của mọi sự vật, hiện tượng) là bình đẳng (ngang bằng như nhau, không có sai khác cao thấp). Thế nào gọi là bình đẳng? Vì ngang bằng với pháp gì mà gọi là bình đẳng?"
Phật bảo Tối Thắng: "Thiên vương nên biết, nhìn mọi pháp (mọi sự vật, hiện tượng, cả vật chất lẫn tinh thần) một cách ngang bằng, thấy tự tánh (bản chất tự có của chính nó) của chúng vốn tịch tĩnh (lặng lẽ, không xao động, không có gì khởi lên), không sinh không diệt, cho nên gọi là bình đẳng. Mọi phiền não (những trạng thái tâm làm rối loạn, khổ não như tham, giận, si mê) và sự phân biệt hư vọng (sự suy tính, phân chia sai lầm không đúng thật) đều có tự tánh tịch tĩnh, không sinh không diệt, cho nên gọi là bình đẳng. Sự phân biệt danh và tướng (phân biệt tên gọi và hình dạng bề ngoài của sự vật) có tự tánh tịch tĩnh, không sinh không diệt, cho nên gọi là bình đẳng. Diệt hết các điên đảo (những cái thấy ngược với sự thật, như cho vô thường là thường, khổ là vui, không có ta là có ta, nhơ là sạch), không khởi phan duyên (tâm bám víu, chạy theo đối tượng bên ngoài), cho nên gọi là bình đẳng.
Tâm có khả năng bám víu đối tượng đã diệt thì vô minh (sự mê muội, không thấy biết sự thật) và hữu ái (lòng ham muốn được tồn tại, được tiếp tục sống) liền cùng lặng yên; vì si mê và tham ái đã diệt nên không còn chấp chặt vào ngã (cái ta) và ngã sở (những gì thuộc về cái ta), cho nên gọi là bình đẳng. Vì sự chấp vào cái ta và cái của ta đã vĩnh viễn trừ diệt, nên danh sắc (danh là phần tinh thần, sắc là phần thân xác vật chất, hợp lại thành một con người) lặng yên, cho nên gọi là bình đẳng. Vì danh sắc đã diệt nên biên kiến (cái thấy lệch về một bên cực đoan) không sinh, cho nên gọi là bình đẳng. Vì cái thấy đoạn và thường (đoạn kiến: cho rằng chết là hết; thường kiến: cho rằng có cái ta tồn tại mãi không đổi) đã diệt nên thân kiến (cái thấy sai lầm cho rằng thân này, sự hợp thành này, là một cái ta có thật) lặng yên, cho nên gọi là bình đẳng.
Thiên vương nên biết, năng chấp và sở chấp (năng chấp: cái tâm đi nắm giữ, bám chấp; sở chấp: đối tượng bị nắm giữ, bám chấp) cùng mọi phiền não ngăn trở pháp lành đều nương thân kiến mà sinh ra. Nếu các Bồ-tát (người phát tâm cầu thành Phật và nguyện cứu độ mọi chúng sinh) thực hành Bát-nhã ba-la-mật-đa (trí tuệ siêu việt thấy rõ bản chất trống không của mọi pháp, đưa người qua bờ giác ngộ) sâu xa, có phương tiện thiện xảo (cách làm khéo léo, linh hoạt, thích hợp để đạt mục đích và giúp người), thì có thể diệt được thân kiến; mọi tùy miên (những mầm phiền não tiềm ẩn, nằm ngủ ngầm trong tâm, gặp duyên thì bộc phát) và các phiền não đều vĩnh viễn lặng yên, sự tác nguyện (sự mong cầu, tính toán tạo tác của tâm) cũng dứt. Ví như cây lớn bị nhổ bật gốc rễ thì cành, nhánh, lá… không cái nào không khô chết. Như người không còn đầu thì mạng căn (sức sống duy trì sự sống) cùng mọi thứ đều dứt. Tùy miên và phiền não cũng như vậy: nếu đoạn được thân kiến thì những thứ còn lại đều vĩnh viễn diệt. Nếu người nào có thể quán sát thấy mọi pháp đều vô ngã (không có cái ta thật, không có thực thể riêng tồn tại độc lập) thì năng chấp và sở chấp đều vĩnh viễn lặng diệt."
Bấy giờ Tối Thắng liền thưa Phật rằng: "Vì sao ngã kiến (cái thấy cho rằng có cái ta thật) khởi lên lại ngăn che chân lý?" Phật bảo Tối Thắng: "Thiên vương nên biết, đối với năm thủ uẩn (năm nhóm hợp thành con người: sắc là thân xác, thọ là cảm giác, tưởng là nhận biết hình ảnh, hành là ý muốn tạo tác, thức là sự nhận biết; gọi là 'thủ uẩn' vì chúng do bám chấp mà có và lại sinh ra bám chấp) mà lầm cho là có cái ta, tức là khởi ngã kiến. Pháp chân thật thì tự tánh bình đẳng, không có năng chấp sở chấp, trái ngược với ngã kiến; vì thế ngã kiến là chướng ngại.
Thiên vương nên biết, ngã kiến như vậy không ở bên trong, không ở bên ngoài, không ở khoảng giữa, hoàn toàn không có chỗ trụ, gọi là tịch tĩnh; đó chính là bình đẳng, xa lìa ngã kiến. Thông suốt sự bình đẳng gọi là chân thật không (sự trống không chân thật: mọi pháp không có tự tánh riêng cố định). Quán sát cái không này là vô tướng (không có hình tướng nào để nắm bắt) và vô nguyện (không có gì để mong cầu, để tạo tác), tự tánh tịch tĩnh, không sinh không diệt, không nắm giữ, không bám dính, xa lìa ngã kiến, cho nên gọi là bình đẳng.
Thiên vương nên biết, cái gọi là 'ta' thì không đến, không đi, không có thật; đó là sự phân biệt hư vọng, pháp từ hư vọng sinh ra thì cũng là hư vọng. Nếu các Bồ-tát thực hành Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa với phương tiện thiện xảo, quán sát pháp như vậy mà xa lìa hư vọng, vì thế gọi là tịch tĩnh bình đẳng.
Thiên vương nên biết, năng chấp sở chấp gọi là sự thiêu đốt rực cháy, lìa được thì gọi là tịch tĩnh. Các chướng ngại phiền não gọi là sự thiêu đốt rực cháy, lìa được thì gọi là tịch tĩnh. Nếu các Bồ-tát thực hành Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa với phương tiện thiện xảo, có thể biết đúng như thật rằng năng chấp, sở chấp và các phiền não diệt đi thì pháp lành tăng trưởng; đoạn trừ năng chấp, sở chấp và các phiền não mà không thấy có gì để sinh, không thấy có gì để diệt, cho nên gọi là bình đẳng. Tu tất cả các loại ba-la-mật-đa (các hạnh tu hoàn hảo đưa người từ bờ mê sang bờ giác), xa lìa ma chướng (những trở ngại do ma, tức các thế lực xấu ác phá hoại việc tu hành, gây ra), mà không thấy có gì để tu, không thấy có gì để lìa, cho nên gọi là bình đẳng.
Bồ-tát thường để tâm vào các pháp bồ-đề phần (các pháp tu hỗ trợ dẫn đến giác ngộ), không khởi tác ý (sự hướng tâm, chú ý) của bậc Thanh văn (người nghe lời Phật dạy mà tu, chỉ cầu giải thoát cho riêng mình) và Độc giác (người tự mình giác ngộ nhờ quán sát lý nhân duyên, không cần thầy, cũng chỉ cầu giải thoát cho riêng mình); đối với pháp bồ-đề phần và pháp của Thanh văn, Độc giác, không thấy có tướng khác nhau, cho nên gọi là bình đẳng. Tâm hướng về nhất thiết trí (trí tuệ biết tất cả, trí tuệ của Phật) không ngơi nghỉ, thường tu hạnh không (hạnh quán sát tính trống không của mọi pháp), nhờ sức đại bi (lòng thương xót lớn, muốn cứu chúng sinh khỏi khổ) mà không bỏ hữu tình (chúng sinh, loài có tình thức), cho nên gọi là bình đẳng.
Thiên vương nên biết, nếu các Bồ-tát thực hành Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa với phương tiện thiện xảo thì đối với mọi pháp, tâm hướng đến đối tượng được tự tại. Tâm hướng đến vô tướng mà vẫn tu bồ-đề (sự giác ngộ), không thấy vô tướng với bồ-đề là khác nhau, cho nên gọi là bình đẳng. Tâm hướng đến vô nguyện mà không bỏ tam giới (ba cõi chúng sinh luân hồi: cõi dục, cõi sắc, cõi vô sắc), không thấy vô nguyện với tam giới là khác nhau, cho nên gọi là bình đẳng. Quán thân là bất tịnh (không sạch sẽ) mà tâm trụ trong thanh tịnh. Quán các hành (mọi sự vật do nhân duyên tạo thành) là vô thường (không bền lâu, luôn thay đổi) mà tâm vẫn hướng vào sinh tử, không chán bỏ. Quán chúng sinh khổ mà trụ trong niềm vui niết-bàn (trạng thái tắt hết phiền não, giải thoát khỏi sinh tử). Quán pháp vô ngã mà đối với loài hữu tình khởi lòng đại bi.
Bồ-tát thường vì hữu tình mà nói thuốc bất tịnh (phép quán thân thể không sạch để trị lòng tham) nhưng không thấy có bệnh tham; thường nói về đại từ (lòng thương lớn, muốn đem vui cho chúng sinh) nhưng không thấy có bệnh giận; thường nói về duyên khởi (lý mọi sự vật đều do nhân duyên hợp lại mà sinh ra) nhưng không thấy có bệnh si mê; vì người mắc bệnh đẳng phần (tham, giận, si ngang nhau, không bệnh nào nổi trội) mà nói thuốc vô thường, nhưng không thấy bệnh đẳng phần với vô thường là khác nhau.
Bồ-tát như vậy thực hành Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa với phương tiện thiện xảo, đối với mọi pháp tâm hướng đến được tự tại: hướng đến pháp lìa tham là để giáo hóa Thanh văn; hướng đến pháp lìa giận là để giáo hóa Độc giác; hướng đến pháp lìa si là để giáo hóa Bồ-tát. Hướng đến mọi hình sắc là nguyện được sắc thân thanh tịnh mầu nhiệm của Như Lai (danh hiệu của Phật, nghĩa là bậc đã đến từ chân như), vì không có gì để đắc. Hướng đến mọi âm thanh là để được âm thanh vi diệu của chư Phật, vì không có gì để đắc. Hướng đến mọi mùi hương là nguyện được hương giới thanh tịnh (hương thơm của đức giữ giới) của chư Phật, vì không có gì để đắc. Hướng đến mọi vị là nguyện được tướng đại sĩ phu (một trong những tướng tốt của bậc đại nhân) bậc nhất về vị giác của Như Lai, vì không có gì để đắc. Hướng đến mọi xúc chạm là nguyện được bàn tay mềm mại của Như Lai, vì không có gì để đắc. Hướng đến mọi pháp là nguyện được tâm tịch tĩnh của Như Lai, vì không có gì để đắc.
Hướng đến các việc bố thí (cho, giúp đỡ người khác bằng của cải, giáo pháp, sự che chở) là để thành tựu thân Phật có tướng hảo (ba mươi hai tướng tốt và tám mươi vẻ đẹp phụ của thân Phật). Hướng đến tịnh giới (giữ giới luật trong sạch) là để được cõi Phật trang nghiêm thanh tịnh viên mãn. Hướng đến an nhẫn (chịu đựng, nhẫn nhục, tâm an định trước nghịch cảnh) là nguyện được Phạm âm (giọng nói thanh tịnh, trong trẻo, vang xa) lớn của chư Phật và được thân ánh sáng thanh tịnh của chư Phật. Hướng đến tinh tấn (siêng năng, nỗ lực không ngừng làm điều lành) là để độ hữu tình thường không gián đoạn. Hướng đến tĩnh lự (thiền định, giữ tâm chuyên chú lắng yên) là muốn thành tựu thần thông (năng lực siêu phàm) rộng lớn. Hướng đến bát-nhã (trí tuệ thấy rõ thật tướng) là để đoạn mọi vọng kiến và phiền não. Hướng đến đại từ bình đẳng không ngăn ngại là để mọi hữu tình đều được an vui. Hướng đến đại bi là để giữ gìn chánh pháp, cứu vớt hữu tình khỏi nỗi khổ lớn sinh tử. Hướng đến đại hỷ (niềm vui lớn khi thấy chúng sinh được an vui) là để được thuyết pháp không ngăn ngại, tự tại, làm vui lòng hữu tình. Hướng đến đại xả (tâm buông xả, bình thản, không thiên vị) là để không chấp thấy những trói buộc phiền não và tùy miên của hữu tình.
Thiên vương nên biết, nếu các Bồ-tát thực hành Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa với phương tiện thiện xảo, không thấy hai việc đối lập, gọi là hạnh bình đẳng. Hướng đến tứ nhiếp pháp (bốn cách thu phục lòng người để dẫn họ vào đạo: bố thí, nói lời ái ngữ dịu dàng, làm việc lợi ích cho người, cùng làm việc với người) là để giáo hóa hữu tình. Hướng đến lỗi keo kiệt và ganh ghét là để bỏ của cải mà tu hạnh bố thí. Hướng đến lỗi phá giới là để trụ trong tịnh giới. Hướng đến lỗi giận dữ là để được an nhẫn. Hướng đến lỗi lười biếng là để thành tựu sức đại tinh tấn của Như Lai. Hướng đến lỗi tán loạn là để được định tịch tĩnh thù thắng của Như Lai. Hướng đến lỗi trí tuệ xấu ác là để thành tựu trí tuệ không ngăn ngại của Như Lai. Hướng đến pháp nhị thừa (hai cỗ xe nhỏ: Thanh văn thừa và Độc giác thừa, chỉ cầu giải thoát riêng mình) là muốn thành tựu Đại thừa (cỗ xe lớn, con đường tu cầu thành Phật để cứu độ tất cả chúng sinh) vô thượng.
Hướng đến các ác thú (những đường tái sinh xấu: địa ngục, ngạ quỷ, súc sinh) là muốn cứu vớt mọi hữu tình. Hướng đến các thiện thú (những đường tái sinh tốt: cõi người, cõi trời) là muốn khiến chúng sinh biết rằng mọi quả báo ở cõi người, cõi trời rồi đều sẽ tan hoại. Hướng đến các hữu tình là để khiến họ hiểu thấu rằng tất cả đều không bền chắc, chỉ là hư vọng. Hướng đến Phật tùy niệm (thường nhớ nghĩ đến Phật) là để thành tựu định thù thắng trợ đạo (giúp cho việc tu đạo). Hướng đến Pháp tùy niệm (thường nhớ nghĩ đến giáo pháp) là để thông suốt kho tàng bí mật của các pháp. Hướng đến Tăng tùy niệm (thường nhớ nghĩ đến đoàn thể người tu) là để đại chúng hòa hợp, tâm không thối lui. Hướng đến Xả tùy niệm (thường nhớ nghĩ đến sự buông bỏ, bố thí) là để không còn tham ái bám dính. Hướng đến Giới tùy niệm (thường nhớ nghĩ đến giới luật) là để được tịnh giới. Hướng đến Thiên tùy niệm (thường nhớ nghĩ đến các cõi trời và công đức sinh lên đó) là để khi thành bồ-đề được chư thiên khen ngợi. Hướng đến tướng thân mình là để được thân Phật. Hướng đến tướng lời nói mình là để được lời nói của Phật. Hướng đến tướng ý mình là để được tâm bình đẳng của chư Phật. Hướng đến pháp hữu vi (những gì do nhân duyên tạo tác, có sinh có diệt) là để thành tựu trí Phật. Hướng đến pháp vô vi (những gì không do nhân duyên tạo tác, không sinh không diệt) là để được tịch tĩnh.
Thiên vương nên biết, nếu các Bồ-tát thực hành Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa với phương tiện thiện xảo, thì không có một tâm niệm, một hạnh nào trôi qua vô ích mà không hồi hướng (đem công đức hướng về mục đích cao cả) về nhất thiết trí. Bồ-tát như vậy thực hành Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa với phương tiện thiện xảo, tuy hướng khắp mọi pháp mà không bám dính, vì thế gọi là phương tiện thiện xảo. Quán thấy mọi pháp đều hướng về đại bồ-đề. Ví như mọi vật sản sinh trong ba nghìn đại thiên thế giới (một vũ trụ lớn gồm một nghìn triệu thế giới nhỏ) đều được hữu tình thọ dụng; cũng vậy, cảnh giới mà Bồ-tát thực hành Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa với phương tiện thiện xảo hướng đến, không gì không đem lại lợi ích và hướng về bồ-đề. Ví như mọi hình sắc không cái nào không do tứ đại chủng (bốn yếu tố lớn tạo nên vật chất: đất, nước, lửa, gió) mà có; cũng vậy, cảnh giới mà Bồ-tát hướng đến không có một pháp nào không hướng về bồ-đề.
Vì sao vậy? Sự tu hành của Bồ-tát đều nhờ duyên bên ngoài mà được thành lập. Nghĩa là các Bồ-tát nhờ người keo kiệt ganh ghét mà thành tựu bố thí ba-la-mật-đa; nhờ người vô ơn bội nghĩa mà thành tựu tịnh giới ba-la-mật-đa; nhờ người tính tình xấu ác mà thành tựu an nhẫn ba-la-mật-đa; nhờ người lười biếng mà thành tựu tinh tấn ba-la-mật-đa; nhờ người tán loạn mà thành tựu tĩnh lự ba-la-mật-đa; nhờ người ngu si mà thành tựu bát-nhã ba-la-mật-đa. Nếu có hữu tình làm hại, quấy nhiễu Bồ-tát, Bồ-tát nhờ người ấy mà chế phục và đoạn trừ lòng giận. Bồ-tát nếu thấy người tu pháp lành hướng về bồ-đề thì sinh lòng xem như con mình. Bồ-tát như vậy được khen không sinh vui mừng, bị chê không sinh giận. Thấy người không có niềm vui thì khởi lòng đại từ; thấy người có khổ thì khởi lòng đại bi; thấy người có niềm vui thì khởi lòng đại hỷ; thấy người không có khổ thì khởi lòng đại xả. Nhờ người khó giáo hóa mà phát khởi xa-ma-tha (pháp tu chỉ: dừng lắng tâm, khiến tâm an trụ một chỗ); nhờ người dễ giáo hóa mà phát khởi tì-bát-xá-na (pháp tu quán: dùng trí tuệ quán sát thấu suốt các pháp). Nhờ người tu theo lòng tin mà khởi trí biết ơn.
Nếu thấy hữu tình có duyên xấu bên ngoài mạnh, duyên tốt bên ngoài yếu thì siêng năng che chở giữ gìn. Nếu thấy người có sức nhân duyên mạnh mẽ thì dùng đủ mọi phương tiện khiến họ tiếp nhận giáo pháp. Nếu thấy hữu tình có trí tuệ khai ngộ thì vì họ giảng nói những điểm cốt yếu sâu xa của pháp. Nếu thấy hữu tình phải nói rộng mới hiểu thì vì họ lần lượt giảng nói các pháp. Nếu các hữu tình bám chấp vào câu chữ thì vì họ nói nghĩa lý của câu, khiến được hiểu rõ. Nếu đã học chỉ thì vì họ nói diệu quán (phép quán sát mầu nhiệm); nếu đã học quán thì vì họ nói tịch chỉ (phép dừng lắng tâm). Nếu chấp vào việc giữ giới thì vì họ nói về địa ngục; giữ giới mà không chấp thì không nói điều ấy. Nếu chấp vào văn tuệ (trí tuệ có được do nghe pháp) thì vì họ nói tư tuệ (trí tuệ có được do suy ngẫm) và tu tuệ (trí tuệ có được do thực hành tu tập). Nếu chấp vào đẳng trì (trạng thái định, tâm giữ thăng bằng chuyên nhất) thì vì họ nói bát-nhã. Nếu có người ưa thích a-luyện-nhã (nơi vắng vẻ yên tĩnh xa làng xóm để tu hành) thì vì họ nói pháp tâm xa lìa. Nếu có người ưa nghe công đức của Phật thì vì họ nói về thánh trí vô thượng.
Vì người tham dục mà nói pháp bất tịnh; vì người giận dữ mà nói pháp từ bi; vì người ngu si mà nói pháp duyên khởi; vì người đẳng phần mà nói nhiều pháp khác nhau, hoặc nói bất tịnh, hoặc nói từ bi, hoặc nói duyên khởi. Người đã được điều phục thì vì họ nói tịnh giới, định thù thắng, tuệ mầu nhiệm. Người đáng vào Phật thừa (con đường dẫn đến quả Phật) mà được giáo hóa thì vì họ lần lượt nói các ba-la-mật-đa. Người đáng dùng cách dằn ép, bẻ gãy mà giáo hóa thì trước bác bỏ lý lẽ của họ, sau mới thuyết pháp. Người đáng dùng nhiều lời lẽ khác nhau mà giáo hóa thì vì họ nói nhân duyên, thí dụ, khiến được hiểu ra. Người đáng dùng pháp sâu xa mà giáo hóa thì vì họ nói Bát-nhã ba-la-mật-đa, phương tiện thiện xảo, vô ngã, không có pháp thật.
Người chấp vào các kiến giải thì vì họ nói pháp không (các pháp đều không có tự tánh). Người nhiều tầm tứ (suy tính, so đo thô và tế) thì vì họ nói vô tướng. Người chấp vào pháp hữu vi thì vì họ nói vô nguyện. Người chấp vào các uẩn (các nhóm hợp thành con người) thì vì họ nói các uẩn như huyễn (như trò ảo thuật, có hình mà không thật). Người chấp vào các giới (mười tám giới: các yếu tố của nhận thức gồm sáu giác quan, sáu đối tượng và sáu thức) thì vì họ nói vô tánh (không có bản chất riêng). Người chấp vào các xứ (mười hai xứ: sáu giác quan và sáu đối tượng của chúng) thì vì họ nói như mộng. Người chấp vào cõi dục (cõi còn ham muốn ăn uống, dâm dục, gồm cõi người, địa ngục, một số tầng trời…) thì vì họ nói về sự thiêu đốt. Người chấp vào cõi sắc (cõi trời của người tu thiền, đã lìa dục nhưng còn thân hình vi tế) thì vì họ nói hành khổ (cái khổ vì mọi thứ luôn biến đổi, không đứng yên). Người chấp vào cõi vô sắc (cõi trời thiền định cao nhất, không còn thân hình, chỉ còn tâm thức) thì vì họ nói các hành là vô thường. Với hữu tình khó giáo hóa thì khen ngợi thánh chủng (dòng thánh: hạnh sống biết đủ, ít muốn của bậc thánh về y phục, ăn uống, chỗ ở và ưa tu tập). Với hữu tình dễ giáo hóa thì nói tĩnh lự và vô lượng tâm (bốn tâm rộng lớn không giới hạn: từ, bi, hỷ, xả).
Nếu có người nghe về sinh lên cõi trời mà được giáo hóa thì vì họ nói về sự khoái lạc. Người nhờ pháp Thanh văn mà được giáo hóa thì vì họ nói thánh đế (bốn chân lý cao quý: khổ, nguyên nhân của khổ, sự diệt khổ, con đường diệt khổ). Người nhờ pháp Độc giác mà được giáo hóa thì vì họ nói duyên khởi. Người nhờ pháp Bồ-tát mà được giáo hóa thì vì họ nói tâm thanh tịnh. Với Bồ-tát tu pháp đại từ bi thì vì họ nói phúc đức và trí tuệ. Với Bồ-tát bất thối (Bồ-tát đã vững, không còn thối lui trên đường tu) thì vì họ nói về cõi Phật thanh tịnh. Với Bồ-tát nhất sinh sở hệ (Bồ-tát chỉ còn bị ràng buộc một đời nữa là thành Phật) thì vì họ nói việc trang nghiêm tòa bồ-đề (chỗ ngồi nơi thành đạo). Người đáng nhờ lời Phật dạy mà được giáo hóa thì vì họ nói liên tục, theo thứ lớp.
Thiên vương nên biết, Bồ-tát như vậy tu hành Bát-nhã ba-la-mật-đa thanh tịnh sâu xa, với phương tiện thiện xảo, được mọi sự tự tại, thuyết pháp làm lợi ích không hề uổng phí." Khi Phật nói pháp tự tại của Bồ-tát này, ba vạn người và trời đều phát tâm vô thượng chánh đẳng giác (sự giác ngộ cao nhất, chân chánh, trọn vẹn, tức quả Phật); năm nghìn Bồ-tát được vô sinh nhẫn (sự chứng biết và an trụ vững chắc vào lý các pháp vốn không sinh không diệt).
Bấy giờ Thế Tôn liền mỉm cười. Theo lẽ thường của chư Phật, khi mỉm cười thì ánh sáng nhiều màu từ miệng phát ra: xanh, vàng, đỏ, trắng, tím, màu phả-chi-ca (màu pha lê, thủy tinh trong suốt), chiếu khắp vô biên thế giới mười phương, hiện các việc hiếm có, rồi trở về chỗ Phật, nhiễu quanh bên phải ba vòng rồi nhập vào đỉnh đầu Phật. Khi ấy Xá-lợi-tử (một trong các đại đệ tử của Phật, nổi tiếng trí tuệ bậc nhất) thấy điềm lành ấy, trong lòng nghi ngờ, liền rời chỗ ngồi đứng dậy, khoác áo lệch che vai trái, gối phải quỳ sát đất, chắp tay cung kính thưa Phật rằng: "Bạch Thế Tôn, có nhân duyên gì mà hiện điềm lành này?"
Bấy giờ Phật bảo Xá-lợi-tử rằng: "Vị trời Tối Thắng này đã từng trải qua vô lượng vô số vô biên đại kiếp (kiếp: khoảng thời gian cực kỳ dài; đại kiếp là đơn vị thời gian lớn nhất) trong quá khứ, ở chỗ các Đức Phật tu hành tất cả các ba-la-mật-đa, vì các Bồ-tát mà giữ gìn Bát-nhã ba-la-mật-đa. Do nhân duyên ấy nay được gặp Ta, thưa hỏi và lãnh thọ Bát-nhã ba-la-mật-đa. Ở đời vị lai, lại trải qua vô lượng vô số đại kiếp, tu tập tư lương (những thứ chuẩn bị cần thiết như phúc đức, trí tuệ, ví như lương thực đi đường) cho bồ-đề vô thượng, sau đó chứng được vô thượng chánh đẳng bồ-đề mà mình mong cầu, đầy đủ mười hiệu (mười danh hiệu tôn quý của một Đức Phật như Như Lai, Ứng Cúng, Chánh Biến Tri…). Phật hiệu là Công Đức Trang Nghiêm, cõi nước tên là Tối Cực Nghiêm Tịnh, kiếp tên là Thanh Tịnh.
Cõi ấy giàu có vui vẻ, dân chúng đông đúc, toàn là tăng chúng Bồ-tát, không có chúng Thanh văn. Mặt đất cõi ấy do bảy báu (bảy thứ quý: vàng, bạc, lưu ly, pha lê, xà cừ, xích châu, mã não) hợp thành, các báu trang nghiêm, bằng phẳng như lòng bàn tay, có hoa thơm cỏ mềm trang trí, không có núi đồi, gò đống, gai góc. Cờ phướn, lọng hoa đủ thứ trang nghiêm. Có một thành lớn tên là Nan Phục (khó khuất phục), lưới bảy báu giăng che khắp bên trên, dây vàng đan chéo, các góc treo chuông vàng. Ngày đêm sáu thời (ba thời ban ngày, ba thời ban đêm), chư thiên trên không trung trổi nhạc và rải đủ thứ hoa thơm mầu nhiệm cõi trời. Dân chúng cõi ấy vui chơi hưởng lạc, sự tuyệt diệu vượt hơn cung trời Tha Hóa (Tha Hóa Tự Tại thiên, tầng trời cao nhất cõi dục, nơi hưởng lạc bậc nhất). Người và trời qua lại với nhau không cách ngăn. Không có ba ác thú (ba đường tái sinh xấu: địa ngục, ngạ quỷ, súc sinh), cũng không có tên gọi nhị thừa. Hữu tình cõi ấy chỉ cầu trí Phật. Đức Phật ấy luôn vì các Đại Bồ-tát giảng nói nhiều điều cốt yếu thanh tịnh của pháp. Quyến thuộc Bồ-tát vô lượng vô biên, không có ai chấp tà kiến, phá giới, sống tà mạng (kiếm sống bằng cách sai trái, không chân chánh); cũng không có các việc xấu ác như mù, điếc, câm, ngọng, gù lưng, khuyết tật các giác quan… Hai mươi tám tướng tốt trang nghiêm thân họ. Như Lai cõi ấy thọ tám tiểu kiếp (tiểu kiếp: đơn vị thời gian dài, nhỏ hơn đại kiếp), các chúng người và trời không ai chết yểu.
Đức Phật có vô lượng công đức như vậy. Nếu muốn thuyết pháp thì trước tiên phóng ánh sáng; các chúng Bồ-tát gặp ánh sáng ấy liền biết Thế Tôn sắp thuyết pháp, nghĩ rằng: 'Chúng ta nay nên đến nghe.' Bấy giờ chư thiên vì Phật trải tòa sư tử (chỗ ngồi của Phật, ví Phật như sư tử là vua loài thú), cao rộng một trăm du-thiện-na (đơn vị đo đường dài của Ấn Độ xưa, mỗi du-thiện-na khoảng mười mấy cây số), đủ thứ trang nghiêm, cúng dường vô lượng. Thế Tôn lên tòa vì đại chúng thuyết pháp. Các Bồ-tát ấy thông minh, căn tánh lanh lợi, nghe một lần liền lĩnh ngộ, lìa cái ta và cái của ta. Đồ dùng, thức ăn uống vừa nghĩ đến liền có ngay."
Khi Phật nói pháp thọ ký (lời Phật báo trước cho ai đó việc tương lai sẽ thành Phật) cho Tối Thắng, năm vạn người và trời tận đáy lòng vui mừng, đều phát tâm vô thượng chánh đẳng giác, đều nguyện đời vị lai sinh về cõi Phật ấy. Bấy giờ Tối Thắng nghe Phật dạy, vui mừng hớn hở, được điều chưa từng có, bay lên hư không cao bằng bảy cây đa-la (cây thốt nốt, cây cao thẳng, dùng làm đơn vị đo chiều cao). Khi ấy ba nghìn thế giới chấn động theo sáu cách (sáu kiểu rung chuyển của mặt đất, như lay động, vọt lên, vang dội…), nhạc trời không đánh mà tự vang, rải các thứ hoa trời cúng dường Phật, các Đại Bồ-tát và Tối Thắng thiên vương. Lúc ấy thiên vương từ trên không trung hạ xuống, lễ hai chân Phật rồi lui ngồi một bên.
◄ Trước
Sau ►
Quay lại danh sách thiên · Giỏ video