Thiên 767 — Hội 6 · Phẩm 8 Hiện tướng

 Phần thứ sáu (phần thứ sáu trong bộ kinh Đại Bát-nhã), phẩm Hiện Tướng, thứ tám

 Bấy giờ Xá-lợi-tử (một trong các đại đệ tử của Phật, nổi tiếng trí tuệ bậc nhất) hỏi Tối Thắng (tức Tối Thắng thiên vương, vị vua cõi trời đang hỏi pháp trong hội này) rằng: "Bồ-tát (người phát tâm cầu thành Phật và nguyện cứu độ mọi chúng sinh) tu hành Bát-nhã ba-la-mật-đa (trí tuệ siêu việt thấy rõ bản chất trống không của mọi pháp, đưa người qua bờ giác ngộ) sâu xa, với phương tiện thiện xảo (cách làm khéo léo, linh hoạt, thích hợp để đạt mục đích và giúp người), thông suốt pháp tánh (bản chất chân thật vốn có của mọi sự vật), thì ngay lúc ấy lẽ ra đã nên ngồi tòa bồ-đề (chỗ ngồi nơi thành đạo giác ngộ), chứng được vô thượng chánh đẳng bồ-đề (sự giác ngộ cao nhất, chân chánh, trọn vẹn, tức quả Phật), chuyển pháp luân mầu nhiệm (giảng giáo pháp, ví như bánh xe lăn đi nghiền nát phiền não) để độ chúng hữu tình (chúng sinh, loài có tình thức). Vì duyên cớ gì trước đó lại thị hiện khổ hạnh (lối tu hành hành xác, ép mình chịu khổ) sáu năm, hàng phục thiên ma (ma vương ở cõi trời, kẻ chuyên ngăn trở người tu hành) rồi sau mới thành chánh giác (sự giác ngộ chân chánh)?"

 Tối Thắng đáp: "Thưa Đại đức (cách xưng hô tôn kính đối với vị tăng có đức hạnh), nên biết, Bồ-tát tu hành Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa, với phương tiện thiện xảo, thông suốt pháp tánh, thật ra không có khổ hạnh; vì muốn hàng phục ngoại đạo (những người theo các giáo phái ngoài đạo Phật) nên mới thị hiện việc ấy. Còn thiên ma kia là chủ cõi dục (cõi còn ham muốn ăn uống, dâm dục), bẩm tính hiền lành, thật ra không nên phá hoại; vì để giáo hóa hữu tình nên thị hiện việc hàng phục. Vì các ngoại đạo tự xưng có thể tu khổ hạnh bậc nhất, cho nên Bồ-tát thị hiện có thể tu khổ hạnh vượt hơn họ.

 Nghĩa là các hữu tình có người thấy Bồ-tát co một chân mà đứng; có người thấy Bồ-tát giơ hai tay mà đứng; có người thấy Bồ-tát nhìn mặt trời mà đứng; có người thấy Bồ-tát dùng năm thứ nóng đốt thân (lối khổ hạnh ngồi giữa bốn đống lửa, trên đầu là mặt trời thiêu đốt); có người thấy Bồ-tát treo ngược thân mình; có người thấy Bồ-tát nằm trên gai nhọn; hoặc nằm trên phân bò, hoặc ngồi trên đá, hoặc nằm dưới đất, hoặc nằm trên tấm ván, hoặc nằm trên chày, hoặc nằm trên tro đất; có người thấy Bồ-tát chỉ mặc áo bằng ván, hoặc mặc áo bằng gai cỏ mang, hoặc mặc áo cỏ, hoặc mặc vỏ cây, hoặc mặc áo cỏ tranh, hoặc để thân trần truồng; hoặc quay mặt về mặt trời, theo mặt trời mà xoay chuyển. Có người thấy Bồ-tát chỉ ăn hạt cỏ lồng vực, hoặc ăn lúa mạch, hoặc ăn rễ cỏ, hoặc ăn lá cây, hoặc hoa, hoặc quả, hoặc ăn củ từ, hoặc khoai sọ, hoặc ngó sen, hoặc đậu, hoặc lúa, hoặc mè, hoặc gạo; hoặc sáu ngày ăn một lần; hoặc uống nước qua ngày; hoặc một ngày ăn một giọt váng sữa, hoặc một giọt mật, hoặc một giọt sữa; hoặc không ăn gì; hoặc luôn ngủ say. Thị hiện đủ các loại khổ hạnh như vậy suốt sáu năm, không hề thiếu sót một chút nào. Nhưng thật ra Bồ-tát không có những khổ hạnh ấy; chỉ là những hữu tình đáng được độ tự thấy có Bồ-tát hiện khổ hạnh như vậy. Khi ấy có sáu mươi na-dữu-đa (một con số cực lớn, khoảng hàng trăm tỷ) chúng trời và người, nhờ thấy việc này mà an trụ trong tam thừa (ba cỗ xe đưa đến giải thoát: Thanh văn thừa, Độc giác thừa, Bồ-tát thừa).

 Lại có trời và người nhờ sức căn lành đời trước mà rất ưa Đại thừa (cỗ xe lớn, con đường tu cầu thành Phật để cứu độ tất cả chúng sinh), thì thấy Bồ-tát ngồi trên đài bảy báu (bảy thứ quý: vàng, bạc, lưu ly, pha lê, xà cừ, xích châu, mã não), thân tâm bất động, nét mặt thư thái mỉm cười, nhập đẳng trì (trạng thái định, tâm giữ thăng bằng chuyên nhất) thù thắng, trải sáu năm mới từ định đứng dậy. Có những chúng trời và người rất ưa Đại thừa, muốn được nghe pháp, thì thấy Bồ-tát ngồi ngay ngắn thuyết pháp suốt sáu năm. Đại đức nên biết, Bồ-tát như vậy với phương tiện thiện xảo thực hành Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa, có thể hàng phục thiên ma, chế ngự các ngoại đạo, đem lòng đại bi (lòng thương xót lớn, muốn cứu chúng sinh khỏi khổ) giáo hóa cứu độ mọi hữu tình.

 Sau sáu năm, từ định đứng dậy, thuận theo lệ thường thế gian mà đến sông Vô Cấu (sông Không Nhơ), tắm gội xong lên đứng bên bờ sông. Có cô gái chăn bò vắt sữa của một trăm con bò cho một con bò uống, rồi vắt sữa con bò này nấu thành cháo sữa dâng lên Bồ-tát. Lại có sáu ức (sáu trăm triệu) rồng, dược-xoa (một loài quỷ thần có thần lực, có loại hiền có loại dữ), kiện-đạt-phược (thần nhạc ở cõi trời, sống bằng mùi hương)… mỗi vị cầm đủ thứ thức ăn uống thơm ngon đến dâng, đều nói rằng: 'Bậc Đại sĩ, bậc Chánh sĩ, xin hãy nhận thức ăn uống cúng dường của chúng con.' Bồ-tát thương xót họ, đều nhận hết. Khi ấy cô gái chăn bò, rồng, dược-xoa, kiện-đạt-phược… không ai thấy ai, mỗi người đều thấy Bồ-tát chỉ nhận đồ cúng của riêng mình. Khi ấy có vô lượng chư thiên và người, nhờ thấy Bồ-tát nhận đồ cúng mà đều ngộ đạo. Vì thế Bồ-tát thị hiện việc ấy. Thật ra lúc ấy Bồ-tát không tắm gội, cũng không nhận đồ cúng của người và trời kia.

 Đại đức nên biết, Bồ-tát như vậy thực hành Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa, với phương tiện thiện xảo, thị hiện đi đến tòa bồ-đề. Khi ấy có vị trời ở mặt đất (địa cư thiên: vị thần trời sống trên mặt đất) tên là Diệu Địa, cùng các thiên thần quét dọn trang hoàng khắp nơi, rưới nước thơm, rải hoa đẹp. Khi ấy Tứ đại thiên vương (bốn vị vua trời giữ gìn bốn phương, ở tầng trời thấp nhất cõi dục) trong ba nghìn đại thiên thế giới (một vũ trụ lớn gồm một nghìn triệu thế giới nhỏ) này dẫn chúng trời của mình, mưa hoa trời mầu nhiệm cúng dường Bồ-tát. Thiên chủ Đế Thích (vua trời cõi Ba Mươi Ba) và Thời Phần thiên vương (vua trời Dạ-ma, tầng trời thứ ba cõi dục) dẫn chúng trời của mình, đứng giữa hư không tấu nhạc trời ca ngợi Bồ-tát. Hỷ Túc thiên vương (vua trời Đâu-suất, tầng trời thứ tư cõi dục) dẫn chúng trời của mình, cầm lưới bảy báu giăng che khắp thế giới, bốn góc lưới treo chuông vàng tía, đều mưa các thứ báu cúng dường Bồ-tát. Thiện Hóa thiên vương (vua trời Hóa Lạc, tầng trời thứ năm cõi dục) dẫn chúng trời của mình, cầm lưới vàng tía giăng che khắp thế giới, trổi các nhạc trời, mưa đủ thứ hoa cúng dường Bồ-tát. Tự Tại thiên vương (vua trời Tha Hóa Tự Tại, tầng trời cao nhất cõi dục) dẫn chúng trời của mình, cùng các rồng, dược-xoa, kiện-đạt-phược…, mỗi vị cầm đủ thứ đồ cúng thượng hạng cúng dường Bồ-tát.

 Đại Phạm thiên vương, chủ cõi Kham Nhẫn (tức cõi Ta-bà, thế giới chúng ta, nơi chúng sinh phải chịu đựng nhiều khổ), thấy Bồ-tát đi đến tòa bồ-đề, liền bảo tất cả chúng Phạm thiên (các vị trời ở cõi sắc, đã lìa dục) rằng: 'Các ngươi nên biết, nay vị Bồ-tát này tự trang nghiêm bằng áo giáp kiên cố (ví ý chí, lời nguyện vững chắc như áo giáp), không trái lời thề xưa, tâm không chán mỏi; các hạnh Bồ-tát đều đã đầy đủ; thông suốt vô lượng pháp giáo hóa hữu tình; được tự tại trong các địa vị Bồ-tát (các nấc bậc tu chứng của Bồ-tát); đối với các hữu tình tâm thanh tịnh; khéo biết mọi sự sai khác về căn tánh (năng lực, khuynh hướng tâm tính) của chúng sinh; thông suốt kho tàng bí mật sâu xa của Như Lai (danh hiệu của Phật); vượt qua và thấy rõ mọi việc làm của ma; tích tập các căn lành mà không cần đợi duyên bên ngoài; được tất cả Như Lai cùng che chở nhớ nghĩ; vì khắp loài có tình thức mà mở cửa giải thoát. Ngài là đại tướng, là bậc dẫn đường, đánh tan quân thù là ma; trong cõi đại thiên riêng được xưng là dũng mãnh; khéo ban thuốc pháp, là vị vua thầy thuốc lớn; được quán đảnh (lễ rưới nước lên đỉnh đầu khi lên ngôi; ở đây ví việc được trao địa vị pháp vương) giải thoát, nhận ngôi vua pháp; phóng ánh sáng trí tuệ chiếu khắp tất cả; không bị tám pháp thế gian (tám thứ làm lay động lòng người: lợi, suy, chê, khen, ca tụng, chê bai, khổ, vui) làm nhiễm, ví như hoa sen; mọi cửa tổng trì (năng lực ghi nhớ giữ gìn trọn vẹn giáo pháp, không để quên mất) không cửa nào không thông suốt; sâu rộng khó lường như biển cả; vững chắc bất động như núi Diệu Cao (núi Tu-di, ngọn núi lớn ở trung tâm thế giới theo vũ trụ quan Phật giáo); trí tuệ thanh tịnh không có cấu uế; trong ngoài trong suốt như ngọc mạt-ni (ngọc như ý, ngọc báu sáng trong); đối với tướng của các pháp đều được tự tại; phạm hạnh (hạnh trong sạch, không dâm dục) trong sạch đã đến chỗ rốt ráo.

 Bồ-tát như vậy thực hành Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa với phương tiện thiện xảo, vì độ hữu tình mà đến tòa bồ-đề, ngồi kiết già (ngồi xếp bằng, hai bàn chân đặt ngửa trên hai đùi), hàng phục ma oán; để thành tựu mười lực (mười năng lực trí tuệ đặc biệt của Phật), bốn vô sở úy (bốn điều không sợ hãi khi thuyết pháp của Phật), bốn vô ngại giải (bốn trí biện luận không ngăn ngại: về pháp, về nghĩa, về ngôn từ, về biện tài), mười tám pháp bất cộng của Phật (mười tám đức riêng chỉ Phật mới có, không chung với ai khác) và vô lượng vô biên công đức khác của chư Phật; chuyển đại pháp luân, rống tiếng sư tử (thuyết pháp mạnh mẽ không sợ hãi như sư tử rống làm muôn thú khiếp phục), đem pháp ban khắp mọi hữu tình, tùy theo chỗ thích hợp của từng người mà đều khiến được đầy đủ; khiến pháp nhãn (con mắt thấy rõ chân lý) của các hữu tình được thanh tịnh; dùng pháp vô thượng hàng phục ngoại đạo; muốn chỉ ra bản nguyện (lời nguyện gốc từ đầu) của chư Phật đã thành tựu; đối với mọi pháp được tự tại. Các ngươi hãy đến cúng dường Bồ-tát.'

 Đại đức nên biết, Bồ-tát như vậy thực hành Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa, với phương tiện thiện xảo, thị hiện đi đến tòa bồ-đề. Khi ấy, từ tướng bánh xe nghìn căm (tướng tốt hình bánh xe có nghìn nan hoa) dưới hai bàn chân, mỗi chỗ phóng ra vô lượng ánh sáng vi diệu, chiếu khắp địa ngục, cõi bàng sinh (loài súc vật, đi ngang) và cõi quỷ. Hữu tình ở trong đó gặp ánh sáng này liền đều lìa khổ, thân tâm an vui. Khi ấy trong long cung có vị đại long vương tên là Ca-lý-ca, gặp ánh sáng này sinh lòng rất vui mừng, bảo các rồng rằng: 'Ánh sáng mầu nhiệm này đến chiếu chúng ta, khiến chúng ta thân tâm an vui. Ta thuở xưa từng thấy ánh sáng này, lúc ấy có Như Lai ra đời. Nay đã có ánh sáng vi diệu này, chắc chắn biết thế gian có Phật xuất hiện. Hãy cùng sắm sửa đủ thứ hương hoa, các của báu quý đẹp, cờ phướn, lọng hoa, trổi các nhạc khí, đến cúng dường.'

 Thế là long vương dẫn quyến thuộc mang đồ cúng, nổi mây lớn khắp nơi, mưa xuống mưa thơm, đến chỗ Bồ-tát trổi các nhạc khí, bày biện cúng dường, đi nhiễu quanh Bồ-tát về bên phải mà khen ngợi rằng: 'Ánh sáng vi diệu khiến khắp nơi vui vẻ, chắc chắn bậc Tối Thắng là Phật ra đời, không còn nghi ngờ. Đủ thứ của báu lạ trang nghiêm mặt đất, cây cỏ mọc lên đều biến thành báu, sông ngòi đều lặng yên, không có tiếng sóng gió; căn cứ vào đó chắc chắn biết Phật ra đời. Ánh sáng của Đế Thích, Phạm thiên, mặt trời, mặt trăng đều không hiện ra, các ác thú (những đường tái sinh xấu: địa ngục, ngạ quỷ, súc sinh) trở nên thanh tịnh; Phật ra đời không còn nghi ngờ. Ví như có người thuở nhỏ mất cha mẹ, đến khi lớn lên bỗng nhiên lại gặp được, vui mừng hớn hở không tự kìm được; tất cả thế gian thấy Phật xuất hiện, cùng nhau vui mừng cũng như vậy. Chúng ta trong quá khứ từng cúng dường chư Phật, nay gặp được Pháp vương, bậc sư tử trong loài người, vậy là đời sống chúng ta không trôi qua uổng phí.'

 Đại đức nên biết, Bồ-tát như vậy thực hành Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa với phương tiện thiện xảo, dưới cây bồ-đề nhận cỏ trải làm tòa ngồi, nhiễu quanh bên phải bảy vòng, giữ chánh niệm (tâm tỉnh giác, nhớ biết đúng đắn) ngồi ngay ngắn. Hữu tình căn cơ thấp kém thì thấy tướng như vậy. Còn các Đại Bồ-tát thì thấy có tám vạn bốn nghìn thiên tử (con trời, chư thiên), mỗi vị riêng trải một tòa sư tử lớn (chỗ ngồi của Phật, ví Phật như sư tử là vua loài thú). Các tòa sư tử đều do nhiều báu hợp thành, lưới bảy báu giăng che bên trên, mỗi tòa bốn góc treo chuông vàng đẹp, cờ phướn và lọng lụa bày la liệt khắp nơi. Bồ-tát cùng lúc ngồi yên trên khắp tám vạn bốn nghìn tòa sư tử này, mà các thiên tử không ai thấy ai, mỗi vị đều cho rằng Bồ-tát chỉ ngồi trên tòa của mình mà chứng vô thượng chánh đẳng bồ-đề. Vì nhân duyên ấy họ sinh lòng rất vui mừng, đối với vô thượng giác đều được bất thối (không còn thối lui).

 Đại đức nên biết, Bồ-tát như vậy thực hành Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa với phương tiện thiện xảo, từ tướng lông trắng giữa hai chân mày (bạch hào tướng, một trong ba mươi hai tướng tốt của Phật) phóng ánh sáng lớn chiếu khắp ba nghìn đại thiên thế giới; các cung điện của ma đều mất uy quang. Khi ấy các ma vương đều nghĩ rằng: 'Vì duyên cớ gì có ánh sáng này che lấp uy quang và cung điện của chúng ta? Há chẳng phải Bồ-tát ngồi tòa bồ-đề sắp chứng vô thượng chánh đẳng bồ-đề sao?' Nghĩ xong cùng nhìn xem, mới thấy Bồ-tát ngồi trên tòa kim cang (chỗ ngồi vững chắc không gì phá hoại được, nơi Phật thành đạo) dưới cây bồ-đề. Thấy rồi kinh sợ, triệu tập quân ma, vô lượng trăm nghìn hình dạng khác nhau, cầm đủ thứ nhạc khí, đủ thứ cờ phướn, phát ra đủ thứ âm thanh có thể khiến người nghe các lỗ trên thân và lỗ chân lông đều chảy máu. Bồ-tát lúc ấy dùng sức đại bi khiến quân ma không thể phát ra tiếng. Đó gọi là Bồ-tát thực hành Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa với phương tiện thiện xảo.

 Đại đức nên biết, Bồ-tát như vậy thực hành Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa với phương tiện thiện xảo, nhớ lại vô lượng ức kiếp (kiếp: khoảng thời gian cực kỳ dài) trong quá khứ đã tinh tấn tu hành bố thí (cho, giúp đỡ người khác), tịnh giới (giữ giới luật trong sạch), an nhẫn (chịu đựng, nhẫn nhục), tinh tấn (siêng năng nỗ lực), tĩnh lự (thiền định), bát-nhã (trí tuệ thấy rõ thật tướng); từ, bi, hỷ, xả (thương yêu đem vui, xót thương cứu khổ, vui theo niềm vui của người, buông xả bình thản); niệm trụ (bốn phép quán giữ tâm tỉnh giác: quán thân, cảm giác, tâm, pháp); chánh đoạn (bốn sự siêng năng chân chánh: dứt ác đã sinh, ngăn ác chưa sinh, làm lành chưa sinh, tăng lành đã sinh); thần túc (bốn nền tảng của thần thông: ý muốn, tinh tấn, tâm, quán sát); căn và lực (năm căn và năm lực: tín, tấn, niệm, định, tuệ, khi mới sinh gọi là căn, khi mạnh lên gọi là lực); giác chi (bảy yếu tố giác ngộ); đạo chi (tám nhánh của chánh đạo, như chánh kiến, chánh tư duy…); tịch chỉ (dừng lắng tâm) và diệu quán (quán sát mầu nhiệm); tam minh (ba trí sáng suốt: biết đời trước, thấy sinh tử của chúng sinh, dứt sạch phiền não) và bát giải thoát (tám tầng thiền định giúp thoát khỏi sự trói buộc) — tất cả đều đã viên mãn. Nhớ xong, Ngài liền đưa bàn tay phải màu vàng ròng, tự xoa đỉnh đầu rồi khắp thân mình, nói rằng: 'Ta muốn cứu vớt mọi khổ của chúng hữu tình mà khởi lòng đại bi.'

 Khi ấy các ma vương và quyến thuộc nghe lời Bồ-tát liền đều ngã nhào. Bồ-tát lúc ấy dùng sức đại bi khiến chúng ma nghe tiếng giữa hư không rằng: 'Các ngươi hãy quy y bậc đại tiên giữ giới thanh tịnh, người có thể ban sự không sợ hãi và cứu hộ tất cả.' Ma và quyến thuộc nghe tiếng ấy rồi, vẫn còn nằm rạp dưới đất mà nói rằng: 'Xin đại tiên cứu mạng chúng con.' Bấy giờ Bồ-tát nương Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa với phương tiện thiện xảo phóng ánh sáng lớn, ai gặp được đều lìa sợ hãi. Ma và quyến thuộc thấy phép thần biến ấy, trong lòng vừa sợ hãi vừa vui mừng lẫn lộn.

 Đại đức nên biết, Bồ-tát như vậy thực hành Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa với phương tiện thiện xảo, khiến các hữu tình mỗi người thấy mỗi khác. Nghĩa là có người thấy việc hàng ma như vậy, có hữu tình không thấy việc ấy; có người thấy Bồ-tát chỉ ngồi trên tòa cỏ, có người thấy Bồ-tát ngồi trên đài sư tử; có người thấy Bồ-tát ngồi dưới đất, có người thấy ngồi trên tòa sư tử giữa không trung. Thấy cây bồ-đề cũng mỗi người mỗi khác: có người thấy đó là cây tất-bát-la (?) (tên gốc của cây bồ-đề, một loài cây đa), có người thấy đó là cây Thiên Viên Thái (?) (một loài cây quý cõi trời), có người thấy cây này do nhiều báu hợp thành, có người thấy cây này cao bằng bảy cây đa-la (cây thốt nốt, cây cao thẳng, dùng làm đơn vị đo chiều cao), có người thấy cây này cao tám vạn bốn nghìn du-thiện-na (đơn vị đo đường dài của Ấn Độ xưa, mỗi du-thiện-na khoảng mười mấy cây số), có tòa sư tử cao bốn vạn hai nghìn du-thiện-na ở dưới cây, Bồ-tát ngồi trên đó. Có người thấy Bồ-tát dạo chơi giữa không trung, có người thấy Ngài ngồi dưới cây bồ-đề. Bồ-tát như vậy thực hành Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa với phương tiện thiện xảo, thị hiện đủ thứ thần thông biến hóa để độ các hữu tình.

 Đại đức nên biết, Bồ-tát như vậy thực hành Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa với phương tiện thiện xảo, ngồi tòa bồ-đề. Vô lượng vô số vô biên Bồ-tát từ các thế giới nhiều như cát sông Hằng (sông lớn ở Ấn Độ; số cát sông Hằng ví cho con số nhiều không đếm xuể) ở mỗi phương trong mười phương đều đến nhóm họp, đứng giữa hư không, phát ra đủ thứ âm thanh an ủi Bồ-tát, khiến thân Ngài an vui, tâm sinh vui mừng: 'Lành thay bậc Đại sĩ, dũng mãnh tinh tấn, mau chóng thành tựu điều cát tường rộng lớn! Tâm như kim cang, chớ sinh sợ hãi! Dạo chơi bằng thần thông, làm lợi ích an vui cho hữu tình, có thể trong một sát-na (khoảnh khắc cực ngắn) chứng nhất thiết trí (trí tuệ biết tất cả, trí tuệ của Phật)!' Bồ-tát như vậy ở trên tòa bồ-đề, ma đến quấy nhiễu mà hoàn toàn không sinh giận; trong một sát-na tâm, với phương tiện thiện xảo, có thể tương ưng (hợp khớp) với lý thú của Bát-nhã ba-la-mật-đa, đã đến chỗ rốt ráo, thông suốt mọi điều được biết, được thấy, được giác.

 Đại đức nên biết, Bồ-tát như vậy thực hành Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa với phương tiện thiện xảo, ngồi tòa bồ-đề. Tất cả chư Phật ở các thế giới nhiều như cát sông Hằng ở mỗi phương trong mười phương, khác miệng mà cùng một lời khen rằng: 'Lành thay, lành thay, bậc Đại sĩ! Ngài đã có thể thông suốt tự nhiên trí (trí tuệ tự nhiên có, không do học mà được), vô ngại trí (trí tuệ không bị ngăn ngại), bình đẳng trí (trí tuệ thấy mọi pháp ngang bằng như nhau), vô sư trí (trí tuệ tự chứng, không cần thầy), lấy đại bi để trang nghiêm.'

 Đại đức nên biết, Bồ-tát như vậy thực hành Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa với phương tiện thiện xảo, có thể làm đủ các sự thị hiện như vậy: các loài hữu tình, có kẻ thấy Bồ-tát nay mới được bồ-đề, có kẻ thấy Bồ-tát đã thành Phật từ lâu; có kẻ chỉ thấy Tứ đại thiên vương (bốn vị vua trời giữ gìn bốn phương) của một thế giới mỗi vị dâng một cái bát; có kẻ lại thấy Tứ đại thiên vương ở các thế giới nhiều như cát sông Hằng ở mỗi phương trong mười phương mỗi vị dâng một cái bát. Lúc ấy Bồ-tát vì hữu tình mà nhận hết các bát, chồng lên nhau trong lòng bàn tay, lấy tay ấn xuống khiến hợp lại thành một. Các Tứ thiên vương không ai thấy ai, đều cho rằng Thế Tôn chỉ nhận bát của mình. Khi ấy lại có sáu vạn thiên tử, nương sức nguyện đời trước mà đến dâng cúng trước tiên. Họ trong quá khứ đã phát nguyện rằng: 'Nếu vị Bồ-tát này khi thành Phật, nguyện Ngài nhận sự cúng dường đầu tiên của chúng con.'

 Khi nói pháp này, ba vạn Bồ-tát được vô sinh nhẫn (sự chứng biết và an trụ vững chắc vào lý các pháp vốn không sinh không diệt); lại có ba vạn sáu nghìn Bồ-tát đều được bất thối chuyển (không còn thối lui) đối với vô thượng chánh đẳng bồ-đề; tám vạn người và trời xa lìa bụi trần, lìa cấu nhiễm, sinh pháp nhãn thanh tịnh (con mắt trí tuệ trong sạch thấy rõ chân lý, tức bước đầu chứng thánh quả); vô lượng vô biên các loài hữu tình đều phát tâm vô thượng chánh đẳng giác.

 Đại đức nên biết, khi ấy Bồ-tát nương Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa với phương tiện thiện xảo, sắp thị hiện chuyển đại pháp luân. Trì Kế Phạm vương, chủ cõi Kham Nhẫn, liền ngay lúc ấy cùng sáu mươi tám vạn chúng Phạm thiên đến chỗ Phật, cúi đầu lễ hai chân, chắp tay cung kính, đi nhiễu quanh bên phải bảy vòng, ba lần thưa thỉnh rằng: 'Kính xin bậc đại bi thương xót chúng con mà chuyển đại pháp luân. Kính xin bậc đại bi thương xót chúng con mà chuyển đại pháp luân. Kính xin bậc đại bi thương xót chúng con mà chuyển đại pháp luân.' Ba lần thỉnh xong, liền hóa ra một tòa sư tử lớn, tòa ấy cao rộng bốn vạn hai nghìn du-thiện-na, đủ thứ trang nghiêm, vững chắc an ổn. Lúc ấy ở các thế giới mười phương, mỗi nơi có vô lượng thiên chủ Đế Thích đều vì Như Lai trải tòa sư tử, kích thước và sự trang nghiêm cũng như vậy. Bồ-tát lúc ấy hiện sức thần thông, khiến các vị trời ấy mỗi người đều thấy Bồ-tát ngồi trên tòa của mình mà chuyển pháp luân.

 Bồ-tát ngồi trên tòa sư tử ấy rồi, nhập vào pháp môn tam-ma-địa (thiền định, trạng thái tâm chuyên nhất) Vô Biên Cảnh, phóng ánh sáng lớn chiếu đến các thế giới nhiều như cát sông Hằng ở mỗi phương trong mười phương, lại khiến các thế giới ấy chấn động theo sáu cách (sáu kiểu rung chuyển của mặt đất). Hữu tình trong đó mọi khổ tạm dứt, thân tâm an vui, cũng tạm lìa các pháp xấu ác bất thiện như tham, giận, si…, đối với nhau bằng lòng thương như mẹ với con. Khi ấy ba nghìn đại thiên thế giới này không còn một chỗ trống nào dù nhỏ như một lỗ chân lông; trời, rồng, dược-xoa, kiện-đạt-phược, a-tố-lạc (loài thần hiếu chiến, hay đánh nhau với chư thiên), yết-lộ-đồ (chim thần cánh vàng, ăn rồng), khẩn-nại-lạc (thần ca nhạc, hình dạng giống người mà có sừng), mạc-hô-lạc-già (thần rắn lớn), người và phi nhân (các loài không phải người như quỷ thần)… đầy khắp trong đó.

 Nếu có hữu tình đáng nghe pháp khổ mà được giáo hóa thì nghe Phật nói về khổ; người đáng nghe pháp vô ngã (không có cái ta thật), tịch tĩnh (lặng lẽ, không xao động), viễn ly (xa lìa), vô thường (không bền lâu, luôn thay đổi), không (các pháp không có tự tánh riêng) mà được giáo hóa thì cũng như vậy. Người đáng nghe 'như huyễn' (như trò ảo thuật, có hình mà không thật) mà được giáo hóa thì nghe nói như huyễn; người đáng nghe các pháp như mộng, như tiếng vang, như bóng trong gương, như bóng sáng, như bóng râm, như dương diễm (ảo ảnh như có nước do hơi nóng bốc lên ngoài đồng), như biến hóa, như thành tầm hương (thành ảo của thần kiện-đạt-phược, tức ảo ảnh lâu đài hiện trên không trung) mà được giáo hóa thì cũng như vậy. Người đáng nghe các cửa giải thoát không, vô tướng (không có hình tướng nào để nắm bắt), vô nguyện (không có gì để mong cầu, tạo tác) mà được giáo hóa thì nghe Phật nói không, vô tướng, vô nguyện.

 Khi ấy các loài hữu tình, có kẻ nghe Như Lai nói mọi pháp đều từ nhân duyên sinh; có kẻ nghe nói về các uẩn (các nhóm hợp thành con người: sắc, thọ, tưởng, hành, thức); có kẻ nghe nói về các giới (mười tám yếu tố của nhận thức); có kẻ nghe nói về các xứ (mười hai xứ: sáu giác quan và sáu đối tượng); có kẻ nghe nói về khổ, có kẻ nghe nói về tập (nguyên nhân của khổ), có kẻ nghe nói về diệt (sự chấm dứt khổ), có kẻ nghe nói về đạo (con đường dẫn đến diệt khổ); có kẻ nghe nói về niệm trụ, chánh đoạn, thần túc, căn, lực, giác chi, đạo chi; có kẻ nghe nói về tịch chỉ và diệu quán; có kẻ nghe nói về các pháp Thanh văn (người nghe lời Phật dạy mà tu, chỉ cầu giải thoát riêng mình); có kẻ nghe nói về các pháp Độc giác (người tự giác ngộ nhờ quán nhân duyên, không cần thầy); có kẻ nghe nói về các pháp Bồ-tát. Bồ-tát như vậy thực hành Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa với phương tiện thiện xảo, thị hiện đủ các tướng chuyển pháp luân, tùy theo căn tánh sai khác của các hữu tình mà mỗi người đều được lợi ích an vui, tận đáy lòng vui mừng."

 Khi ấy Xá-lợi-tử nói với Tối Thắng: "Thưa Thiên vương, mọi cảnh giới của Bồ-tát thực hành Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa với phương tiện thiện xảo thật vô cùng sâu xa, khó nghĩ, khó bàn, khó biết, khó vào." Tối Thắng đáp: "Thưa Đại đức, những công đức và việc thù thắng của Bồ-tát thực hành Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa với phương tiện thiện xảo là vô lượng vô biên; những gì tôi nay nói ra không bằng một phần trăm, một phần nghìn, cho đến một phần ô-ba-ni-sát-đàm (phần cực nhỏ, nhỏ đến mức gần như không thể chia được nữa). Chỉ có Như Lai mới có thể nói hết. Phần nhỏ tôi nay nói được đều là nhờ uy thần của Như Lai. Vì sao vậy? Cảnh giới của chư Phật không thể nghĩ bàn; các chúng Bồ-tát nhất sinh sở hệ (Bồ-tát chỉ còn bị ràng buộc một đời nữa là thành Phật) nói về công đức ấy còn không thể hết, huống chi các Bồ-tát khác. Đại đức nên biết, cảnh giới chư Phật vắng lặng, lìa lời nói, là chỗ mà vô phân biệt trí (trí tuệ chứng thẳng chân lý, không còn phân biệt chủ thể đối tượng) và hậu đắc trí (trí tuệ có được sau khi chứng chân lý, dùng để hiểu biết và giáo hóa thế gian) có thể hiểu được.

 Đại đức nên biết, nếu Bồ-tát ma-ha-tát (Bồ-tát lớn, bậc Bồ-tát có hạnh nguyện rộng lớn) muốn được chứng nhập cảnh giới chư Phật thì nên học Bát-nhã ba-la-mật-đa với phương tiện thiện xảo, rốt ráo thông suốt các tam-ma-địa: tam-ma-địa Kiện Hành (bước đi mạnh mẽ), tam-ma-địa Như Huyễn, tam-ma-địa Kim Cang Dụ (ví như kim cang), tam-ma-địa Kim Cang Luân (bánh xe kim cang), tam-ma-địa Vô Động Tuệ (trí tuệ không lay động), tam-ma-địa Biến Thông Đạt (thông suốt khắp nơi), tam-ma-địa Bất Duyên Cảnh Giới (không bám víu cảnh giới), tam-ma-địa Sư Tử Tự Tại, tam-ma-địa Tam-ma-địa Vương (vua của các định), tam-ma-địa Công Đức Trang Nghiêm, tam-ma-địa Tịch Tĩnh Tuệ, tam-ma-địa Phổ Siêu Việt (vượt khắp), tam-ma-địa Vô Nhiễm Trước (không nhiễm dính), tam-ma-địa Tuệ Trang Nghiêm Vương, tam-ma-địa Vô Đẳng Đẳng (ngang bằng với cái không gì sánh bằng), tam-ma-địa Đẳng Giác, tam-ma-địa Chánh Giác, tam-ma-địa Duyệt Ý (vui lòng), tam-ma-địa Hoan Hỷ, tam-ma-địa Thanh Tịnh, tam-ma-địa Hỏa Diễm (ngọn lửa), tam-ma-địa Quang Minh (ánh sáng), tam-ma-địa Nan Thắng (khó ai thắng), tam-ma-địa Thường Hiện Tiền (luôn hiện trước mắt), tam-ma-địa Bất Hợp Hòa (không pha trộn), tam-ma-địa Vô Sinh, tam-ma-địa Thông Đạt, tam-ma-địa Tối Thắng, tam-ma-địa Siêu Quá Ma Cảnh (vượt khỏi cảnh ma), tam-ma-địa Nhất Thiết Trí Tuệ, tam-ma-địa Tràng Tướng (tướng cờ phướn), tam-ma-địa Đại Bi, tam-ma-địa An Lạc, tam-ma-địa Ái Niệm (thương nhớ), cùng tam-ma-địa Bất Kiến Pháp (không thấy có pháp)…

 Đại đức nên biết, nếu Bồ-tát ma-ha-tát có thể học Bát-nhã ba-la-mật-đa với phương tiện thiện xảo thì có thể rốt ráo thông suốt vô lượng vô biên pháp môn tam-ma-địa nhiều như số cát sông Hằng như thế, mới có thể chứng nhập cảnh giới chư Phật; tâm an ổn không sợ hãi gì, như sư tử chúa không sợ cầm thú. Vì sao vậy? Nếu Bồ-tát ma-ha-tát tu các tam-ma-địa như vậy thì phàm làm việc gì cũng đều không sợ hãi, không thấy trước mặt có một kẻ oán địch nào. Vì sao vậy? Thưa Xá-lợi-tử, vị Bồ-tát ma-ha-tát này thực hành Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa với phương tiện thiện xảo, tâm không có đối tượng để bám víu, cũng không có chỗ trụ. Ví như có người sinh vào cõi vô sắc (cõi trời thiền định cao nhất, không còn thân hình, chỉ còn tâm thức), suốt tám vạn đại kiếp chỉ có một tâm thức, không có chỗ trụ, cũng không có đối tượng để bám víu. Bồ-tát như vậy thực hành Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa với phương tiện thiện xảo, tâm không có đối tượng để bám víu, cũng không có chỗ trụ.

 Vì sao vậy? Các Bồ-tát này tâm không đi vào chỗ không có đi; tâm không tưởng nơi chỗ không có tưởng; tâm không bám víu nơi chỗ không có bám víu; tâm không dính mắc nơi chỗ không có dính mắc; tâm không loạn nơi chỗ không có loạn. Tâm không cao thấp, không trái thuận, không buồn không vui, không phân biệt, lìa phân biệt, lìa cả xa-ma-tha (pháp tu chỉ: dừng lắng tâm) và tì-bát-xá-na (pháp tu quán: dùng trí tuệ quán sát). Tâm không chạy theo trí, tâm không tự trụ, cũng không trụ nơi cái khác; không nương mắt mà trụ, không nương tai, mũi, lưỡi, thân, ý mà trụ; không nương hình sắc mà trụ, không nương âm thanh, mùi hương, vị, xúc chạm, pháp (đối tượng của ý) mà trụ. Tâm không ở trong, cũng không ở ngoài, không ở khoảng giữa; tâm không bám víu pháp, cũng không bám víu trí; không trụ ba đời (quá khứ, hiện tại, vị lai), không trụ chỗ lìa ba đời.

 Đại đức nên biết, các Bồ-tát này thực hành Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa với phương tiện thiện xảo, không nắm giữ một pháp nào mà đối với mọi pháp, trí và thấy đều không ngăn ngại; vì tâm hành thanh tịnh nên thấy mọi pháp đều không cấu nhiễm; không nắm giữ tướng của cái thấy, thấy mà không phân biệt, lìa mọi hý luận (lời bàn luận vô ích, sự suy diễn sai lạc của tâm phân biệt). Đại đức nên biết, các Bồ-tát này thực hành Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa với phương tiện thiện xảo, không tương ưng mà cũng không phải không tương ưng với tất cả nhục nhãn (mắt thịt thông thường), thiên nhãn (mắt trời, thấy xa, thấy xuyên qua vật cản), tuệ nhãn (mắt trí tuệ thấy lý không), pháp nhãn (mắt pháp thấy rõ các pháp để độ người), Phật nhãn (mắt Phật thấy biết tất cả); cũng không tương ưng mà cũng không phải không tương ưng với các trí thiên nhĩ (tai trời, nghe được mọi âm thanh xa gần), tha tâm (biết được tâm người khác), túc trụ (biết được các đời trước), thần cảnh (năng lực biến hóa, đi lại tự tại), lậu tận (dứt sạch phiền não).

 Đại đức nên biết, Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa với phương tiện thiện xảo đối với mọi pháp đều không tương ưng mà cũng không phải không tương ưng. Các Bồ-tát ma-ha-tát thực hành Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa với phương tiện thiện xảo, đối với mọi pháp được trí bình đẳng, có thể quán sát tâm hành của mọi hữu tình, biết đúng như thật mọi điều nhiễm ô và thanh tịnh; đối với mười lực, bốn vô sở úy, bốn vô ngại giải, mười tám pháp bất cộng của Phật và vô lượng vô biên công đức khác của chư Phật đều không mất chánh niệm. Các Bồ-tát này thực hành Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa với phương tiện thiện xảo, dùng tâm vô công dụng (tâm tự nhiên vận hành, không cần gắng sức tạo tác) mà thông suốt mọi pháp; không có tâm, ý, thức (các tầng hoạt động phân biệt của tâm) mà thường ở trong định tịch tĩnh; không rời định tịch tĩnh mà giáo hóa hữu tình, làm Phật sự (việc của Phật, tức việc giáo hóa cứu độ chúng sinh) thường không ngơi nghỉ; đối với các pháp Phật được trí không ngăn ngại, tâm không nhiễm dính.

 Ví như hóa Phật (thân Phật do thần lực biến hiện ra) lại hóa ra một Như Lai; vị Như Lai được hóa ra ấy không có tâm, ý, thức; không có thân, không có việc làm của thân; không có lời, không có việc làm của lời; không có ý, không có việc làm của ý; vậy mà có thể làm mọi Phật sự, đem lợi ích cho hữu tình. Vì sao vậy? Vì thần lực của Phật. Cũng vậy, những gì do Bồ-tát thực hành Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa với phương tiện thiện xảo hóa ra thì không có thân, không có việc làm của thân; không có lời, không có việc làm của lời; không có ý, không có việc làm của ý; dùng tâm vô công dụng mà thường làm Phật sự, đem lợi ích cho hữu tình. Vì sao vậy? Thưa Xá-lợi-tử, các Bồ-tát ma-ha-tát thực hành Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa với phương tiện thiện xảo, thông suốt mọi pháp đều như huyễn…, tâm không phân biệt, mà các hữu tình vẫn luôn được nghe thuyết pháp.

 Đại đức nên biết, trí tuệ của các Bồ-tát này không trụ nơi pháp hữu vi (những gì do nhân duyên tạo tác, có sinh có diệt), không trụ nơi pháp vô vi (những gì không do nhân duyên tạo tác, không sinh không diệt); không trụ nơi các uẩn, các giới, các xứ; không trụ nơi trong, ngoài và khoảng giữa; không trụ nơi thiện ác, thế gian và xuất thế gian (vượt ra ngoài thế gian); không trụ nơi nhiễm và tịnh, hữu lậu (còn phiền não rỉ chảy, còn trong sinh tử) và vô lậu (hết phiền não), hữu vi và vô vi; không trụ nơi ba đời và chỗ lìa ba đời; không trụ nơi hư không, trạch diệt (sự diệt phiền não nhờ sức trí tuệ lựa chọn, tức niết-bàn) và phi trạch diệt (sự không sinh khởi của pháp do thiếu duyên, không nhờ trí tuệ). Các Bồ-tát này thực hành Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa với phương tiện thiện xảo, tuy thường như vậy, tâm không có chỗ trụ, mà vẫn thông suốt tánh và tướng của các pháp; dùng trí không ngăn ngại và tâm vô công dụng vì các hữu tình giảng nói các pháp, thường ở trong tịch tĩnh mà việc giáo hóa không hề ngơi nghỉ. Các Bồ-tát này nhờ sức nguyện đời trước mạnh mẽ nên dùng tâm vô công dụng vì người khác thuyết pháp.

 Các Bồ-tát này nhờ Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa với phương tiện thiện xảo nên thường không sợ hãi. Vì sao vậy? Vì thần Chấp Kim Cang (vị thần hộ pháp cầm chày kim cang) dù họ đi, đứng, ngồi, nằm đều luôn theo sát mà che chở. Đại đức nên biết, nếu Bồ-tát ma-ha-tát nghe nói Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa như vậy mà tâm không kinh sợ, không mê lầm, không nghi ngờ, thì nên biết người ấy đã được thọ ký bồ-đề (được Phật báo trước sẽ thành Phật). Vì sao vậy? Vì tin nhận Bát-nhã ba-la-mật-đa với phương tiện thiện xảo là gần với cảnh giới Phật; nhờ một tâm này liền có thể thông suốt mọi pháp Phật; vì thông suốt pháp Phật nên làm lợi ích an vui cho hữu tình mà không thấy hữu tình với pháp Phật là khác nhau. Vì sao vậy? Vì hữu tình và pháp Phật về lý vốn không hai."

 Kinh Đại Bát-nhã ba-la-mật-đa, quyển thứ năm trăm bảy mươi

 Kinh Đại Bát-nhã ba-la-mật-đa, quyển thứ năm trăm mười một (?) (có lẽ là quyển năm trăm bảy mươi mốt)

 Tam tạng pháp sư (vị thầy tinh thông cả ba kho kinh điển Phật giáo: kinh, luật, luận) Huyền Trang vâng chiếu chỉ của vua mà dịch

◄ Trước Sau ►

Quay lại danh sách thiên · Giỏ video