Thiên 788 — Hội 11 · Phần Bố thí ba-la-mật-đa · quyển 1

Phần thứ mười một – Phần Bố thí Ba-la-mật-đa, đoạn thứ nhất

 Phần thứ mười một: phần Bố thí Ba-la-mật-đa (bố thí là đem của cải, giáo pháp và sự che chở cho người khác; ba-la-mật-đa là hạnh tu hoàn thiện, đưa người tu từ bờ khổ sang bờ giải thoát), đoạn thứ nhất.

 Tôi nghe như vầy. Một thời, đức Bạc-già-phạm (danh hiệu của Phật, nghĩa là bậc được thế gian tôn kính) ở thành Thất-la-phiệt (kinh đô nước Kiều-tát-la, Ấn Độ xưa), trú tại vườn Cấp Cô Độc trong rừng Thệ-đa (khu rừng của thái tử Thệ-đa, khu vườn do trưởng giả Cấp Cô Độc mua dâng Phật). Ngài ở cùng đại chúng Bí-sô (tu sĩ nam xuất gia, tức tỳ-kheo) gồm một nghìn ba trăm vị.

 Bấy giờ đức Thế Tôn (danh hiệu của Phật, nghĩa là bậc được cả thế gian tôn kính) bảo Xá-lợi Tử (đệ tử lớn của Phật, nổi tiếng trí tuệ bậc nhất): "Các Bồ-tát Ma-ha-tát (bậc Bồ-tát lớn, người phát nguyện tu hành để thành Phật và cứu độ mọi chúng sinh) tu hành Bố thí Ba-la-mật-đa thì phải trải qua bao lâu mới được viên mãn (trọn vẹn, đầy đủ)?"

 Khi ấy Xá-lợi Tử bạch Phật: "Chánh pháp vô thượng (giáo pháp chân chính, cao nhất) lấy Phật làm gốc, Phật là người dẫn đầu, Phật là chỗ nương tựa. Kính mong Thế Tôn giảng nói, chỉ bày, để chúng Bí-sô nghe xong thì thọ trì (tiếp nhận và giữ gìn, thực hành theo)."

 Bấy giờ Thế Tôn hai ba lần ra lệnh, khuyên Xá-lợi Tử: "Nay ông nên vì các Bồ-tát Ma-ha-tát mà giảng nói Bố thí Ba-la-mật-đa." Lúc ấy Cụ thọ (tiếng tôn xưng vị tỳ-kheo bậc trưởng lão) Xá-lợi Tử, được Phật hai ba lần ân cần ra lệnh khuyên bảo, liền nương vào thần lực của Phật, trước hết đem Bố thí Ba-la-mật-đa mà giáo giới, giáo thọ (răn dạy điều nên tránh và truyền dạy điều nên làm) cho các Bồ-tát Ma-ha-tát rằng:

 "Nếu Bồ-tát Ma-ha-tát muốn chứng Vô thượng Chánh đẳng Bồ-đề (sự giác ngộ cao nhất, chân chính và trọn vẹn của Phật), thì nên hướng tâm về Nhất thiết trí trí (trí tuệ của Phật, biết rõ hết thảy mọi sự và mọi cách), lấy đại bi (lòng thương xót lớn, muốn cứu mọi chúng sinh khỏi khổ) làm đầu, mà tu hành Bố thí Ba-la-mật-đa. Nếu Bồ-tát Ma-ha-tát hướng tâm về Nhất thiết trí trí, lấy đại bi làm đầu mà tu hành Bố thí Ba-la-mật-đa, thì vị Bồ-tát Ma-ha-tát ấy liền nắm giữ được Nhất thiết trí trí, mau chứng Vô thượng Chánh đẳng Bồ-đề.

 Lại nữa, các Bồ-tát Ma-ha-tát thà bố thí với tâm vô ký (tâm trung tính, không thiện cũng không ác) hoặc không bố thí, chứ quyết không bố thí với tâm hồi hướng (đem công đức của việc làm hướng về một mục đích) về địa vị Nhị thừa (hai hàng tu hành chỉ cầu giải thoát cho riêng mình là Thanh văn và Độc giác). Vì sao vậy? Vì các Bồ-tát Ma-ha-tát phải sợ địa vị Thanh văn (người nghe lời Phật dạy mà tu, chứng quả A-la-hán để thoát khổ cho riêng mình) và Độc giác (người tự tu tự ngộ khi không có Phật ra đời, không giáo hóa người khác)."

 Bấy giờ Mãn Từ Tử (tức Phú-lâu-na, đệ tử của Phật, nổi tiếng giỏi thuyết pháp bậc nhất) hỏi Xá-lợi Tử: "Vì nhân gì, duyên gì mà các Bồ-tát Ma-ha-tát phải sợ địa vị Thanh văn và Độc giác?" Xá-lợi Tử đáp: "Vì không muốn chúng Bồ-tát Ma-ha-tát tưởng rằng trí tuệ biết hết thảy của Phật cũng ngang bằng với Nhị thừa, cho nên tôi khiến họ phải sợ."

 Khi ấy Mãn Từ Tử lại hỏi Cụ thọ Xá-lợi Tử: "Sự bố thí của các Bồ-tát và sự bố thí của Thanh văn có gì khác nhau?" Xá-lợi Tử đáp: "Thanh văn bố thí thì hồi hướng về Niết-bàn (cảnh giới dứt sạch phiền não, ra khỏi vòng sinh tử) và quả A-la-hán (quả vị cao nhất của Thanh văn, bậc đã diệt hết phiền não, không còn tái sinh). Bồ-tát bố thí thì hồi hướng về Bồ-đề (giác ngộ) và Nhất thiết trí trí. Đó là chỗ khác nhau.

 Lại nữa, này Mãn Từ Tử, ví như có hai người cùng bố thí. Một người nhắm đến ngôi vua mà cầu quả báo tốt đẹp. Khi bố thí, người ấy nghĩ thế này: 'Nguyện nhờ việc này mà ta được làm vị đại quốc vương, cai quản tám phương, mọi việc đều được tự tại.' Người ấy theo nguyện đó, về sau được làm vua, sửa trị và giáo hóa thế gian, tự tại an vui. Một người khác nhắm đến chức bề tôi mà cầu quả báo tốt đẹp. Khi bố thí, người ấy nghĩ thế này: 'Nguyện nhờ việc này mà ta được làm đại thần, được vua yêu mến, giao phó sai khiến, vua muốn điều gì ta cũng làm xong được hết.' Người ấy do nguyện như thế nên rốt cuộc không làm vua. Hai người này tuy cùng bố thí, nhưng tùy theo điều mình nguyện mà quả báo có hơn có kém.

 Bồ-tát và Thanh văn bố thí cũng như vậy. Nghĩa là các Bồ-tát khi bố thí thì hướng tâm về Nhất thiết trí trí, lấy đại bi làm đầu, đem điều mình tu hành chung cùng với hữu tình (chúng sinh có tình cảm, ý thức, tức mọi loài sống) mà hồi hướng về Vô thượng Chánh đẳng Bồ-đề; nhờ đó mà được Nhất thiết trí trí. Còn chúng Thanh văn khi bố thí thì nhắm đến quả Thanh văn, tự cầu giải thoát cho mình, không cầu Vô thượng Chánh đẳng Bồ-đề. Bồ-tát và Thanh văn tuy cùng bố thí, nhưng tùy theo ý nguyện mà quả báo có hơn có kém: một bên nhờ bố thí mà được Nhất thiết trí trí, một bên nhờ bố thí mà được quả Thanh văn. Đó là chỗ khác nhau.

 Lại nữa, này Mãn Từ Tử, ví như có người tu hành bố thí, cầu được làm trưởng giả (người giàu có, có danh vọng) hoặc làm cư sĩ (người tại gia giàu sang, có địa vị); lại có một người tu hành bố thí, nguyện làm đầy tớ cho trưởng giả, cư sĩ. Nên biết ý nguyện hơn kém trong việc bố thí của Bồ-tát và Thanh văn cũng như thế."

 Bấy giờ Mãn Từ Tử khen Xá-lợi Tử: "Thí dụ ngài nói thật là hiếm có, khéo làm sáng tỏ chỗ khác nhau của hai cách bố thí. Tôi cũng xin nói thí dụ về hai cách bố thí. Ví như có người mang trăm nghìn của báu đến nhà một người cực giàu mà nói rằng: 'Nay tôi đem những vật này dâng lên ngài, mong ngài thu nhận tôi làm đầy tớ thân cận; mọi công việc tôi đều làm được.' Chúng Thanh văn bố thí cũng như vậy: nguyện làm đệ tử thân cận của Như Lai (danh hiệu của Phật, bậc từ chân như mà đến). Bồ-tát thì không như thế. Đó là chỗ khác nhau.

 Lại nữa, thưa Xá-lợi Tử, ví như có người con gái bỏ cảnh vui sướng nơi cung vua, mang trăm nghìn của báu lén đến nhà một trưởng giả hoặc một chủ buôn mà nói với người ấy: 'Nay tôi dâng của báu này, mong ngài nhận tôi làm vợ; trọn đời tôi sẽ hầu hạ, không bao giờ trái ý.' Thanh văn tu hành bố thí cũng như vậy, chỉ mong được làm đệ tử của Như Lai. Bồ-tát thì không như thế. Đó là chỗ khác nhau."

 Khi ấy Xá-lợi Tử khen Cụ thọ Mãn Từ Tử: "Ngài khéo nói thí dụ về hai cách bố thí, thật là hiếm có. Nghĩa là các Thanh văn không có phương tiện thiện xảo (cách làm khéo léo, sáng suốt để đạt mục đích lớn), nên việc bố thí của họ chỉ nhận lấy quả Thanh văn. Còn các Bồ-tát có phương tiện thiện xảo, nên việc bố thí của họ là để thu nhận, che chở khắp mọi hữu tình và được Nhất thiết trí trí."

 "Lại nữa, này Mãn Từ Tử, nếu Bồ-tát Ma-ha-tát muốn chứng Vô thượng Chánh đẳng Bồ-đề, thì trong mọi hạnh tu nên làm hạnh bố thí trước, và nghĩ như thế này: 'Nay việc bố thí ta làm đây, ta đem cho hết thảy hữu tình khắp mười phương thế giới, khiến họ vĩnh viễn thoát khỏi ác thú (các cõi xấu khổ như địa ngục, quỷ đói, súc sinh) và sinh tử (vòng chết đi sinh lại không dứt). Ai chưa phát tâm Bồ-đề vô thượng (lòng nguyện cầu giác ngộ cao nhất để cứu độ chúng sinh) thì khiến mau phát tâm; ai đã phát tâm Bồ-đề vô thượng thì khiến vĩnh viễn không thoái lui; ai đã không còn thoái lui đối với Vô thượng Chánh đẳng Bồ-đề thì khiến mau viên mãn Nhất thiết trí trí.'

 Bồ-tát như vậy suy nghĩ về cảnh bên ngoài mà không rời tâm bên trong, thu gom các thiện căn (gốc lành, tức những việc thiện làm hạt giống sinh ra phước báo) khiến chúng dần dần đều được tăng trưởng. Các Bồ-tát ấy hễ lúc nào thu giữ thiện căn và gìn giữ cho không thoái lui, thì lúc ấy các Bồ-tát này lần lượt gần kề Nhất thiết trí trí. Các Bồ-tát ấy hễ lúc nào dần dần gần kề Nhất thiết trí trí, thì lúc ấy thiện căn của các Bồ-tát này được viên mãn, hướng tới Vô thượng Chánh đẳng Bồ-đề, có thể suốt cả đời vị lai làm lợi ích, an vui cho tất cả."

 "Lại nữa, này Mãn Từ Tử, các Bồ-tát Ma-ha-tát tu hành bố thí thì suy nghĩ thế này: 'Hữu tình nào ở nơi mắt ta nhìn thấy được, nguyện tất cả họ đều nhận được đồ ăn thức uống và các vật khác mà ta bố thí như thế. Nếu hữu tình nào nhận đồ ăn thức uống ta cho, thì tùy chỗ cần mà dùng một phần nhỏ, phần còn lại đem cho các hữu tình khác; các hữu tình ấy dùng một phần nhỏ rồi lại đem cho các hữu tình khác nữa. Cứ lần lượt như thế cho đến hết cõi hữu tình, ai cũng cùng dùng vật ta bố thí. Nhờ nhân duyên bố thí như thế, ta thu được thiện căn nhiều không bờ bến. Ta lại đem vô lượng thiện căn như thế ban khắp cho các loài hữu tình mười phương, khiến tất cả vĩnh viễn thoát khỏi ác thú và sinh tử; ai chưa phát tâm Bồ-đề vô thượng thì khiến mau phát tâm; ai đã phát tâm Bồ-đề vô thượng thì khiến vĩnh viễn không thoái lui; ai đã không còn thoái lui đối với Vô thượng Chánh đẳng Bồ-đề thì khiến mau viên mãn Nhất thiết trí trí.'

 Các Bồ-tát ấy hễ lúc nào thu giữ thiện căn và thiện căn lần lượt tăng trưởng, thì lúc ấy các Bồ-tát này thu giữ được tất cả các ba-la-mật-đa. Các Bồ-tát ấy hễ lúc nào thu giữ được tất cả các ba-la-mật-đa, thì lúc ấy các Bồ-tát này lần lượt gần kề Nhất thiết trí trí. Nên biết chúng Bồ-tát như thế có phương tiện thiện xảo, tuy bố thí ít vật mà được thiện căn bố thí vô lượng. Vì sao vậy? Này Mãn Từ Tử, vì tâm bố thí và đối tượng bố thí không có giới hạn, lại hồi hướng về việc chứng được Nhất thiết trí trí."

 "Lại nữa, này Mãn Từ Tử, các Bồ-tát Ma-ha-tát tu hành bố thí thì khởi tâm thế này: 'Thiện căn bố thí của ta chớ chiêu lấy quả báo nào khác, chỉ để chứng Vô thượng Chánh đẳng Bồ-đề, có thể suốt đời vị lai làm lợi ích, an vui cho tất cả.' Hồi hướng về Bồ-đề vô thượng như thế, chứ không hướng về quả nào khác, thì mới gọi là Bố thí Ba-la-mật-đa, khiến tất cả các ba-la-mật-đa đều được viên mãn. Nếu không có tâm sau đó hướng về trí tuệ biết hết thảy mà hồi hướng về Vô thượng Chánh đẳng Bồ-đề, thì tuy có bố thí nhưng không phải là Bố thí Ba-la-mật-đa, cũng không thể khiến các ba-la-mật-đa khác đã tu tập mau được viên mãn, cũng không thể được Nhất thiết trí trí.

 Lại nữa, này Mãn Từ Tử, các Bồ-tát Ma-ha-tát tuy bố thí ít, nhưng nếu biết hồi hướng về Bồ-đề vô thượng, thì nên biết việc bố thí ấy có tầm mức sâu rộng, vì chắc chắn chứng được trí tuệ biết hết thảy. Các Bồ-tát Ma-ha-tát tuy bố thí nhiều, nhưng nếu không hồi hướng về Bồ-đề vô thượng, thì nên biết việc bố thí ấy có tầm mức nông hẹp, vì không thể chứng được trí tuệ biết hết thảy.

 Lại nữa, này Mãn Từ Tử, nếu Bồ-tát Ma-ha-tát tu hành bố thí mà không khởi tâm sau đó hồi hướng về Vô thượng Chánh đẳng Bồ-đề, cũng không hướng tâm về Nhất thiết trí trí, thì vị Bồ-tát Ma-ha-tát ấy tuy bố thí nhưng không phải là Bố thí Ba-la-mật-đa; việc bố thí ấy chỉ chiêu lấy sinh tử, chứ không đưa đến trí tuệ biết hết thảy. Nếu Bồ-tát Ma-ha-tát tu hành bố thí mà có thể khởi tâm sau đó hồi hướng về Vô thượng Chánh đẳng Bồ-đề, lại hướng tâm về Nhất thiết trí trí, thì việc bố thí của vị Bồ-tát Ma-ha-tát ấy gọi là Bố thí Ba-la-mật-đa, không chiêu lấy sinh tử mà được trí tuệ biết hết thảy."

 "Lại nữa, này Mãn Từ Tử, nếu Bồ-tát Ma-ha-tát tuy bố thí mà không chấp trước (bám chặt, dính mắc vào); tuy hồi hướng về Bồ-đề vô thượng mà cũng không chấp trước; tuy hướng tâm về Nhất thiết trí trí mà cũng không chấp trước, thì vị Bồ-tát Ma-ha-tát ấy có phương tiện thiện xảo, tu hành Bố thí Ba-la-mật-đa mau được viên mãn, cũng khiến tất cả các ba-la-mật-đa rốt ráo viên mãn, mau chứng Vô thượng Chánh đẳng Bồ-đề, có thể suốt đời vị lai làm lợi ích, an vui cho tất cả."

 Bấy giờ Mãn Từ Tử hỏi Xá-lợi Tử: "Những điều cốt yếu của giáo pháp mà tôn giả vừa nói như thế là do tài biện luận của chính ngài, hay là nhờ thần lực của Phật?" Xá-lợi Tử đáp: "Tôi nhờ thần lực của Phật mà nói những điều cốt yếu này, chứ không phải do tài biện luận của tôi."

 Khi ấy Xá-lợi Tử lại bảo Cụ thọ Mãn Từ Tử: "Giả sử hết thảy hữu tình trong vô lượng, vô số, vô biên thế giới khắp mười phương, vì muốn chứng quả A-la-hán, trải qua số đại kiếp (kiếp là khoảng thời gian cực kỳ dài; đại kiếp là kiếp lớn) nhiều như cát sông Hằng, đem các thứ của cải bố thí cho vô lượng vô số dị sinh (phàm phu, người chưa chứng đạo, còn trôi lăn trong các cõi), hoặc bố thí cho vô lượng vô số Thanh văn, hoặc bố thí cho vô lượng vô số Độc giác; phước họ được là vô lượng, vô số, không thể nghĩ bàn.

 Có Bồ-tát Ma-ha-tát nhân việc bố thí ấy mà nghĩ rằng: 'Khối phước mà các hữu tình kia đạt được, ta đều tùy hỷ (vui mừng theo việc thiện của người khác).' Vị Bồ-tát Ma-ha-tát ấy lại đem tất cả thiện căn của những việc phước đi cùng với lòng tùy hỷ như thế, ban khắp cho các loài hữu tình mười phương, nguyện tất cả họ vĩnh viễn thoát khỏi ác thú và sinh tử; ai chưa phát tâm Bồ-đề vô thượng thì khiến mau phát tâm; ai đã phát tâm Bồ-đề vô thượng thì khiến vĩnh viễn không thoái lui; ai đã không còn thoái lui đối với Vô thượng Chánh đẳng Bồ-đề thì khiến mau viên mãn Nhất thiết trí trí.

 Vị Bồ-tát Ma-ha-tát ấy nhờ thiện căn tùy hỷ và hồi hướng này mà Nhất thiết trí trí mau được viên mãn. Thiện căn tùy hỷ và hồi hướng của vị Bồ-tát Ma-ha-tát ấy so với khối phước bố thí của các hữu tình trước kia thì hơn gấp trăm lần, hơn gấp nghìn lần, cho đến hơn gấp ô-ba-ni-sát-đàm lần (con số cực lớn của Ấn Độ xưa, ý nói gấp bội đến mức không thể so sánh). Tâm tùy hỷ và hồi hướng của Bồ-tát như thế vượt hơn phước bố thí của các loài hữu tình thế gian. Đó là phương tiện thiện xảo của Bồ-tát: tuy dùng công sức ít mà phước vô lượng."

 "Lại nữa, này Mãn Từ Tử, giả sử hết thảy hữu tình trong vô lượng, vô số, vô biên thế giới khắp mười phương, sống trải qua số đại kiếp nhiều như cát sông Hằng, luôn đem vô lượng vô biên đồ cúng dường dâng lên chư Phật và chúng tăng Bí-sô; nhờ nhân duyên đó, họ được phước vô lượng. Có Bồ-tát Ma-ha-tát nhân khối phước ấy mà hết lòng tùy hỷ, nghĩ rằng: 'Các loài hữu tình khắp mười phương kia có thể cung kính cúng dường nơi phước điền (ruộng phước, chỉ bậc đáng cúng dường, gieo vào đó thì gặt được phước) chân thật thanh tịnh như thế, thân tâm không mỏi mệt. Lành thay, lành thay! Ta hết lòng tùy hỷ với phước ấy.'

 Khối phước sinh ra từ tâm tùy hỷ của vị Bồ-tát Ma-ha-tát ấy, so với mọi công đức mà hết thảy hữu tình khắp mười phương bố thí cho Phật và chúng tăng, thì hơn gấp trăm lần, hơn gấp nghìn lần, cho đến hơn gấp ô-ba-ni-sát-đàm lần. Tâm tùy hỷ của Bồ-tát như thế vượt hơn phước bố thí mà thế gian làm.

 Ví như ánh sáng của mọi thứ châu báu, đèn đuốc, thuốc cháy trong cõi bốn châu (bốn đại lục quanh núi Tu-di, tức cả thế giới loài người) tuy có thể chiếu sáng, nhưng tất cả đều bị ánh sáng phát ra từ vầng trăng che lấp. Cũng vậy, phước bố thí của các loài hữu tình mười phương tuy nhiều vô biên, nhưng bị thiện căn do tâm tùy hỷ của Bồ-tát dẫn sinh che lấp. Lại như mọi ánh sáng trong cõi bốn châu đều bị ánh mặt trời che lấp; cũng vậy, phước bố thí của các loài hữu tình mười phương đều bị thiện căn tùy hỷ của Bồ-tát che lấp."

 "Lại nữa, này Mãn Từ Tử, ví như nhiều trăm nghìn viên ca-già-mạt-ni (một loại ngọc thủy tinh, pha lê kém giá trị) gom lại một chỗ, tuy có đủ loại ánh sáng nhiều màu, nhưng nếu có người đặt một viên ngọc phệ-lưu-ly (lưu ly, loại ngọc quý màu xanh biếc) lên trên đống ấy, thì tất cả ánh sáng nhiều màu kia đều bị lu mờ. Cũng vậy, các loài hữu tình mười phương tuy sống trải qua vô lượng kiếp nhiều như cát sông Hằng, luôn đem đủ thứ đồ dùng vui sướng tốt đẹp nhất bố thí cho các loài hữu tình hoặc bố thí cho Phật và chúng tăng, nhưng công đức mà một vị Bồ-tát đạt được khi khởi tâm tùy hỷ với khối phước ấy thì hơn khối phước kia gấp trăm lần, gấp nghìn lần, cho đến gấp ô-ba-ni-sát-đàm lần.

 Lại nữa, này Mãn Từ Tử, ví như nhiều trăm nghìn con ngựa thường của thế gian tụ lại một chỗ, nếu con ngựa báu của Chuyển luân vương (vị vua lý tưởng dùng chính pháp cai trị khắp thiên hạ, có bảy báu, trong đó có ngựa báu) đi vào giữa đàn, thì oai phong của tất cả những con ngựa kia đều bị lu mờ. Cũng vậy, các loài hữu tình mười phương tuy sống trải qua vô lượng kiếp nhiều như cát sông Hằng, tu hành bố thí, gom góp các thiện căn, nhưng công đức mà một vị Bồ-tát đạt được khi hết lòng tùy hỷ với thiện căn ấy thì hơn thiện căn kia gấp trăm lần, gấp nghìn lần, cho đến gấp ô-ba-ni-sát-đàm lần. Tâm đi cùng với tùy hỷ của Bồ-tát như thế che lấp mọi việc phước bố thí của thế gian. Vì vậy, Bồ-tát muốn chứng Vô thượng Chánh đẳng Bồ-đề thì đối với công đức mà các hữu tình làm nên, nên hết lòng tùy hỷ."

 "Lại nữa, này Mãn Từ Tử, các Bồ-tát Ma-ha-tát nên đem những việc phước đi cùng với tâm tùy hỷ đã khởi lên mà ban cho hết thảy hữu tình khắp mười phương thế giới, nguyện các loài hữu tình mười phương ấy đều vĩnh viễn thoát khỏi ác thú và sinh tử; ai chưa phát tâm Bồ-đề vô thượng thì khiến mau phát tâm; ai đã phát tâm Bồ-đề vô thượng thì khiến vĩnh viễn không thoái lui; ai đã không còn thoái lui đối với Vô thượng Chánh đẳng Bồ-đề thì khiến mau viên mãn Nhất thiết trí trí.

 Các Bồ-tát ấy hễ lúc nào buông bỏ các thiện căn mà ban cho các loài hữu tình, thì lúc ấy các Bồ-tát này lần lượt gần kề Nhất thiết trí trí. Các Bồ-tát ấy hễ lúc nào đối với thiện căn của mình không chấp là "cái của ta", thì lúc ấy các Bồ-tát này có thể đem thiện căn hồi hướng ban cho hữu tình, nguyện họ đều lìa khổ, được an vui mãi mãi. Các Bồ-tát ấy hễ lúc nào buông bỏ thiện căn của mình mà ban cho các loài hữu tình, thì lúc ấy các Bồ-tát này tuy không tu tập Bồ-đề tư lương (vốn liếng, hành trang cần tích lũy để đạt giác ngộ) mà vẫn gần kề được Nhất thiết trí trí. Các Bồ-tát ấy hễ lúc nào đối với thiện căn của mình không chấp là "cái của ta", đem ban cho hết thảy hữu tình khắp mười phương, nguyện họ đều lìa khổ, được an vui mãi mãi, thì lúc ấy thiện căn của các Bồ-tát này tăng tiến, gần kề Vô thượng Chánh đẳng Bồ-đề, có thể mau chứng được Nhất thiết trí trí. Các Bồ-tát ấy hễ lúc nào đối với thiện căn của mình không chấp là "cái của ta", thì lúc ấy các Bồ-tát này thu được vô lượng thiện căn thù thắng (đặc biệt, vượt trội). Vì sao vậy? Này Mãn Từ Tử, vì tâm và đối tượng của Bồ-tát này không có giới hạn, lại hồi hướng về việc chứng được trí tuệ biết hết thảy.

 Bồ-tát như thế có tâm đi cùng với tùy hỷ và có phương tiện thiện xảo: tuy đem thiện căn do tùy hỷ dẫn sinh hồi hướng ban cho hữu tình, nhưng đối với thiện căn và các loài hữu tình đều không chấp giữ gì cả. Tuy nguyện hữu tình thoát khỏi ác thú và nỗi khổ sinh tử, nhưng đối với ác thú và nỗi khổ sinh tử đều không chấp giữ gì cả. Tuy nguyện thu nhận các loài hữu tình, khiến họ phát tâm Vô thượng Chánh đẳng giác, nhưng đối với việc phát tâm đều không chấp giữ gì cả. Tuy nguyện thu nhận các loài hữu tình, khiến họ vĩnh viễn không thoái lui đối với Vô thượng Chánh đẳng Bồ-đề, nhưng đối với địa vị ấy đều không chấp giữ gì cả. Tuy nguyện thu nhận các loài hữu tình, khiến hạnh Bồ-tát của họ mau được viên mãn, mau chứng được Nhất thiết trí trí, nhưng đối với địa vị ấy đều không chấp giữ gì cả. Tuy nguyện tự mình được Nhất thiết trí trí, nhưng đối với trí ấy cũng không chấp giữ gì.

 Bồ-tát như thế không có cái thấy chấp giữ, nên biết đó là phương tiện thiện xảo. Tâm cùng đi với tùy hỷ và hồi hướng của Bồ-tát như thế đều có sức mạnh của phương tiện thiện xảo, nên có thể nâng đỡ khắp các chúng Bồ-tát Ma-ha-tát khác, khiến họ được lợi ích an vui thù thắng, đồng thời tự mình thu được Nhất thiết trí trí, mau chứng Vô thượng Chánh đẳng Bồ-đề."

 "Lại nữa, này Mãn Từ Tử, giả sử hết thảy hữu tình khắp mười phương thế giới sống trải qua số đại kiếp nhiều như cát sông Hằng, luôn đem đủ thứ đồ cúng dường tốt đẹp nhất dâng lên chư Phật và chúng tăng Bí-sô, cúng dường, cung kính, tôn trọng, ngợi khen, tu các việc phước. Có một vị Bồ-tát đem một bát cơm cúng dường Phật và chúng tăng, phước ấy hơn phước kia gấp trăm lần, gấp nghìn lần, cho đến gấp ô-ba-ni-sát-đàm lần. Vì sao vậy? Vì vị Bồ-tát này không thấy người cho, không thấy người nhận, không thấy vật đem cho. Tuy quán xét bản tính của mọi pháp (mọi sự vật, hiện tượng) đều là không (không có tự tính cố định, riêng biệt), nhưng khi bố thí vẫn luôn không rời việc hồi hướng và phát nguyện, nghĩa là đem phước bố thí chung cùng với hữu tình mà hồi hướng về Vô thượng Chánh đẳng Bồ-đề, nguyện cùng chứng được Nhất thiết trí trí. Vì vậy, khi Bồ-tát bố thí, so với phước bố thí của các hữu tình thì hơn gấp trăm lần, hơn gấp nghìn lần, cho đến hơn gấp ô-ba-ni-sát-đàm lần. Nhờ đó mà chắc chắn chứng Bồ-đề vô thượng, làm lợi ích, an vui cho các loài hữu tình."

 "Lại nữa, này Mãn Từ Tử, các Bồ-tát Ma-ha-tát tu hành bố thí nên khởi tâm thế này: 'Nay ta bố thí những của cải như thế, những thiện căn thù thắng do đó dẫn sinh, ta ban khắp cho các loài hữu tình mười phương: ai ở địa ngục thì mau ra khỏi địa ngục; ai làm bàng sinh (loài súc vật, đi ngang) thì mau thoát khỏi kiếp bàng sinh; ai ở cõi quỷ thì mau lìa cõi quỷ; ai trong cõi người, cõi trời mà có lo buồn khổ não thì nguyện tất cả lo buồn khổ não ấy dứt hẳn; ai chán sinh tử thì mau ra khỏi Tam giới (ba cõi luân hồi: cõi Dục, cõi Sắc, cõi Vô sắc). Vô lượng vô biên hữu tình khắp mười phương, ai chưa phát tâm Bồ-đề vô thượng thì khiến mau phát tâm; ai đã phát tâm Bồ-đề vô thượng thì khiến vĩnh viễn không thoái lui; ai đã không còn thoái lui đối với Vô thượng Chánh đẳng Bồ-đề thì khiến mau viên mãn Nhất thiết trí trí.'

 Các Bồ-tát ấy hễ lúc nào buông bỏ các thiện căn mà ban cho các loài hữu tình, thì lúc ấy các Bồ-tát này thu giữ được Bố thí Ba-la-mật-đa. Các Bồ-tát ấy hễ lúc nào thu giữ được Bố thí Ba-la-mật-đa, thì lúc ấy các Bồ-tát này làm tăng trưởng tất cả các ba-la-mật-đa. Các Bồ-tát ấy hễ lúc nào làm tăng trưởng tất cả các ba-la-mật-đa, thì lúc ấy các Bồ-tát này thu được vô lượng thiện căn thù thắng. Các Bồ-tát ấy hễ lúc nào thu được vô lượng thiện căn thù thắng, thì lúc ấy các Bồ-tát này lần lượt gần gũi Nhất thiết trí trí. Bồ-tát như thế có phương tiện thiện xảo, tuy dùng công sức ít mà được nhiều phước. Vì vậy, Bồ-tát muốn chứng Vô thượng Chánh đẳng Bồ-đề thì phải luôn siêng tu phương tiện thiện xảo.

 Lại nữa, này Mãn Từ Tử, các Bồ-tát ấy hễ lúc nào đối với thiện căn của mình không chấp là "cái của ta", thì lúc ấy các Bồ-tát này thu được vô lượng vô biên thiện căn. Vì sao vậy? Vì các Bồ-tát này muốn cho vô lượng vô biên hữu tình đều mau chứng được Nhất thiết trí trí. Bồ-tát như thế có thể buông bỏ tất cả: thiện căn của người khác mà còn có thể hồi hướng, buông bỏ để ban cho vô lượng vô biên hữu tình khác, huống gì thiện căn của chính mình mà lại không buông bỏ được! Đến cả thiện căn mình có còn có thể đem cho, huống gì các của cải quý báu khác mà lại không buông bỏ được! Bồ-tát như thế có thể buông bỏ mọi vật có hình sắc và không có hình sắc, có thể buông bỏ mọi thiện căn thù thắng của mình và của người, cho đến có thể buông bỏ cả Nhất thiết trí trí, đem ban cho các hữu tình để họ cùng chứng được.

 Bồ-tát như thế cất tiếng sư tử hống (tiếng gầm của sư tử, ví lời tuyên bố mạnh mẽ, không sợ hãi): 'Ta đối với mọi pháp đều không thấy có gì; ta đối với mọi vật có hình sắc, không có hình sắc, bên trong, bên ngoài cũng không thấy có gì. Tuy không thấy có gì, nhưng đều có thể buông bỏ.' Bồ-tát như thế nghĩ rằng: 'Ta hoàn toàn không thấy có pháp nào hay vật nào mà không thể buông bỏ để ban cho các hữu tình.'

 Bồ-tát như thế, khi sắp chứng Vô thượng Chánh đẳng giác, dùng Nhất thiết trí trí đã chứng được mà quán xét thế gian, cất tiếng sư tử hống: 'Ta đối với mọi pháp đều không thấy có gì; ta đối với mọi vật có hình sắc, không có hình sắc, bên trong, bên ngoài cũng không thấy có gì. Tuy không thấy có gì, nhưng đều có thể buông bỏ' — nghĩa là không thấy có pháp nào hay vật nào mà không thể ban cho các hữu tình.

 Bồ-tát như thế thường nghĩ rằng: 'Khi ta chứng được giác ngộ vô thượng, đối với mọi pháp đều không thấy có gì; tuy không thấy có gì, nhưng đối với mọi pháp, không pháp nào ta không tự mình chứng biết ngay trước mắt, không pháp nào ta không biết khắp.' Do các Bồ-tát có thể buông bỏ tất cả, nên khi chứng được giác ngộ vô thượng thì đối với mọi pháp có thể buông bỏ rốt ráo. Do buông bỏ rốt ráo nên đối với mọi pháp, không pháp nào không tự chứng biết ngay trước mắt, không pháp nào không biết khắp. Đối với pháp, buông bỏ đến mức nào thì không thấy pháp đến mức ấy; đối với pháp, không thấy có gì đến mức nào thì đối với mọi pháp, tự chứng biết và biết khắp đến mức ấy.

 Bồ-tát như thế, dù bên trong hay bên ngoài đều buông bỏ được hết. Vì buông bỏ được hết các pháp bên trong và bên ngoài nên hoàn toàn không thấy có gì. Do đối với các pháp không thấy có gì, nên khi chứng được Vô thượng Chánh đẳng giác, đối với mọi pháp không pháp nào không tự chứng biết ngay trước mắt, không pháp nào không biết khắp, có thể suốt đời vị lai làm lợi ích, an vui cho tất cả."

 "Lại nữa, này Mãn Từ Tử, chúng Bồ-tát nên học Bố thí Ba-la-mật-đa thanh tịnh như thế. Nếu các Bồ-tát có thể học Bố thí Ba-la-mật-đa thanh tịnh như thế thì mới được gọi là Bồ-tát chân thật thanh tịnh, luôn không rời tâm hướng về trí tuệ biết hết thảy. Lúc nào Bồ-tát luôn không rời tâm hướng về trí tuệ biết hết thảy, thì lúc ấy ngay cả mọi ác ma (loài ma xấu ác chuyên phá hoại người tu hành) cũng không tìm được dịp hãm hại Bồ-tát, huống gì các loài dược-xoa (một loài quỷ thần có sức mạnh, có loại hại người), tì-xá-già (loài quỷ hút tinh khí người) khác mà tìm được dịp hãm hại. Nếu có hữu tình nào tìm được dịp hãm hại Bồ-tát như thế thì quyết không có lẽ ấy. Vì sao vậy? Vì nếu ở nơi chốn nào có các Bồ-tát tu hành Bố thí Ba-la-mật-đa, tác ý (để tâm, chú tâm) suy nghĩ về Nhất thiết trí trí không lúc nào tạm bỏ, thì ở nơi chốn ấy, người hay phi nhân (các loài không phải người như quỷ thần) đều không tìm được dịp hãm hại. Vì sao vậy? Này Mãn Từ Tử, nếu luôn suy nghĩ về Nhất thiết trí trí, thì sự tác ý như thế là không thể nghĩ bàn, rộng lớn, rất sâu, hiếm có trong thế gian; vì trí tuệ biết hết thảy là không thể nghĩ bàn, rộng lớn, rất sâu, khó đo lường."

 "Lại nữa, này Mãn Từ Tử, nếu các Bồ-tát có thể học hạnh Đại Bồ-đề như thế thì có ân đức lớn đối với các hữu tình, có thể khéo nuôi dưỡng hết thảy hữu tình, nghĩa là khiến các loài hữu tình trong thế gian không gặp tai nạn, dứt điều ác, tu điều thiện. Nhờ nhân duyên này, chúng Bồ-tát khi còn ở địa vị Bồ-tát đã luôn có thể làm lợi ích, an vui cho hết thảy dị sinh, Thanh văn và Độc giác.

 Khi các Bồ-tát chứng Vô thượng Chánh đẳng giác, cũng có ân đức lớn đối với hữu tình, có thể khéo nuôi dưỡng hết thảy hữu tình, nghĩa là nói chánh pháp khiến họ dứt phiền não (những tâm xấu như tham, giận, si mê làm khổ thân tâm). Nhờ đó vô lượng vô biên hữu tình đều được Niết-bàn, an vui rốt ráo. Vì vậy, khi Bồ-tát chứng Vô thượng Chánh đẳng giác thì đối với khắp dị sinh, Thanh văn, Độc giác là bậc tối thượng, thù thắng nhất, đáng tôn kính nhất, cao nhất, mầu nhiệm, vi diệu, là bậc trên hết, không ai trên, không ai bằng, không gì sánh bằng được.

 Sau khi bát Niết-bàn (nhập Niết-bàn hoàn toàn, tức khi Phật qua đời), cũng có ân đức lớn đối với hữu tình, có thể khéo nuôi dưỡng hết thảy hữu tình, nghĩa là các hữu tình đến nơi tốt-đổ-ba (tháp thờ xá-lợi, tức di cốt của Phật) của Như Lai mà cúng dường, cung kính, tôn trọng, ngợi khen, dâng lên đủ thứ tràng hoa tốt đẹp nhất, hương xoa, hương rải, y phục, chuỗi ngọc, cờ báu, phướn, lọng, âm nhạc, đèn sáng. Nhờ nhân duyên đó, các loài hữu tình kia gieo trồng vô lượng thiện căn thù thắng; hoặc được nghe những điều cốt yếu về giáo pháp Niết-bàn của Như Lai, rồi siêng năng tu học mà chứng bát Niết-bàn. Nếu ai ở nơi tốt-đổ-ba của Như Lai, dù chỉ dâng một nén hương, một đóa hoa, Thế Tôn cũng thọ ký (báo trước về quả vị sẽ đạt được trong tương lai) cho họ rằng đều sẽ lìa dục (thoát khỏi lòng ham muốn), phần nhiều rốt cuộc được bát Niết-bàn.

 Bồ-tát như thế khi ở địa vị Bồ-tát có ân đức lớn đối với hữu tình, có thể khéo nuôi dưỡng hết thảy hữu tình; khi chứng được Vô thượng Chánh đẳng giác cũng có ân đức lớn đối với hữu tình, có thể khéo nuôi dưỡng hết thảy hữu tình; sau khi bát Niết-bàn cũng có ân đức lớn đối với hữu tình, có thể khéo nuôi dưỡng hết thảy hữu tình. Vì các Bồ-tát luôn có ân đức lớn đối với hữu tình, có thể khéo nuôi dưỡng hết thảy hữu tình, nên ở thế gian là bậc tôn quý nhất, thù thắng nhất; trừ chư Phật ra, không ai sánh kịp."

 "Lại nữa, này Mãn Từ Tử, nếu các Bồ-tát thành tựu công đức thù thắng như thế, thì các Bồ-tát ấy luôn làm lợi ích lớn cho hữu tình. Ví như vàng ròng luôn có thể làm lợi ích cho hết thảy hữu tình: dù chưa nung luyện hay đã nung luyện, chưa làm đồ trang sức hay đã làm đồ trang sức, chưa đổi dạng hay đã đổi dạng, đều luôn có thể làm lợi ích cho hết thảy hữu tình. Bồ-tát như thế tu hạnh Bồ-đề, khi ở địa vị Bồ-tát có thể làm lợi ích lớn cho hữu tình; khi chứng được Vô thượng Chánh đẳng giác cũng làm lợi ích lớn cho hữu tình; sau khi bát Niết-bàn cũng làm lợi ích lớn cho hữu tình."

 "Lại nữa, này Mãn Từ Tử, như vầng mặt trời, mặt trăng đi vòng quanh cõi bốn châu, làm lợi ích lớn cho các hữu tình. Nghĩa là hết thảy hữu tình trong cõi bốn châu nhờ ánh sáng mặt trời, mặt trăng chiếu đến mà làm được mọi công việc; lại có thể biết được sự khác nhau của ngày, đêm, nửa tháng, trăng tròn, mùa, năm. Lại các loài hoa quả, mạ lúa, cỏ cây nhờ ánh sáng mặt trời, mặt trăng chiếu đến mà sinh trưởng, chín muồi, nuôi sống hữu tình. Bồ-tát như thế tu hạnh Bồ-đề, khi ở địa vị Bồ-tát làm lợi ích lớn cho các hữu tình; khi chứng được Vô thượng Chánh đẳng giác cũng làm lợi ích lớn cho hữu tình; sau khi bát Niết-bàn cũng làm lợi ích lớn cho hữu tình."

 "Lại nữa, này Mãn Từ Tử, chúng Bồ-tát thành tựu công đức rộng lớn như thế, luôn làm lợi ích lớn cho hữu tình. Ví như vị chủ buôn có nhiều của cải quý báu, có thể khiến trăm nghìn bạn buôn và người nhà đều được đầy đủ mọi vật dụng để sống; cho đến sau khi ông chết, các loài hữu tình nhờ của cải ấy cũng được sung túc, vui vẻ. Bồ-tát như thế tu hạnh Bồ-đề, khi ở địa vị Bồ-tát còn có thể làm lợi ích, an vui cho vô lượng hữu tình, huống gì khi đã đạt Bồ-đề và sau khi bát Niết-bàn, có đầy đủ thế lực lớn, lại không thể làm lợi ích, an vui cho các đệ tử sao?"

 "Lại nữa, này Mãn Từ Tử, Bồ-tát như thế luôn có thể làm lợi ích, an vui cho hết thảy hữu tình, nghĩa là dù ở địa vị Bồ-tát, hay khi thành chánh giác (giác ngộ chân chính, tức thành Phật), hay khi bát Niết-bàn, đều luôn làm lợi ích lớn cho hữu tình, chưa từng tạm bỏ. Như có người hiền đủ phẩm chất của người hiền, tự mình được an vui, cũng có thể làm cho các hữu tình khác an vui; vì khéo gom giữ của cải và khéo phân phát nên gọi là người hiền. Bồ-tát như thế khéo gom giữ đủ thứ của cải công đức: khi ở địa vị Bồ-tát khéo làm lợi ích, an vui cho vô lượng hữu tình; khi chứng được Vô thượng Chánh đẳng giác cũng khéo làm lợi ích, an vui cho vô lượng hữu tình; sau khi bát Niết-bàn cũng khéo làm lợi ích, an vui cho vô lượng hữu tình, nghĩa là sau Niết-bàn, sức mạnh công đức cũng khéo làm lợi ích, an vui cho các đệ tử.

 Lại nữa, này Mãn Từ Tử, Bồ-tát như thế, dù ở địa vị Bồ-tát, hay khi đạt Bồ-đề, hay sau Niết-bàn, đều luôn có thể làm lợi ích, an vui cho hết thảy hữu tình, không lúc nào tạm bỏ. Như người hiền kia đủ phẩm chất của người hiền, có thể khiến mình và người đều được an vui, xa lìa mọi điều không như ý; chúng Bồ-tát cũng như vậy, có thể khiến mình và người luôn được an vui, xa lìa mọi ác nghiệp (việc làm xấu ác gây quả khổ) và phiền não, không rơi vào ác thú và vòng luân hồi sinh tử, được bát Niết-bàn an vui rốt ráo, hoặc thành chánh giác làm lợi ích cho tất cả."

 "Lại nữa, này Mãn Từ Tử, như người thuộc dòng vua quán đảnh (dòng vua chính thống, khi lên ngôi được làm lễ rưới nước lên đầu) trong giai cấp sát-đế-lợi (giai cấp vua chúa, quý tộc, võ tướng ở Ấn Độ xưa), đủ tư cách nối ngôi vua; dù khi làm thái tử hay khi làm vua, đều làm an vui cho hết thảy sa-môn (người xuất gia tu hành), phạm chí (người tu theo đạo Bà-la-môn) và các hữu tình khác; cho đến sau khi qua đời cũng có thể làm an vui cho hữu tình trong nước, khiến không suy sụp, khổ não, nghĩa là nhờ sức công đức còn lại của vị vua ấy mà đất nước sung túc vui vẻ, không có kẻ thù, giặc cướp. Bồ-tát như thế tu hạnh Bồ-đề, khi ở địa vị Bồ-tát đã có thể làm an vui cho hết thảy hữu tình; khi chứng được Vô thượng Chánh đẳng giác cũng có thể làm an vui cho hết thảy hữu tình; sau khi bát Niết-bàn cũng có thể làm an vui cho hết thảy hữu tình.

 Nghĩa là sau Niết-bàn, vô lượng hữu tình đến nơi tốt-đổ-ba cúng dường, cung kính, tôn trọng, ngợi khen thì được vô lượng phước; nghe chánh pháp, thọ trì, đọc tụng, suy nghĩ đúng lẽ, giảng nói cho người khác thì cũng được công đức và lợi ích thù thắng vô biên. Các loài hữu tình, sau khi Phật Thế Tôn bát Niết-bàn, nếu nhớ nghĩ đến giới uẩn (khối công đức giữ giới trọn vẹn), định uẩn (khối công đức thiền định), tuệ uẩn (khối công đức trí tuệ), giải thoát uẩn (khối công đức thoát khỏi mọi trói buộc) và giải thoát tri kiến uẩn (khối công đức tự biết rõ mình đã giải thoát) của Như Lai, thì các loài hữu tình ấy nhờ nhân duyên đó không rơi vào ác thú, được sinh vào cõi trời, cõi người, luôn hưởng an vui; hoặc có người chứng được Niết-bàn của Tam thừa (ba cỗ xe, tức ba con đường tu: Thanh văn, Độc giác, Bồ-tát), có thể khiến mình và người được an vui rốt ráo. Các loài hữu tình ấy ngay trong thân hiện tại, người hay phi nhân đều không thể làm hại, những việc đáng sợ không thể xâm phạm, quấy nhiễu. Vì sao vậy? Này Mãn Từ Tử, vì nhớ nghĩ công đức của Phật có thể diệt trừ những việc đáng sợ do người hay phi nhân gây ra trong thế gian."

 Bấy giờ Phật khen Xá-lợi Tử: "Lành thay, lành thay! Đúng như lời ông nói. Nếu loài hữu tình nào có thể nhớ nghĩ đến giới uẩn, định uẩn, tuệ uẩn, giải thoát uẩn, giải thoát tri kiến uẩn của Như Lai, thì loài hữu tình ấy có thể diệt trừ mọi việc đáng sợ do người hay phi nhân gây ra trong thế gian."

 Khi ấy Xá-lợi Tử bạch Phật: "Thật hiếm có, bạch Thế Tôn! Như Lai thành tựu được diệu pháp (pháp mầu nhiệm) thanh tịnh rộng lớn như thế." Bấy giờ Thế Tôn bảo Xá-lợi Tử: "Nên biết Bồ-tát cũng thành tựu được diệu pháp thanh tịnh rộng lớn như thế." Xá-lợi Tử thưa: "Diệu pháp thanh tịnh rộng lớn mà Bồ-tát thành tựu là gì?" Phật dạy: "Diệu pháp thanh tịnh rộng lớn mà Bồ-tát thành tựu, đó là phát tâm Vô thượng Chánh đẳng giác mà không còn thoái lui. Vì sao vậy? Này Xá-lợi Tử, diệu pháp rộng lớn thanh tịnh tột bậc, đó là tính Như Lai, tính giác ngộ tự nhiên, tính của Vô thượng Chánh đẳng Bồ-đề. Nếu các Bồ-tát đã phát tâm Vô thượng Chánh đẳng giác mà không còn thoái lui, thì nhất định sẽ thành tựu diệu pháp thanh tịnh rộng lớn như thế."

 Khi ấy Xá-lợi Tử lại bảo Cụ thọ Mãn Từ Tử: "Chúng Bồ-tát nên khởi tâm thế này: 'Nếu có hữu tình đến chỗ ta xin đủ thứ vật dụng để sống, ta sẽ khởi tâm quyết định bố thí, không nên khởi tâm cho rằng mình không có vật dụng. Giả sử hiện giờ ta không có vật dụng họ xin, ta nhất định phải tìm cách kiếm để cho; quyết không khởi tâm thế này: "Hiện giờ ta đã không có vật dụng họ xin thì không nên tìm cách kiếm cho họ." Nếu có hữu tình khác tự mình cho người ấy, ta sẽ tùy hỷ. Nếu họ không muốn cho, ta sẽ dùng đủ cách khuyên bảo khích lệ, nhất định làm cho người xin được thỏa nguyện.'

 Bồ-tát như thế, hoặc bố thí cho hữu tình những vật dụng họ cần, hoặc tự mình hầu hạ thầy và người lớn, người bệnh, thì mọi việc phước đã làm đều cùng chung bình đẳng với hữu tình mà hồi hướng về Vô thượng Chánh đẳng Bồ-đề, muốn suốt đời vị lai làm lợi ích, an vui cho tất cả, khiến họ thoát ác thú hoặc nỗi khổ sinh tử, khiến họ được Niết-bàn hoặc trí tuệ biết hết thảy. Nếu các hữu tình tự mình bố thí, tu các việc phước khác, Bồ-tát khuyên họ hồi hướng về Vô thượng Chánh đẳng Bồ-đề. Khối phước Bồ-tát như thế đạt được, so với việc phước bố thí của các hữu tình khác, thì hơn gấp trăm lần, hơn gấp nghìn lần, cho đến hơn gấp ô-ba-ni-sát-đàm lần. Vì sao vậy? Vì tâm khuyên bảo hồi hướng của Bồ-tát có thể khiến tự thân và các loài hữu tình đều chứng Vô thượng Chánh đẳng Bồ-đề."

 "Lại nữa, này Mãn Từ Tử, chúng Bồ-tát tu hành Bố thí Ba-la-mật-đa thì trước hết nên tu tập phương tiện thiện xảo; tùy theo phương tiện thiện xảo đã tu tập mà tu hành bố thí; tùy theo việc phước bố thí đã tu hành mà hồi hướng về Vô thượng Chánh đẳng Bồ-đề, nguyện các hữu tình đều cùng chứng được Nhất thiết trí trí. Phương tiện thiện xảo của Bồ-tát như thế có thể khiến mình và người đều được lợi ích thù thắng. Nếu các Bồ-tát tu hành bố thí mà không tu tập phương tiện thiện xảo trước, thì dù trải qua số kiếp nhiều như cát sông Hằng tu hành bố thí, cũng không thể phát tâm cùng với hữu tình hồi hướng về Bồ-đề, không thể thu giữ được Bố thí Ba-la-mật-đa mình đã tu, không thể chứng được Nhất thiết trí trí mà mình vốn mong cầu."

 "Lại nữa, này Mãn Từ Tử, giả sử các hữu tình cầm đồ đựng to lớn, rộng bằng cả tam thiên đại thiên thế giới (?) (một thế giới cực lớn gồm một tỷ thế giới nhỏ như thế giới loài người chúng ta), đến chỗ Bồ-tát nói với Bồ-tát rằng: 'Nay chúng tôi cần đổ đầy đồ đựng này, xin mau cho chúng tôi.' Bồ-tát đối với họ không khởi tâm khác, chỉ khởi tâm này: 'Nhất định ta sẽ cho.' Nghĩa là quyết không khởi tâm giận ghét: 'Những hữu tình này xúc phạm ta.' Cũng không khởi tâm không cho: 'Làm sao ta cho họ nhiều vật đến thế?' Cũng không khởi tâm cho rằng mình không có của báu: 'Làm sao ta có thể sắm đủ chừng ấy thứ của báu để đổ đầy đồ đựng rộng bằng cõi đại thiên mà các hữu tình kia mang tới?' Mà chỉ nghĩ rằng: 'Nay ta vì họ mà tu thần thông (năng lực siêu phàm do tu tập mà có) thù thắng, dùng đủ cách gom góp của báu, nhất định làm cho người xin được thỏa nguyện.'

 Lúc ấy Bồ-tát tinh tấn (siêng năng, nỗ lực không lười) mạnh mẽ như lửa cháy, làm gia hạnh (công phu tu tập chuẩn bị, nỗ lực để đạt kết quả) lớn để cầu thần thông thù thắng, muốn gom góp của cải quý báu để bố thí cho người đến xin, như thế là thu giữ được Tinh tấn Ba-la-mật-đa (hạnh siêng năng hoàn thiện). Khi đã được thần thông, gom góp nhiều của báu, bố thí cho người đến xin khiến họ thỏa nguyện, như thế là thu giữ được Bố thí Ba-la-mật-đa. Như vậy gọi là chúng Bồ-tát tu hành Bố thí Ba-la-mật-đa, phát tâm rộng lớn, luôn không chán mỏi; nhờ đó mau chứng Bồ-đề vô thượng, có thể suốt đời vị lai làm lợi ích, an vui cho tất cả."

 "Lại nữa, này Mãn Từ Tử, các Bồ-tát Ma-ha-tát nên thương xót hữu tình mà bố thí; nên an trú tâm từ (lòng thương muốn đem niềm vui đến cho người), ban vui cho hữu tình mà bố thí; nên an trú tâm bi (lòng thương muốn cứu người khỏi khổ), cứu khổ cho hữu tình mà bố thí; nên an trú tâm hỷ (lòng vui mừng khi người khác được hạnh phúc), mừng cho các loài hữu tình lìa khổ được vui mà bố thí; nên an trú tâm xả (lòng bình đẳng, không thiên vị, không vướng mắc), làm lợi ích bình đẳng cho các loài hữu tình mà bố thí. Bố thí như thế rồi, nên khởi tâm này: 'Phước ta đã làm và điều thiện ta đã làm, ta ban khắp cho các loài hữu tình mười phương, khiến họ vĩnh viễn thoát khỏi ác thú và sinh tử; ai chưa phát tâm Bồ-đề vô thượng thì khiến mau phát tâm; ai đã phát tâm Bồ-đề vô thượng thì khiến vĩnh viễn không thoái lui; ai đã không còn thoái lui đối với Vô thượng Chánh đẳng Bồ-đề thì khiến mau viên mãn Nhất thiết trí trí.'

 Các Bồ-tát ấy hễ lúc nào buông bỏ phước và thiện căn mà ban cho các loài hữu tình, thì lúc ấy thiện căn của các Bồ-tát này tăng trưởng. Các Bồ-tát ấy hễ lúc nào đem điều thiện đã tu chung cùng với hữu tình mà hồi hướng về Vô thượng Chánh đẳng Bồ-đề, nguyện cùng chứng được Nhất thiết trí trí, thì lúc ấy thiện căn của các Bồ-tát này tăng thêm.

 Lại nữa, này Mãn Từ Tử, ví như vàng ròng, hễ lúc nào được nấu chảy, nung luyện, đập rèn, thì lúc ấy màu sáng càng rực rỡ; hễ lúc nào màu sáng càng rực rỡ, thì lúc ấy càng trở nên mềm dẻo, dùng làm đồ vật được. Bồ-tát như thế, hễ lúc nào đem điều thiện đã làm chung cùng với hữu tình mà hồi hướng về Vô thượng Chánh đẳng Bồ-đề, nguyện cùng chứng được Nhất thiết trí trí, thì lúc ấy thiện căn càng thịnh; hễ lúc nào thiện căn càng thịnh, thì lúc ấy lần lượt gần kề Nhất thiết trí trí."

 "Lại nữa, này Mãn Từ Tử, như có người đàn bà mài chùi mặt gương: hễ lúc nào ra sức mài chùi, thì lúc ấy gương càng sáng sạch; hễ lúc nào gương càng sáng sạch, thì lúc ấy mặt gương không còn bụi bẩn, mọi hình ảnh đều hiện rõ. Bồ-tát như thế, hễ lúc nào đem phước đã làm và điều thiện đã làm quyết định hồi hướng về Nhất thiết trí trí, thì lúc ấy có thể ban khắp cho hết thảy hữu tình trong mười phương thế giới, khiến họ vĩnh viễn thoát khỏi ác thú và sinh tử; ai chưa phát tâm Bồ-đề vô thượng thì khiến mau phát tâm; ai đã phát tâm Bồ-đề vô thượng thì khiến vĩnh viễn không thoái lui; ai đã không còn thoái lui đối với Vô thượng Chánh đẳng Bồ-đề thì khiến mau viên mãn Nhất thiết trí trí. Các Bồ-tát này hễ lúc nào buông bỏ thiện căn của mình mà ban cho các loài hữu tình, thì lúc ấy thiện căn càng thịnh; hễ lúc nào thiện căn càng thịnh, thì lúc ấy lần lượt gần kề Nhất thiết trí trí. Bồ-tát như thế có phương tiện thiện xảo, hồi hướng về Nhất thiết trí trí mà mình mong cầu, khiến các công đức dần dần tăng trưởng, mau chứng Vô thượng Chánh đẳng Bồ-đề, có thể suốt đời vị lai làm lợi ích cho tất cả.

 Lại nữa, này Mãn Từ Tử, thế nào là Bồ-tát bố thí nhiều mà thu được ít phước? Thế nào là Bồ-tát bố thí ít mà thu được nhiều phước? Thế nào là Bồ-tát bố thí ít mà thu được ít phước? Thế nào là Bồ-tát bố thí nhiều mà thu được nhiều phước?

 Nếu các Bồ-tát tuy trải qua số đại kiếp nhiều như cát sông Hằng, luôn bỏ ra vô lượng vô số của cải quý báu, ban khắp cho các loài hữu tình mười phương, nhưng không hồi hướng về Bồ-đề vô thượng, không nguyện cùng hữu tình đều chứng được Nhất thiết trí trí, thì Bồ-tát như thế là bố thí nhiều mà thu được ít phước. Nếu các Bồ-tát tuy chỉ trong thời gian ngắn bố thí cho các loài hữu tình một ít của cải, nhưng có thể hồi hướng về Bồ-đề vô thượng, nguyện cùng hữu tình đều chứng được Nhất thiết trí trí, thì Bồ-tát như thế là bố thí ít mà thu được nhiều phước. Nếu các Bồ-tát trong thời gian ngắn bố thí cho các loài hữu tình một ít của cải, mà không thể hồi hướng về Bồ-đề vô thượng, không nguyện cùng hữu tình đều chứng được Nhất thiết trí trí, thì Bồ-tát như thế là bố thí ít mà thu được ít phước. Nếu các Bồ-tát trải qua số đại kiếp nhiều như cát sông Hằng, luôn bỏ ra vô lượng vô số của cải quý báu, ban khắp cho các loài hữu tình mười phương, lại có thể hồi hướng về Bồ-đề vô thượng, nguyện cùng hữu tình đều chứng được Nhất thiết trí trí, thì Bồ-tát như thế là bố thí nhiều mà thu được nhiều phước.

 Vì vậy, chúng Bồ-tát Ma-ha-tát muốn chứng Vô thượng Chánh đẳng Bồ-đề thì nên đem thiện căn chung cùng với hữu tình mà hồi hướng về Vô thượng Chánh đẳng Bồ-đề, nguyện cùng hữu tình đều chứng được Nhất thiết trí trí."

 "Nếu Bồ-tát Ma-ha-tát muốn thu được vô lượng phước uẩn (khối phước lớn), làm lợi ích lớn cho các hữu tình, mau chứng được Nhất thiết trí trí, thì nên luôn không rời tác ý tương ưng (sự chú tâm phù hợp, gắn liền) với Nhất thiết trí trí mà tu hành Bố thí Ba-la-mật-đa. Nếu Bồ-tát Ma-ha-tát luôn không rời tác ý tương ưng với Nhất thiết trí trí mà tu hành Bố thí Ba-la-mật-đa, thì vị Bồ-tát Ma-ha-tát ấy liền thu được vô lượng phước uẩn, mau chứng Vô thượng Chánh đẳng Bồ-đề, làm lợi ích lớn cho các hữu tình. Vì sao vậy? Này Mãn Từ Tử, nếu các Bồ-tát luôn không rời tác ý tương ưng với Nhất thiết trí trí mà tu hành Bố thí Ba-la-mật-đa, thì công đức và thiện căn của các Bồ-tát ấy cứ từng sát-na (khoảnh khắc cực ngắn) dần dần tăng trưởng; nhờ đó mau chứng Bồ-đề vô thượng, có thể suốt đời vị lai làm lợi ích, an vui cho tất cả. Vì vậy, Bồ-tát muốn luôn làm những việc lợi ích, an vui cho hữu tình, thì trong mọi hạnh tu đều phải luôn siêng năng tu tập phương tiện thiện xảo, hồi hướng về Vô thượng Chánh đẳng Bồ-đề, nguyện làm lợi ích lớn cho hữu tình."

 Kinh Đại Bát-nhã Ba-la-mật-đa (kinh lớn về trí tuệ hoàn thiện đưa đến giải thoát), quyển thứ năm trăm bảy mươi chín.

 Kinh Đại Bát-nhã Ba-la-mật-đa, quyển thứ năm trăm tám mươi (?).

 Tam tạng Pháp sư (vị thầy tinh thông cả ba tạng kinh điển Phật giáo: Kinh, Luật, Luận) Huyền Trang (cao tăng đời Đường, Trung Quốc) vâng chiếu chỉ của vua mà dịch.

◄ Trước Sau ►

Quay lại danh sách thiên · Giỏ video