Kinh Đại Bát-nhã, hội thứ mười một: Phần Thí ba-la-mật-đa (Bố thí ba-la-mật-đa: hạnh đem cho một cách toàn hảo, đưa đến giác ngộ; ba-la-mật-đa nghĩa là "đến bờ bên kia", tức hạnh tu toàn hảo đưa người qua khỏi bờ mê sinh tử).
Lời tựa.
Sa-môn (người xuất gia tu hành) Huyền Tắc ở chùa Tây Minh soạn.
Muôn đức soi sáng lẫn nhau, cái thâu gồm tất cả là ba thân (ba thân của Phật: pháp thân là thân chân lý, báo thân là thân hưởng quả công đức, hóa thân là thân hiện ra để giáo hóa chúng sinh). Muôn hạnh nâng đỡ lẫn nhau, cái tổng gồm tất cả là sáu độ (sáu ba-la-mật: bố thí, trì giới, nhẫn nhục, tinh tiến, thiền định, trí tuệ). Sáu độ ấy như sáu chiếc lông cánh lớn giúp chim bay vút vào khoảng trời không, lại như ứng với sáu căn (sáu giác quan: mắt, tai, mũi, lưỡi, thân, ý) luôn rình đón trần cảnh (các đối tượng bên ngoài như hình sắc, âm thanh…) vậy. Cho nên mỗi hội riêng của kinh đều nêu rõ từng phần ấy.
Còn như nền móng của việc làm lợi cho muôn loài, bước đầu dần dần buông bỏ chấp trước, xét cho kỹ chỗ cốt yếu, thì không gì vượt ra ngoài bố thí. Nhưng bố thí có loại làm cho chìm xuống, có loại đưa người lên cao, nên thật cần nhờ sự dẫn dắt và phân tích. Vì thế Phật lại nhóm hội ở thành Thất-la (Thất-la-phiệt, tức thành Xá-vệ ở Ấn Độ xưa), bắt đầu xướng giảng về đàn-na (bố thí), muốn khiến ba thứ bền chắc (thân, mạng, của cải mà người ta khư khư giữ chặt) (?) không còn bị giữ khư khư nữa, để mười độ (mười ba-la-mật: sáu độ thêm phương tiện, nguyện, lực, trí) trở thành bến đò đưa người qua sông sinh tử.
Như thế là phải noi theo kỳ hạn tu tập của bốn thệ nguyện lớn (nguyện độ hết chúng sinh, dứt hết phiền não, học hết pháp môn, thành Phật đạo), mở then khóa bí mật của bảy cái không (bảy cách quán chiếu thấy các pháp đều không có tự tính), vượt qua con đường đi thẳng lên của Nhị thừa (hai hàng Thanh văn và Duyên giác, chỉ cầu tự mình giải thoát), phá tan ba luân (ba yếu tố của việc bố thí: người cho, người nhận và vật đem cho, nếu còn chấp là có thật) để rong ruổi đi xa. Lấy giáo lý duy thức (giáo lý cho rằng mọi cảnh vật chỉ do tâm thức biến hiện ra) mà xét, thì đâu có nước nào, thành nào để nương dựa (mà tiếc không đem bố thí)? Lấy giả danh (tên gọi tạm đặt, không có thật thể) mà bác bỏ, thì đầu, mắt đâu phải là ta (mà tiếc không đem bố thí)? Đẩy nó bằng tùy hỷ (vui theo điều lành của người khác), thì không cần trồng mà tự tốt tươi. Ràng nối nó bằng hồi hướng (đem công đức của mình hướng về giác ngộ và về muôn loài), thì không cần khuyên mà tự lan rộng. Dẫn dắt nó bằng bồ-đề (giác ngộ), thì không cần dời đổi mà tự đến nơi. Cân nhắc nó bằng phương tiện (sự khéo léo tùy cơ), thì không cần nghĩ ngợi mà tự dung thông.
Cho nên không lo vật ít, chỉ lo dụng tâm không rộng; không lo việc cho là khó, chỉ lo sự quên đi lòng nắm giữ là không dễ. Có kẻ sửa sang tâm cho nghiêm cẩn, cho thế là trong sạch, ấy là chưa đạt đến sự trang nghiêm thật. Có kẻ hướng về vắng lặng, cho thế là chân thật, ấy là chưa hội được sự vắng lặng thật. Huống chi là bố thí để cầu danh tiếng, phúc lạc, hoặc vì lo của cải bị vua quan, giặc cướp, nước, lửa làm mất, thì đối với việc đạt đến chỗ tột cùng, chẳng phải càng xa lắm sao?
Vậy thì bậc đại giác, nơi các nguyện lớn quy về, khi bố thí của cải thì làm cho hết thảy muôn loài đều được đầy đủ; khi bố thí giáo pháp thì làm cho hết thảy loài có tâm thức đều ra khỏi sinh tử. Rồi sau đó quên luôn cái mình đã làm, quên luôn cái mình đã đem lợi ích cho người; lặng lẽ thay, không còn động lòng (?); cao vời thay, đã có sự thành tựu.
Chỉ mong văn này được truyền khắp, vui mừng vì ý niệm này đang được mở rộng. Dù có người như Lư Chí (vị trưởng giả cực kỳ keo kiệt trong kinh Phật) chẳng chịu bớt ra chút gì, như Bốc Thương (tức Tử Hạ, học trò Khổng Tử, nổi tiếng tiếc của, khó cho người khác mượn đồ) khó cho mượn, cũng mong tiếng nói từ bi thấm dần, lòng keo kiệt bủn xỉn đổi dời. Từ đây trở đi, ai mà không đổi thay? Văn câu của phần kinh này dồi dào, lời dạy bảo và ví dụ thiết tha rõ ràng; tất cả gộp thành năm quyển, không phải là bản dịch lại (trước đây chưa từng được dịch).
Kinh Đại Bát-nhã ba-la-mật-đa, quyển thứ năm trăm mười chín (?).
Tam tạng pháp sư (vị thầy thông suốt cả ba tạng: kinh, luật, luận) Huyền Trang vâng chiếu chỉ của vua mà dịch.
◄ Trước
Sau ►
Quay lại danh sách thiên · Giỏ video