Thiên 786 — Hội 10 · Phần Bát-nhã lý thú

 Phần thứ mười: Bát-nhã lý thú (phần nói về "lý thú", tức ý chỉ sâu xa của Bát-nhã; Bát-nhã là trí tuệ thấy rõ thật tướng của mọi sự, thấy rằng mọi sự đều không có tự tính cố định).

 Tôi nghe như vầy. Một thời, đức Bạc-già-phạm (danh hiệu của Phật, nghĩa là Thế Tôn, bậc được cả thế gian tôn kính, đầy đủ mọi phúc đức) đã khéo thành tựu đủ loại công đức hiếm có, vượt trội của Bình đẳng tính trí (trí tuệ thấy mọi sự và mọi chúng sinh đều bình đẳng như nhau). Trí ấy được tất cả các đức Như Lai (danh hiệu của Phật: bậc từ chân lý như thật mà đến) giữ gìn vững chắc như kim cương. Ngài đã khéo nhận được mũ báu quán đảnh (quán đảnh: lễ rưới nước lên đỉnh đầu để trao ngôi vị; ở đây là sự trao truyền ngôi vị vua Pháp) của tất cả Như Lai, vượt lên trên Tam giới (ba cõi luân hồi: cõi Dục là nơi chúng sinh còn ham muốn; cõi Sắc là nơi đã lìa dục nhưng còn thân hình vi tế; cõi Vô sắc là nơi chỉ còn tâm thức, không còn hình sắc). Ngài đã khéo được trí kim cương trùm khắp và sự quán sát tự tại lớn lao của tất cả Như Lai. Ngài đã được trọn vẹn "đại diệu trí ấn" (dấu ấn của trí tuệ lớn lao nhiệm mầu, ấn định dứt khoát về các pháp) của tất cả Như Lai. Ngài đã khéo chứng trọn dấu ấn về tính bình đẳng, rốt ráo không tịch (trống rỗng, không có tự tính, và vắng lặng) của tất cả Như Lai. Đối với mọi việc làm, cả người làm lẫn việc được làm, Ngài đều khéo léo làm xong trọn vẹn, không sót việc gì. Mọi mong cầu của các loài hữu tình (chúng sinh, loài có tình thức), miễn là không tội lỗi, Ngài đều làm cho được đầy đủ. Ngài đã khéo an trú nơi bản tính thân, lời nói và tâm rộng lớn, chiếu khắp, bình đẳng trong ba đời (quá khứ, hiện tại, vị lai), thường còn, không đứt đoạn, không cùng tận. Ngài như kim cương, ngang hàng với các đức Như Lai, không lay động, không hư hoại.

 Đức Bạc-già-phạm ấy ở trong cung vua trời Tha Hóa Tự Tại (tầng trời cao nhất của cõi Dục; chư thiên ở đây tự tại hưởng những thú vui do kẻ khác biến hóa ra), trên đỉnh cõi Dục. Đó là nơi tất cả Như Lai thường đến lui, cùng khen ngợi và gọi là điện Đại Bảo Tạng (điện Kho Báu Lớn). Điện ấy làm bằng ngọc ma-ni (ngọc báu như ý) vô giá, xen lẫn trang sức bằng đủ thứ châu báu quý lạ. Muôn màu chiếu rọi lẫn nhau, phát ra ánh sáng lớn. Chuông báu, linh vàng treo thành hàng khắp nơi; gió nhẹ thổi lay, phát ra âm thanh êm dịu thanh nhã. Có lọng gấm, phướn lụa, cờ hoa, phất trần màu, chuỗi ngọc báu, đồ trang sức hình nửa vầng trăng, hình trăng tròn…, đủ thứ đồ trang sức xen nhau để trang hoàng. Đó là nơi các bậc hiền thánh, chư thiên và tiên nhân đều yêu thích.

 Ngài ở cùng với tám mươi ức vị đại Bồ-tát (Bồ-tát: người phát tâm cầu thành Phật để cứu độ chúng sinh). Các vị ấy đều đầy đủ các môn đà-la-ni (năng lực ghi nhớ, nắm giữ trọn vẹn giáo pháp không quên), các môn tam-ma-địa (định, trạng thái tâm chuyên chú vào một đối tượng, vắng lặng không tán loạn), và tài biện luận nhiệm mầu không gì ngăn ngại. Những công đức vô lượng như thế, dẫu trải qua nhiều kiếp (khoảng thời gian cực kỳ dài) ca ngợi cũng không hết. Tên các vị ấy là: Bồ-tát Ma-ha-tát (Ma-ha-tát: "bậc đại sĩ", tiếng tôn xưng Bồ-tát lớn) Kim Cương Thủ, Bồ-tát Ma-ha-tát Quán Tự Tại, Bồ-tát Ma-ha-tát Hư Không Tạng, Bồ-tát Ma-ha-tát Kim Cương Quyền, Bồ-tát Ma-ha-tát Diệu Cát Tường (tức Bồ-tát Văn-thù), Bồ-tát Ma-ha-tát Đại Không Tạng, Bồ-tát Ma-ha-tát Phát Tâm Tức Chuyển Pháp Luân (vừa phát tâm liền chuyển bánh xe Pháp, tức giảng dạy giáo pháp), Bồ-tát Ma-ha-tát Tồi Phục Nhất Thiết Ma Oán (dẹp tan mọi ma oán). Các vị ấy đứng đầu, cùng với tám trăm vạn vị đại Bồ-tát vây quanh trước sau. Phật tuyên nói chính pháp: phần đầu, phần giữa, phần cuối đều tốt lành; lời và nghĩa đều khéo léo nhiệm mầu; thuần nhất, trọn vẹn, trong sạch, nói rõ phạm hạnh (lối sống trong sạch của người tu).

 Bấy giờ đức Thế Tôn vì các Bồ-tát mà nói pháp môn (cửa ngõ của giáo pháp) thanh tịnh về lý thú Bát-nhã rất sâu xa, vi diệu của tất cả các pháp (pháp: mọi sự vật, hiện tượng, cả vật chất lẫn tinh thần). Pháp môn này chính là "cú nghĩa của Bồ-tát" (ý nghĩa chân thật mà các câu chữ nói về Bồ-tát chỉ ra). Thế nào gọi là cú nghĩa của Bồ-tát?

 Nghĩa là: câu nghĩa thanh tịnh "niềm vui cực kỳ nhiệm mầu" là cú nghĩa của Bồ-tát. Câu nghĩa thanh tịnh "mọi kiến chấp (quan điểm sai lầm mà tâm bám chặt) vĩnh viễn lặng dứt" là cú nghĩa của Bồ-tát. Câu nghĩa thanh tịnh "sự thư thái vui thích vi diệu" là cú nghĩa của Bồ-tát. Câu nghĩa thanh tịnh "khát ái (lòng ham muốn khao khát) vĩnh viễn dứt bặt" là cú nghĩa của Bồ-tát. Câu nghĩa thanh tịnh "vượt khỏi thai tạng (vượt khỏi việc vào thai mà sinh ra trong luân hồi)" là cú nghĩa của Bồ-tát. Câu nghĩa thanh tịnh "trang nghiêm bằng muôn đức" là cú nghĩa của Bồ-tát. Câu nghĩa thanh tịnh "tâm ý cực kỳ nhẹ nhàng thư thái" là cú nghĩa của Bồ-tát. Câu nghĩa thanh tịnh "được ánh sáng lớn" là cú nghĩa của Bồ-tát. Câu nghĩa thanh tịnh "thân khéo an vui" là cú nghĩa của Bồ-tát. Câu nghĩa thanh tịnh "lời nói khéo an vui" là cú nghĩa của Bồ-tát. Câu nghĩa thanh tịnh "tâm ý khéo an vui" là cú nghĩa của Bồ-tát.

 Câu nghĩa thanh tịnh "sắc uẩn không tịch" là cú nghĩa của Bồ-tát (uẩn: nhóm, khối tụ hợp; năm uẩn là năm nhóm yếu tố hợp thành con người; sắc uẩn là nhóm vật chất, thân thể; không tịch: trống rỗng, không có tự tính, vắng lặng). Câu nghĩa thanh tịnh "thụ uẩn, tưởng uẩn, hành uẩn, thức uẩn không tịch" là cú nghĩa của Bồ-tát (thụ: cảm giác khổ, vui, không khổ không vui; tưởng: sự nhận biết, hình dung tên gọi, hình tướng; hành: tác ý và các hoạt động tâm lý; thức: sự phân biệt, nhận biết). Câu nghĩa thanh tịnh "nhãn xứ không tịch" là cú nghĩa của Bồ-tát (xứ: chỗ làm nảy sinh nhận thức; mười hai xứ gồm sáu giác quan và sáu đối tượng của chúng; nhãn xứ là con mắt). Câu nghĩa thanh tịnh "nhĩ xứ, tỷ xứ, thiệt xứ, thân xứ, ý xứ (tai, mũi, lưỡi, thân, ý) không tịch" là cú nghĩa của Bồ-tát. Câu nghĩa thanh tịnh "sắc xứ (hình sắc, đối tượng của mắt) không tịch" là cú nghĩa của Bồ-tát. Câu nghĩa thanh tịnh "thanh xứ, hương xứ, vị xứ, xúc xứ, pháp xứ (âm thanh, mùi, vị, vật xúc chạm, đối tượng của ý) không tịch" là cú nghĩa của Bồ-tát.

 Câu nghĩa thanh tịnh "nhãn giới không tịch" là cú nghĩa của Bồ-tát (giới: yếu tố; mười tám giới gồm sáu giác quan, sáu đối tượng và sáu loại nhận biết; nhãn giới là yếu tố con mắt). Câu nghĩa thanh tịnh "nhĩ giới, tỷ giới, thiệt giới, thân giới, ý giới không tịch" là cú nghĩa của Bồ-tát. Câu nghĩa thanh tịnh "sắc giới (ở đây là yếu tố hình sắc, đối tượng của mắt, không phải cõi Sắc) không tịch" là cú nghĩa của Bồ-tát. Câu nghĩa thanh tịnh "thanh giới, hương giới, vị giới, xúc giới, pháp giới (các yếu tố âm thanh, mùi, vị, xúc chạm, đối tượng của ý) không tịch" là cú nghĩa của Bồ-tát. Câu nghĩa thanh tịnh "nhãn thức giới (yếu tố nhận biết bằng mắt) không tịch" là cú nghĩa của Bồ-tát. Câu nghĩa thanh tịnh "nhĩ thức giới, tỷ thức giới, thiệt thức giới, thân thức giới, ý thức giới không tịch" là cú nghĩa của Bồ-tát. Câu nghĩa thanh tịnh "nhãn xúc (sự gặp gỡ giữa mắt, cảnh vật và sự nhận biết bằng mắt) không tịch" là cú nghĩa của Bồ-tát. Câu nghĩa thanh tịnh "nhĩ xúc, tỷ xúc, thiệt xúc, thân xúc, ý xúc không tịch" là cú nghĩa của Bồ-tát. Câu nghĩa thanh tịnh "các cảm thụ sinh ra do nhãn xúc làm duyên (làm điều kiện) không tịch" là cú nghĩa của Bồ-tát. Câu nghĩa thanh tịnh "các cảm thụ sinh ra do nhĩ xúc, tỷ xúc, thiệt xúc, thân xúc, ý xúc làm duyên không tịch" là cú nghĩa của Bồ-tát.

 Câu nghĩa thanh tịnh "địa giới (yếu tố đất, tính cứng chắc) không tịch" là cú nghĩa của Bồ-tát. Câu nghĩa thanh tịnh "thủy giới, hỏa giới, phong giới, không giới, thức giới (các yếu tố nước, lửa, gió, khoảng trống, tâm thức) không tịch" là cú nghĩa của Bồ-tát. Câu nghĩa thanh tịnh "Khổ thánh đế không tịch" là cú nghĩa của Bồ-tát (thánh đế: chân lý cao quý; Khổ đế là chân lý rằng đời sống luân hồi là khổ). Câu nghĩa thanh tịnh "Tập thánh đế (chân lý về nguyên nhân gây khổ), Diệt thánh đế (chân lý về sự dứt khổ, tức Niết-bàn), Đạo thánh đế (chân lý về con đường dứt khổ) không tịch" là cú nghĩa của Bồ-tát.

 Câu nghĩa thanh tịnh "nhân duyên (ở đây là một trong bốn loại duyên: điều kiện trực tiếp làm nhân sinh ra quả) không tịch" là cú nghĩa của Bồ-tát. Câu nghĩa thanh tịnh "đẳng vô gián duyên (tâm niệm trước vừa diệt làm điều kiện liền ngay cho tâm niệm sau sinh), sở duyên duyên (đối tượng được tâm nhận biết làm điều kiện), tăng thượng duyên (mọi điều kiện hỗ trợ hoặc không ngăn trở) không tịch" là cú nghĩa của Bồ-tát. Câu nghĩa thanh tịnh "vô minh không tịch" là cú nghĩa của Bồ-tát (vô minh: sự mê muội không thấy rõ chân lý, mắt xích đầu tiên trong mười hai nhân duyên — chuỗi mười hai mắt xích nối nhau tạo nên vòng sinh tử). Câu nghĩa thanh tịnh "hành (hành động tạo nghiệp), thức (tâm thức đi thác sinh), danh sắc (thân và tâm lúc mới thành hình), lục xứ (sáu giác quan), xúc (sự tiếp xúc), thụ (cảm giác), ái (ham muốn), thủ (bám giữ), hữu (sự hiện hữu, nghiệp đã thành để tạo đời sau), sinh, lão tử (già và chết) không tịch" là cú nghĩa của Bồ-tát.

 Câu nghĩa thanh tịnh "Bố thí ba-la-mật-đa không tịch" là cú nghĩa của Bồ-tát (ba-la-mật-đa: "đến bờ bên kia", hạnh tu toàn hảo đưa đến giác ngộ; bố thí là đem cho). Câu nghĩa thanh tịnh "Tịnh giới (giữ giới trong sạch), An nhẫn (nhẫn nhịn), Tinh tiến (siêng năng), Tĩnh lự (thiền định), Bát-nhã (trí tuệ) ba-la-mật-đa không tịch" là cú nghĩa của Bồ-tát. Câu nghĩa thanh tịnh "chân như (thể tính chân thật, như như không đổi của mọi pháp) không tịch" là cú nghĩa của Bồ-tát. Câu nghĩa thanh tịnh "pháp giới (ở đây là cõi tính chân thật của mọi pháp), pháp tính (bản tính của các pháp), bất hư vọng tính (tính không hư dối), bất biến dị tính (tính không biến đổi), bình đẳng tính (tính bình đẳng), ly sinh tính (tính lìa sinh khởi), pháp định (pháp vốn nhất định như thế), pháp trụ (pháp vốn an trụ như thế), thực tế (giới hạn chân thật), hư không giới (cõi hư không), bất tư nghị giới (cõi không thể nghĩ bàn) — đều là những tên khác của chân như — không tịch" là cú nghĩa của Bồ-tát.

 Câu nghĩa thanh tịnh "bốn tĩnh lự (bốn bậc thiền thuộc cõi Sắc) không tịch" là cú nghĩa của Bồ-tát. Câu nghĩa thanh tịnh "bốn vô lượng (bốn tâm từ, bi, hỷ, xả trải rộng đến vô lượng chúng sinh), bốn vô sắc định (bốn bậc định của cõi Vô sắc) không tịch" là cú nghĩa của Bồ-tát. Câu nghĩa thanh tịnh "bốn niệm trụ (bốn phép quán: thân không sạch, cảm thụ là khổ, tâm vô thường, các pháp không có cái ta) không tịch" là cú nghĩa của Bồ-tát. Câu nghĩa thanh tịnh "bốn chính đoạn (bốn sự siêng năng đúng đắn: dứt điều ác đã sinh, ngăn điều ác chưa sinh, làm cho điều thiện chưa sinh được sinh, làm tăng điều thiện đã sinh), bốn thần túc (bốn nền tảng của năng lực thần diệu: ý muốn, siêng năng, tâm, quán xét), năm căn (năm gốc rễ: tin, siêng năng, nhớ nghĩ, định, tuệ), năm lực (năm gốc rễ ấy khi đã thành sức mạnh), bảy đẳng giác chi (bảy yếu tố giác ngộ), tám thánh đạo chi (tám nhánh đường chân chính: thấy đúng, nghĩ đúng, nói đúng, làm đúng, sống đúng, siêng năng đúng, nhớ nghĩ đúng, định đúng) không tịch" là cú nghĩa của Bồ-tát.

 Câu nghĩa thanh tịnh "Không giải thoát môn (cửa giải thoát nhờ quán mọi pháp đều không) không tịch" là cú nghĩa của Bồ-tát. Câu nghĩa thanh tịnh "Vô tướng giải thoát môn (cửa giải thoát nhờ quán mọi pháp không có hình tướng), Vô nguyện giải thoát môn (cửa giải thoát nhờ không còn mong cầu gì) không tịch" là cú nghĩa của Bồ-tát. Câu nghĩa thanh tịnh "tám giải thoát (tám bậc thiền quán giúp thoát khỏi ràng buộc) không tịch" là cú nghĩa của Bồ-tát. Câu nghĩa thanh tịnh "tám thắng xứ (tám phép quán làm chủ, chế ngự cảnh sắc), chín thứ đệ định (chín bậc định nhập lần lượt không gián đoạn), mười biến xứ (mười phép quán một đối tượng như đất, nước, lửa… trùm khắp mọi nơi) không tịch" là cú nghĩa của Bồ-tát.

 Câu nghĩa thanh tịnh "Cực Hỷ địa không tịch" là cú nghĩa của Bồ-tát (địa: bậc tu chứng; Bồ-tát có mười địa; Cực Hỷ là bậc thứ nhất, vui mừng tột bậc). Câu nghĩa thanh tịnh "Ly Cấu địa (lìa nhơ), Phát Quang địa (phát ánh sáng), Diễm Tuệ địa (trí tuệ rực như lửa), Cực Nan Thắng địa (cực khó vượt qua), Hiện Tiền địa (trí tuệ hiện ra trước mắt), Viễn Hành địa (đi xa), Bất Động địa (không lay động), Thiện Tuệ địa (trí tuệ khéo léo), Pháp Vân địa (mây pháp che khắp) không tịch" là cú nghĩa của Bồ-tát. Câu nghĩa thanh tịnh "Tịnh Quán địa không tịch" là cú nghĩa của Bồ-tát (đây là bậc đầu trong mười địa chung cho mọi hàng tu, là giai đoạn quán chiếu trong sạch của người mới tu). Câu nghĩa thanh tịnh "Chủng Tính địa (bậc đã có giống tính thánh), Đệ Bát địa (bậc thứ tám), Cụ Kiến địa (bậc thấy đủ chân lý), Bạc địa (bậc phiền não đã mỏng), Ly Dục địa (bậc lìa ham muốn), Dĩ Biện địa (bậc việc tu đã xong), Độc Giác địa (bậc của người tự giác ngộ), Bồ-tát địa, Như Lai địa không tịch" là cú nghĩa của Bồ-tát.

 Câu nghĩa thanh tịnh "tất cả các môn đà-la-ni không tịch" là cú nghĩa của Bồ-tát. Câu nghĩa thanh tịnh "tất cả các môn tam-ma-địa không tịch" là cú nghĩa của Bồ-tát. Câu nghĩa thanh tịnh "năm loại mắt (mắt thịt, mắt trời, mắt tuệ, mắt pháp, mắt Phật) không tịch" là cú nghĩa của Bồ-tát. Câu nghĩa thanh tịnh "sáu thần thông (sáu năng lực siêu phàm: đi lại biến hóa tự tại, tai nghe khắp, biết tâm người khác, biết đời trước, mắt thấy khắp, dứt sạch phiền não) không tịch" là cú nghĩa của Bồ-tát. Câu nghĩa thanh tịnh "mười lực của Như Lai (mười loại trí lực biết rõ mọi sự) không tịch" là cú nghĩa của Bồ-tát. Câu nghĩa thanh tịnh "bốn vô sở úy (bốn điều không sợ hãi, tức sự tự tin hoàn toàn khi giảng pháp), bốn vô ngại giải (bốn tài hiểu biết và biện thuyết không ngăn ngại), đại từ, đại bi, đại hỷ, đại xả (lòng thương yêu, xót thương, vui theo, buông xả lớn lao), mười tám pháp bất cộng của Phật (mười tám đức riêng chỉ Phật mới có) không tịch" là cú nghĩa của Bồ-tát. Câu nghĩa thanh tịnh "ba mươi hai tướng tốt (ba mươi hai đặc điểm thân thể của bậc vĩ nhân) không tịch" là cú nghĩa của Bồ-tát. Câu nghĩa thanh tịnh "tám mươi vẻ đẹp phụ không tịch" là cú nghĩa của Bồ-tát. Câu nghĩa thanh tịnh "pháp không quên mất không tịch" là cú nghĩa của Bồ-tát. Câu nghĩa thanh tịnh "tính luôn an trú trong xả (tâm bình thản, không thiên lệch) không tịch" là cú nghĩa của Bồ-tát.

 Câu nghĩa thanh tịnh "Nhất thiết trí (trí biết tổng quát rằng mọi pháp đều không) không tịch" là cú nghĩa của Bồ-tát. Câu nghĩa thanh tịnh "Đạo tướng trí (trí biết rõ mọi con đường tu), Nhất thiết tướng trí (trí biết rõ mọi tướng trạng của mọi pháp, tức trí tuệ toàn hảo của Phật) không tịch" là cú nghĩa của Bồ-tát. Câu nghĩa thanh tịnh "mọi hạnh tu của Bồ-tát Ma-ha-tát không tịch" là cú nghĩa của Bồ-tát. Câu nghĩa thanh tịnh "Vô thượng chính đẳng bồ-đề (sự giác ngộ cao tột, chân chính, trọn khắp, tức quả vị Phật) của chư Phật không tịch" là cú nghĩa của Bồ-tát. Câu nghĩa thanh tịnh "mọi pháp của dị sinh (phàm phu, người chưa thấy chân lý) không tịch" là cú nghĩa của Bồ-tát. Câu nghĩa thanh tịnh "mọi pháp của bậc Dự lưu (bậc vừa vào dòng thánh), Nhất lai (bậc còn sinh lại cõi Dục một lần), Bất hoàn (bậc không trở lại cõi Dục nữa), A-la-hán (bậc đã dứt sạch phiền não), Độc giác (bậc tự giác ngộ nhờ quán nhân duyên, không có thầy), Bồ-tát và Như Lai không tịch" là cú nghĩa của Bồ-tát. Câu nghĩa thanh tịnh "mọi pháp thiện và bất thiện không tịch" là cú nghĩa của Bồ-tát. Câu nghĩa thanh tịnh "mọi pháp hữu ký và vô ký (pháp xếp được vào thiện hay ác, và pháp không thể xếp vào thiện hay ác), hữu lậu và vô lậu (pháp còn phiền não rò rỉ, còn trong luân hồi, và pháp đã sạch phiền não), hữu vi và vô vi (pháp do nhân duyên tạo tác, có sinh diệt, và pháp không do tạo tác, không sinh diệt), thế gian và xuất thế gian (thuộc đời và vượt khỏi đời) không tịch" là cú nghĩa của Bồ-tát.

 Vì sao vậy? Vì tự tính của tất cả các pháp là không, nên tự tính xa lìa; do xa lìa nên tự tính vắng lặng; do vắng lặng nên tự tính thanh tịnh; do thanh tịnh nên Bát-nhã ba-la-mật-đa rất sâu là thanh tịnh tột bậc. Bát-nhã ba-la-mật-đa như thế, nên biết chính là cú nghĩa của Bồ-tát; các chúng Bồ-tát đều nên tu học.

 Phật nói xong pháp thanh tịnh về lý thú Bát-nhã, tức cú nghĩa của Bồ-tát như thế, bèn bảo các vị Bồ-tát Kim Cương Thủ v.v. rằng: Nếu ai được nghe pháp môn thanh tịnh về lý thú Bát-nhã rất sâu xa vi diệu của tất cả các pháp này, mà tin sâu, đón nhận, thì cho đến khi ngồi trên tòa bồ-đề nhiệm mầu (tòa giác ngộ, nơi thành Phật), mọi chướng ngại che lấp đều không làm nhiễm ô được người ấy. Đó là phiền não chướng (chướng ngại do phiền não như tham, giận, si mê), nghiệp chướng (chướng ngại do nghiệp ác đã làm) và báo chướng (chướng ngại do quả báo xấu phải chịu); dù chất chứa nhiều cũng không thể làm nhiễm ô. Dù đã tạo đủ thứ nghiệp ác cực nặng cũng dễ tiêu diệt, không bị đọa vào ác thú (các đường dữ: địa ngục, quỷ đói, súc sinh). Nếu ai thụ trì (đón nhận và giữ gìn), ngày ngày đọc tụng, siêng năng không gián đoạn, suy nghĩ đúng như lý, thì ngay đời này chắc chắn được Kim cương đẳng trì (định vững chắc như kim cương) về tính bình đẳng của tất cả pháp, đối với tất cả pháp đều được tự tại, luôn hưởng mọi niềm vui thù thắng nhiệm mầu. Trải qua mười sáu đời làm đại Bồ-tát, người ấy chắc chắn được tính Chấp Kim Cương của Như Lai (địa vị bậc cầm chày kim cương, tức thân tâm vững chắc bất hoại như kim cương của Phật), mau chứng Vô thượng chính đẳng bồ-đề.

 Bấy giờ đức Thế Tôn lại nương theo tướng của Biến Chiếu Như Lai (Như Lai có ánh sáng trí tuệ chiếu khắp, tức Phật Đại Nhật, Tỳ-lô-giá-na), vì các Bồ-tát mà tuyên nói pháp môn hiện đẳng giác (sự giác ngộ hiện tiền, chứng biết trực tiếp và trọn vẹn) về lý thú rất sâu của pháp tính vắng lặng của tất cả Như Lai trong Bát-nhã ba-la-mật-đa. Đó là: môn hiện đẳng giác về tính bình đẳng kim cương, vì đại bồ-đề (sự giác ngộ lớn) bền chắc khó hoại như kim cương. Môn hiện đẳng giác về tính bình đẳng của nghĩa, vì nghĩa của đại bồ-đề là một. Môn hiện đẳng giác về tính bình đẳng của pháp, vì tự tính của đại bồ-đề thanh tịnh. Môn hiện đẳng giác về tính bình đẳng của tất cả pháp, vì đại bồ-đề không phân biệt đối với tất cả pháp.

 Phật nói xong pháp hiện đẳng giác về lý thú Bát-nhã của pháp tính vắng lặng như thế, bèn bảo các vị Bồ-tát Kim Cương Thủ v.v. rằng: Nếu ai được nghe bốn môn hiện đẳng giác về lý thú Bát-nhã như thế, tin hiểu, thụ trì, đọc tụng, tu tập, thì cho đến khi ngồi trên tòa bồ-đề nhiệm mầu, dù đã tạo mọi nghiệp ác cực nặng, cũng vượt qua được mọi ác thú, mau chứng Vô thượng chính đẳng bồ-đề.

 Bấy giờ đức Thế Tôn lại nương theo tướng của đức Thích-ca Mâu-ni Như Lai, bậc điều phục mọi pháp ác, vì các Bồ-tát mà tuyên nói pháp môn "thắng khắp" về lý thú rất sâu của Bát-nhã ba-la-mật-đa, thâu nhiếp tính bình đẳng của tất cả pháp. Đó là: vì tính của tham dục không có hý luận (hý luận: những phân biệt, bàn luận hư vọng do tâm vọng tưởng đặt ra, không đúng với thật tướng), nên tính của giận dữ cũng không có hý luận. Vì tính của giận dữ không có hý luận, nên tính của si mê cũng không có hý luận. Vì tính của si mê không có hý luận, nên tính của do dự (ngờ vực) cũng không có hý luận. Vì tính của do dự không có hý luận, nên tính của các kiến chấp cũng không có hý luận. Vì tính của các kiến chấp không có hý luận, nên tính của kiêu mạn cũng không có hý luận. Vì tính của kiêu mạn không có hý luận, nên tính của các triền (phiền não trói buộc tâm) cũng không có hý luận. Vì tính của các triền không có hý luận, nên tính của cấu nhơ phiền não cũng không có hý luận. Vì tính của cấu nhơ phiền não không có hý luận, nên tính của các nghiệp ác cũng không có hý luận. Vì tính của các nghiệp ác không có hý luận, nên tính của các quả báo cũng không có hý luận. Vì tính của các quả báo không có hý luận, nên tính của các pháp tạp nhiễm (ô nhiễm) cũng không có hý luận. Vì tính của các pháp tạp nhiễm không có hý luận, nên tính của các pháp thanh tịnh cũng không có hý luận. Vì tính của các pháp thanh tịnh không có hý luận, nên tính của tất cả pháp cũng không có hý luận. Vì tính của tất cả pháp không có hý luận, nên biết Bát-nhã ba-la-mật-đa cũng không có hý luận.

 Phật nói xong pháp "thắng khắp" về lý thú Bát-nhã điều phục mọi điều ác như thế, bèn bảo các vị Bồ-tát Kim Cương Thủ v.v. rằng: Nếu ai được nghe lý thú rất sâu của Bát-nhã ba-la-mật-đa như thế, tin hiểu, thụ trì, đọc tụng, tu tập, thì giả sử có giết hại tất cả hữu tình trong ba cõi, cũng không vì thế mà đọa vào địa ngục, bàng sinh (loài súc vật) hay cõi quỷ, vì người ấy điều phục được mọi phiền não, tùy phiền não (những phiền não phụ, sinh ra theo phiền não gốc) và các nghiệp ác. Người ấy thường sinh vào thiện thú (các đường lành), hưởng niềm vui thù thắng nhiệm mầu, tu các hạnh của Bồ-tát Ma-ha-tát, mau chứng Vô thượng chính đẳng bồ-đề.

 Bấy giờ đức Thế Tôn lại nương theo tướng của Tính Tịnh Như Lai (Như Lai có bản tính thanh tịnh), vì các Bồ-tát mà tuyên nói pháp môn thanh tịnh về lý thú rất sâu của "ấn trí nhiệm mầu quán sát tự tại" về tính bình đẳng của tất cả pháp trong Bát-nhã ba-la-mật-đa. Đó là: vì bản tính của mọi tham dục vốn thanh tịnh, cực kỳ sáng tỏ, nên làm cho sự giận dữ trong thế gian được thanh tịnh. Vì bản tính của mọi giận dữ vốn thanh tịnh, cực kỳ sáng tỏ, nên làm cho sự si mê trong thế gian được thanh tịnh. Vì bản tính của mọi si mê vốn thanh tịnh, cực kỳ sáng tỏ, nên làm cho sự nghi hoặc trong thế gian được thanh tịnh. Vì bản tính của mọi nghi hoặc vốn thanh tịnh, cực kỳ sáng tỏ, nên làm cho các kiến thú (các loại quan điểm sai lầm) trong thế gian được thanh tịnh. Vì bản tính của mọi kiến thú vốn thanh tịnh, cực kỳ sáng tỏ, nên làm cho sự kiêu mạn trong thế gian được thanh tịnh. Vì bản tính của mọi kiêu mạn vốn thanh tịnh, cực kỳ sáng tỏ, nên làm cho các triền kết (phiền não trói buộc) trong thế gian được thanh tịnh. Vì bản tính của mọi triền kết vốn thanh tịnh, cực kỳ sáng tỏ, nên làm cho cấu uế (nhơ bẩn) trong thế gian được thanh tịnh. Vì bản tính của mọi cấu uế vốn thanh tịnh, cực kỳ sáng tỏ, nên làm cho các pháp ác trong thế gian được thanh tịnh. Vì bản tính của mọi pháp ác vốn thanh tịnh, cực kỳ sáng tỏ, nên làm cho sinh tử trong thế gian được thanh tịnh. Vì bản tính của mọi sinh tử vốn thanh tịnh, cực kỳ sáng tỏ, nên làm cho các pháp trong thế gian được thanh tịnh. Vì bản tính của tất cả pháp vốn thanh tịnh, cực kỳ sáng tỏ, nên làm cho các hữu tình trong thế gian được thanh tịnh. Vì bản tính của tất cả hữu tình vốn thanh tịnh, cực kỳ sáng tỏ, nên làm cho Nhất thiết trí (trí biết tất cả) trong thế gian được thanh tịnh. Vì bản tính của Nhất thiết trí vốn thanh tịnh, cực kỳ sáng tỏ, nên làm cho Bát-nhã ba-la-mật-đa rất sâu trong thế gian được thanh tịnh tột bậc.

 Phật nói xong pháp thanh tịnh về lý thú Bát-nhã của ấn trí bình đẳng như thế, bèn bảo các vị Bồ-tát Kim Cương Thủ v.v. rằng: Nếu ai được nghe lý thú thanh tịnh của Bát-nhã ba-la-mật-đa như thế, tin hiểu, thụ trì, đọc tụng, tu tập, thì dù ở giữa đống cấu uế của mọi khách trần phiền não (phiền não như bụi khách từ ngoài bám vào, không phải bản tính của tâm) như tham, giận, si…, vẫn như hoa sen, không bị mọi lỗi lầm cấu uế của bụi khách làm nhiễm ô, thường tu tập được các hạnh thù thắng của Bồ-tát, mau chứng Vô thượng chính đẳng bồ-đề.

 Bấy giờ đức Thế Tôn lại nương theo tướng của Tam Giới Thắng Chủ Như Lai (Như Lai là bậc chủ tể thù thắng của ba cõi), vì các Bồ-tát mà tuyên nói pháp môn "kho trí" về lý thú rất sâu của sự quán đảnh hòa hợp của tất cả Như Lai trong Bát-nhã ba-la-mật-đa. Đó là: đem ngôi vị quán đảnh của thế gian (tức ngôi vua) mà bố thí, thì sẽ được quả là ngôi vua Pháp của ba cõi. Đem nghĩa lợi cao tột vượt khỏi thế gian mà bố thí, thì sẽ được mọi mong cầu đều đầy đủ. Đem giáo pháp cao tột vượt khỏi thế gian mà bố thí, thì đối với tất cả pháp sẽ được tự tại. Nếu đem tiền của, thức ăn… của thế gian mà bố thí, thì sẽ được mọi niềm vui về thân, lời nói và tâm. Nếu đem đủ thứ tiền của, giáo pháp… mà bố thí, thì làm cho Bố thí ba-la-mật-đa mau được trọn vẹn. Thụ trì đủ thứ giới cấm thanh tịnh, thì làm cho Tịnh giới ba-la-mật-đa mau được trọn vẹn. Đối với mọi việc đều tu học nhẫn nhịn, thì làm cho An nhẫn ba-la-mật-đa mau được trọn vẹn. Trong mọi lúc đều tu tập siêng năng, thì làm cho Tinh tiến ba-la-mật-đa mau được trọn vẹn. Đối với mọi cảnh đều tu thiền định, thì làm cho Tĩnh lự ba-la-mật-đa mau được trọn vẹn. Đối với tất cả pháp thường tu trí tuệ nhiệm mầu, thì làm cho Bát-nhã ba-la-mật-đa mau được trọn vẹn.

 Phật nói xong pháp "kho trí" về lý thú Bát-nhã, tức pháp môn quán đảnh như thế, bèn bảo các vị Bồ-tát Kim Cương Thủ v.v. rằng: Nếu ai được nghe pháp môn "kho trí" về lý thú rất sâu của quán đảnh như thế, tin hiểu, thụ trì, đọc tụng, tu tập, thì mau đầy đủ các hạnh Bồ-tát, mau chứng Vô thượng chính đẳng bồ-đề.

 Bấy giờ đức Thế Tôn lại nương theo tướng của Như Lai, bậc giữ trí ấn của tất cả Như Lai và giữ pháp môn bí mật của tất cả Phật, vì các Bồ-tát mà tuyên nói pháp môn kim cương về lý thú rất sâu của trí ấn được tất cả Như Lai giữ gìn trong Bát-nhã ba-la-mật-đa. Đó là: nếu đầy đủ thâu nhận ấn kim cương về thân của tất cả Như Lai, thì sẽ chứng được pháp thân (thân chân thật của Phật, chính là chân lý) của tất cả Như Lai. Nếu đầy đủ thâu nhận ấn kim cương về lời nói của tất cả Như Lai, thì đối với tất cả pháp sẽ được tự tại. Nếu đầy đủ thâu nhận ấn kim cương về tâm của tất cả Như Lai, thì đối với mọi định sẽ được tự tại. Nếu đầy đủ thâu nhận ấn kim cương về trí của tất cả Như Lai, thì được thân, lời nói và tâm nhiệm mầu cao tột, như kim cương không lay động, không hư hoại.

 Phật nói xong pháp kim cương về lý thú Bát-nhã của trí ấn Như Lai như thế, bèn bảo các vị Bồ-tát Kim Cương Thủ v.v. rằng: Nếu ai được nghe pháp môn kim cương về lý thú rất sâu của trí ấn như thế, tin hiểu, thụ trì, đọc tụng, tu tập, thì mọi việc đều làm xong, thường gặp gỡ mọi điều tốt đẹp; mọi trí thù thắng muốn tu và mọi nghiệp phúc thù thắng đều mau được trọn vẹn; sẽ được thân, lời nói và tâm thanh tịnh cao tột, như kim cương không thể phá hoại; mau chứng Vô thượng chính đẳng bồ-đề.

 Bấy giờ đức Thế Tôn lại nương theo tướng của Như Lai, bậc thấu suốt mọi pháp không có hý luận, vì các Bồ-tát mà tuyên nói pháp môn "chữ bánh xe" (?) về lý thú rất sâu của Bát-nhã ba-la-mật-đa. Đó là: tất cả pháp là không, vì không có tự tính. Tất cả pháp là vô tướng, vì lìa mọi hình tướng. Tất cả pháp là vô nguyện, vì không có gì để mong cầu. Tất cả pháp là viễn ly (xa lìa), vì không có chỗ để bám. Tất cả pháp là vắng lặng, vì mãi mãi tịch diệt. Tất cả pháp là vô thường, vì tính thường còn của chúng vốn không có. Tất cả pháp là không vui, vì không phải là điều đáng vui. Tất cả pháp là vô ngã (không có cái ta), vì không tự làm chủ được. Tất cả pháp là không sạch, vì lìa tướng sạch. Tất cả pháp là không thể nắm bắt, vì tìm xét bản tính của chúng thì không thể có được. Tất cả pháp là không thể nghĩ bàn, vì nghĩ bàn về bản tính của chúng thì chẳng có gì cả. Tất cả pháp là không có gì, vì chỉ do các duyên hòa hợp mà tạm đặt tên. Tất cả pháp là không có hý luận, vì bản tính không tịch, lìa lời nói. Tất cả pháp có bản tính thanh tịnh, vì Bát-nhã ba-la-mật-đa rất sâu có bản tính thanh tịnh.

 Phật nói xong pháp "chữ bánh xe" về lý thú Bát-nhã lìa mọi hý luận như thế, bèn bảo các vị Bồ-tát Kim Cương Thủ v.v. rằng: Nếu ai được nghe pháp môn "chữ bánh xe" về lý thú Bát-nhã không hý luận này, tin hiểu, thụ trì, đọc tụng, tu tập, thì đối với tất cả pháp được trí không ngăn ngại, mau chứng Vô thượng chính đẳng bồ-đề.

 Bấy giờ đức Thế Tôn lại nương theo tướng của Như Lai, bậc được bánh xe (vòng hội tụ) của tất cả Như Lai thâu nhiếp, vì các Bồ-tát mà tuyên nói pháp môn về tính bình đẳng trong lý thú rất sâu "vào bánh xe rộng lớn" của Bát-nhã ba-la-mật-đa. Đó là: vào tính bình đẳng kim cương, thì vào được bánh xe tính của tất cả Như Lai. Vào tính bình đẳng của nghĩa, thì vào được bánh xe tính của tất cả Bồ-tát. Vào tính bình đẳng của pháp, thì vào được bánh xe tính của tất cả pháp. Vào tính bình đẳng của uẩn, thì vào được bánh xe tính của tất cả uẩn (năm nhóm yếu tố hợp thành con người). Vào tính bình đẳng của xứ, thì vào được bánh xe tính của tất cả xứ (giác quan và đối tượng của chúng). Vào tính bình đẳng của giới, thì vào được bánh xe tính của tất cả giới (các yếu tố cấu thành nhận thức). Vào tính bình đẳng của đế, thì vào được bánh xe tính của tất cả đế (các chân lý). Vào tính bình đẳng của duyên khởi (sự nương nhau mà sinh khởi), thì vào được bánh xe tính của tất cả duyên khởi. Vào tính bình đẳng của báu, thì vào được bánh xe tính của tất cả báu. Vào tính bình đẳng của thực (các thứ nuôi dưỡng sự sống của chúng sinh, như thức ăn, sự xúc chạm, ý muốn, tâm thức), thì vào được bánh xe tính của tất cả thực. Vào tính bình đẳng của pháp thiện, thì vào được bánh xe tính của tất cả pháp thiện. Vào tính bình đẳng của pháp bất thiện, thì vào được bánh xe tính của tất cả pháp bất thiện. Vào tính bình đẳng của pháp hữu ký (pháp xếp được vào thiện hay ác), thì vào được bánh xe tính của tất cả pháp hữu ký. Vào tính bình đẳng của pháp vô ký (pháp không xếp được vào thiện hay ác), thì vào được bánh xe tính của tất cả pháp vô ký. Vào tính bình đẳng của pháp hữu lậu (còn phiền não), thì vào được bánh xe tính của tất cả pháp hữu lậu. Vào tính bình đẳng của pháp vô lậu (sạch phiền não), thì vào được bánh xe tính của tất cả pháp vô lậu. Vào tính bình đẳng của pháp hữu vi (do tạo tác, có sinh diệt), thì vào được bánh xe tính của tất cả pháp hữu vi. Vào tính bình đẳng của pháp vô vi (không tạo tác, không sinh diệt), thì vào được bánh xe tính của tất cả pháp vô vi. Vào tính bình đẳng của pháp thế gian, thì vào được bánh xe tính của tất cả pháp thế gian. Vào tính bình đẳng của pháp xuất thế gian, thì vào được bánh xe tính của tất cả pháp xuất thế gian. Vào tính bình đẳng của pháp dị sinh (phàm phu), thì vào được bánh xe tính của tất cả pháp dị sinh. Vào tính bình đẳng của pháp Thanh văn (đệ tử nghe lời Phật dạy mà tu, cầu quả A-la-hán), thì vào được bánh xe tính của tất cả pháp Thanh văn. Vào tính bình đẳng của pháp Độc giác, thì vào được bánh xe tính của tất cả pháp Độc giác. Vào tính bình đẳng của pháp Bồ-tát, thì vào được bánh xe tính của tất cả pháp Bồ-tát. Vào tính bình đẳng của pháp Như Lai, thì vào được bánh xe tính của tất cả pháp Như Lai. Vào tính bình đẳng của hữu tình, thì vào được bánh xe tính của tất cả hữu tình. Vào tính bình đẳng của tất cả, thì vào được bánh xe tính của tất cả.

 Phật nói xong pháp về tính bình đẳng trong lý thú Bát-nhã "vào bánh xe rộng lớn" như thế, bèn bảo các vị Bồ-tát Kim Cương Thủ v.v. rằng: Nếu ai được nghe pháp môn về tính bình đẳng trong lý thú rất sâu về tính bánh xe như thế, tin hiểu, thụ trì, đọc tụng, tu tập, thì khéo ngộ nhập các tính bình đẳng, mau chứng Vô thượng chính đẳng bồ-đề.

 Bấy giờ đức Thế Tôn lại nương theo tướng của Như Lai, bậc rộng nhận mọi sự cúng dường, là ruộng phúc chân thật trong sạch (đáng nhận cúng dường để người cúng được phúc), vì các Bồ-tát mà tuyên nói pháp môn cao tột về lý thú rất sâu của mọi sự cúng dường trong Bát-nhã ba-la-mật-đa. Đó là: phát tâm cầu Vô thượng chính đẳng giác, tức là rộng bày cúng dường chư Như Lai. Thâu nhận, che chở chính pháp, tức là rộng bày cúng dường chư Như Lai. Tu hành mọi ba-la-mật-đa, tức là rộng bày cúng dường chư Như Lai. Tu hành mọi pháp bồ-đề phần (các pháp trợ giúp đến giác ngộ), tức là rộng bày cúng dường chư Như Lai. Tu hành mọi tổng trì (tức đà-la-ni) và đẳng trì (tức tam-ma-địa), tức là rộng bày cúng dường chư Như Lai. Tu hành mọi năm loại mắt và sáu thần thông, tức là rộng bày cúng dường chư Như Lai. Tu hành mọi tĩnh lự và giải thoát, tức là rộng bày cúng dường chư Như Lai. Tu hành mọi tâm từ, bi, hỷ, xả, tức là rộng bày cúng dường chư Như Lai. Tu hành mọi pháp bất cộng của Phật, tức là rộng bày cúng dường chư Như Lai.

 Quán thấy tất cả pháp, dù thường hay vô thường, đều không thể nắm bắt, tức là rộng bày cúng dường chư Như Lai. Quán thấy tất cả pháp, dù vui hay khổ, đều không thể nắm bắt, tức là rộng bày cúng dường chư Như Lai. Quán thấy tất cả pháp, dù có ta hay không có ta, đều không thể nắm bắt, tức là rộng bày cúng dường chư Như Lai. Quán thấy tất cả pháp, dù sạch hay không sạch, đều không thể nắm bắt, tức là rộng bày cúng dường chư Như Lai. Quán thấy tất cả pháp, dù không hay chẳng không, đều không thể nắm bắt, tức là rộng bày cúng dường chư Như Lai. Quán thấy tất cả pháp, dù có tướng hay không có tướng, đều không thể nắm bắt, tức là rộng bày cúng dường chư Như Lai. Quán thấy tất cả pháp, dù có nguyện hay không có nguyện, đều không thể nắm bắt, tức là rộng bày cúng dường chư Như Lai. Quán thấy tất cả pháp, dù xa lìa hay không xa lìa, đều không thể nắm bắt, tức là rộng bày cúng dường chư Như Lai. Quán thấy tất cả pháp, dù vắng lặng hay không vắng lặng, đều không thể nắm bắt, tức là rộng bày cúng dường chư Như Lai. Đối với Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa, biên chép, lắng nghe, thụ trì, đọc tụng, suy nghĩ, tu tập, rộng vì hữu tình mà giảng nói, truyền bá, hoặc tự mình cúng dường, hoặc chuyển trao cho người khác, tức là rộng bày cúng dường chư Như Lai.

 Phật nói xong pháp cao tột về lý thú rất sâu của sự cúng dường chân thật trong sạch như thế, bèn bảo các vị Bồ-tát Kim Cương Thủ v.v. rằng: Nếu ai được nghe pháp môn cao tột về lý thú Bát-nhã của sự cúng dường như thế, tin hiểu, thụ trì, đọc tụng, tu tập, thì mau làm trọn vẹn các hạnh Bồ-tát, mau chứng Vô thượng chính đẳng bồ-đề.

 Bấy giờ đức Thế Tôn lại nương theo tướng của Như Lai, bậc khéo điều phục được tất cả, vì các Bồ-tát mà tuyên nói pháp môn "kho trí" về lý thú rất sâu của Bát-nhã ba-la-mật-đa, thâu nhận trí bí mật để điều phục hữu tình. Đó là: tính bình đẳng của tất cả hữu tình chính là tính bình đẳng của sự giận dữ. Tính điều phục của tất cả hữu tình chính là tính điều phục của sự giận dữ. Tính pháp chân thật của tất cả hữu tình chính là tính pháp chân thật của sự giận dữ. Tính chân như của tất cả hữu tình chính là tính chân như của sự giận dữ. Tính pháp giới của tất cả hữu tình chính là tính pháp giới của sự giận dữ. Tính lìa sinh khởi của tất cả hữu tình chính là tính lìa sinh khởi của sự giận dữ. Tính thực tế của tất cả hữu tình chính là tính thực tế của sự giận dữ. Tính vốn không của tất cả hữu tình chính là tính vốn không của sự giận dữ. Tính vô tướng của tất cả hữu tình chính là tính vô tướng của sự giận dữ. Tính vô nguyện của tất cả hữu tình chính là tính vô nguyện của sự giận dữ. Tính xa lìa của tất cả hữu tình chính là tính xa lìa của sự giận dữ. Tính vắng lặng của tất cả hữu tình chính là tính vắng lặng của sự giận dữ. Tính không thể nắm bắt của tất cả hữu tình chính là tính không thể nắm bắt của sự giận dữ. Tính không có gì của tất cả hữu tình chính là tính không có gì của sự giận dữ. Tính khó nghĩ bàn của tất cả hữu tình chính là tính khó nghĩ bàn của sự giận dữ. Tính không hý luận của tất cả hữu tình chính là tính không hý luận của sự giận dữ. Tính như kim cương của tất cả hữu tình chính là tính như kim cương của sự giận dữ. Vì sao vậy? Vì tính điều phục chân thật của tất cả hữu tình chính là Vô thượng chính đẳng bồ-đề, cũng là Bát-nhã ba-la-mật-đa, cũng là Nhất thiết trí trí (trí của bậc biết tất cả, tức trí tuệ của Phật) của chư Phật.

 Phật nói xong pháp "kho trí" về lý thú rất sâu, khéo điều phục như thế, bèn bảo các vị Bồ-tát Kim Cương Thủ v.v. rằng: Nếu ai được nghe pháp môn "kho trí" về lý thú Bát-nhã điều phục như thế, tin hiểu, thụ trì, đọc tụng, tu tập, thì tự điều phục được những lỗi như giận dữ, cũng điều phục được tất cả hữu tình, thường sinh vào thiện thú, hưởng mọi niềm vui nhiệm mầu; ngay đời này kẻ thù đều khởi lòng thương; khéo tu hành các hạnh Bồ-tát, mau chứng Vô thượng chính đẳng bồ-đề.

 Bấy giờ đức Thế Tôn lại nương theo tướng của Như Lai, bậc khéo xác lập pháp bình đẳng về tính, vì các Bồ-tát mà tuyên nói pháp môn tối thắng về lý thú rất sâu của tính tất cả pháp trong Bát-nhã ba-la-mật-đa. Đó là: vì tính của tất cả hữu tình bình đẳng, nên Bát-nhã ba-la-mật-đa rất sâu cũng có tính bình đẳng. Vì tính của tất cả pháp bình đẳng, nên Bát-nhã ba-la-mật-đa rất sâu cũng có tính bình đẳng. Vì tính của tất cả hữu tình là điều phục, nên Bát-nhã ba-la-mật-đa rất sâu cũng có tính điều phục. Vì tính của tất cả pháp là điều phục, nên Bát-nhã ba-la-mật-đa rất sâu cũng có tính điều phục. Vì tất cả hữu tình có nghĩa chân thật, nên Bát-nhã ba-la-mật-đa rất sâu cũng có nghĩa chân thật. Vì tất cả pháp có nghĩa chân thật, nên Bát-nhã ba-la-mật-đa rất sâu cũng có nghĩa chân thật. Vì tất cả hữu tình chính là chân như, nên Bát-nhã ba-la-mật-đa rất sâu cũng chính là chân như. Vì tất cả pháp chính là chân như, nên Bát-nhã ba-la-mật-đa rất sâu cũng chính là chân như. Vì tất cả hữu tình chính là pháp giới, nên Bát-nhã ba-la-mật-đa rất sâu cũng chính là pháp giới. Vì tất cả pháp chính là pháp giới, nên Bát-nhã ba-la-mật-đa rất sâu cũng chính là pháp giới. Vì tất cả hữu tình chính là pháp tính, nên Bát-nhã ba-la-mật-đa rất sâu cũng chính là pháp tính. Vì tất cả pháp chính là pháp tính, nên Bát-nhã ba-la-mật-đa rất sâu cũng chính là pháp tính. Vì tất cả hữu tình chính là thực tế, nên Bát-nhã ba-la-mật-đa rất sâu cũng chính là thực tế. Vì tất cả pháp chính là thực tế, nên Bát-nhã ba-la-mật-đa rất sâu cũng chính là thực tế. Vì tất cả hữu tình chính là vốn không, nên Bát-nhã ba-la-mật-đa rất sâu cũng chính là vốn không. Vì tất cả pháp chính là vốn không, nên Bát-nhã ba-la-mật-đa rất sâu cũng chính là vốn không. Vì tất cả hữu tình chính là vô tướng, nên Bát-nhã ba-la-mật-đa rất sâu cũng chính là vô tướng. Vì tất cả pháp chính là vô tướng, nên Bát-nhã ba-la-mật-đa rất sâu cũng chính là vô tướng. Vì tất cả hữu tình chính là vô nguyện, nên Bát-nhã ba-la-mật-đa rất sâu cũng chính là vô nguyện. Vì tất cả pháp chính là vô nguyện, nên Bát-nhã ba-la-mật-đa rất sâu cũng chính là vô nguyện. Vì tất cả hữu tình chính là xa lìa, nên Bát-nhã ba-la-mật-đa rất sâu cũng chính là xa lìa. Vì tất cả pháp chính là xa lìa, nên Bát-nhã ba-la-mật-đa rất sâu cũng chính là xa lìa. Vì tất cả hữu tình chính là vắng lặng, nên Bát-nhã ba-la-mật-đa rất sâu cũng chính là vắng lặng. Vì tất cả pháp chính là vắng lặng, nên Bát-nhã ba-la-mật-đa rất sâu cũng chính là vắng lặng.

 Vì tất cả hữu tình không thể nắm bắt, nên Bát-nhã ba-la-mật-đa rất sâu cũng không thể nắm bắt. Vì tất cả pháp không thể nắm bắt, nên Bát-nhã ba-la-mật-đa rất sâu cũng không thể nắm bắt. Vì tất cả hữu tình không có gì, nên Bát-nhã ba-la-mật-đa rất sâu cũng không có gì. Vì tất cả pháp không có gì, nên Bát-nhã ba-la-mật-đa rất sâu cũng không có gì. Vì tất cả hữu tình không thể nghĩ bàn, nên Bát-nhã ba-la-mật-đa rất sâu cũng không thể nghĩ bàn. Vì tất cả pháp không thể nghĩ bàn, nên Bát-nhã ba-la-mật-đa rất sâu cũng không thể nghĩ bàn. Vì tất cả hữu tình không có hý luận, nên Bát-nhã ba-la-mật-đa rất sâu cũng không có hý luận. Vì tất cả pháp không có hý luận, nên Bát-nhã ba-la-mật-đa rất sâu cũng không có hý luận. Vì tất cả hữu tình không có bờ bến, nên Bát-nhã ba-la-mật-đa rất sâu cũng không có bờ bến. Vì tất cả pháp không có bờ bến, nên Bát-nhã ba-la-mật-đa rất sâu cũng không có bờ bến. Vì tất cả hữu tình có tác dụng, nên biết Bát-nhã ba-la-mật-đa cũng có tác dụng. Vì tất cả pháp có tác dụng, nên biết Bát-nhã ba-la-mật-đa cũng có tác dụng.

 Phật nói xong pháp tối thắng về lý thú rất sâu của tính bình đẳng về tính như thế, bèn bảo các vị Bồ-tát Kim Cương Thủ v.v. rằng: Nếu ai được nghe pháp môn tối thắng về lý thú Bát-nhã bình đẳng như thế, tin hiểu, thụ trì, đọc tụng, tu tập, thì thông đạt được Bát-nhã ba-la-mật-đa rất sâu, tức pháp tính bình đẳng; đối với các pháp và các hữu tình, tâm không vướng ngại; mau chứng Vô thượng chính đẳng bồ-đề.

 Bấy giờ đức Thế Tôn lại nương theo tướng của Như Lai, bậc giữ gìn pháp kho tàng, vì các Bồ-tát mà tuyên nói pháp môn "kho thù thắng" về lý thú rất sâu của Bát-nhã ba-la-mật-đa, rằng tất cả hữu tình đều được giữ gìn trùm khắp. Đó là: tất cả hữu tình đều là Như Lai tạng (kho chứa Như Lai, tức trong mỗi chúng sinh vốn có sẵn tính Phật), vì tự thể của Bồ-tát Phổ Hiền trùm khắp. Tất cả hữu tình đều là kho kim cương, vì được kho kim cương rưới nước quán đảnh lên. Tất cả hữu tình đều là kho chính pháp, vì tất cả đều theo lời nói chân chính mà chuyển vận. Tất cả hữu tình đều là kho nghiệp nhiệm mầu, vì là chỗ nương của mọi sự nghiệp và mọi sự gắng sức tu hành.

 Phật nói xong pháp "kho thù thắng" về lý thú rất sâu của sự giữ gìn hữu tình như thế, bèn bảo các vị Bồ-tát Kim Cương Thủ v.v. rằng: Nếu ai được nghe pháp môn "kho thù thắng" về lý thú Bát-nhã trùm khắp như thế, tin hiểu, thụ trì, đọc tụng, tu tập, thì thông đạt được pháp tính của kho thù thắng, mau chứng Vô thượng chính đẳng bồ-đề.

 Bấy giờ đức Thế Tôn lại nương theo tướng của Như Lai, bậc rốt ráo, đạt pháp không bờ bến, vì các Bồ-tát mà tuyên nói pháp môn kim cương về sự bình đẳng của pháp và nghĩa được giữ gìn rốt ráo trong Bát-nhã ba-la-mật-đa. Đó là: vì Bát-nhã ba-la-mật-đa rất sâu không có biên giới, nên tất cả Như Lai cũng không có biên giới. Vì Bát-nhã ba-la-mật-đa rất sâu không có bờ cuối, nên tất cả Như Lai cũng không có bờ cuối. Vì Bát-nhã ba-la-mật-đa rất sâu là một vị (đồng một bản chất), nên tất cả pháp cũng là một vị. Vì Bát-nhã ba-la-mật-đa rất sâu là rốt ráo, nên tất cả pháp cũng là rốt ráo.

 Phật nói xong pháp kim cương về lý thú rốt ráo, không biên giới, không bờ cuối như thế, bèn bảo các vị Bồ-tát Kim Cương Thủ v.v. rằng: Nếu ai được nghe pháp môn kim cương về lý thú Bát-nhã rốt ráo như thế, tin hiểu, thụ trì, đọc tụng, tu tập, thì mọi pháp chướng ngại đều tiêu trừ hết, chắc chắn được tính Chấp Kim Cương của Như Lai, mau chứng Vô thượng chính đẳng bồ-đề.

 Bấy giờ đức Thế Tôn lại nương theo tướng của Biến Chiếu Như Lai, vì các Bồ-tát mà tuyên nói pháp môn cao tột về lý thú rất sâu, tối thắng bậc nhất ở cả giai đoạn đầu, giữa và cuối, trong Bát-nhã ba-la-mật-đa, giúp đạt được pháp tính bí mật của chư Như Lai, tính không hý luận của tất cả pháp, và pháp tính kim cương của thần chú Đại Lạc Kim Cương Bất Không (thần chú "Niềm vui lớn, vững như kim cương, không hề luống uổng"). Đó là: sự thành tựu tối thắng của đại tham v.v. làm cho đại Bồ-tát được thành tựu tối thắng của niềm vui lớn. Sự thành tựu tối thắng của niềm vui lớn làm cho đại Bồ-tát được thành tựu tối thắng của sự giác ngộ lớn của tất cả Như Lai. Sự thành tựu tối thắng của sự giác ngộ lớn của tất cả Như Lai làm cho đại Bồ-tát được thành tựu tối thắng của việc hàng phục tất cả đại ma. Sự thành tựu tối thắng của việc hàng phục tất cả đại ma làm cho đại Bồ-tát được thành tựu tối thắng của sự tự tại lớn lao trùm khắp ba cõi. Sự thành tựu tối thắng của sự tự tại lớn lao trùm khắp ba cõi làm cho đại Bồ-tát có thể không sót một ai, cứu vớt cõi hữu tình, làm lợi ích và an vui cho tất cả hữu tình, được thành tựu tối thắng của niềm vui lớn rốt ráo.

 Vì sao vậy? Vì cho đến hễ còn chỗ sinh tử trôi lăn, thì bậc có trí thù thắng đến tận đó vẫn luôn dùng pháp không gì sánh bằng để làm lợi ích cho hữu tình, không vào tịch diệt (Niết-bàn, sự dứt hẳn sinh tử). Lại dùng Bát-nhã ba-la-mật-đa và phương tiện thiện xảo (sự khéo léo dùng những cách thích hợp để giáo hóa) mà xây dựng trí thù thắng, khéo làm xong mọi sự nghiệp thanh tịnh, làm cho các cõi hữu (các cõi tồn tại trong luân hồi) đều được thanh tịnh. Lại dùng tham v.v. để điều phục thế gian, khắp mọi nơi, mọi lúc, cho đến các cõi hữu, đều làm cho thanh tịnh, tự nhiên được điều phục. Lại như hoa sen, hình sắc sáng sạch, không bị mọi vật nhơ làm nhiễm ô; cũng vậy, tham v.v. làm lợi ích cho thế gian, dù ở giữa lỗi lầm, có lỗi lầm, mà luôn không bị nhiễm ô (?). Lại nữa, đại tham v.v. có thể đạt được niềm vui lớn thanh tịnh, của cải lớn, sự tự tại trong ba cõi, và luôn làm lợi ích cho hữu tình một cách bền vững.

 Bấy giờ Như Lai liền nói thần chú:

 Nạp mộ bạc-già phiệt-đế (1), bát-lạt-nhưỡng ba-la-nhị-đa-duệ (2), bạc-để (chữ "để" đọc theo cách ghép âm Đinh–Lý) phiệt-sát (chữ "sát" đọc theo cách ghép âm Thất–Cát) la-duệ (3), yểm bả-lý-nhị-đa cũ-noa-duệ (4), tát-phược đát-tha-yết-đa bả-lý bố-thị-đa-duệ (5), tát-phược đát-tha-yết-đa nô-nhưỡng-đa nô-nhưỡng-đa bật-nhưỡng-đa-duệ (6), đát-điệt-tha (7), bát-lạt-hê (?) (chữ "hê" đọc theo cách ghép âm Nhất–Đệ) bát-lạt-hê (8), mạc-ha bát-lạt-hê (9), bát-lạt-nhưỡng bà-sa yết-lệ (10), bát-lạt-nhưỡng lộ-ca yết-lệ (11), án-đà-ca-la tỳ-đàm mạt-nê (12), tất-đệ (13), tô-tất-đệ (14), tất-điện-đô mạn bạc-già phiệt-để (15), tát-phòng-già tôn-đạt-lệ (16), bạc-để phiệt-sát-lệ (17), bát-lạt sa-lý-đa hát-tất-đế (18), tham-ma thấp-phược bà-yết-lệ (19), bột-đà (?) bột-đà (20), tất-đà (?) tất-đà (21), kiếm-ba kiếm-ba (22), chiết-la chiết-la (23), hạt-la-phược hạt-la-phược (24), a-yết-xa a-yết-xa (25), bạc-già phiệt-để (26), ma tỳ-lạm-bà (27), sa-ha (28).

 Thần chú như thế, ba đời chư Phật đều cùng tuyên nói, cùng che chở, ghi nhớ. Người thụ trì được thì mọi chướng ngại đều diệt, mọi điều mong muốn trong lòng không gì không thành, mau chứng Vô thượng chính đẳng bồ-đề. Bấy giờ Như Lai lại nói thần chú:

 Nạp mộ bạc-già phiệt-đế (1), bát-lạt-nhưỡng ba-la-nhị-đa-du (2), đát-điệt-tha (3), mâu-ni đạt-mê (?) (4), tăng-yết-lạc-ha đạt-mê (5), át-nô-yết-lạc-ha đạt-mê (6), tỳ-mục-để đạt-mê (7), tát-đà-nô-yết-lạc-ha đạt-mê (8), phệ-thất-lạc-mạt-noa đạt-mê (9), tham-mạn-đa-nô bả-lý-phiệt-lạt-đát-na đạt-mê (10), cũ-noa tăng-yết-lạc-ha đạt-mê (11), tát-phược-ca-la bả-lý-ba-lạt-na đạt-mê (12), sa-ha (13).

 Thần chú như thế là mẹ của chư Phật. Người tụng trì được thì mọi tội đều diệt, thường thấy chư Phật, được túc trụ trí (trí biết rõ các đời trước), mau chứng Vô thượng chính đẳng bồ-đề. Bấy giờ Như Lai lại nói thần chú:

 Nạp mộ bạc-già phiệt-đế (1),

 bát-lạt-nhưỡng ba-la-nhị-đa-du (2), đát-điệt-tha (3),

 thất-lệ-duệ (4),

 thất-lệ-duệ (5),

 thất-lệ-duệ (6),

 thất-lệ-duệ-tế (7), sa-ha (8).

 Thần chú như thế có uy lực lớn. Người thụ trì được thì nghiệp chướng tiêu trừ, chính pháp đã nghe đều ghi nhớ giữ gìn không quên, mau chứng Vô thượng chính đẳng bồ-đề.

 Bấy giờ đức Thế Tôn nói chú xong, bảo các vị Bồ-tát Kim Cương Thủ v.v. rằng: Nếu các hữu tình mỗi sáng sớm hết lòng nghe và tụng pháp môn tối thắng về lý thú rất sâu của Bát-nhã ba-la-mật-đa như thế, không gián đoạn, thì mọi nghiệp chướng ác đều được tiêu diệt, mọi niềm vui thù thắng thường hiện ra trước mắt; ngay trong thân này chắc chắn được thần chú Đại Lạc Kim Cương Bất Không, rốt ráo thành tựu trọn vẹn sự thành tựu tối thắng bí mật kim cương của tất cả Như Lai, không lâu sẽ được địa vị Đại Chấp Kim Cương (bậc lớn cầm chày kim cương) và tính Như Lai.

 Nếu loài hữu tình nào chưa từng trồng nhiều căn lành nơi nhiều đức Phật, chưa từng phát nguyện lớn từ lâu, thì đối với pháp môn tối thắng về lý thú rất sâu của Bát-nhã ba-la-mật-đa này, không thể nghe, biên chép, đọc tụng, cúng dường, cung kính, suy nghĩ, tu tập được. Phải là người đã trồng nhiều căn lành nơi nhiều đức Phật, đã phát nguyện lớn từ lâu, mới có thể đối với pháp môn tối thắng về lý thú rất sâu này, dù chỉ nghe được một câu, một chữ; huống chi là đọc tụng, thụ trì đầy đủ. Nếu các hữu tình đã cúng dường, cung kính, tôn trọng, ngợi khen số đức Phật nhiều như số câu-chi (mười triệu) na-dữu-đa (một con số cực lớn) bằng tám mươi lần số cát sông Căng-già (sông Hằng), thì mới được nghe đầy đủ lý thú rất sâu của Bát-nhã ba-la-mật-đa này.

 Nếu ở nơi nào kinh này được lưu hành, thì tất cả chư thiên, loài người, a-tố-lạc (A-tu-la, loài thần hay giận dữ, thường giao chiến với chư thiên) v.v. đều nên cúng dường như cúng dường chế-đa (tháp thờ) của Phật. Ai mang kinh này trên mình hay cầm trong tay, thì chư thiên, loài người v.v. đều nên lễ kính. Nếu loài hữu tình nào thụ trì kinh này, thì trong nhiều câu-chi kiếp được túc trụ trí, thường siêng năng tinh tiến tu các pháp lành; ác ma và ngoại đạo (người theo đạo khác ngoài Phật pháp) không thể ngăn trở; Tứ Đại Thiên Vương (bốn vị vua trời giữ gìn bốn phương thế gian) và các chúng trời khác thường theo che chở, chưa từng rời bỏ dù trong chốc lát; trọn không chết bất đắc kỳ tử, không oan uổng gặp tai họa suy hoại; chư Phật, Bồ-tát thường cùng hộ trì, làm cho mọi lúc điều lành tăng, điều ác diệt; được tùy nguyện sinh về các cõi Phật; cho đến khi thành bồ-đề không đọa vào ác thú. Các loài hữu tình thụ trì kinh này chắc chắn được lợi ích và công đức thù thắng không bờ bến; nay Ta chỉ nói sơ lược một phần nhỏ như thế.

 Khi ấy đức Bạc-già-phạm nói kinh này xong, các đại Bồ-tát Kim Cương Thủ v.v. cùng các chúng trời khác, nghe Phật dạy đều rất vui mừng, tin nhận và vâng theo thực hành.

 Kinh Đại Bát-nhã ba-la-mật-đa, quyển thứ năm trăm bảy mươi tám.

 Kinh Đại Bát-nhã ba-la-mật-đa.

◄ Trước Sau ►

Quay lại danh sách thiên · Giỏ video