Thiên 79 — Hội 1 · Phẩm 18 Vô sở đắc · phần 8

 Phần đầu, phẩm "Không có gì để nắm bắt", thứ mười tám, đoạn tám.

 Này Xá-lợi-tử (đệ tử lớn của Đức Phật, nổi tiếng trí tuệ bậc nhất)! Bố thí ba-la-mật-đa (ba-la-mật-đa: hạnh tu hoàn hảo đưa người từ bờ mê sang bờ giác ngộ; bố thí: đem của cải, giáo pháp, sự che chở trao cho người khác) không phải là ngã (cái "tôi" thường còn, tự làm chủ), và cũng không hề tan mất. Tịnh giới (giữ giới luật trong sạch), an nhẫn (nhẫn nhịn, chịu đựng), tinh tấn (siêng năng không lười), tĩnh lự (thiền định, lắng tâm suy xét) và bát-nhã (trí tuệ thấy rõ thật tướng của mọi sự) ba-la-mật-đa không phải là ngã, và cũng không hề tan mất.

 Này Xá-lợi-tử! Tứ tĩnh lự (bốn tầng thiền định thuộc cõi Sắc, tức cõi có thân hình vi tế) không phải là ngã, và cũng không hề tan mất. Tứ vô lượng (bốn tâm rộng lớn không bờ bến: từ, bi, hỷ, xả) và tứ vô sắc định (bốn tầng định thuộc cõi Vô Sắc, tức cõi không còn thân hình: Không vô biên xứ, Thức vô biên xứ, Vô sở hữu xứ, Phi tưởng phi phi tưởng xứ) không phải là ngã, và cũng không hề tan mất.

 Này Xá-lợi-tử! Bát giải thoát (tám pháp quán định giúp tâm thoát khỏi sự trói buộc vào hình sắc và cảm thọ) không phải là ngã, và cũng không hề tan mất. Bát thắng xứ (tám pháp quán giúp làm chủ, vượt thắng đối tượng quán), cửu thứ đệ định (chín tầng định nối tiếp nhau theo thứ tự, từ thấp lên cao không gián đoạn) và thập biến xứ (mười pháp quán một đối tượng như đất, nước, lửa, gió, xanh, vàng, đỏ, trắng, hư không, thức, trùm khắp mọi nơi) không phải là ngã, và cũng không hề tan mất.

 Này Xá-lợi-tử! Tứ niệm trụ (bốn chỗ đặt tâm chú ý tỉnh giác: quán thân, quán cảm thọ, quán tâm, quán các pháp) không phải là ngã, và cũng không hề tan mất. Tứ chánh đoạn (bốn sự nỗ lực đúng đắn: dứt điều ác đã sinh, ngăn điều ác chưa sinh, làm cho điều thiện chưa sinh được sinh, làm cho điều thiện đã sinh thêm lớn), tứ thần túc (bốn nền tảng của năng lực định và thần thông: ý muốn, siêng năng, tâm chuyên chú, quán xét), ngũ căn (năm gốc rễ của điều lành: lòng tin, siêng năng, chú tâm, định, trí tuệ), ngũ lực (năm sức mạnh do năm gốc rễ ấy lớn mạnh mà thành), thất đẳng giác chi (bảy yếu tố đưa đến giác ngộ: chú tâm, phân biệt pháp, siêng năng, hoan hỷ, nhẹ nhàng an ổn, định, buông xả) và bát thánh đạo chi (tám nhánh của con đường bậc thánh: thấy đúng, nghĩ đúng, nói đúng, làm đúng, sống đúng, siêng năng đúng, chú tâm đúng, định đúng) không phải là ngã, và cũng không hề tan mất.

 Này Xá-lợi-tử! Không giải thoát môn (cửa giải thoát do quán thấy mọi pháp đều trống rỗng, không có thực thể) không phải là ngã, và cũng không hề tan mất. Vô tướng giải thoát môn (cửa giải thoát do quán thấy mọi pháp không có hình tướng cố định) và vô nguyện giải thoát môn (cửa giải thoát do không còn mong cầu, mưu tính điều gì) không phải là ngã, và cũng không hề tan mất.

 Này Xá-lợi-tử! Ngũ nhãn (năm loại mắt: mắt thịt, mắt trời, mắt tuệ, mắt pháp, mắt Phật) không phải là ngã, và cũng không hề tan mất. Lục thần thông (sáu năng lực siêu phàm: biến hóa, nghe xa, thấy xa, biết tâm người, biết đời trước, dứt sạch phiền não) không phải là ngã, và cũng không hề tan mất.

 Này Xá-lợi-tử! Phật thập lực (mười năng lực trí tuệ đặc biệt của Phật, như biết rõ điều gì hợp lẽ, điều gì không hợp lẽ, biết rõ nghiệp báo…) không phải là ngã, và cũng không hề tan mất. Tứ vô sở úy (bốn điều Phật hoàn toàn không e sợ khi thuyết pháp giữa đại chúng), tứ vô ngại giải (bốn tài hiểu biết và giảng giải không bị trở ngại: về giáo pháp, về ý nghĩa, về ngôn từ, về biện thuyết), đại từ (lòng thương rộng lớn ban vui cho chúng sinh), đại bi (lòng thương rộng lớn cứu khổ cho chúng sinh), đại hỷ (niềm vui rộng lớn khi thấy chúng sinh được an vui), đại xả (sự buông xả, đối xử bình đẳng với mọi chúng sinh) và mười tám pháp bất cộng của Phật (mười tám phẩm chất riêng chỉ Phật mới có, không chung với các bậc khác) không phải là ngã, và cũng không hề tan mất.

 Này Xá-lợi-tử! Nhất thiết trí (trí biết tổng quát rằng mọi pháp đều là không, là trí của hàng Thanh văn và Độc giác) không phải là ngã, và cũng không hề tan mất. Đạo tướng trí (trí biết rõ mọi con đường tu hành để dẫn dắt chúng sinh, là trí của Bồ-tát) và nhất thiết tướng trí (trí biết trọn vẹn, tường tận mọi tướng trạng của tất cả các pháp, là trí của Phật) không phải là ngã, và cũng không hề tan mất.

 Này Xá-lợi-tử! Vô vong thất pháp (phẩm chất không bao giờ quên sót điều gì) không phải là ngã, và cũng không hề tan mất. Hằng trụ xả tánh (tính luôn an trú trong sự buông xả, bình thản trước mọi cảnh) không phải là ngã, và cũng không hề tan mất.

 Này Xá-lợi-tử! Tất cả các đà-la-ni môn (các pháp môn tổng trì: năng lực ghi nhớ, nắm giữ trọn vẹn giáo pháp không để quên mất) không phải là ngã, và cũng không hề tan mất. Tất cả các tam-ma-địa môn (các pháp môn định: tâm chuyên chú vào một đối tượng không tán loạn) không phải là ngã, và cũng không hề tan mất.

 Này Xá-lợi-tử! Cực hỷ địa (bậc thứ nhất trong mười bậc tu của Bồ-tát: vui mừng tột độ khi mới chứng ngộ chân lý) không phải là ngã, và cũng không hề tan mất. Ly cấu địa (bậc thứ hai: lìa mọi nhơ bẩn, giới hạnh trong sạch), Phát quang địa (bậc thứ ba: phát ra ánh sáng trí tuệ), Diệm tuệ địa (bậc thứ tư: trí tuệ rực cháy như lửa đốt sạch phiền não), Cực nan thắng địa (bậc thứ năm: chỗ rất khó vượt qua), Hiện tiền địa (bậc thứ sáu: trí tuệ hiện rõ ngay trước mắt), Viễn hành địa (bậc thứ bảy: đi rất xa trên đường tu), Bất động địa (bậc thứ tám: tâm không còn lay động), Thiện tuệ địa (bậc thứ chín: trí tuệ khéo léo giảng nói giáo pháp) và Pháp vân địa (bậc thứ mười: trí tuệ che trùm như đám mây lớn tuôn mưa giáo pháp) không phải là ngã, và cũng không hề tan mất.

 Này Xá-lợi-tử! Dị sinh địa (bậc của phàm phu, người còn trôi lăn trong sinh tử) không phải là ngã, và cũng không hề tan mất. Chủng tánh địa (bậc người đã có hạt giống của bậc thánh), đệ bát địa (bậc thứ tám tính ngược từ quả A-la-hán, tức bậc đang hướng đến quả thánh đầu tiên), cụ kiến địa (bậc đã thấy đủ chân lý, tức quả Dự lưu — mới vào dòng thánh), bạc địa (bậc phiền não đã mỏng, tức quả Nhất lai — chỉ còn trở lại cõi đời một lần), ly dục địa (bậc đã lìa ham muốn cõi Dục, tức quả Bất hoàn — không còn trở lại cõi này), dĩ biện địa (bậc việc tu đã làm xong, tức quả A-la-hán), độc giác địa (bậc Độc giác, tự mình giác ngộ không cần thầy), bồ-tát địa (bậc Bồ-tát, người tu cầu giác ngộ để cứu độ mọi chúng sinh) và như lai địa (bậc Như Lai, tức Phật) không phải là ngã, và cũng không hề tan mất.

 Này Xá-lợi-tử! Thanh văn thừa (cỗ xe, tức con đường tu của những người nghe lời Phật dạy mà giác ngộ, cầu giải thoát cho riêng mình) không phải là ngã, và cũng không hề tan mất. Độc giác thừa (con đường tu của bậc tự mình giác ngộ) và Đại thừa (cỗ xe lớn, con đường tu cầu thành Phật để cứu độ tất cả chúng sinh) không phải là ngã, và cũng không hề tan mất.

 Này Xá-lợi-tử! Vì lý do ấy nên tôi nói rằng: các pháp (mọi sự vật, hiện tượng) cũng đều như vậy, hoàn toàn không có tự tánh (bản chất riêng tự có, cố định, không phụ thuộc vào gì khác).

 Lại nữa, này Xá-lợi-tử! Các pháp vốn tịch tĩnh (vắng lặng, không xao động, không sinh không diệt) cũng không hề tan mất. Vì sao vậy? Vì pháp đã tịch tĩnh thì bản tính vốn không có sự cùng tận.

 Bấy giờ Xá-lợi-tử hỏi Thiện Hiện (tức tôn giả Tu-bồ-đề, đệ tử của Phật, nổi tiếng hiểu lý "không" bậc nhất): "Pháp nào tịch tĩnh mà cũng không hề tan mất?" Thiện Hiện đáp:

 "Này Xá-lợi-tử! Sắc (thân thể và mọi hình thể vật chất) tịch tĩnh, cũng không hề tan mất. Thọ (cảm giác vui, khổ, không vui không khổ), tưởng (sự nhận biết hình ảnh, khái niệm), hành (các hoạt động tạo tác của tâm như ý muốn, toan tính) và thức (sự phân biệt, nhận biết) tịch tĩnh, cũng không hề tan mất.

 Này Xá-lợi-tử! Nhãn xứ (mắt, xét như chỗ nương sinh ra sự thấy biết) tịch tĩnh, cũng không hề tan mất. Nhĩ xứ, tỷ xứ, thiệt xứ, thân xứ, ý xứ (tai, mũi, lưỡi, thân, ý — cùng với mắt là sáu giác quan bên trong) tịch tĩnh, cũng không hề tan mất.

 Này Xá-lợi-tử! Sắc xứ (hình sắc mà mắt thấy) tịch tĩnh, cũng không hề tan mất. Thanh xứ, hương xứ, vị xứ, xúc xứ, pháp xứ (âm thanh, mùi, vị, vật chạm vào thân, và các đối tượng của ý — cùng với hình sắc là sáu đối tượng bên ngoài) tịch tĩnh, cũng không hề tan mất.

 Này Xá-lợi-tử! Nhãn giới (mắt, xét như một yếu tố cấu thành sự nhận biết) tịch tĩnh, cũng không hề tan mất. Sắc giới (hình sắc mà mắt thấy, xét như một yếu tố; không phải là cõi Sắc), nhãn thức giới (cái biết phát sinh nơi mắt), cùng nhãn xúc (sự tiếp xúc giữa mắt, hình sắc và cái biết của mắt) và các thọ do nhãn xúc làm duyên mà sinh ra (các cảm giác vui, khổ, không vui không khổ phát sinh nhờ sự tiếp xúc ấy) tịch tĩnh, cũng không hề tan mất.

 Này Xá-lợi-tử! Nhĩ giới (tai) tịch tĩnh, cũng không hề tan mất. Thanh giới (âm thanh), nhĩ thức giới (cái biết nơi tai), cùng nhĩ xúc và các thọ do nhĩ xúc làm duyên mà sinh ra tịch tĩnh, cũng không hề tan mất.

 Này Xá-lợi-tử! Tỷ giới (mũi) tịch tĩnh, cũng không hề tan mất. Hương giới (mùi), tỷ thức giới (cái biết nơi mũi), cùng tỷ xúc và các thọ do tỷ xúc làm duyên mà sinh ra tịch tĩnh, cũng không hề tan mất.

 Này Xá-lợi-tử! Thiệt giới (lưỡi) tịch tĩnh, cũng không hề tan mất. Vị giới (vị), thiệt thức giới (cái biết nơi lưỡi), cùng thiệt xúc và các thọ do thiệt xúc làm duyên mà sinh ra tịch tĩnh, cũng không hề tan mất.

 Này Xá-lợi-tử! Thân giới (thân) tịch tĩnh, cũng không hề tan mất. Xúc giới (vật chạm vào thân), thân thức giới (cái biết nơi thân), cùng thân xúc và các thọ do thân xúc làm duyên mà sinh ra tịch tĩnh, cũng không hề tan mất.

 Này Xá-lợi-tử! Ý giới (ý) tịch tĩnh, cũng không hề tan mất. Pháp giới (ở đây là các đối tượng của ý như ý niệm, khái niệm), ý thức giới (cái biết nơi ý), cùng ý xúc và các thọ do ý xúc làm duyên mà sinh ra tịch tĩnh, cũng không hề tan mất.

 Này Xá-lợi-tử! Địa giới (yếu tố đất, tính cứng chắc) tịch tĩnh, cũng không hề tan mất. Thủy giới (yếu tố nước, tính ướt), hỏa giới (yếu tố lửa, tính nóng), phong giới (yếu tố gió, tính chuyển động), không giới (yếu tố khoảng trống) và thức giới (yếu tố nhận biết) tịch tĩnh, cũng không hề tan mất.

 Này Xá-lợi-tử! Khổ thánh đế (chân lý cao quý về khổ: đời sống là khổ) tịch tĩnh, cũng không hề tan mất. Tập thánh đế (chân lý về nguyên nhân của khổ), Diệt thánh đế (chân lý về sự chấm dứt khổ) và Đạo thánh đế (chân lý về con đường đưa đến chấm dứt khổ) tịch tĩnh, cũng không hề tan mất.

 Này Xá-lợi-tử! Vô minh (sự mê lầm, không thấy rõ chân lý — mắt xích đầu tiên trong mười hai khâu nhân duyên của vòng sinh tử) tịch tĩnh, cũng không hề tan mất. Hành (các hành động tạo nghiệp), thức (thức tái sinh), danh sắc (tinh thần và thể xác mới hình thành), lục xứ (sáu giác quan), xúc (sự tiếp xúc), thọ (cảm giác), ái (sự khao khát, ham muốn), thủ (sự bám giữ), hữu (sự hình thành đời sống mới do nghiệp), sinh (sự ra đời), lão tử (già và chết), cùng sầu, than, khổ, ưu, não (buồn rầu, than khóc, đau đớn, lo lắng, phiền muộn) tịch tĩnh, cũng không hề tan mất.

 Này Xá-lợi-tử! Nội không (sáu giác quan bên trong đều không có thực thể) tịch tĩnh, cũng không hề tan mất. Ngoại không (sáu đối tượng bên ngoài đều không), nội ngoại không (cả trong lẫn ngoài đều không), không không (chính cái "không" cũng là không), đại không (mười phương rộng lớn cũng không), thắng nghĩa không (chân lý tối thượng, tức Niết-bàn, cũng không), hữu vi không (các pháp do nhân duyên tạo tác đều không), vô vi không (các pháp không do tạo tác cũng không), tất cánh không (rốt ráo hoàn toàn là không), vô tế không (không có điểm khởi đầu và kết thúc nên là không), tán không (các pháp do hợp lại mà có, rồi sẽ rời tan, nên là không), vô biến dị không (cái được cho là không đổi khác cũng là không), bản tánh không (bản tính của các pháp vốn là không), tự tướng không (tướng trạng riêng của mỗi pháp là không), cộng tướng không (tướng trạng chung của các pháp là không), nhất thiết pháp không (tất cả các pháp đều không), bất khả đắc không (không thể nắm bắt được gì, nên là không), vô tánh không (cái không có tự tánh cũng là không), tự tánh không (tự tánh vốn là không) và vô tánh tự tánh không (cả cái không có tự tánh lẫn tự tánh đều là không) tịch tĩnh, cũng không hề tan mất.

 Này Xá-lợi-tử! Bố thí ba-la-mật-đa tịch tĩnh, cũng không hề tan mất. Tịnh giới, an nhẫn, tinh tấn, tĩnh lự, bát-nhã ba-la-mật-đa tịch tĩnh, cũng không hề tan mất. Này Xá-lợi-tử! Tứ tĩnh lự tịch tĩnh, cũng không hề tan mất. Tứ vô lượng, tứ vô sắc định tịch tĩnh, cũng không hề tan mất. Này Xá-lợi-tử! Bát giải thoát tịch tĩnh, cũng không hề tan mất. Bát thắng xứ, cửu thứ đệ định, thập biến xứ tịch tĩnh, cũng không hề tan mất.

 Này Xá-lợi-tử! Tứ niệm trụ tịch tĩnh, cũng không hề tan mất. Tứ chánh đoạn, tứ thần túc, ngũ căn, ngũ lực, thất đẳng giác chi, bát thánh đạo chi tịch tĩnh, cũng không hề tan mất. Này Xá-lợi-tử! Không giải thoát môn tịch tĩnh, cũng không hề tan mất. Vô tướng, vô nguyện giải thoát môn tịch tĩnh, cũng không hề tan mất. Này Xá-lợi-tử! Ngũ nhãn tịch tĩnh, cũng không hề tan mất. Lục thần thông tịch tĩnh, cũng không hề tan mất.

 Này Xá-lợi-tử! Phật thập lực tịch tĩnh, cũng không hề tan mất. Tứ vô sở úy, tứ vô ngại giải, đại từ, đại bi, đại hỷ, đại xả, mười tám pháp bất cộng của Phật tịch tĩnh, cũng không hề tan mất. Này Xá-lợi-tử! Nhất thiết trí tịch tĩnh, cũng không hề tan mất. Đạo tướng trí, nhất thiết tướng trí tịch tĩnh, cũng không hề tan mất. Này Xá-lợi-tử! Vô vong thất pháp tịch tĩnh, cũng không hề tan mất. Hằng trụ xả tánh tịch tĩnh, cũng không hề tan mất. Này Xá-lợi-tử! Tất cả các đà-la-ni môn tịch tĩnh, cũng không hề tan mất. Tất cả các tam-ma-địa môn tịch tĩnh, cũng không hề tan mất.

 Này Xá-lợi-tử! Cực hỷ địa tịch tĩnh, cũng không hề tan mất. Ly cấu địa, Phát quang địa, Diệm tuệ địa, Cực nan thắng địa, Hiện tiền địa, Viễn hành địa, Bất động địa, Thiện tuệ địa, Pháp vân địa tịch tĩnh, cũng không hề tan mất. Này Xá-lợi-tử! Dị sinh địa tịch tĩnh, cũng không hề tan mất. Chủng tánh địa, đệ bát địa, cụ kiến địa, bạc địa, ly dục địa, dĩ biện địa, độc giác địa, bồ-tát địa, như lai địa tịch tĩnh, cũng không hề tan mất. Này Xá-lợi-tử! Thanh văn thừa tịch tĩnh, cũng không hề tan mất. Độc giác thừa, Đại thừa tịch tĩnh, cũng không hề tan mất. Này Xá-lợi-tử! Vì lý do ấy nên tôi nói rằng: các pháp cũng đều như vậy, hoàn toàn không có tự tánh.

 Lại nữa, này Xá-lợi-tử! Các pháp vốn viễn ly (xa lìa — tự bản chất đã lìa xa mọi tướng trạng, không dính mắc vào đâu) cũng không hề tan mất. Vì sao vậy? Vì pháp đã viễn ly thì bản tính vốn không có sự cùng tận. Bấy giờ Xá-lợi-tử hỏi Thiện Hiện: "Pháp nào viễn ly mà cũng không hề tan mất?" Thiện Hiện đáp:

 "Này Xá-lợi-tử! Sắc viễn ly, cũng không hề tan mất. Thọ, tưởng, hành, thức viễn ly, cũng không hề tan mất. Này Xá-lợi-tử! Nhãn xứ viễn ly, cũng không hề tan mất. Nhĩ, tỷ, thiệt, thân, ý xứ viễn ly, cũng không hề tan mất. Này Xá-lợi-tử! Sắc xứ viễn ly, cũng không hề tan mất. Thanh, hương, vị, xúc, pháp xứ viễn ly, cũng không hề tan mất.

 Này Xá-lợi-tử! Nhãn giới viễn ly, cũng không hề tan mất. Sắc giới, nhãn thức giới cùng nhãn xúc và các thọ do nhãn xúc làm duyên mà sinh ra viễn ly, cũng không hề tan mất. Này Xá-lợi-tử! Nhĩ giới viễn ly, cũng không hề tan mất. Thanh giới, nhĩ thức giới cùng nhĩ xúc và các thọ do nhĩ xúc làm duyên mà sinh ra viễn ly, cũng không hề tan mất. Này Xá-lợi-tử! Tỷ giới viễn ly, cũng không hề tan mất. Hương giới, tỷ thức giới cùng tỷ xúc và các thọ do tỷ xúc làm duyên mà sinh ra viễn ly, cũng không hề tan mất.

 Này Xá-lợi-tử! Thiệt giới viễn ly, cũng không hề tan mất. Vị giới, thiệt thức giới cùng thiệt xúc và các thọ do thiệt xúc làm duyên mà sinh ra viễn ly, cũng không hề tan mất. Này Xá-lợi-tử! Thân giới viễn ly, cũng không hề tan mất. Xúc giới, thân thức giới cùng thân xúc và các thọ do thân xúc làm duyên mà sinh ra viễn ly, cũng không hề tan mất. Này Xá-lợi-tử! Ý giới viễn ly, cũng không hề tan mất. Pháp giới, ý thức giới cùng ý xúc và các thọ do ý xúc làm duyên mà sinh ra viễn ly, cũng không hề tan mất.

 Này Xá-lợi-tử! Địa giới viễn ly, cũng không hề tan mất. Thủy, hỏa, phong, không, thức giới viễn ly, cũng không hề tan mất. Này Xá-lợi-tử! Khổ thánh đế viễn ly, cũng không hề tan mất. Tập, Diệt, Đạo thánh đế viễn ly, cũng không hề tan mất. Này Xá-lợi-tử! Vô minh viễn ly, cũng không hề tan mất. Hành, thức, danh sắc, lục xứ, xúc, thọ, ái, thủ, hữu, sinh, lão tử, sầu, than, khổ, ưu, não viễn ly, cũng không hề tan mất.

 Này Xá-lợi-tử! Nội không viễn ly, cũng không hề tan mất. Ngoại không, nội ngoại không, không không, đại không, thắng nghĩa không, hữu vi không, vô vi không, tất cánh không, vô tế không, tán không, vô biến dị không, bản tánh không, tự tướng không, cộng tướng không, nhất thiết pháp không, bất khả đắc không, vô tánh không, tự tánh không, vô tánh tự tánh không viễn ly, cũng không hề tan mất.

 Này Xá-lợi-tử! Bố thí ba-la-mật-đa viễn ly, cũng không hề tan mất. Tịnh giới, an nhẫn, tinh tấn, tĩnh lự, bát-nhã ba-la-mật-đa viễn ly, cũng không hề tan mất. Này Xá-lợi-tử! Tứ tĩnh lự viễn ly, cũng không hề tan mất. Tứ vô lượng, tứ vô sắc định viễn ly, cũng không hề tan mất. Này Xá-lợi-tử! Bát giải thoát viễn ly, cũng không hề tan mất. Bát thắng xứ, cửu thứ đệ định, thập biến xứ viễn ly, cũng không hề tan mất.

 Này Xá-lợi-tử! Tứ niệm trụ viễn ly, cũng không hề tan mất. Tứ chánh đoạn, tứ thần túc, ngũ căn, ngũ lực, thất đẳng giác chi, bát thánh đạo chi viễn ly, cũng không hề tan mất. Này Xá-lợi-tử! Không giải thoát môn viễn ly, cũng không hề tan mất. Vô tướng, vô nguyện giải thoát môn viễn ly, cũng không hề tan mất. Này Xá-lợi-tử! Ngũ nhãn viễn ly, cũng không hề tan mất. Lục thần thông viễn ly, cũng không hề tan mất.

 Này Xá-lợi-tử! Phật thập lực viễn ly, cũng không hề tan mất. Tứ vô sở úy, tứ vô ngại giải, đại từ, đại bi, đại hỷ, đại xả, mười tám pháp bất cộng của Phật viễn ly, cũng không hề tan mất. Này Xá-lợi-tử! Nhất thiết trí viễn ly, cũng không hề tan mất. Đạo tướng trí, nhất thiết tướng trí viễn ly, cũng không hề tan mất. Này Xá-lợi-tử! Vô vong thất pháp viễn ly, cũng không hề tan mất. Hằng trụ xả tánh viễn ly, cũng không hề tan mất. Này Xá-lợi-tử! Tất cả các đà-la-ni môn viễn ly, cũng không hề tan mất. Tất cả các tam-ma-địa môn viễn ly, cũng không hề tan mất.

 Này Xá-lợi-tử! Cực hỷ địa viễn ly, cũng không hề tan mất. Ly cấu địa, Phát quang địa, Diệm tuệ địa, Cực nan thắng địa, Hiện tiền địa, Viễn hành địa, Bất động địa, Thiện tuệ địa, Pháp vân địa viễn ly, cũng không hề tan mất. Này Xá-lợi-tử! Dị sinh địa viễn ly, cũng không hề tan mất. Chủng tánh địa, đệ bát địa, cụ kiến địa, bạc địa, ly dục địa, dĩ biện địa, độc giác địa, bồ-tát địa, như lai địa viễn ly, cũng không hề tan mất. Này Xá-lợi-tử! Thanh văn thừa viễn ly, cũng không hề tan mất. Độc giác thừa, Đại thừa viễn ly, cũng không hề tan mất. Này Xá-lợi-tử! Vì lý do ấy nên tôi nói rằng: các pháp cũng đều như vậy, hoàn toàn không có tự tánh.

 Lại nữa, này Xá-lợi-tử! Các pháp vốn là không (trống rỗng, không có thực thể riêng) cũng không hề tan mất. Vì sao vậy? Vì pháp đã là không thì bản tính vốn không có sự cùng tận. Bấy giờ Xá-lợi-tử hỏi Thiện Hiện: "Pháp nào là không mà cũng không hề tan mất?" Thiện Hiện đáp:

 "Này Xá-lợi-tử! Sắc vốn là không, cũng không hề tan mất. Thọ, tưởng, hành, thức vốn là không, cũng không hề tan mất. Này Xá-lợi-tử! Nhãn xứ vốn là không, cũng không hề tan mất. Nhĩ, tỷ, thiệt, thân, ý xứ vốn là không, cũng không hề tan mất. Này Xá-lợi-tử! Sắc xứ vốn là không, cũng không hề tan mất. Thanh, hương, vị, xúc, pháp xứ vốn là không, cũng không hề tan mất.

 Này Xá-lợi-tử! Nhãn giới vốn là không, cũng không hề tan mất. Sắc giới, nhãn thức giới cùng nhãn xúc và các thọ do nhãn xúc làm duyên mà sinh ra vốn là không, cũng không hề tan mất. Này Xá-lợi-tử! Nhĩ giới vốn là không, cũng không hề tan mất. Thanh giới, nhĩ thức giới cùng nhĩ xúc và các thọ do nhĩ xúc làm duyên mà sinh ra vốn là không, cũng không hề tan mất. Này Xá-lợi-tử! Tỷ giới vốn là không, cũng không hề tan mất. Hương giới, tỷ thức giới cùng tỷ xúc và các thọ do tỷ xúc làm duyên mà sinh ra vốn là không, cũng không hề tan mất.

 Này Xá-lợi-tử! Thiệt giới vốn là không, cũng không hề tan mất. Vị giới, thiệt thức giới cùng thiệt xúc và các thọ do thiệt xúc làm duyên mà sinh ra vốn là không, cũng không hề tan mất. Này Xá-lợi-tử! Thân giới vốn là không, cũng không hề tan mất. Xúc giới, thân thức giới cùng thân xúc và các thọ do thân xúc làm duyên mà sinh ra vốn là không, cũng không hề tan mất. Này Xá-lợi-tử! Ý giới vốn là không, cũng không hề tan mất. Pháp giới, ý thức giới cùng ý xúc và các thọ do ý xúc làm duyên mà sinh ra vốn là không, cũng không hề tan mất.

 Này Xá-lợi-tử! Địa giới vốn là không, cũng không hề tan mất. Thủy, hỏa, phong, không, thức giới vốn là không, cũng không hề tan mất. Này Xá-lợi-tử! Khổ thánh đế vốn là không, cũng không hề tan mất. Tập, Diệt, Đạo thánh đế vốn là không, cũng không hề tan mất. Này Xá-lợi-tử! Vô minh vốn là không, cũng không hề tan mất. Hành, thức, danh sắc, lục xứ, xúc, thọ, ái, thủ, hữu, sinh, lão tử, sầu, than, khổ, ưu, não vốn là không, cũng không hề tan mất.

 Này Xá-lợi-tử! Nội không vốn là không, cũng không hề tan mất. Ngoại không, nội ngoại không, không không, đại không, thắng nghĩa không, hữu vi không, vô vi không, tất cánh không, vô tế không, tán không, vô biến dị không, bản tánh không, tự tướng không, cộng tướng không, nhất thiết pháp không, bất khả đắc không, vô tánh không, tự tánh không, vô tánh tự tánh không vốn là không, cũng không hề tan mất.

 Này Xá-lợi-tử! Bố thí ba-la-mật-đa vốn là không, cũng không hề tan mất. Tịnh giới, an nhẫn, tinh tấn, tĩnh lự, bát-nhã ba-la-mật-đa vốn là không, cũng không hề tan mất. Này Xá-lợi-tử! Tứ tĩnh lự vốn là không, cũng không hề tan mất. Tứ vô lượng, tứ vô sắc định vốn là không, cũng không hề tan mất. Này Xá-lợi-tử! Bát giải thoát vốn là không, cũng không hề tan mất. Bát thắng xứ, cửu thứ đệ định, thập biến xứ vốn là không, cũng không hề tan mất.

 Này Xá-lợi-tử! Tứ niệm trụ vốn là không, cũng không hề tan mất. Tứ chánh đoạn, tứ thần túc, ngũ căn, ngũ lực, thất đẳng giác chi, bát thánh đạo chi vốn là không, cũng không hề tan mất. Này Xá-lợi-tử! Không giải thoát môn vốn là không, cũng không hề tan mất. Vô tướng, vô nguyện giải thoát môn vốn là không, cũng không hề tan mất. Này Xá-lợi-tử! Ngũ nhãn vốn là không, cũng không hề tan mất. Lục thần thông vốn là không, cũng không hề tan mất.

 Này Xá-lợi-tử! Phật thập lực vốn là không, cũng không hề tan mất. Tứ vô sở úy, tứ vô ngại giải, đại từ, đại bi, đại hỷ, đại xả, mười tám pháp bất cộng của Phật vốn là không, cũng không hề tan mất. Này Xá-lợi-tử! Nhất thiết trí vốn là không, cũng không hề tan mất. Đạo tướng trí, nhất thiết tướng trí vốn là không, cũng không hề tan mất. Này Xá-lợi-tử! Vô vong thất pháp vốn là không, cũng không hề tan mất. Hằng trụ xả tánh vốn là không, cũng không hề tan mất. Này Xá-lợi-tử! Tất cả các đà-la-ni môn vốn là không, cũng không hề tan mất. Tất cả các tam-ma-địa môn vốn là không, cũng không hề tan mất.

 Này Xá-lợi-tử! Cực hỷ địa vốn là không, cũng không hề tan mất. Ly cấu địa, Phát quang địa, Diệm tuệ địa, Cực nan thắng địa, Hiện tiền địa, Viễn hành địa, Bất động địa, Thiện tuệ địa, Pháp vân địa vốn là không, cũng không hề tan mất. Này Xá-lợi-tử! Dị sinh địa vốn là không, cũng không hề tan mất. Chủng tánh địa, đệ bát địa, cụ kiến địa, bạc địa, ly dục địa, dĩ biện địa, độc giác địa, bồ-tát địa, như lai địa vốn là không, cũng không hề tan mất. Này Xá-lợi-tử! Thanh văn thừa vốn là không, cũng không hề tan mất. Độc giác thừa, Đại thừa vốn là không, cũng không hề tan mất. Này Xá-lợi-tử! Vì lý do ấy nên tôi nói rằng: các pháp cũng đều như vậy, hoàn toàn không có tự tánh.

 Lại nữa, này Xá-lợi-tử! Các pháp vốn vô tướng (không có hình tướng, dấu hiệu cố định nào để nắm bắt) cũng không hề tan mất. Vì sao vậy? Vì pháp đã vô tướng thì bản tính vốn không có sự cùng tận. Bấy giờ Xá-lợi-tử hỏi Thiện Hiện: "Pháp nào vô tướng mà cũng không hề tan mất?" Thiện Hiện đáp:

 "Này Xá-lợi-tử! Sắc vô tướng, cũng không hề tan mất. Thọ, tưởng, hành, thức vô tướng, cũng không hề tan mất. Này Xá-lợi-tử! Nhãn xứ vô tướng, cũng không hề tan mất. Nhĩ, tỷ, thiệt, thân, ý xứ vô tướng, cũng không hề tan mất. Này Xá-lợi-tử! Sắc xứ vô tướng, cũng không hề tan mất. Thanh, hương, vị, xúc, pháp xứ vô tướng, cũng không hề tan mất.

 Này Xá-lợi-tử! Nhãn giới vô tướng, cũng không hề tan mất. Sắc giới, nhãn thức giới cùng nhãn xúc và các thọ do nhãn xúc làm duyên mà sinh ra vô tướng, cũng không hề tan mất. Này Xá-lợi-tử! Nhĩ giới vô tướng, cũng không hề tan mất. Thanh giới, nhĩ thức giới cùng nhĩ xúc và các thọ do nhĩ xúc làm duyên mà sinh ra vô tướng, cũng không hề tan mất. Này Xá-lợi-tử! Tỷ giới vô tướng, cũng không hề tan mất. Hương giới, tỷ thức giới cùng tỷ xúc và các thọ do tỷ xúc làm duyên mà sinh ra vô tướng, cũng không hề tan mất.

 Này Xá-lợi-tử! Thiệt giới vô tướng, cũng không hề tan mất. Vị giới, thiệt thức giới cùng thiệt xúc và các thọ do thiệt xúc làm duyên mà sinh ra vô tướng, cũng không hề tan mất. Này Xá-lợi-tử! Thân giới vô tướng, cũng không hề tan mất. Xúc giới, thân thức giới cùng thân xúc và các thọ do thân xúc làm duyên mà sinh ra vô tướng, cũng không hề tan mất. Này Xá-lợi-tử! Ý giới vô tướng, cũng không hề tan mất. Pháp giới, ý thức giới cùng ý xúc và các thọ do ý xúc làm duyên mà sinh ra vô tướng, cũng không hề tan mất.

 Này Xá-lợi-tử! Địa giới vô tướng, cũng không hề tan mất. Thủy, hỏa, phong, không, thức giới vô tướng, cũng không hề tan mất. Này Xá-lợi-tử! Khổ thánh đế vô tướng, cũng không hề tan mất. Tập, Diệt, Đạo thánh đế vô tướng, cũng không hề tan mất. Này Xá-lợi-tử! Vô minh vô tướng, cũng không hề tan mất. Hành, thức, danh sắc, lục xứ, xúc, thọ, ái, thủ, hữu, sinh, lão tử, sầu, than, khổ, ưu, não vô tướng, cũng không hề tan mất.

 Này Xá-lợi-tử! Nội không vô tướng, cũng không hề tan mất. Ngoại không, nội ngoại không, không không, đại không, thắng nghĩa không, hữu vi không, vô vi không, tất cánh không, vô tế không, tán không, vô biến dị không, bản tánh không, tự tướng không, cộng tướng không, nhất thiết pháp không, bất khả đắc không, vô tánh không, tự tánh không, vô tánh tự tánh không vô tướng, cũng không hề tan mất.

 Này Xá-lợi-tử! Bố thí ba-la-mật-đa vô tướng, cũng không hề tan mất. Tịnh giới, an nhẫn, tinh tấn, tĩnh lự, bát-nhã ba-la-mật-đa vô tướng, cũng không hề tan mất. Này Xá-lợi-tử! Tứ tĩnh lự vô tướng, cũng không hề tan mất. Tứ vô lượng, tứ vô sắc định vô tướng, cũng không hề tan mất. Này Xá-lợi-tử! Bát giải thoát vô tướng, cũng không hề tan mất. Bát thắng xứ, cửu thứ đệ định, thập biến xứ vô tướng, cũng không hề tan mất.

 Này Xá-lợi-tử! Tứ niệm trụ vô tướng, cũng không hề tan mất. Tứ chánh đoạn, tứ thần túc, ngũ căn, ngũ lực, thất đẳng giác chi, bát thánh đạo chi vô tướng, cũng không hề tan mất. Này Xá-lợi-tử! Không giải thoát môn vô tướng, cũng không hề tan mất. Vô tướng, vô nguyện giải thoát môn vô tướng, cũng không hề tan mất. Này Xá-lợi-tử! Ngũ nhãn vô tướng, cũng không hề tan mất. Lục thần thông vô tướng, cũng không hề tan mất.

 Này Xá-lợi-tử! Phật thập lực vô tướng, cũng không hề tan mất. Tứ vô sở úy, tứ vô ngại giải, đại từ, đại bi, đại hỷ, đại xả, mười tám pháp bất cộng của Phật vô tướng, cũng không hề tan mất. Này Xá-lợi-tử! Nhất thiết trí vô tướng, cũng không hề tan mất. Đạo tướng trí, nhất thiết tướng trí vô tướng, cũng không hề tan mất. Này Xá-lợi-tử! Vô vong thất pháp vô tướng, cũng không hề tan mất. Hằng trụ xả tánh vô tướng, cũng không hề tan mất. Này Xá-lợi-tử! Tất cả các đà-la-ni môn vô tướng, cũng không hề tan mất. Tất cả các tam-ma-địa môn vô tướng, cũng không hề tan mất.

 Này Xá-lợi-tử! Cực hỷ địa vô tướng, cũng không hề tan mất. Ly cấu địa, Phát quang địa, Diệm tuệ địa, Cực nan thắng địa, Hiện tiền địa, Viễn hành địa, Bất động địa, Thiện tuệ địa, Pháp vân địa vô tướng, cũng không hề tan mất. Này Xá-lợi-tử! Dị sinh địa vô tướng, cũng không hề tan mất. Chủng tánh địa, đệ bát địa, cụ kiến địa, bạc địa, ly dục địa, dĩ biện địa, độc giác địa, bồ-tát địa, như lai địa vô tướng, cũng không hề tan mất. Này Xá-lợi-tử! Thanh văn thừa vô tướng, cũng không hề tan mất. Độc giác thừa, Đại thừa vô tướng, cũng không hề tan mất. Này Xá-lợi-tử! Vì lý do ấy nên tôi nói rằng: các pháp cũng đều như vậy, hoàn toàn không có tự tánh.

 Lại nữa, này Xá-lợi-tử! Các pháp vốn vô nguyện (không có gì để mong cầu, mưu tính, vì không có gì đáng để bám lấy) cũng không hề tan mất. Vì sao vậy? Vì pháp đã vô nguyện thì bản tính vốn không có sự cùng tận. Bấy giờ Xá-lợi-tử hỏi Thiện Hiện: "Pháp nào vô nguyện mà cũng không hề tan mất?" Thiện Hiện đáp:

 "Này Xá-lợi-tử! Sắc vô nguyện, cũng không hề tan mất. Thọ, tưởng, hành, thức vô nguyện, cũng không hề tan mất. Này Xá-lợi-tử! Nhãn xứ vô nguyện, cũng không hề tan mất. Nhĩ, tỷ, thiệt, thân, ý xứ vô nguyện, cũng không hề tan mất. Này Xá-lợi-tử! Sắc xứ vô nguyện, cũng không hề tan mất. Thanh, hương, vị, xúc, pháp xứ vô nguyện, cũng không hề tan mất.

 Này Xá-lợi-tử! Nhãn giới vô nguyện, cũng không hề tan mất. Sắc giới, nhãn thức giới cùng nhãn xúc và các thọ do nhãn xúc làm duyên mà sinh ra vô nguyện, cũng không hề tan mất. Này Xá-lợi-tử! Nhĩ giới vô nguyện, cũng không hề tan mất. Thanh giới, nhĩ thức giới cùng nhĩ xúc và các thọ do nhĩ xúc làm duyên mà sinh ra vô nguyện, cũng không hề tan mất. Này Xá-lợi-tử! Tỷ giới vô nguyện, cũng không hề tan mất. Hương giới, tỷ thức giới cùng tỷ xúc và các thọ do tỷ xúc làm duyên mà sinh ra vô nguyện, cũng không hề tan mất.

 Này Xá-lợi-tử! Thiệt giới vô nguyện, cũng không hề tan mất. Vị giới, thiệt thức giới cùng thiệt xúc và các thọ do thiệt xúc làm duyên mà sinh ra vô nguyện, cũng không hề tan mất. Này Xá-lợi-tử! Thân giới vô nguyện, cũng không hề tan mất. Xúc giới, thân thức giới cùng thân xúc và các thọ do thân xúc làm duyên mà sinh ra vô nguyện, cũng không hề tan mất. Này Xá-lợi-tử! Ý giới vô nguyện, cũng không hề tan mất. Pháp giới, ý thức giới cùng ý xúc và các thọ do ý xúc làm duyên mà sinh ra vô nguyện, cũng không hề tan mất.

 Này Xá-lợi-tử! Địa giới vô nguyện, cũng không hề tan mất. Thủy, hỏa, phong, không, thức giới vô nguyện, cũng không hề tan mất. Này Xá-lợi-tử! Khổ thánh đế vô nguyện, cũng không hề tan mất. Tập, Diệt, Đạo thánh đế vô nguyện, cũng không hề tan mất. Này Xá-lợi-tử! Vô minh vô nguyện, cũng không hề tan mất. Hành, thức, danh sắc, lục xứ, xúc, thọ, ái, thủ, hữu, sinh, lão tử, sầu, than, khổ, ưu, não vô nguyện, cũng không hề tan mất.

 Này Xá-lợi-tử! Nội không vô nguyện, cũng không hề tan mất. Ngoại không, nội ngoại không, không không, đại không, thắng nghĩa không, hữu vi không, vô vi không, tất cánh không, vô tế không, tán không, vô biến dị không, bản tánh không, tự tướng không, cộng tướng không, nhất thiết pháp không, bất khả đắc không, vô tánh không, tự tánh không, vô tánh tự tánh không vô nguyện, cũng không hề tan mất.

 Này Xá-lợi-tử! Bố thí ba-la-mật-đa vô nguyện, cũng không hề tan mất. Tịnh giới, an nhẫn, tinh tấn, tĩnh lự, bát-nhã ba-la-mật-đa vô nguyện, cũng không hề tan mất. Này Xá-lợi-tử! Tứ tĩnh lự vô nguyện, cũng không hề tan mất. Tứ vô lượng, tứ vô sắc định vô nguyện, cũng không hề tan mất. Này Xá-lợi-tử! Bát giải thoát vô nguyện, cũng không hề tan mất. Bát thắng xứ, cửu thứ đệ định, thập biến xứ vô nguyện, cũng không hề tan mất.

 Này Xá-lợi-tử! Tứ niệm trụ vô nguyện, cũng không hề tan mất. Tứ chánh đoạn, tứ thần túc, ngũ căn, ngũ lực, thất đẳng giác chi, bát thánh đạo chi vô nguyện, cũng không hề tan mất. Này Xá-lợi-tử! Không giải thoát môn vô nguyện, cũng không hề tan mất. Vô tướng, vô nguyện giải thoát môn vô nguyện, cũng không hề tan mất. Này Xá-lợi-tử! Ngũ nhãn vô nguyện, cũng không hề tan mất. Lục thần thông vô nguyện, cũng không hề tan mất.

 Này Xá-lợi-tử! Phật thập lực vô nguyện, cũng không hề tan mất. Tứ vô sở úy, tứ vô ngại giải, đại từ, đại bi, đại hỷ, đại xả, mười tám pháp bất cộng của Phật vô nguyện, cũng không hề tan mất. Này Xá-lợi-tử! Nhất thiết trí vô nguyện, cũng không hề tan mất. Đạo tướng trí, nhất thiết tướng trí vô nguyện, cũng không hề tan mất. Này Xá-lợi-tử! Vô vong thất pháp vô nguyện, cũng không hề tan mất. Hằng trụ xả tánh vô nguyện, cũng không hề tan mất. Này Xá-lợi-tử! Tất cả các đà-la-ni môn vô nguyện, cũng không hề tan mất. Tất cả các tam-ma-địa môn vô nguyện, cũng không hề tan mất.

 Này Xá-lợi-tử! Cực hỷ địa vô nguyện, cũng không hề tan mất. Ly cấu địa, Phát quang địa, Diệm tuệ địa, Cực nan thắng địa, Hiện tiền địa, Viễn hành địa, Bất động địa, Thiện tuệ địa, Pháp vân địa vô nguyện, cũng không hề tan mất. Này Xá-lợi-tử! Dị sinh địa vô nguyện, cũng không hề tan mất. Chủng tánh địa, đệ bát địa, cụ kiến địa, bạc địa, ly dục địa, dĩ biện địa, độc giác địa, bồ-tát địa, như lai địa vô nguyện, cũng không hề tan mất. Này Xá-lợi-tử! Thanh văn thừa vô nguyện, cũng không hề tan mất. Độc giác thừa, Đại thừa vô nguyện, cũng không hề tan mất. Này Xá-lợi-tử! Vì lý do ấy nên tôi nói rằng: các pháp cũng đều như vậy, hoàn toàn không có tự tánh.

 Lại nữa, này Xá-lợi-tử! Các pháp vốn thiện (tốt lành, thuận với chân lý) cũng không hề tan mất. Vì sao vậy? Vì pháp đã thiện thì bản tính vốn không có sự cùng tận. Bấy giờ Xá-lợi-tử hỏi Thiện Hiện: "Pháp nào thiện mà cũng không hề tan mất?" Thiện Hiện đáp:

 "Này Xá-lợi-tử! Sắc thiện, cũng không hề tan mất. Thọ, tưởng, hành, thức thiện, cũng không hề tan mất. Này Xá-lợi-tử! Nhãn xứ thiện, cũng không hề tan mất. Nhĩ, tỷ, thiệt, thân, ý xứ thiện, cũng không hề tan mất. Này Xá-lợi-tử! Sắc xứ thiện, cũng không hề tan mất. Thanh, hương, vị, xúc, pháp xứ thiện, cũng không hề tan mất.

 Này Xá-lợi-tử! Nhãn giới thiện, cũng không hề tan mất. Sắc giới, nhãn thức giới cùng nhãn xúc và các thọ do nhãn xúc làm duyên mà sinh ra thiện, cũng không hề tan mất. Này Xá-lợi-tử! Nhĩ giới thiện, cũng không hề tan mất. Thanh giới, nhĩ thức giới cùng nhĩ xúc và các thọ do nhĩ xúc làm duyên mà sinh ra thiện, cũng không hề tan mất. Này Xá-lợi-tử! Tỷ giới thiện, cũng không hề tan mất. Hương giới, tỷ thức giới cùng tỷ xúc và các thọ do tỷ xúc làm duyên mà sinh ra thiện, cũng không hề tan mất.

 Này Xá-lợi-tử! Thiệt giới thiện, cũng không hề tan mất. Vị giới, thiệt thức giới cùng thiệt xúc và các thọ do thiệt xúc làm duyên mà sinh ra thiện, cũng không hề tan mất. Này Xá-lợi-tử! Thân giới thiện, cũng không hề tan mất. Xúc giới, thân thức giới cùng thân xúc và các thọ do thân xúc làm duyên mà sinh ra thiện, cũng không hề tan mất. Này Xá-lợi-tử! Ý giới thiện, cũng không hề tan mất. Pháp giới, ý thức giới cùng ý xúc và các thọ do ý xúc làm duyên mà sinh ra thiện, cũng không hề tan mất.

 Này Xá-lợi-tử! Địa giới thiện, cũng không hề tan mất. Thủy, hỏa, phong, không, thức giới thiện, cũng không hề tan mất. Này Xá-lợi-tử! Khổ thánh đế thiện, cũng không hề tan mất. Tập, Diệt, Đạo thánh đế thiện, cũng không hề tan mất. Này Xá-lợi-tử! Vô minh thiện, cũng không hề tan mất. Hành, thức, danh sắc, lục xứ, xúc, thọ, ái, thủ, hữu, sinh, lão tử, sầu, than, khổ, ưu, não thiện, cũng không hề tan mất.

 Này Xá-lợi-tử! Nội không thiện, cũng không hề tan mất. Ngoại không, nội ngoại không, không không, đại không, thắng nghĩa không, hữu vi không, vô vi không, tất cánh không, vô tế không, tán không, vô biến dị không, bản tánh không, tự tướng không, cộng tướng không, nhất thiết pháp không, bất khả đắc không, vô tánh không, tự tánh không, vô tánh tự tánh không thiện, cũng không hề tan mất.

 Này Xá-lợi-tử! Bố thí ba-la-mật-đa thiện, cũng không hề tan mất. Tịnh giới, an nhẫn, tinh tấn, tĩnh lự, bát-nhã ba-la-mật-đa thiện, cũng không hề tan mất. Này Xá-lợi-tử! Tứ tĩnh lự thiện, cũng không hề tan mất. Tứ vô lượng, tứ vô sắc định thiện, cũng không hề tan mất. Này Xá-lợi-tử! Bát giải thoát thiện, cũng không hề tan mất. Bát thắng xứ, cửu thứ đệ định, thập biến xứ thiện, cũng không hề tan mất.

 Này Xá-lợi-tử! Tứ niệm trụ thiện, cũng không hề tan mất. Tứ chánh đoạn, tứ thần túc, ngũ căn, ngũ lực, thất đẳng giác chi, bát thánh đạo chi thiện, cũng không hề tan mất. Này Xá-lợi-tử! Không giải thoát môn thiện, cũng không hề tan mất. Vô tướng, vô nguyện giải thoát môn thiện, cũng không hề tan mất. Này Xá-lợi-tử! Ngũ nhãn thiện, cũng không hề tan mất. Lục thần thông thiện, cũng không hề tan mất.

 Này Xá-lợi-tử! Phật thập lực thiện, cũng không hề tan mất. Tứ vô sở úy, tứ vô ngại giải, đại từ, đại bi, đại hỷ, đại xả, mười tám pháp bất cộng của Phật thiện, cũng không hề tan mất. Này Xá-lợi-tử! Nhất thiết trí thiện, cũng không hề tan mất. Đạo tướng trí, nhất thiết tướng trí thiện, cũng không hề tan mất. Này Xá-lợi-tử! Vô vong thất pháp thiện, cũng không hề tan mất. Hằng trụ xả tánh thiện, cũng không hề tan mất. Này Xá-lợi-tử! Tất cả các đà-la-ni môn thiện, cũng không hề tan mất. Tất cả các tam-ma-địa môn thiện, cũng không hề tan mất.

 Này Xá-lợi-tử! Cực hỷ địa thiện, cũng không hề tan mất. Ly cấu địa, Phát quang địa, Diệm tuệ địa, Cực nan thắng địa, Hiện tiền địa, Viễn hành địa, Bất động địa, Thiện tuệ địa, Pháp vân địa thiện, cũng không hề tan mất. Này Xá-lợi-tử! Dị sinh địa thiện, cũng không hề tan mất. Chủng tánh địa, đệ bát địa, cụ kiến địa, bạc địa, ly dục địa, dĩ biện địa, độc giác địa, bồ-tát địa, như lai địa thiện, cũng không hề tan mất. Này Xá-lợi-tử! Thanh văn thừa thiện, cũng không hề tan mất. Độc giác thừa, Đại thừa thiện, cũng không hề tan mất. Này Xá-lợi-tử! Vì lý do ấy nên tôi nói rằng: các pháp cũng đều như vậy, hoàn toàn không có tự tánh.

 Lại nữa, này Xá-lợi-tử! Các pháp vốn vô tội (không có lỗi lầm, không có gì đáng chê trách) cũng không hề tan mất. Vì sao vậy? Vì pháp đã vô tội thì bản tính vốn không có sự cùng tận. Bấy giờ Xá-lợi-tử hỏi Thiện Hiện: "Pháp nào vô tội mà cũng không hề tan mất?" Thiện Hiện đáp:

 "Này Xá-lợi-tử! Sắc vô tội, cũng không hề tan mất. Thọ, tưởng, hành, thức vô tội, cũng không hề tan mất. Này Xá-lợi-tử! Nhãn xứ vô tội, cũng không hề tan mất. Nhĩ, tỷ, thiệt, thân, ý xứ vô tội, cũng không hề tan mất. Này Xá-lợi-tử! Sắc xứ vô tội, cũng không hề tan mất. Thanh, hương, vị, xúc, pháp xứ vô tội, cũng không hề tan mất.

 Này Xá-lợi-tử! Nhãn giới vô tội, cũng không hề tan mất. Sắc giới, nhãn thức giới cùng nhãn xúc và các thọ do nhãn xúc làm duyên mà sinh ra vô tội, cũng không hề tan mất. Này Xá-lợi-tử! Nhĩ giới vô tội, cũng không hề tan mất. Thanh giới, nhĩ thức giới cùng nhĩ xúc và các thọ do nhĩ xúc làm duyên mà sinh ra vô tội, cũng không hề tan mất. Này Xá-lợi-tử! Tỷ giới vô tội, cũng không hề tan mất. Hương giới, tỷ thức giới cùng tỷ xúc và các thọ do tỷ xúc làm duyên mà sinh ra vô tội, cũng không hề tan mất.

 Này Xá-lợi-tử! Thiệt giới vô tội, cũng không hề tan mất. Vị giới, thiệt thức giới cùng thiệt xúc và các thọ do thiệt xúc làm duyên mà sinh ra vô tội, cũng không hề tan mất. Này Xá-lợi-tử! Thân giới vô tội, cũng không hề tan mất. Xúc giới, thân thức giới cùng thân xúc và các thọ do thân xúc làm duyên mà sinh ra vô tội, cũng không hề tan mất. Này Xá-lợi-tử! Ý giới vô tội, cũng không hề tan mất. Pháp giới, ý thức giới cùng ý xúc và các thọ do ý xúc làm duyên mà sinh ra vô tội, cũng không hề tan mất.

 Này Xá-lợi-tử! Địa giới vô tội, cũng không hề tan mất. Thủy, hỏa, phong, không, thức giới vô tội, cũng không hề tan mất. Này Xá-lợi-tử! Khổ thánh đế vô tội, cũng không hề tan mất. Tập, Diệt, Đạo thánh đế vô tội, cũng không hề tan mất. Này Xá-lợi-tử! Vô minh vô tội, cũng không hề tan mất. Hành, thức, danh sắc, lục xứ, xúc, thọ, ái, thủ, hữu, sinh, lão tử, sầu, than, khổ, ưu, não vô tội, cũng không hề tan mất.

 Này Xá-lợi-tử! Nội không vô tội, cũng không hề tan mất. Ngoại không, nội ngoại không, không không, đại không, thắng nghĩa không, hữu vi không, vô vi không, tất cánh không, vô tế không, tán không, vô biến dị không, bản tánh không, tự tướng không, cộng tướng không, nhất thiết pháp không, bất khả đắc không, vô tánh không, tự tánh không, vô tánh tự tánh không vô tội, cũng không hề tan mất.

 Này Xá-lợi-tử! Bố thí ba-la-mật-đa vô tội, cũng không hề tan mất. Tịnh giới, an nhẫn, tinh tấn, tĩnh lự, bát-nhã ba-la-mật-đa vô tội, cũng không hề tan mất. Này Xá-lợi-tử! Tứ tĩnh lự vô tội, cũng không hề tan mất. Tứ vô lượng, tứ vô sắc định vô tội, cũng không hề tan mất. Này Xá-lợi-tử! Bát giải thoát vô tội, cũng không hề tan mất. Bát thắng xứ, cửu thứ đệ định, thập biến xứ vô tội, cũng không hề tan mất.

 Này Xá-lợi-tử! Tứ niệm trụ vô tội, cũng không hề tan mất. Tứ chánh đoạn, tứ thần túc, ngũ căn, ngũ lực, thất đẳng giác chi, bát thánh đạo chi vô tội, cũng không hề tan mất. Này Xá-lợi-tử! Không giải thoát môn vô tội, cũng không hề tan mất. Vô tướng, vô nguyện giải thoát môn vô tội, cũng không hề tan mất. Này Xá-lợi-tử! Ngũ nhãn vô tội, cũng không hề tan mất. Lục thần thông vô tội, cũng không hề tan mất.

 Này Xá-lợi-tử! Phật thập lực vô tội, cũng không hề tan mất. Tứ vô sở úy, tứ vô ngại giải, đại từ, đại bi, đại hỷ, đại xả, mười tám pháp bất cộng của Phật vô tội, cũng không hề tan mất. Này Xá-lợi-tử! Nhất thiết trí vô tội, cũng không hề tan mất. Đạo tướng trí, nhất thiết tướng trí vô tội, cũng không hề tan mất. Này Xá-lợi-tử! Vô vong thất pháp vô tội, cũng không hề tan mất. Hằng trụ xả tánh vô tội, cũng không hề tan mất. Này Xá-lợi-tử! Tất cả các đà-la-ni môn vô tội, cũng không hề tan mất. Tất cả các tam-ma-địa môn vô tội, cũng không hề tan mất.

 Này Xá-lợi-tử! Cực hỷ địa vô tội, cũng không hề tan mất. Ly cấu địa, Phát quang địa, Diệm tuệ địa, Cực nan thắng địa, Hiện tiền địa, Viễn hành địa, Bất động địa, Thiện tuệ địa, Pháp vân địa vô tội, cũng không hề tan mất. Này Xá-lợi-tử! Dị sinh địa vô tội, cũng không hề tan mất. Chủng tánh địa, đệ bát địa, cụ kiến địa, bạc địa, ly dục địa, dĩ biện địa, độc giác địa, bồ-tát địa, như lai địa vô tội, cũng không hề tan mất. Này Xá-lợi-tử! Thanh văn thừa vô tội, cũng không hề tan mất. Độc giác thừa, Đại thừa vô tội, cũng không hề tan mất. Này Xá-lợi-tử! Vì lý do ấy nên tôi nói rằng: các pháp cũng đều như vậy, hoàn toàn không có tự tánh.

 Lại nữa, này Xá-lợi-tử! Các pháp vốn vô lậu (không bị phiền não rỉ chảy, thấm lọt vào; trong sạch, ra khỏi vòng sinh tử) cũng không hề tan mất. Vì sao vậy? Vì pháp đã vô lậu thì bản tính vốn không có sự cùng tận. Bấy giờ Xá-lợi-tử hỏi Thiện Hiện: "Pháp nào vô lậu mà cũng không hề tan mất?" Thiện Hiện đáp:

 "Này Xá-lợi-tử! Sắc vô lậu, cũng không hề tan mất. Thọ, tưởng, hành, thức vô lậu, cũng không hề tan mất. Này Xá-lợi-tử! Nhãn xứ vô lậu, cũng không hề tan mất. Nhĩ, tỷ, thiệt, thân, ý xứ vô lậu, cũng không hề tan mất. Này Xá-lợi-tử! Sắc xứ vô lậu, cũng không hề tan mất. Thanh, hương, vị, xúc, pháp xứ vô lậu, cũng không hề tan mất.

 Này Xá-lợi-tử! Nhãn giới vô lậu, cũng không hề tan mất. Sắc giới, nhãn thức giới cùng nhãn xúc và các thọ do nhãn xúc làm duyên mà sinh ra vô lậu, cũng không hề tan mất. Này Xá-lợi-tử! Nhĩ giới vô lậu, cũng không hề tan mất. Thanh giới, nhĩ thức giới cùng nhĩ xúc và các thọ do nhĩ xúc làm duyên mà sinh ra vô lậu, cũng không hề tan mất. Này Xá-lợi-tử! Tỷ giới vô lậu, cũng không hề tan mất. Hương giới, tỷ thức giới cùng tỷ xúc và các thọ do tỷ xúc làm duyên mà sinh ra vô lậu, cũng không hề tan mất.

 Này Xá-lợi-tử! Thiệt giới vô lậu, cũng không hề tan mất. Vị giới, thiệt thức giới cùng thiệt xúc và các thọ do thiệt xúc làm duyên mà sinh ra vô lậu, cũng không hề tan mất. Này Xá-lợi-tử! Thân giới vô lậu, cũng không hề tan mất. Xúc giới, thân thức giới cùng thân xúc và các thọ do thân xúc làm duyên mà sinh ra vô lậu, cũng không hề tan mất. Này Xá-lợi-tử! Ý giới vô lậu, cũng không hề tan mất. Pháp giới, ý thức giới cùng ý xúc và các thọ do ý xúc làm duyên mà sinh ra vô lậu, cũng không hề tan mất.

 Này Xá-lợi-tử! Địa giới vô lậu, cũng không hề tan mất. Thủy, hỏa, phong, không, thức giới vô lậu, cũng không hề tan mất. Này Xá-lợi-tử! Khổ thánh đế vô lậu, cũng không hề tan mất. Tập, Diệt, Đạo thánh đế vô lậu, cũng không hề tan mất. Này Xá-lợi-tử! Vô minh vô lậu, cũng không hề tan mất. Hành, thức, danh sắc, lục xứ, xúc, thọ, ái, thủ, hữu, sinh, lão tử, sầu, than, khổ, ưu, não vô lậu, cũng không hề tan mất.

 Này Xá-lợi-tử! Nội không vô lậu, cũng không hề tan mất. Ngoại không, nội ngoại không, không không, đại không, thắng nghĩa không, hữu vi không, vô vi không, tất cánh không, vô tế không, tán không, vô biến dị không, bản tánh không, tự tướng không, cộng tướng không, nhất thiết pháp không, bất khả đắc không, vô tánh không, tự tánh không, vô tánh tự tánh không vô lậu, cũng không hề tan mất.

 Này Xá-lợi-tử! Bố thí ba-la-mật-đa vô lậu, cũng không hề tan mất. Tịnh giới, an nhẫn, tinh tấn, tĩnh lự, bát-nhã ba-la-mật-đa vô lậu, cũng không hề tan mất. Này Xá-lợi-tử! Tứ tĩnh lự vô lậu, cũng không hề tan mất. Tứ vô lượng, tứ vô sắc định vô lậu, cũng không hề tan mất. Này Xá-lợi-tử! Bát giải thoát vô lậu, cũng không hề tan mất. Bát thắng xứ, cửu thứ đệ định, thập biến xứ vô lậu, cũng không hề tan mất.

 Này Xá-lợi-tử! Tứ niệm trụ vô lậu, cũng không hề tan mất. Tứ chánh đoạn, tứ thần túc, ngũ căn, ngũ lực, thất đẳng giác chi, bát thánh đạo chi vô lậu, cũng không hề tan mất. Này Xá-lợi-tử! Không giải thoát môn vô lậu, cũng không hề tan mất. Vô tướng, vô nguyện giải thoát môn vô lậu, cũng không hề tan mất. Này Xá-lợi-tử! Ngũ nhãn vô lậu, cũng không hề tan mất. Lục thần thông vô lậu, cũng không hề tan mất.

 Này Xá-lợi-tử! Phật thập lực vô lậu, cũng không hề tan mất. Tứ vô sở úy, tứ vô ngại giải, đại từ, đại bi, đại hỷ, đại xả, mười tám pháp bất cộng của Phật vô lậu, cũng không hề tan mất. Này Xá-lợi-tử! Nhất thiết trí vô lậu, cũng không hề tan mất. Đạo tướng trí, nhất thiết tướng trí vô lậu, cũng không hề tan mất. Này Xá-lợi-tử! Vô vong thất pháp vô lậu, cũng không hề tan mất. Hằng trụ xả tánh vô lậu, cũng không hề tan mất. Này Xá-lợi-tử! Tất cả các đà-la-ni môn vô lậu, cũng không hề tan mất. Tất cả các tam-ma-địa môn vô lậu, cũng không hề tan mất.

 Này Xá-lợi-tử! Cực hỷ địa vô lậu, cũng không hề tan mất. Ly cấu địa, Phát quang địa, Diệm tuệ địa, Cực nan thắng địa, Hiện tiền địa, Viễn hành địa, Bất động địa, Thiện tuệ địa, Pháp vân địa vô lậu, cũng không hề tan mất. Này Xá-lợi-tử! Dị sinh địa vô lậu, cũng không hề tan mất. Chủng tánh địa, đệ bát địa, cụ kiến địa, bạc địa, ly dục địa, dĩ biện địa, độc giác địa, bồ-tát địa, như lai địa vô lậu, cũng không hề tan mất. Này Xá-lợi-tử! Thanh văn thừa vô lậu, cũng không hề tan mất. Độc giác thừa, Đại thừa vô lậu, cũng không hề tan mất. Này Xá-lợi-tử! Vì lý do ấy nên tôi nói rằng: các pháp cũng đều như vậy, hoàn toàn không có tự tánh.

 Lại nữa, này Xá-lợi-tử! Các pháp vốn vô nhiễm (không bị phiền não làm cho ô nhiễm, vấy bẩn) cũng không hề tan mất. Vì sao vậy? Vì pháp đã vô nhiễm thì bản tính vốn không có sự cùng tận. Bấy giờ Xá-lợi-tử hỏi Thiện Hiện: "Pháp nào vô nhiễm mà cũng không hề tan mất?" Thiện Hiện đáp:

 "Này Xá-lợi-tử! Sắc vô nhiễm, cũng không hề tan mất. Thọ, tưởng, hành, thức vô nhiễm, cũng không hề tan mất. Này Xá-lợi-tử! Nhãn xứ vô nhiễm, cũng không hề tan mất. Nhĩ, tỷ, thiệt, thân, ý xứ vô nhiễm, cũng không hề tan mất. Này Xá-lợi-tử! Sắc xứ vô nhiễm, cũng không hề tan mất. Thanh, hương, vị, xúc, pháp xứ vô nhiễm, cũng không hề tan mất.

 Này Xá-lợi-tử! Nhãn giới vô nhiễm, cũng không hề tan mất. Sắc giới, nhãn thức giới cùng nhãn xúc và các thọ do nhãn xúc làm duyên mà sinh ra vô nhiễm, cũng không hề tan mất. Này Xá-lợi-tử! Nhĩ giới vô nhiễm, cũng không hề tan mất. Thanh giới, nhĩ thức giới cùng nhĩ xúc và các thọ do nhĩ xúc làm duyên mà sinh ra vô nhiễm, cũng không hề tan mất. Này Xá-lợi-tử! Tỷ giới vô nhiễm, cũng không hề tan mất. Hương giới, tỷ thức giới cùng tỷ xúc và các thọ do tỷ xúc làm duyên mà sinh ra vô nhiễm, cũng không hề tan mất.

 Này Xá-lợi-tử! Thiệt giới vô nhiễm, cũng không hề tan mất. Vị giới, thiệt thức giới cùng thiệt xúc và các thọ do thiệt xúc làm duyên mà sinh ra vô nhiễm, cũng không hề tan mất. Này Xá-lợi-tử! Thân giới vô nhiễm, cũng không hề tan mất. Xúc giới, thân thức giới cùng thân xúc và các thọ do thân xúc làm duyên mà sinh ra vô nhiễm, cũng không hề tan mất. Này Xá-lợi-tử! Ý giới vô nhiễm, cũng không hề tan mất. Pháp giới, ý thức giới cùng ý xúc và các thọ do ý xúc làm duyên mà sinh ra vô nhiễm, cũng không hề tan mất.

 Này Xá-lợi-tử! Địa giới vô nhiễm, cũng không hề tan mất. Thủy, hỏa, phong, không, thức giới vô nhiễm, cũng không hề tan mất. Này Xá-lợi-tử! Khổ thánh đế vô nhiễm, cũng không hề tan mất. Tập, Diệt, Đạo thánh đế vô nhiễm, cũng không hề tan mất. Này Xá-lợi-tử! Vô minh vô nhiễm, cũng không hề tan mất. Hành, thức, danh sắc, lục xứ, xúc, thọ, ái, thủ, hữu, sinh, lão tử, sầu, than, khổ, ưu, não vô nhiễm, cũng không hề tan mất.

 Này Xá-lợi-tử! Nội không vô nhiễm, cũng không hề tan mất. Ngoại không, nội ngoại không, không không, đại không, thắng nghĩa không, hữu vi không, vô vi không, tất cánh không, vô tế không, tán không, vô biến dị không, bản tánh không, tự tướng không, cộng tướng không, nhất thiết pháp không, bất khả đắc không, vô tánh không, tự tánh không, vô tánh tự tánh không vô nhiễm, cũng không hề tan mất.

 Kinh Đại Bát-nhã Ba-la-mật-đa (kinh lớn về trí tuệ hoàn hảo đưa sang bờ giác ngộ), quyển thứ sáu mươi tám.

 Kinh Đại Bát-nhã Ba-la-mật-đa, quyển thứ sáu mươi chín.

 Tam tạng pháp sư (vị thầy thông suốt cả ba kho kinh điển Phật giáo: kinh, luật, luận) Huyền Trang (vị cao tăng đời Đường, Trung Quốc, từng sang Ấn Độ thỉnh kinh) vâng chiếu chỉ của vua mà dịch.

◄ Trước Sau ►

Quay lại danh sách thiên · Giỏ video