Thiên 801 — Tựa hội thứ mười bốn – phần Tinh tấn ba-la-mật-đa (Huyền Tắc soạn)

 Kinh Đại Bát-nhã, Hội thứ mười bốn: phần Tinh cần ba-la-(mật)-đa (?) (tinh cần: siêng năng, tinh tiến, gắng sức tu không lười biếng; ba-la-mật-đa: hạnh tu đến chỗ trọn vẹn, đưa người tu từ bờ mê sang bờ giác ngộ).

 Lời tựa.

 Sa-môn (người xuất gia tu hành) Huyền Tắc ở chùa Tây Minh soạn.

 Xét thấy: sự vận hành tột bậc thì không hề lay động, sự thức tỉnh nhiệm mầu thì vốn lặng yên. Bánh xe Phạm (bánh xe Chánh pháp thanh tịnh của Phật, lăn đi nghiền nát mê lầm) ngầm hợp khuôn phép không thoái lui; thuyền từ (thuyền từ bi, ví giáo pháp cứu vớt chúng sinh) không hình bóng mà vẫn xuống cứu vớt. Đó là lý do việc tiến tu đức hạnh được quý trọng, và lời dạy về sự siêng năng nhờ đó mà được nói ra.

 Nếu có ai vượt lên khỏi cõi tình thức mà gánh vác đường xa, nhắm cõi giác ngộ mà phi lên cao, bền chắc như người mặc áo giáp, mau lẹ sớm hôm như người quất xe bốn ngựa, thì ắt phải lấy điều thiện làm cái ách (đòn gỗ đặt trên cổ trâu ngựa để kéo xe) mà kéo đi trên con đường không cùng; phó thân mình làm kẻ tôi tớ mà rong ruổi cho đến kỳ hạn vô cùng (?). Sự yên vui hưởng thụ ngũ dục (năm thứ ham muốn: sắc đẹp, tiếng hay, mùi thơm, vị ngon, xúc chạm êm ái) dù chút ít cũng là thuốc độc dẫn vào tam đồ (ba đường ác: địa ngục, ngạ quỷ, súc sinh); còn theo sự nhọc nhằn của tứ tu (bốn cách tu: tu không sót điều gì, tu lâu dài không ngừng, tu không gián đoạn, tu với lòng tôn trọng) thì mới thật là sự rạng rỡ tỏa khắp của muôn đức.

 Kìa như dòng nước nhỏ chảy cạn còn xuyên thủng đá, giọt nước nhỏ còn làm đầy đồ chứa; sự siêng năng của người dùi gỗ lấy lửa, sự dần dần của việc làm đứt thân cây, đều là do tích góp cái nhỏ không ngừng, nên kết quả rõ rệt mới đáng thấy. Con giun thân yếu mà (đào đất) uống được suối ngầm, con cua dáng mạnh mà phải ở nhờ hang (của loài khác) (ví người chuyên cần dù yếu cũng thành công, kẻ nóng nảy dù mạnh cũng chẳng nên việc). Ngựa hay mà lười biếng thì ngựa hèn kéo xe lại đi trước.

 Huống chi tâm ma-ha-diễn (Đại thừa, cỗ xe lớn cứu độ tất cả chúng sinh), hạnh ba-la-mật, trong sự gắng gỏi khắc khổ, há có lúc nào, khi động hay khi tĩnh, mà quên được! Cho nên có thể: dù nghìn cõi thế giới như đang bốc cháy tan nát, chỉ để hỏi một câu pháp mà vẫn lao mình vào; dù muôn dòng nước đang tràn lan chia cắt, chỉ để cứu một mạng người mà vẫn bơi qua. Giả sử phải dừng ở địa vị bổ xứ (bậc Bồ-tát chỉ còn một đời nữa là thay thế làm Phật) trải ba a-tăng-kỳ kiếp (ba khoảng thời gian dài vô số không đếm được), rốt cuộc vẫn đua sức dũng mãnh như lúc mới phát tâm. Dù đã lặng yên thấu tánh không trong muôn hạnh, vẫn hăng hái nồng nhiệt ngang như thuở xưa mới say mê. Không đo lường đầu mối của điều mình muốn làm, không ngóng trông chờ đợi điều mình sẽ chứng. Xem sự tu hành trải số kiếp nhiều như bụi trần chỉ như một cái chớp mắt, mà vẫn khát khao như kẻ khát nước ngày ngày; xem việc đi đến những thế giới nhiều như cát sông Hằng như sang nhà láng giềng, mà vẫn ân cần sớm tối.

 Cho nên tinh tiến đối với các độ (các ba-la-mật, các hạnh đưa sang bờ giác) cũng như hàm thiếc và roi đối với việc điều khiển đàn ngựa; chánh cần (bốn sự siêng năng chân chánh: dứt điều ác đã sinh, ngăn điều ác chưa sinh, làm cho điều thiện chưa sinh được sinh, làm cho điều thiện đã sinh được tăng trưởng) đối với đạo phẩm (ba mươi bảy pháp tu trợ giúp dẫn đến giác ngộ) cũng như muối và mơ chua nêm nếm cho các vạc thức ăn. Tận nguồn đáy của Chánh pháp nhờ đó mà đến được; mọi việc bậc thánh có thể làm, ở đây mà trọn vẹn.

 Rồi lại nghe Xá-lợi (tôn giả Xá-lợi-phất, đại đệ tử trí tuệ bậc nhất của Phật) bàn về giác chi (bảy yếu tố giác ngộ, trong đó có tinh tiến), thì lời khen ngợi không ngớt (?); nhớ đến lời tán tụng lưu truyền về Phật Để-sa (một vị Phật thời quá khứ; tương truyền đức Thích-ca khi còn tu nhân đã đứng một chân suốt bảy ngày đêm để tán thán Ngài, nhờ sức tinh tiến ấy mà vượt trước chín kiếp), thì sự hăng hái bừng dậy chính ở nơi đây. Sự nghiệp tam luyện (ba cách tự rèn tâm của Bồ-tát để không thoái chí trước quả Phật cao xa, hạnh khó làm và quả khó chứng) thật đầy đủ; sự tu lục ý (sáu tâm ý khi tu ba-la-mật: không biết chán, rộng lớn, vui mừng, biết ơn, nguyện lớn, thiện lành) há có chỗ cùng!

 Xa nghĩ đến dấu chân sáng ngời của các bậc đi trước, há rảnh rỗi mà ngồi yên; ngâm vịnh chương kinh sâu mầu, càng thấy mang ơn ý chỉ sáng tỏ. Văn kinh này chỉ có một quyển, trước đây chưa từng được dịch. Mong rằng người đọc sẽ quý tấc bóng thời gian hơn ngọc bích một thước, sáng được nghe đạo thì chiều chết cũng cam lòng.

 Kinh Đại Bát-nhã Ba-la-mật-đa, quyển thứ năm trăm mười (?).

 Tam tạng pháp sư (vị pháp sư tinh thông cả ba tạng kinh điển: Kinh, Luật, Luận) Huyền Trang vâng chiếu vua mà dịch.

◄ Trước Sau ►

Quay lại danh sách thiên · Giỏ video