Kinh Đại Bát-nhã (bộ kinh lớn về trí tuệ thấy rõ bản chất thật của mọi sự), hội thứ mười lăm (lần thuyết pháp thứ mười lăm, ở một nơi riêng): Phần Tĩnh lự ba-la-mật-đa (tĩnh lự: thiền định, lặng tâm mà suy xét; ba-la-mật-đa: "đến bờ bên kia", tức hạnh tu toàn hảo đưa người vượt khỏi sinh tử đến bờ giải thoát).
Lời tựa
Sa-môn (người xuất gia tu hành) Huyền Tắc ở chùa Tây Minh soạn.
Công dụng của tâm thật lớn lao thay! Khi tâm động thì muôn sự đua nhau nổi dậy (?); khi tâm lặng thì mọi biến động hầu như dứt nghỉ. Mở rộng ra thì nó đầy khắp pháp giới (toàn thể mọi cõi, mọi sự vật); thu nhỏ lại thì nó vào tận lân hư (hạt bụi nhỏ nhất, gần như hư không). Cho nên biển cả, núi non, cõi đất là bóng của tâm; thân hình, tai mắt là dấu hiệu biểu lộ của tâm; sống chết quanh quẩn trôi lăn là do tâm mê; bồ-đề (sự giác ngộ) sáng tỏ rộng lớn là do tâm ngộ.
Ba cõi (cõi Dục — còn tham dục; cõi Sắc — còn hình thể; cõi Vô sắc — không còn hình thể; tức toàn bộ thế giới luân hồi) chỉ do tâm này mà ra, mà tâm này thật khó điều phục. Chế ngự nó ở một chỗ (giữ tâm chuyên nhất vào một cảnh) thì không việc gì không xong.
Vì vậy, nhân hội chúng thù thắng ở vườn Cấp Cô Độc (khu vườn do trưởng giả Cấp Cô Độc dâng cúng Phật ở thành Xá-vệ), Phật mở ra cánh cửa mầu nhiệm của đẳng trì (tức tam-ma-địa, định: tâm giữ quân bình, chuyên chú vào một cảnh), làm sáng tỏ rằng nhờ các phẩm bậc định mà tâm có thể chuyển hóa, nguồn tâm thật sự được yên lặng. Hôn trầm (tâm mờ tối, uể oải) và trạo cử (tâm xao động, tán loạn) đều bị gạt bỏ; chỉ (dừng tâm lại cho yên lặng) và quán (dùng trí tuệ soi xét) cùng trong sáng. Cùng nhau ở ngoài cõi Dục, một mình bay vút ra ngoài Hữu đỉnh (tầng trời cao nhất của ba cõi, đỉnh của mọi sự hiện hữu) (?). Ngọn lửa của cảnh trần tắt đi mà tâm càng sáng; cành nhánh của nhân duyên phiền não bị cắt mà tâm càng nghiêm tịnh. Trong lặng thay, mọi ràng buộc đã hết; mỗi cử động đều hợp với đức.
Cho nên, tóm lại thì đó là nhất như (một thể chân như duy nhất, không hai); xét theo phương tiện thì có hai tướng (?); phân ra thì là ba giải thoát (ba cửa giải thoát: không, vô tướng, vô nguyện) (?); nương vào thì là bốn thần túc (bốn nền tảng của định và thần thông: ý muốn, siêng năng, nhất tâm, quán xét); thực hành thì là năm ấn (?); kiểm thúc thì là sáu niệm (sáu điều nhớ nghĩ: nhớ Phật, nhớ Pháp, nhớ Tăng, nhớ giới, nhớ bố thí, nhớ cõi trời); gom lại thì là bảy điều thiện (?); tuôn chảy thì là tám giải thoát (tám pháp thiền định giúp lìa bỏ sự đắm trước vào hình sắc và các cõi định); lên từng bậc thì là chín thứ đệ định (chín tầng định nối tiếp theo thứ tự); mở rộng ra thì là mười biến xứ (mười phép quán thấy một thứ như đất, nước, lửa, gió, các màu… trùm khắp mọi nơi).
Còn lại những thứ như bốn niệm trụ (bốn phép chú tâm quán thân, cảm thọ, tâm và các pháp), bốn tâm bình đẳng (tức bốn tâm vô lượng: từ, bi, hỷ, xả), năm căn (năm gốc lành: tin, siêng năng, nhớ nghĩ chân chính, định, tuệ), năm lực (năm sức mạnh do năm căn lớn mạnh mà thành)… đều trải khắp các tầng thiền: tươi tốt ở nơi định căn bản (các tầng định chính) (?), tích chứa trong làn nước định (?), chồng chất cao vút đến định biên tế (tầng định tột cùng) (?). Ví như đất sét trên bàn xoay của thợ gốm, như vàng dưới búa của thợ rèn, chỉ tùy cách dùng mà thôi, nào có giới hạn gì!
Cho nên sức định và vị định đều tinh thông (?), thần diệu biến hóa trong chớp mắt: trên thì che lấp mặt trời mặt trăng, dưới thì lay chuyển sông núi; thân trùm khắp mười phương, tiếng vang khắp sáu nẻo (sáu cõi luân hồi: trời, người, a-tu-la, súc sinh, ngạ quỷ, địa ngục); nước và lửa đổi chất cho nhau, vàng và đất đổi hình cho nhau; đi đến tận cùng mọi nẻo biến hóa, vượt ra ngoài sự nghĩ bàn. Có đủ các định vi diệu mà không nhận sự sinh vào cõi cao quý chỉ để sướng riêng mình; đóng cửa các nẻo ác mà cam chịu khổ địa ngục để làm lợi cho người khác.
Đến như tám tầng thiền chia ra công dụng, các tam-muội (các loại định) mang tên khác nhau như: Nhật Toàn (mặt trời xoay vần), Tinh Quang (ánh sao), Nguyệt Ái (mặt trăng đáng yêu), Hoa Đức (đức của hoa), Du Hý (dạo chơi tự tại), Phấn Tấn (vùng dậy mạnh mẽ), Thanh Tịnh, Chiếu Minh (soi sáng)… hoặc hàng trăm, hoặc hàng nghìn, khó leo lên, khó đến tận cùng. Tất cả đều nhờ sức thuyết giảng của Phật mà được mở bày đầy đủ trong phần kinh tiếp theo này (?). Tất cả được ghi thành hai quyển, trước nay cũng chưa từng có bản dịch nào khác. Đưa vào kho bí yếu về thiền, ai lại có thể bỏ qua!
Kinh Đại Bát-nhã ba-la-mật-đa, quyển thứ năm trăm chín mươi mốt.
Tam tạng pháp sư (vị pháp sư thông suốt cả ba kho kinh điển Phật giáo: kinh, luật, luận) Huyền Trang vâng chiếu (mệnh lệnh của vua) dịch.
◄ Trước
Sau ►
Quay lại danh sách thiên · Giỏ video