Phần thứ mười sáu: Bát-nhã ba-la-mật-đa (trí tuệ hoàn hảo, thấy suốt thật tướng của mọi sự vật, đưa người tu từ bờ mê sang bờ giác ngộ), phần thứ ba.
Lại nữa, này Thiện Dũng Mãnh (tên vị Bồ-tát thưa hỏi Phật trong phần kinh này)! Sắc uẩn (khối vật chất, gồm thân thể và mọi hình sắc; uẩn là "khối, nhóm", trong năm nhóm hợp thành con người) không phải là chỗ vận hành (đối tượng để tác động, để nhận biết) của sắc uẩn. Thọ uẩn (khối cảm thọ: vui, khổ, không vui không khổ), tưởng uẩn (khối tri giác, nhận ra và gán tên cho sự vật), hành uẩn (khối tác ý, ý chí và các hoạt động tâm lý tạo nghiệp), thức uẩn (khối cái biết phân biệt) cũng không phải là chỗ vận hành của thọ, tưởng, hành, thức uẩn. Này Thiện Dũng Mãnh! Vì sắc uẩn không phải là chỗ vận hành của sắc uẩn nên không có biết, không có thấy. Nếu đối với sắc uẩn mà không có biết, không có thấy, thì đó gọi là Bát-nhã ba-la-mật-đa. Này Thiện Dũng Mãnh! Vì thọ, tưởng, hành, thức uẩn cũng không phải là chỗ vận hành của thọ, tưởng, hành, thức uẩn nên không có biết, không có thấy. Nếu đối với thọ, tưởng, hành, thức uẩn mà không có biết, không có thấy, thì đó gọi là Bát-nhã ba-la-mật-đa.
Này Thiện Dũng Mãnh! Nhãn xứ (con mắt, xét như chỗ dựa làm phát sinh cái thấy; xứ là "chỗ, nơi" phát sinh nhận thức) không phải là chỗ vận hành của nhãn xứ. Nhĩ xứ (tai), tỷ xứ (mũi), thiệt xứ (lưỡi), thân xứ (thân), ý xứ (tâm ý) cũng không phải là chỗ vận hành của nhĩ, tỷ, thiệt, thân, ý xứ. Này Thiện Dũng Mãnh! Vì nhãn xứ không phải là chỗ vận hành của nhãn xứ nên không có biết, không có thấy. Nếu đối với nhãn xứ mà không có biết, không có thấy, thì đó gọi là Bát-nhã ba-la-mật-đa. Này Thiện Dũng Mãnh! Vì nhĩ, tỷ, thiệt, thân, ý xứ cũng không phải là chỗ vận hành của nhĩ, tỷ, thiệt, thân, ý xứ nên không có biết, không có thấy. Nếu đối với nhĩ, tỷ, thiệt, thân, ý xứ mà không có biết, không có thấy, thì đó gọi là Bát-nhã ba-la-mật-đa.
Này Thiện Dũng Mãnh! Sắc xứ (hình sắc mà mắt thấy, xét như đối tượng làm phát sinh cái thấy) không phải là chỗ vận hành của sắc xứ. Thanh xứ (âm thanh), hương xứ (mùi), vị xứ (vị nếm), xúc xứ (cảm giác khi chạm vào), pháp xứ (đối tượng của tâm ý: ý niệm, hình ảnh trong tâm) cũng không phải là chỗ vận hành của thanh, hương, vị, xúc, pháp xứ. Này Thiện Dũng Mãnh! Vì sắc xứ không phải là chỗ vận hành của sắc xứ nên không có biết, không có thấy. Nếu đối với sắc xứ mà không có biết, không có thấy, thì đó gọi là Bát-nhã ba-la-mật-đa. Này Thiện Dũng Mãnh! Vì thanh, hương, vị, xúc, pháp xứ cũng không phải là chỗ vận hành của thanh, hương, vị, xúc, pháp xứ nên không có biết, không có thấy. Nếu đối với thanh, hương, vị, xúc, pháp xứ mà không có biết, không có thấy, thì đó gọi là Bát-nhã ba-la-mật-đa.
Này Thiện Dũng Mãnh! Nhãn giới (con mắt, xét như một yếu tố riêng biệt; giới là "phạm vi, yếu tố", trong mười tám yếu tố hợp thành sự nhận biết: sáu giác quan, sáu đối tượng và sáu thức) không phải là chỗ vận hành của nhãn giới. Nhĩ, tỷ, thiệt, thân, ý giới (yếu tố tai, mũi, lưỡi, thân, tâm ý) cũng không phải là chỗ vận hành của nhĩ, tỷ, thiệt, thân, ý giới. Này Thiện Dũng Mãnh! Vì nhãn giới không phải là chỗ vận hành của nhãn giới nên không có biết,
không có thấy. Nếu đối với nhãn giới mà không có biết, không có thấy, thì đó gọi là Bát-nhã ba-la-mật-đa. Này Thiện Dũng Mãnh! Vì nhĩ, tỷ, thiệt, thân, ý giới cũng không phải là chỗ vận hành của nhĩ, tỷ, thiệt, thân, ý giới nên không có biết, không có thấy. Nếu đối với nhĩ, tỷ, thiệt, thân, ý giới mà không có biết, không có thấy, thì đó gọi là Bát-nhã ba-la-mật-đa.
Này Thiện Dũng Mãnh! Sắc giới (ở đây là yếu tố hình sắc mà mắt thấy, một trong mười tám giới; không phải cõi trời Sắc giới) không phải là chỗ vận hành của sắc giới. Thanh, hương, vị, xúc, pháp giới (yếu tố âm thanh, mùi, vị, cảm giác chạm, đối tượng của tâm ý) cũng không phải là chỗ vận hành của thanh, hương, vị, xúc, pháp giới. Này Thiện Dũng Mãnh! Vì sắc giới không phải là chỗ vận hành của sắc giới nên không có biết, không có thấy. Nếu đối với sắc giới mà không có biết, không có thấy, thì đó gọi là Bát-nhã ba-la-mật-đa. Này Thiện Dũng Mãnh! Vì thanh, hương, vị, xúc, pháp giới cũng không phải là chỗ vận hành của thanh, hương, vị, xúc, pháp giới nên không có biết, không có thấy. Nếu đối với thanh, hương, vị, xúc, pháp giới mà không có biết, không có thấy, thì đó gọi là Bát-nhã ba-la-mật-đa.
Này Thiện Dũng Mãnh! Nhãn thức giới (yếu tố cái biết phát sinh nhờ mắt, tức cái thấy) không phải là chỗ vận hành của nhãn thức giới. Nhĩ, tỷ, thiệt, thân, ý thức giới (yếu tố cái biết phát sinh nhờ tai, mũi, lưỡi, thân, tâm ý) cũng không phải là chỗ vận hành của nhĩ, tỷ, thiệt, thân, ý thức giới. Này Thiện Dũng Mãnh! Vì nhãn thức giới không phải là chỗ vận hành của nhãn thức giới nên không có biết, không có thấy. Nếu đối với nhãn thức giới mà không có biết, không có thấy, thì đó gọi là Bát-nhã ba-la-mật-đa. Này Thiện Dũng Mãnh! Vì nhĩ, tỷ, thiệt, thân, ý thức giới cũng không phải là chỗ vận hành của nhĩ, tỷ, thiệt, thân, ý thức giới nên không có biết, không có thấy. Nếu đối với nhĩ, tỷ, thiệt, thân, ý thức giới mà không có biết, không có thấy, thì đó gọi là Bát-nhã ba-la-mật-đa.
Này Thiện Dũng Mãnh! Tất cả pháp (mọi sự vật, hiện tượng, cả vật chất lẫn tinh thần) không phải là chỗ vận hành của tất cả pháp. Này Thiện Dũng Mãnh! Vì tất cả pháp không phải là chỗ vận hành của tất cả pháp nên không có biết, không có thấy. Nếu đối với tất cả pháp mà không có biết, không có thấy, thì đó gọi là Bát-nhã ba-la-mật-đa.
Lại nữa, này Thiện Dũng Mãnh! Sắc uẩn không rời bỏ tự tính (bản chất riêng vốn có) của sắc uẩn. Thọ, tưởng, hành, thức uẩn cũng không rời bỏ tự tính của thọ, tưởng, hành, thức uẩn. Nếu đối với tự tính mà biết khắp trọn vẹn như vậy, thì đó gọi là Bát-nhã ba-la-mật-đa. Này Thiện Dũng Mãnh! Nhãn xứ không rời bỏ tự tính của nhãn xứ. Nhĩ, tỷ, thiệt, thân, ý xứ cũng không rời bỏ tự tính của nhĩ, tỷ, thiệt, thân, ý xứ. Nếu đối với tự tính mà biết khắp trọn vẹn như vậy, thì đó gọi là Bát-nhã ba-la-mật-đa. Này Thiện Dũng Mãnh! Sắc xứ không rời bỏ tự tính của sắc xứ. Thanh, hương, vị, xúc, pháp xứ cũng không rời bỏ tự tính của thanh, hương, vị, xúc, pháp xứ. Nếu đối với tự tính mà biết khắp trọn vẹn như vậy, thì đó gọi là Bát-nhã ba-la-mật-đa. Này Thiện Dũng Mãnh! Nhãn giới không rời bỏ tự tính của nhãn giới. Nhĩ, tỷ, thiệt, thân, ý giới cũng không rời bỏ tự tính của nhĩ, tỷ, thiệt, thân, ý giới. Nếu đối với tự tính mà biết khắp trọn vẹn như vậy, thì đó gọi là Bát-nhã ba-la-mật-đa. Này Thiện Dũng Mãnh! Sắc giới không rời bỏ tự tính của sắc giới. Thanh, hương, vị, xúc, pháp giới cũng không rời bỏ tự tính của thanh, hương, vị, xúc, pháp giới. Nếu đối với tự tính mà biết khắp trọn vẹn như vậy, thì đó gọi là Bát-nhã ba-la-mật-đa. Này Thiện Dũng Mãnh! Nhãn thức giới không rời bỏ tự tính của nhãn thức giới. Nhĩ, tỷ, thiệt, thân, ý thức giới cũng không rời bỏ tự tính của nhĩ, tỷ, thiệt, thân, ý thức giới. Nếu đối với tự tính mà biết khắp trọn vẹn như vậy, thì đó gọi là Bát-nhã ba-la-mật-đa. Này Thiện Dũng Mãnh! Tất cả pháp không rời bỏ tự tính của tất cả pháp. Nếu đối với tự tính mà biết khắp trọn vẹn như vậy, thì đó gọi là Bát-nhã ba-la-mật-đa.
Lại nữa, này Thiện Dũng Mãnh! Sắc uẩn với sắc uẩn chẳng hợp lại cũng chẳng lìa ra. Thọ, tưởng, hành, thức uẩn với thọ, tưởng, hành, thức uẩn cũng chẳng hợp chẳng lìa. Sắc uẩn chẳng hợp chẳng lìa như vậy, thì đó gọi là Bát-nhã ba-la-mật-đa. Thọ, tưởng, hành, thức uẩn cũng chẳng hợp chẳng lìa như vậy, thì đó gọi là Bát-nhã ba-la-mật-đa. Này Thiện Dũng Mãnh! Nhãn xứ với nhãn xứ chẳng hợp chẳng lìa. Nhĩ, tỷ, thiệt, thân, ý xứ với nhĩ, tỷ, thiệt, thân, ý xứ cũng chẳng hợp chẳng lìa. Nhãn xứ chẳng hợp chẳng lìa như vậy, thì đó gọi là Bát-nhã ba-la-mật-đa. Nhĩ, tỷ, thiệt, thân, ý xứ cũng chẳng hợp chẳng lìa như vậy, thì đó gọi là Bát-nhã ba-la-mật-đa. Này Thiện Dũng Mãnh! Sắc xứ với sắc xứ chẳng hợp chẳng lìa. Thanh, hương, vị, xúc, pháp xứ với thanh, hương, vị, xúc, pháp xứ cũng chẳng hợp chẳng lìa. Sắc xứ chẳng hợp chẳng lìa như vậy, thì đó gọi là Bát-nhã ba-la-mật-đa. Thanh, hương, vị, xúc, pháp xứ cũng chẳng hợp chẳng lìa như vậy, thì đó gọi là Bát-nhã ba-la-mật-đa. Này Thiện Dũng Mãnh! Nhãn giới với nhãn giới chẳng hợp chẳng lìa. Nhĩ, tỷ, thiệt, thân, ý giới với nhĩ, tỷ, thiệt, thân, ý giới cũng chẳng hợp chẳng lìa. Nhãn giới chẳng hợp chẳng lìa như vậy, thì đó gọi là Bát-nhã ba-la-mật-đa. Nhĩ, tỷ, thiệt, thân, ý giới cũng chẳng hợp chẳng lìa như vậy, thì đó gọi là Bát-nhã ba-la-mật-đa. Này Thiện Dũng Mãnh! Sắc giới với sắc giới chẳng hợp chẳng lìa. Thanh, hương, vị, xúc, pháp giới với thanh, hương, vị, xúc, pháp giới cũng chẳng hợp chẳng lìa. Sắc giới chẳng hợp chẳng lìa như vậy, thì đó gọi là Bát-nhã ba-la-mật-đa. Thanh, hương, vị, xúc, pháp giới cũng chẳng hợp chẳng lìa như vậy, thì đó gọi là Bát-nhã ba-la-mật-đa. Này Thiện Dũng Mãnh! Nhãn thức giới với nhãn thức giới chẳng hợp chẳng lìa. Nhĩ, tỷ, thiệt, thân, ý thức giới với nhĩ, tỷ, thiệt, thân, ý thức giới cũng chẳng hợp chẳng lìa. Nhãn thức giới chẳng hợp chẳng lìa như vậy, thì đó gọi là Bát-nhã ba-la-mật-đa. Nhĩ, tỷ, thiệt, thân, ý thức giới cũng chẳng hợp chẳng lìa như vậy, thì đó gọi là Bát-nhã ba-la-mật-đa. Này Thiện Dũng Mãnh! Tất cả pháp với tất cả pháp chẳng hợp chẳng lìa. Tất cả pháp chẳng hợp chẳng lìa như vậy, thì đó gọi là Bát-nhã ba-la-mật-đa.
Lại nữa, này Thiện Dũng Mãnh! Sắc uẩn chẳng giảm chẳng tăng. Thọ, tưởng, hành, thức uẩn cũng chẳng giảm chẳng tăng. Sắc uẩn chẳng giảm chẳng tăng như vậy, thì đó gọi là Bát-nhã ba-la-mật-đa. Thọ, tưởng, hành, thức uẩn cũng chẳng giảm chẳng tăng như vậy, thì đó gọi là Bát-nhã ba-la-mật-đa. Này Thiện Dũng Mãnh! Nhãn xứ chẳng giảm chẳng tăng. Nhĩ, tỷ, thiệt, thân, ý xứ cũng chẳng giảm chẳng tăng. Nhãn xứ chẳng giảm chẳng tăng như vậy, thì đó gọi là Bát-nhã ba-la-mật-đa. Nhĩ, tỷ, thiệt, thân, ý xứ cũng chẳng giảm chẳng tăng như vậy, thì đó gọi là Bát-nhã ba-la-mật-đa. Này Thiện Dũng Mãnh! Sắc xứ chẳng giảm chẳng tăng. Thanh, hương, vị, xúc, pháp xứ cũng chẳng giảm chẳng tăng. Sắc xứ chẳng giảm chẳng tăng như vậy, thì đó gọi là Bát-nhã ba-la-mật-đa. Thanh, hương, vị, xúc, pháp xứ cũng chẳng giảm chẳng tăng như vậy, thì đó gọi là Bát-nhã ba-la-mật-đa. Này Thiện Dũng Mãnh! Nhãn giới chẳng giảm chẳng tăng. Nhĩ, tỷ, thiệt, thân, ý giới cũng chẳng giảm chẳng tăng. Nhãn giới chẳng giảm chẳng tăng như vậy, thì đó gọi là Bát-nhã ba-la-mật-đa. Nhĩ, tỷ, thiệt, thân, ý giới cũng chẳng giảm chẳng tăng như vậy, thì đó gọi là Bát-nhã ba-la-mật-đa. Này Thiện Dũng Mãnh! Sắc giới chẳng giảm chẳng tăng. Thanh, hương, vị, xúc, pháp giới cũng chẳng giảm chẳng tăng. Sắc giới chẳng giảm chẳng tăng như vậy, thì đó gọi là Bát-nhã ba-la-mật-đa. Thanh, hương, vị, xúc, pháp giới cũng chẳng giảm chẳng tăng như vậy, thì đó gọi là Bát-nhã ba-la-mật-đa. Này Thiện Dũng Mãnh! Nhãn thức giới chẳng giảm chẳng tăng. Nhĩ, tỷ, thiệt, thân, ý thức giới cũng chẳng giảm chẳng tăng. Nhãn thức giới chẳng giảm chẳng tăng như vậy, thì đó gọi là Bát-nhã ba-la-mật-đa. Nhĩ, tỷ, thiệt, thân, ý thức giới cũng chẳng giảm chẳng tăng như vậy, thì đó gọi là Bát-nhã ba-la-mật-đa. Này Thiện Dũng Mãnh! Tất cả pháp chẳng giảm chẳng tăng. Tất cả pháp chẳng giảm chẳng tăng như vậy, thì đó gọi là Bát-nhã ba-la-mật-đa.
Lại nữa, này Thiện Dũng Mãnh! Sắc uẩn chẳng nhiễm chẳng tịnh (nhiễm: bị phiền não làm ô uế; tịnh: trong sạch, thoát khỏi phiền não). Thọ, tưởng, hành, thức uẩn cũng chẳng nhiễm chẳng tịnh. Sắc uẩn chẳng nhiễm chẳng tịnh như vậy, thì đó gọi là Bát-nhã ba-la-mật-đa. Thọ, tưởng, hành, thức uẩn cũng chẳng nhiễm chẳng tịnh như vậy, thì đó gọi là Bát-nhã ba-la-mật-đa. Này Thiện Dũng Mãnh! Nhãn xứ chẳng nhiễm chẳng tịnh. Nhĩ, tỷ, thiệt, thân, ý xứ cũng chẳng nhiễm chẳng tịnh. Nhãn xứ chẳng nhiễm chẳng tịnh như vậy, thì đó gọi là Bát-nhã ba-la-mật-đa. Nhĩ, tỷ, thiệt, thân, ý xứ cũng chẳng nhiễm chẳng tịnh như vậy, thì đó gọi là Bát-nhã ba-la-mật-đa. Này Thiện Dũng Mãnh! Sắc xứ chẳng nhiễm chẳng tịnh. Thanh, hương, vị, xúc, pháp xứ cũng chẳng nhiễm chẳng tịnh. Sắc xứ chẳng nhiễm chẳng tịnh như vậy, thì đó gọi là Bát-nhã ba-la-mật-đa. Thanh, hương, vị, xúc, pháp xứ cũng chẳng nhiễm chẳng tịnh như vậy, thì đó gọi là Bát-nhã ba-la-mật-đa. Này Thiện Dũng Mãnh! Nhãn giới chẳng nhiễm chẳng tịnh. Nhĩ, tỷ, thiệt, thân, ý giới cũng chẳng nhiễm chẳng tịnh. Nhãn giới chẳng nhiễm chẳng tịnh như vậy, thì đó gọi là Bát-nhã ba-la-mật-đa. Nhĩ, tỷ, thiệt, thân, ý giới cũng chẳng nhiễm chẳng tịnh như vậy, thì đó gọi là Bát-nhã ba-la-mật-đa. Này Thiện Dũng Mãnh! Sắc giới chẳng nhiễm chẳng tịnh. Thanh, hương, vị, xúc, pháp giới cũng chẳng nhiễm chẳng tịnh. Sắc giới chẳng nhiễm chẳng tịnh như vậy, thì đó gọi là Bát-nhã ba-la-mật-đa. Thanh, hương, vị, xúc, pháp giới cũng chẳng nhiễm chẳng tịnh như vậy, thì đó gọi là Bát-nhã ba-la-mật-đa. Này Thiện Dũng Mãnh! Nhãn thức giới chẳng nhiễm chẳng tịnh. Nhĩ, tỷ, thiệt, thân, ý thức giới cũng chẳng nhiễm chẳng tịnh. Nhãn thức giới chẳng nhiễm chẳng tịnh như vậy, thì đó gọi là Bát-nhã ba-la-mật-đa. Nhĩ, tỷ, thiệt, thân, ý thức giới cũng chẳng nhiễm chẳng tịnh như vậy, thì đó gọi là Bát-nhã ba-la-mật-đa. Này Thiện Dũng Mãnh! Tất cả pháp chẳng nhiễm chẳng tịnh. Tất cả pháp chẳng nhiễm chẳng tịnh như vậy, thì đó gọi là Bát-nhã ba-la-mật-đa.
Lại nữa, này Thiện Dũng Mãnh! Sắc uẩn chẳng có tính chất thanh tịnh, cũng chẳng có tính chất không thanh tịnh. Thọ, tưởng, hành, thức uẩn cũng chẳng có tính chất thanh tịnh, chẳng có tính chất không thanh tịnh. Năm uẩn (năm khối hợp thành con người: sắc, thọ, tưởng, hành, thức) chẳng có tính chất thanh tịnh, chẳng có tính chất không thanh tịnh như vậy, thì đó gọi là Bát-nhã ba-la-mật-đa. Này Thiện Dũng Mãnh! Nhãn xứ chẳng có tính chất thanh tịnh, chẳng có tính chất không thanh tịnh. Nhĩ, tỷ, thiệt, thân, ý xứ cũng chẳng có tính chất thanh tịnh, chẳng có tính chất không thanh tịnh. Sáu xứ bên trong (sáu giác quan: mắt, tai, mũi, lưỡi, thân, ý) chẳng có tính chất thanh tịnh, chẳng có tính chất không thanh tịnh như vậy, thì đó gọi là Bát-nhã ba-la-mật-đa. Này Thiện Dũng Mãnh! Sắc xứ chẳng có tính chất thanh tịnh, chẳng có tính chất không thanh tịnh. Thanh, hương, vị, xúc, pháp xứ cũng chẳng có tính chất thanh tịnh, chẳng có tính chất không thanh tịnh. Sáu xứ bên ngoài (sáu đối tượng: hình sắc, âm thanh, mùi, vị, cảm giác chạm, đối tượng của tâm ý) chẳng có tính chất thanh tịnh, chẳng có tính chất không thanh tịnh như vậy, thì đó gọi là Bát-nhã ba-la-mật-đa. Này Thiện Dũng Mãnh! Nhãn giới chẳng có tính chất thanh tịnh, chẳng có tính chất không thanh tịnh. Nhĩ, tỷ, thiệt, thân, ý giới cũng chẳng có tính chất thanh tịnh, chẳng có tính chất không thanh tịnh. Sáu giới bên trong (sáu yếu tố giác quan) chẳng có tính chất thanh tịnh, chẳng có tính chất không thanh tịnh như vậy, thì đó gọi là Bát-nhã ba-la-mật-đa. Này Thiện Dũng Mãnh! Sắc giới chẳng có tính chất thanh tịnh, chẳng có tính chất không thanh tịnh. Thanh, hương, vị, xúc, pháp giới cũng chẳng có tính chất thanh tịnh, chẳng có tính chất không thanh tịnh. Sáu giới bên ngoài (sáu yếu tố đối tượng) chẳng có tính chất thanh tịnh, chẳng có tính chất không thanh tịnh như vậy, thì đó gọi là Bát-nhã ba-la-mật-đa. Này Thiện Dũng Mãnh! Nhãn thức giới chẳng có tính chất thanh tịnh, chẳng có tính chất không thanh tịnh. Nhĩ, tỷ, thiệt, thân, ý thức giới cũng chẳng có tính chất thanh tịnh, chẳng có tính chất không thanh tịnh. Sáu thức giới (sáu yếu tố cái biết: thấy, nghe, ngửi, nếm, cảm xúc chạm, biết của ý) chẳng có tính chất thanh tịnh, chẳng có tính chất không thanh tịnh như vậy, thì đó gọi là Bát-nhã ba-la-mật-đa. Này Thiện Dũng Mãnh! Tất cả pháp chẳng có tính chất thanh tịnh, chẳng có tính chất không thanh tịnh. Tất cả pháp chẳng có tính chất thanh tịnh, chẳng có tính chất không thanh tịnh như vậy, thì đó gọi là Bát-nhã ba-la-mật-đa.
Lại nữa, này Thiện Dũng Mãnh! Sắc uẩn chẳng dời chuyển đi, chẳng hướng tới đi vào. Thọ, tưởng, hành, thức uẩn cũng chẳng dời chuyển, chẳng hướng tới đi vào. Năm uẩn chẳng dời chuyển, chẳng hướng tới đi vào như vậy, thì đó gọi là Bát-nhã ba-la-mật-đa. Này Thiện Dũng Mãnh! Nhãn xứ chẳng dời chuyển, chẳng hướng tới đi vào. Nhĩ, tỷ, thiệt, thân, ý xứ cũng chẳng dời chuyển, chẳng hướng tới đi vào. Sáu xứ bên trong chẳng dời chuyển, chẳng hướng tới đi vào như vậy, thì đó gọi là Bát-nhã ba-la-mật-đa. Này Thiện Dũng Mãnh! Sắc xứ chẳng dời chuyển, chẳng hướng tới đi vào. Thanh, hương, vị, xúc, pháp xứ cũng chẳng dời chuyển, chẳng hướng tới đi vào. Sáu xứ bên ngoài chẳng dời chuyển, chẳng hướng tới đi vào như vậy, thì đó gọi là Bát-nhã ba-la-mật-đa. Này Thiện Dũng Mãnh! Nhãn giới chẳng dời chuyển, chẳng hướng tới đi vào. Nhĩ, tỷ, thiệt, thân, ý giới cũng chẳng dời chuyển, chẳng hướng tới đi vào. Sáu giới bên trong chẳng dời chuyển, chẳng hướng tới đi vào như vậy, thì đó gọi là Bát-nhã ba-la-mật-đa. Này Thiện Dũng Mãnh! Sắc giới chẳng dời chuyển, chẳng hướng tới đi vào. Thanh, hương, vị, xúc, pháp giới cũng chẳng dời chuyển, chẳng hướng tới đi vào. Sáu giới bên ngoài chẳng dời chuyển, chẳng hướng tới đi vào như vậy, thì đó gọi là Bát-nhã ba-la-mật-đa. Này Thiện Dũng Mãnh! Nhãn thức giới chẳng dời chuyển, chẳng hướng tới đi vào. Nhĩ, tỷ, thiệt, thân, ý thức giới cũng chẳng dời chuyển, chẳng hướng tới đi vào. Sáu thức giới chẳng dời chuyển, chẳng hướng tới đi vào như vậy, thì đó gọi là Bát-nhã ba-la-mật-đa. Này Thiện Dũng Mãnh! Tất cả pháp chẳng dời chuyển, chẳng hướng tới đi vào. Tất cả pháp chẳng dời chuyển, chẳng hướng tới đi vào như vậy, thì đó gọi là Bát-nhã ba-la-mật-đa.
Lại nữa, này Thiện Dũng Mãnh! Sắc uẩn chẳng bị trói buộc, cũng chẳng phải thoát khỏi trói buộc (trói buộc: bị phiền não ràng buộc vào vòng sinh tử). Thọ, tưởng, hành, thức uẩn cũng chẳng bị trói buộc, chẳng phải thoát khỏi trói buộc. Năm uẩn chẳng bị trói buộc, chẳng phải thoát khỏi trói buộc như vậy, thì đó gọi là Bát-nhã ba-la-mật-đa. Này Thiện Dũng Mãnh! Nhãn xứ chẳng bị trói buộc, chẳng phải thoát khỏi trói buộc. Nhĩ, tỷ, thiệt, thân, ý xứ cũng chẳng bị trói buộc, chẳng phải thoát khỏi trói buộc. Sáu xứ bên trong chẳng bị trói buộc, chẳng phải thoát khỏi trói buộc như vậy, thì đó gọi là Bát-nhã ba-la-mật-đa. Này Thiện Dũng Mãnh! Sắc xứ chẳng bị trói buộc, chẳng phải thoát khỏi trói buộc. Thanh, hương, vị, xúc, pháp xứ cũng chẳng bị trói buộc, chẳng phải thoát khỏi trói buộc. Sáu xứ bên ngoài chẳng bị trói buộc, chẳng phải thoát khỏi trói buộc như vậy, thì đó gọi là Bát-nhã ba-la-mật-đa. Này Thiện Dũng Mãnh! Nhãn giới chẳng bị trói buộc, chẳng phải thoát khỏi trói buộc. Nhĩ, tỷ, thiệt, thân, ý giới cũng chẳng bị trói buộc, chẳng phải thoát khỏi trói buộc. Sáu giới bên trong chẳng bị trói buộc, chẳng phải thoát khỏi trói buộc như vậy, thì đó gọi là Bát-nhã ba-la-mật-đa. Này Thiện Dũng Mãnh! Sắc giới chẳng bị trói buộc, chẳng phải thoát khỏi trói buộc. Thanh, hương, vị, xúc, pháp giới cũng chẳng bị trói buộc, chẳng phải thoát khỏi trói buộc. Sáu giới bên ngoài chẳng bị trói buộc, chẳng phải thoát khỏi trói buộc như vậy, thì đó gọi là Bát-nhã ba-la-mật-đa. Này Thiện Dũng Mãnh! Nhãn thức giới chẳng bị trói buộc, chẳng phải thoát khỏi trói buộc. Nhĩ, tỷ, thiệt, thân, ý thức giới cũng chẳng bị trói buộc, chẳng phải thoát khỏi trói buộc. Sáu thức giới chẳng bị trói buộc, chẳng phải thoát khỏi trói buộc như vậy, thì đó gọi là Bát-nhã ba-la-mật-đa. Này Thiện Dũng Mãnh! Tất cả pháp chẳng bị trói buộc, chẳng phải thoát khỏi trói buộc. Tất cả pháp chẳng bị trói buộc, chẳng phải thoát khỏi trói buộc như vậy, thì đó gọi là Bát-nhã ba-la-mật-đa.
Lại nữa, này Thiện Dũng Mãnh! Sắc uẩn chẳng chết chẳng sinh. Thọ, tưởng, hành, thức uẩn cũng chẳng chết chẳng sinh. Năm uẩn chẳng chết chẳng sinh như vậy, thì đó gọi là Bát-nhã ba-la-mật-đa. Này Thiện Dũng Mãnh! Nhãn xứ chẳng chết chẳng sinh. Nhĩ, tỷ, thiệt, thân, ý xứ cũng chẳng chết chẳng sinh. Sáu xứ bên trong chẳng chết chẳng sinh như vậy, thì đó gọi là Bát-nhã ba-la-mật-đa. Này Thiện Dũng Mãnh! Sắc xứ chẳng chết chẳng sinh. Thanh, hương, vị, xúc, pháp xứ cũng chẳng chết chẳng sinh. Sáu xứ bên ngoài chẳng chết chẳng sinh như vậy, thì đó gọi là Bát-nhã ba-la-mật-đa. Này Thiện Dũng Mãnh! Nhãn giới chẳng chết chẳng sinh. Nhĩ, tỷ, thiệt, thân, ý giới cũng chẳng chết chẳng sinh. Sáu giới bên trong chẳng chết chẳng sinh như vậy, thì đó gọi là Bát-nhã ba-la-mật-đa. Này Thiện Dũng Mãnh! Sắc giới chẳng chết chẳng sinh. Thanh, hương, vị, xúc, pháp giới cũng chẳng chết chẳng sinh. Sáu giới bên ngoài chẳng chết chẳng sinh như vậy, thì đó gọi là Bát-nhã ba-la-mật-đa. Này Thiện Dũng Mãnh! Nhãn thức giới chẳng chết chẳng sinh. Nhĩ, tỷ, thiệt, thân, ý thức giới cũng chẳng chết chẳng sinh. Sáu thức giới chẳng chết chẳng sinh như vậy, thì đó gọi là Bát-nhã ba-la-mật-đa. Này Thiện Dũng Mãnh! Tất cả pháp chẳng chết chẳng sinh. Tất cả pháp chẳng chết chẳng sinh như vậy, thì đó gọi là Bát-nhã ba-la-mật-đa.
Lại nữa, này Thiện Dũng Mãnh! Sắc uẩn chẳng sinh chẳng chết. Thọ, tưởng, hành, thức uẩn cũng chẳng sinh chẳng chết. Năm uẩn chẳng sinh chẳng chết như vậy, thì đó gọi là Bát-nhã ba-la-mật-đa. Này Thiện Dũng Mãnh! Nhãn xứ chẳng sinh chẳng chết. Nhĩ, tỷ, thiệt, thân, ý xứ cũng chẳng sinh chẳng chết. Sáu xứ bên trong chẳng sinh chẳng chết như vậy, thì đó gọi là Bát-nhã ba-la-mật-đa. Này Thiện Dũng Mãnh! Sắc xứ chẳng sinh chẳng chết. Thanh, hương, vị, xúc, pháp xứ cũng chẳng sinh chẳng chết. Sáu xứ bên ngoài chẳng sinh chẳng chết như vậy, thì đó gọi là Bát-nhã ba-la-mật-đa. Này Thiện Dũng Mãnh! Nhãn giới chẳng sinh chẳng chết. Nhĩ, tỷ, thiệt, thân, ý giới cũng chẳng sinh chẳng chết. Sáu giới bên trong chẳng sinh chẳng chết như vậy, thì đó gọi là Bát-nhã ba-la-mật-đa. Này Thiện Dũng Mãnh! Sắc giới chẳng sinh chẳng chết. Thanh, hương, vị, xúc, pháp giới cũng chẳng sinh chẳng chết. Sáu giới bên ngoài chẳng sinh chẳng chết như vậy, thì đó gọi là Bát-nhã ba-la-mật-đa. Này Thiện Dũng Mãnh! Nhãn thức giới chẳng sinh chẳng chết. Nhĩ, tỷ, thiệt, thân, ý thức giới cũng chẳng sinh chẳng chết. Sáu thức giới chẳng sinh chẳng chết như vậy, thì đó gọi là Bát-nhã ba-la-mật-đa. Này Thiện Dũng Mãnh! Tất cả pháp chẳng sinh chẳng chết. Tất cả pháp chẳng sinh chẳng chết như vậy, thì đó gọi là Bát-nhã ba-la-mật-đa.
Lại nữa, này Thiện Dũng Mãnh! Sắc uẩn chẳng lưu chuyển (trôi lăn mãi trong vòng sinh tử), chẳng có tính chất lưu chuyển. Thọ, tưởng, hành, thức uẩn cũng chẳng lưu chuyển, chẳng có tính chất lưu chuyển. Năm uẩn chẳng lưu chuyển, chẳng có tính chất lưu chuyển như vậy, thì đó gọi là Bát-nhã ba-la-mật-đa. Này Thiện Dũng Mãnh! Nhãn xứ chẳng lưu chuyển, chẳng có tính chất lưu chuyển. Nhĩ, tỷ, thiệt, thân, ý xứ cũng chẳng lưu chuyển, chẳng có tính chất lưu chuyển. Sáu xứ bên trong chẳng lưu chuyển, chẳng có tính chất lưu chuyển như vậy, thì đó gọi là Bát-nhã ba-la-mật-đa. Này Thiện Dũng Mãnh! Sắc xứ chẳng lưu chuyển, chẳng có tính chất lưu chuyển. Thanh, hương, vị, xúc, pháp xứ cũng chẳng lưu chuyển, chẳng có tính chất lưu chuyển. Sáu xứ bên ngoài chẳng lưu chuyển, chẳng có tính chất lưu chuyển như vậy, thì đó gọi là Bát-nhã ba-la-mật-đa. Này Thiện Dũng Mãnh! Nhãn giới chẳng lưu chuyển, chẳng có tính chất lưu chuyển. Nhĩ, tỷ, thiệt, thân, ý giới cũng chẳng lưu chuyển, chẳng có tính chất lưu chuyển. Sáu giới bên trong chẳng lưu chuyển, chẳng có tính chất lưu chuyển như vậy, thì đó gọi là Bát-nhã ba-la-mật-đa. Này Thiện Dũng Mãnh! Sắc giới chẳng lưu chuyển, chẳng có tính chất lưu chuyển. Thanh, hương, vị, xúc, pháp giới cũng chẳng lưu chuyển, chẳng có tính chất lưu chuyển. Sáu giới bên ngoài chẳng lưu chuyển, chẳng có tính chất lưu chuyển như vậy, thì đó gọi là Bát-nhã ba-la-mật-đa. Này Thiện Dũng Mãnh! Nhãn thức giới chẳng lưu chuyển, chẳng có tính chất lưu chuyển. Nhĩ, tỷ, thiệt, thân, ý thức giới cũng chẳng lưu chuyển, chẳng có tính chất lưu chuyển. Sáu thức giới chẳng lưu chuyển, chẳng có tính chất lưu chuyển như vậy, thì đó gọi là Bát-nhã ba-la-mật-đa. Này Thiện Dũng Mãnh! Tất cả pháp chẳng lưu chuyển, chẳng có tính chất lưu chuyển. Tất cả pháp chẳng lưu chuyển, chẳng có tính chất lưu chuyển như vậy, thì đó gọi là Bát-nhã ba-la-mật-đa.
Lại nữa, này Thiện Dũng Mãnh! Sắc uẩn chẳng hết mất, chẳng có tính chất hết mất. Thọ, tưởng, hành, thức uẩn cũng chẳng hết mất, chẳng có tính chất hết mất. Năm uẩn chẳng hết mất, chẳng có tính chất hết mất như vậy, thì đó gọi là Bát-nhã ba-la-mật-đa. Này Thiện Dũng Mãnh! Nhãn xứ chẳng hết mất, chẳng có tính chất hết mất. Nhĩ, tỷ, thiệt, thân, ý xứ cũng chẳng hết mất, chẳng có tính chất hết mất. Sáu xứ bên trong chẳng hết mất, chẳng có tính chất hết mất như vậy, thì đó gọi là Bát-nhã ba-la-mật-đa. Này Thiện Dũng Mãnh! Sắc xứ chẳng hết mất, chẳng có tính chất hết mất. Thanh, hương, vị, xúc, pháp xứ cũng chẳng hết mất, chẳng có tính chất hết mất. Sáu xứ bên ngoài chẳng hết mất, chẳng có tính chất hết mất như vậy, thì đó gọi là Bát-nhã ba-la-mật-đa. Này Thiện Dũng Mãnh! Nhãn giới chẳng hết mất, chẳng có tính chất hết mất. Nhĩ, tỷ, thiệt, thân, ý giới cũng chẳng hết mất, chẳng có tính chất hết mất. Sáu giới bên trong chẳng hết mất, chẳng có tính chất hết mất như vậy, thì đó gọi là Bát-nhã ba-la-mật-đa. Này Thiện Dũng Mãnh! Sắc giới chẳng hết mất, chẳng có tính chất hết mất. Thanh, hương, vị, xúc, pháp giới cũng chẳng hết mất, chẳng có tính chất hết mất. Sáu giới bên ngoài chẳng hết mất, chẳng có tính chất hết mất như vậy, thì đó gọi là Bát-nhã ba-la-mật-đa. Này Thiện Dũng Mãnh! Nhãn thức giới chẳng hết mất, chẳng có tính chất hết mất. Nhĩ, tỷ, thiệt, thân, ý thức giới cũng chẳng hết mất, chẳng có tính chất hết mất. Sáu thức giới chẳng hết mất, chẳng có tính chất hết mất như vậy, thì đó gọi là Bát-nhã ba-la-mật-đa. Này Thiện Dũng Mãnh! Tất cả pháp chẳng hết mất, chẳng có tính chất hết mất. Tất cả pháp chẳng hết mất, chẳng có tính chất hết mất như vậy, thì đó gọi là Bát-nhã ba-la-mật-đa.
Lại nữa, này Thiện Dũng Mãnh! Sắc uẩn chẳng có tính chất tập (nhóm họp lại mà sinh khởi), chẳng có tính chất diệt (tan rã, mất đi). Thọ, tưởng, hành, thức uẩn cũng chẳng có tính chất tập, chẳng có tính chất diệt. Năm uẩn chẳng có tính chất tập, chẳng có tính chất diệt như vậy, thì đó gọi là Bát-nhã ba-la-mật-đa. Này Thiện Dũng Mãnh! Nhãn xứ chẳng có tính chất tập, chẳng có tính chất diệt. Nhĩ, tỷ, thiệt, thân, ý xứ cũng chẳng có tính chất tập, chẳng có tính chất diệt. Sáu xứ bên trong chẳng có tính chất tập, chẳng có tính chất diệt như vậy, thì đó gọi là Bát-nhã ba-la-mật-đa. Này Thiện Dũng Mãnh! Sắc xứ chẳng có tính chất tập, chẳng có tính chất diệt. Thanh, hương, vị, xúc, pháp xứ cũng chẳng có tính chất tập, chẳng có tính chất diệt. Sáu xứ bên ngoài chẳng có tính chất tập, chẳng có tính chất diệt như vậy, thì đó gọi là Bát-nhã ba-la-mật-đa. Này Thiện Dũng Mãnh! Nhãn giới chẳng có tính chất tập, chẳng có tính chất diệt. Nhĩ, tỷ, thiệt, thân, ý giới cũng chẳng có tính chất tập, chẳng có tính chất diệt. Sáu giới bên trong chẳng có tính chất tập, chẳng có tính chất diệt như vậy, thì đó gọi là Bát-nhã ba-la-mật-đa. Này Thiện Dũng Mãnh! Sắc giới chẳng có tính chất tập, chẳng có tính chất diệt. Thanh, hương, vị, xúc, pháp giới cũng chẳng có tính chất tập, chẳng có tính chất diệt. Sáu giới bên ngoài chẳng có tính chất tập, chẳng có tính chất diệt như vậy, thì đó gọi là Bát-nhã ba-la-mật-đa. Này Thiện Dũng Mãnh! Nhãn thức giới chẳng có tính chất tập, chẳng có tính chất diệt. Nhĩ, tỷ, thiệt, thân, ý thức giới cũng chẳng có tính chất tập, chẳng có tính chất diệt. Sáu thức giới chẳng có tính chất tập, chẳng có tính chất diệt như vậy, thì đó gọi là Bát-nhã ba-la-mật-đa. Này Thiện Dũng Mãnh! Tất cả pháp chẳng có tính chất tập, chẳng có tính chất diệt. Tất cả pháp chẳng có tính chất tập, chẳng có tính chất diệt như vậy, thì đó gọi là Bát-nhã ba-la-mật-đa.
Lại nữa, này Thiện Dũng Mãnh! Sắc uẩn chẳng có tính chất khởi lên, chẳng có tính chất hết mất. Thọ, tưởng, hành, thức uẩn cũng chẳng có tính chất khởi lên, chẳng có tính chất hết mất. Năm uẩn chẳng có tính chất khởi lên, chẳng có tính chất hết mất như vậy, thì đó gọi là Bát-nhã ba-la-mật-đa. Này Thiện Dũng Mãnh! Nhãn xứ chẳng có tính chất khởi lên, chẳng có tính chất hết mất. Nhĩ, tỷ, thiệt, thân, ý xứ cũng chẳng có tính chất khởi lên, chẳng có tính chất hết mất. Sáu xứ bên trong chẳng có tính chất khởi lên, chẳng có tính chất hết mất như vậy, thì đó gọi là Bát-nhã ba-la-mật-đa. Này Thiện Dũng Mãnh! Sắc xứ chẳng có tính chất khởi lên, chẳng có tính chất hết mất. Thanh, hương, vị, xúc, pháp xứ cũng chẳng có tính chất khởi lên, chẳng có tính chất hết mất. Sáu xứ bên ngoài chẳng có tính chất khởi lên, chẳng có tính chất hết mất như vậy, thì đó gọi là Bát-nhã ba-la-mật-đa. Này Thiện Dũng Mãnh! Nhãn giới chẳng có tính chất khởi lên, chẳng có tính chất hết mất. Nhĩ, tỷ, thiệt, thân, ý giới cũng chẳng có tính chất khởi lên, chẳng có tính chất hết mất. Sáu giới bên trong chẳng có tính chất khởi lên, chẳng có tính chất hết mất như vậy, thì đó gọi là Bát-nhã ba-la-mật-đa. Này Thiện Dũng Mãnh! Sắc giới chẳng có tính chất khởi lên, chẳng có tính chất hết mất. Thanh, hương, vị, xúc, pháp giới cũng chẳng có tính chất khởi lên, chẳng có tính chất hết mất. Sáu giới bên ngoài chẳng có tính chất khởi lên, chẳng có tính chất hết mất như vậy, thì đó gọi là Bát-nhã ba-la-mật-đa. Này Thiện Dũng Mãnh! Nhãn thức giới chẳng có tính chất khởi lên, chẳng có tính chất hết mất. Nhĩ, tỷ, thiệt, thân, ý thức giới cũng chẳng có tính chất khởi lên, chẳng có tính chất hết mất. Sáu thức giới chẳng có tính chất khởi lên, chẳng có tính chất hết mất như vậy, thì đó gọi là Bát-nhã ba-la-mật-đa. Này Thiện Dũng Mãnh! Tất cả pháp chẳng có tính chất khởi lên, chẳng có tính chất hết mất. Tất cả pháp chẳng có tính chất khởi lên, chẳng có tính chất hết mất như vậy, thì đó gọi là Bát-nhã ba-la-mật-đa.
Lại nữa, này Thiện Dũng Mãnh! Sắc uẩn chẳng phải có tính chất biến đổi hư hoại, cũng chẳng phải không có tính chất biến đổi hư hoại. Thọ, tưởng, hành, thức uẩn cũng chẳng phải có tính chất biến đổi hư hoại, chẳng phải không có tính chất biến đổi hư hoại. Năm uẩn chẳng phải có, chẳng phải không có tính chất biến đổi hư hoại như vậy, thì đó gọi là Bát-nhã ba-la-mật-đa. Này Thiện Dũng Mãnh! Nhãn xứ chẳng phải có tính chất biến đổi hư hoại, chẳng phải không có tính chất biến đổi hư hoại. Nhĩ, tỷ, thiệt, thân, ý xứ cũng chẳng phải có, chẳng phải không có tính chất biến đổi hư hoại. Sáu xứ bên trong chẳng phải có, chẳng phải không có tính chất biến đổi hư hoại như vậy, thì đó gọi là Bát-nhã ba-la-mật-đa. Này Thiện Dũng Mãnh! Sắc xứ chẳng phải có, chẳng phải không có tính chất biến đổi hư hoại. Thanh, hương, vị, xúc, pháp xứ cũng chẳng phải có, chẳng phải không có tính chất biến đổi hư hoại. Sáu xứ bên ngoài chẳng phải có tính chất biến đổi hư hoại, chẳng phải không có tính chất biến đổi hư hoại như vậy, thì đó gọi là Bát-nhã ba-la-mật-đa. Này Thiện Dũng Mãnh! Nhãn giới chẳng phải có, chẳng phải không có tính chất biến đổi hư hoại. Nhĩ, tỷ, thiệt, thân, ý giới cũng chẳng phải có, chẳng phải không có tính chất biến đổi hư hoại. Sáu giới bên trong chẳng phải có tính chất biến đổi hư hoại, chẳng phải không có tính chất biến đổi hư hoại như vậy, thì đó gọi là Bát-nhã ba-la-mật-đa. Này Thiện Dũng Mãnh! Sắc giới chẳng phải có, chẳng phải không có tính chất biến đổi hư hoại. Thanh, hương, vị, xúc, pháp giới cũng chẳng phải có, chẳng phải không có tính chất biến đổi hư hoại. Sáu giới bên ngoài chẳng phải có, chẳng phải không có tính chất biến đổi hư hoại như vậy, thì đó gọi là Bát-nhã ba-la-mật-đa. Này Thiện Dũng Mãnh! Nhãn thức giới chẳng phải có, chẳng phải không có tính chất biến đổi hư hoại. Nhĩ, tỷ, thiệt, thân, ý thức giới cũng chẳng phải có, chẳng phải không có tính chất biến đổi hư hoại. Sáu thức giới chẳng phải có, chẳng phải không có tính chất biến đổi hư hoại như vậy, thì đó gọi là Bát-nhã ba-la-mật-đa. Này Thiện Dũng Mãnh! Tất cả pháp chẳng phải có, chẳng phải không có tính chất biến đổi hư hoại. Tất cả pháp chẳng phải có, chẳng phải không có tính chất biến đổi hư hoại như vậy, thì đó gọi là Bát-nhã ba-la-mật-đa.
Lại nữa, này Thiện Dũng Mãnh! Sắc uẩn chẳng thường (còn mãi không đổi) chẳng vô thường (đổi thay, không bền), chẳng vui chẳng khổ, chẳng ngã (có cái "tôi" thật sự, chủ thể tự tại) chẳng vô ngã (không có cái "tôi" thật sự), chẳng tịnh (trong sạch) chẳng bất tịnh (dơ bẩn). Thọ, tưởng, hành, thức uẩn cũng chẳng thường chẳng vô thường, chẳng vui chẳng khổ, chẳng ngã chẳng vô ngã, chẳng tịnh chẳng bất tịnh. Năm uẩn chẳng thường chẳng vô thường, chẳng vui chẳng khổ, chẳng ngã chẳng vô ngã, chẳng tịnh chẳng bất tịnh như vậy, thì đó gọi là Bát-nhã ba-la-mật-đa. Này Thiện Dũng Mãnh! Nhãn xứ chẳng thường chẳng vô thường, chẳng vui chẳng khổ, chẳng ngã chẳng vô ngã, chẳng tịnh chẳng bất tịnh. Nhĩ, tỷ, thiệt, thân, ý xứ cũng chẳng thường chẳng vô thường, chẳng vui chẳng khổ, chẳng ngã chẳng vô ngã, chẳng tịnh chẳng bất tịnh. Sáu xứ bên trong chẳng thường chẳng vô thường, chẳng vui chẳng khổ, chẳng ngã chẳng vô ngã, chẳng tịnh chẳng bất tịnh như vậy, thì đó gọi là Bát-nhã ba-la-mật-đa. Này Thiện Dũng Mãnh! Sắc xứ chẳng thường chẳng vô thường, chẳng vui chẳng khổ, chẳng ngã chẳng vô ngã, chẳng tịnh chẳng bất tịnh. Thanh, hương, vị, xúc, pháp xứ cũng chẳng thường chẳng vô thường, chẳng vui chẳng khổ, chẳng ngã chẳng vô ngã, chẳng tịnh chẳng bất tịnh. Sáu xứ bên ngoài chẳng thường chẳng vô thường, chẳng vui chẳng khổ, chẳng ngã chẳng vô ngã, chẳng tịnh chẳng bất tịnh như vậy, thì đó gọi là Bát-nhã ba-la-mật-đa. Này Thiện Dũng Mãnh! Nhãn giới chẳng thường chẳng vô thường, chẳng vui chẳng khổ, chẳng ngã chẳng vô ngã, chẳng tịnh chẳng bất tịnh. Nhĩ, tỷ, thiệt, thân, ý giới cũng chẳng thường chẳng vô thường, chẳng vui chẳng khổ, chẳng ngã chẳng vô ngã, chẳng tịnh chẳng bất tịnh. Sáu giới bên trong chẳng thường chẳng vô thường, chẳng vui chẳng khổ, chẳng ngã chẳng vô ngã, chẳng tịnh chẳng bất tịnh như vậy, thì đó gọi là Bát-nhã ba-la-mật-đa. Này Thiện Dũng Mãnh! Sắc giới chẳng thường chẳng vô thường, chẳng vui chẳng khổ, chẳng ngã chẳng vô ngã, chẳng tịnh chẳng bất tịnh. Thanh, hương, vị, xúc, pháp giới cũng chẳng thường chẳng vô thường, chẳng vui chẳng khổ, chẳng ngã chẳng vô ngã, chẳng tịnh chẳng bất tịnh. Sáu giới bên ngoài chẳng thường chẳng vô thường, chẳng vui chẳng khổ, chẳng ngã chẳng vô ngã, chẳng tịnh chẳng bất tịnh như vậy, thì đó gọi là Bát-nhã ba-la-mật-đa. Này Thiện Dũng Mãnh! Nhãn thức giới chẳng thường chẳng vô thường, chẳng vui chẳng khổ, chẳng ngã chẳng vô ngã, chẳng tịnh chẳng bất tịnh. Nhĩ, tỷ, thiệt, thân, ý thức giới cũng chẳng thường chẳng vô thường, chẳng vui chẳng khổ, chẳng ngã chẳng vô ngã, chẳng tịnh chẳng bất tịnh. Sáu thức giới chẳng thường chẳng vô thường, chẳng vui chẳng khổ, chẳng ngã chẳng vô ngã, chẳng tịnh chẳng bất tịnh như vậy, thì đó gọi là Bát-nhã ba-la-mật-đa. Này Thiện Dũng Mãnh! Tất cả pháp chẳng thường chẳng vô thường, chẳng vui chẳng khổ, chẳng ngã chẳng vô ngã, chẳng tịnh chẳng bất tịnh. Tất cả pháp chẳng thường chẳng vô thường, chẳng vui chẳng khổ, chẳng ngã chẳng vô ngã, chẳng tịnh chẳng bất tịnh như vậy, thì đó gọi là Bát-nhã ba-la-mật-đa.
Lại nữa, này Thiện Dũng Mãnh! Sắc uẩn chẳng có tham, sân, si (tham: ham muốn; sân: giận dữ; si: mê muội, ba thứ độc gốc của phiền não), cũng chẳng phải lìa tham, sân, si. Thọ, tưởng, hành, thức uẩn cũng chẳng có tham, sân, si, chẳng phải lìa tham, sân, si. Năm uẩn chẳng có tham, sân, si, chẳng phải lìa tham, sân, si như vậy, thì đó gọi là Bát-nhã ba-la-mật-đa. Này Thiện Dũng Mãnh! Nhãn xứ chẳng có tham, sân, si, chẳng phải lìa tham, sân, si. Nhĩ, tỷ, thiệt, thân, ý xứ cũng chẳng có tham, sân, si, chẳng phải lìa tham, sân, si. Sáu xứ bên trong chẳng có tham, sân, si, chẳng phải lìa tham, sân, si như vậy, thì đó gọi là Bát-nhã ba-la-mật-đa. Này Thiện Dũng Mãnh! Sắc xứ chẳng có tham, sân, si, chẳng phải lìa tham, sân, si. Thanh, hương, vị, xúc, pháp xứ cũng chẳng có tham, sân, si, chẳng phải lìa tham, sân, si. Sáu xứ bên ngoài chẳng có tham, sân, si, chẳng phải lìa tham, sân, si như vậy, thì đó gọi là Bát-nhã ba-la-mật-đa. Này Thiện Dũng Mãnh! Nhãn giới chẳng có tham, sân, si, chẳng phải lìa tham, sân, si. Nhĩ, tỷ, thiệt, thân, ý giới cũng chẳng có tham, sân, si, chẳng phải lìa tham, sân, si. Sáu giới bên trong chẳng có tham, sân, si, chẳng phải lìa tham, sân, si như vậy, thì đó gọi là Bát-nhã ba-la-mật-đa. Này Thiện Dũng Mãnh! Sắc giới chẳng có tham, sân, si, chẳng phải lìa tham, sân, si. Thanh, hương, vị, xúc, pháp giới cũng chẳng có tham, sân, si, chẳng phải lìa tham, sân, si. Sáu giới bên ngoài chẳng có tham, sân, si, chẳng phải lìa tham, sân, si như vậy, thì đó gọi là Bát-nhã ba-la-mật-đa. Này Thiện Dũng Mãnh! Nhãn thức giới chẳng có tham, sân, si, chẳng phải lìa tham, sân, si. Nhĩ, tỷ, thiệt, thân, ý thức giới cũng chẳng có tham, sân, si, chẳng phải lìa tham, sân, si. Sáu thức giới chẳng có tham, sân, si, chẳng phải lìa tham, sân, si như vậy, thì đó gọi là Bát-nhã ba-la-mật-đa. Này Thiện Dũng Mãnh! Tất cả pháp chẳng có tham, sân, si, chẳng phải lìa tham, sân, si. Tất cả pháp chẳng có tham, sân, si, chẳng phải lìa tham, sân, si như vậy, thì đó gọi là Bát-nhã ba-la-mật-đa.
Lại nữa, này Thiện Dũng Mãnh! Sắc uẩn chẳng phải là người làm, chẳng phải là người khiến kẻ khác làm, chẳng phải là người khởi lên, chẳng phải là người cùng khởi lên (?), chẳng phải là người hiểu biết, chẳng phải là người khiến kẻ khác hiểu biết, chẳng phải là người nhận chịu, chẳng phải là người khiến kẻ khác nhận chịu, chẳng phải là người biết thấy. Thọ, tưởng, hành, thức uẩn cũng chẳng phải là người làm, chẳng phải người khiến làm, chẳng phải người khởi lên, chẳng phải người cùng khởi lên, chẳng phải người hiểu biết, chẳng phải người khiến hiểu biết, chẳng phải người nhận chịu, chẳng phải người khiến nhận chịu, chẳng phải người biết thấy. Năm uẩn chẳng phải người làm, chẳng phải người khiến làm, chẳng phải người khởi lên, chẳng phải người cùng khởi lên, chẳng phải người hiểu biết, chẳng phải người khiến hiểu biết, chẳng phải người nhận chịu, chẳng phải người khiến nhận chịu, chẳng phải người biết thấy như vậy, thì đó gọi là Bát-nhã ba-la-mật-đa. Này Thiện Dũng Mãnh! Nhãn xứ chẳng phải người làm, chẳng phải người khiến làm, chẳng phải người khởi lên, chẳng phải người cùng khởi lên, chẳng phải người hiểu biết, chẳng phải người khiến hiểu biết, chẳng phải người nhận chịu, chẳng phải người khiến nhận chịu, chẳng phải người biết thấy. Nhĩ, tỷ, thiệt, thân, ý xứ cũng chẳng phải người làm, chẳng phải người khiến làm, chẳng phải người khởi lên, chẳng phải người cùng khởi lên, chẳng phải người hiểu biết, chẳng phải người khiến hiểu biết, chẳng phải người nhận chịu, chẳng phải người khiến nhận chịu, chẳng phải người biết thấy. Sáu xứ bên trong chẳng phải người làm, chẳng phải người khiến làm, chẳng phải người khởi lên, chẳng phải người cùng khởi lên, chẳng phải người hiểu biết, chẳng phải người khiến hiểu biết, chẳng phải người nhận chịu, chẳng phải người khiến nhận chịu, chẳng phải người biết thấy như vậy, thì đó gọi là Bát-nhã ba-la-mật-đa. Này Thiện Dũng Mãnh! Sắc xứ chẳng phải người làm, chẳng phải người khiến làm, chẳng phải người khởi lên, chẳng phải người cùng khởi lên, chẳng phải người hiểu biết, chẳng phải người khiến hiểu biết, chẳng phải người nhận chịu, chẳng phải người khiến nhận chịu, chẳng phải người biết thấy. Thanh, hương, vị, xúc, pháp xứ cũng chẳng phải người làm, chẳng phải người khiến làm, chẳng phải người khởi lên, chẳng phải người cùng khởi lên, chẳng phải người hiểu biết, chẳng phải người khiến hiểu biết, chẳng phải người nhận chịu, chẳng phải người khiến nhận chịu, chẳng phải người biết thấy. Sáu xứ bên ngoài chẳng phải người làm, chẳng phải người khiến làm, chẳng phải người khởi lên, chẳng phải người cùng khởi lên, chẳng phải người hiểu biết, chẳng phải người khiến hiểu biết, chẳng phải người nhận chịu, chẳng phải người khiến nhận chịu, chẳng phải người biết thấy như vậy, thì đó gọi là Bát-nhã ba-la-mật-đa. Này Thiện Dũng Mãnh! Nhãn giới chẳng phải người làm, chẳng phải người khiến làm, chẳng phải người khởi lên, chẳng phải người cùng khởi lên, chẳng phải người hiểu biết, chẳng phải người khiến hiểu biết, chẳng phải người nhận chịu, chẳng phải người khiến nhận chịu, chẳng phải người biết thấy. Nhĩ, tỷ, thiệt, thân, ý giới cũng chẳng phải người làm, chẳng phải người khiến làm, chẳng phải người khởi lên, chẳng phải người cùng khởi lên, chẳng phải người hiểu biết, chẳng phải người khiến hiểu biết, chẳng phải người nhận chịu, chẳng phải người khiến nhận chịu, chẳng phải người biết thấy. Sáu giới bên trong chẳng phải người làm, chẳng phải người khiến làm, chẳng phải người khởi lên, chẳng phải người cùng khởi lên, chẳng phải người hiểu biết, chẳng phải người khiến hiểu biết, chẳng phải người nhận chịu, chẳng phải người khiến nhận chịu, chẳng phải người biết thấy như vậy, thì đó gọi là Bát-nhã ba-la-mật-đa. Này Thiện Dũng Mãnh! Sắc giới chẳng phải người làm, chẳng phải người khiến làm, chẳng phải người khởi lên, chẳng phải người cùng khởi lên, chẳng phải người hiểu biết, chẳng phải người khiến hiểu biết, chẳng phải người nhận chịu, chẳng phải người khiến nhận chịu, chẳng phải người biết thấy. Thanh, hương, vị, xúc, pháp giới cũng chẳng phải người làm, chẳng phải người khiến làm, chẳng phải người khởi lên, chẳng phải người cùng khởi lên, chẳng phải người hiểu biết, chẳng phải người khiến hiểu biết, chẳng phải người nhận chịu, chẳng phải người khiến nhận chịu, chẳng phải người biết thấy. Sáu giới bên ngoài chẳng phải người làm, chẳng phải người khiến làm, chẳng phải người khởi lên, chẳng phải người cùng khởi lên, chẳng phải người hiểu biết, chẳng phải người khiến hiểu biết, chẳng phải người nhận chịu, chẳng phải người khiến nhận chịu, chẳng phải người biết thấy như vậy, thì đó gọi là Bát-nhã ba-la-mật-đa. Này Thiện Dũng Mãnh! Nhãn thức giới chẳng phải người làm, chẳng phải người khiến làm, chẳng phải người khởi lên, chẳng phải người cùng khởi lên, chẳng phải người hiểu biết, chẳng phải người khiến hiểu biết, chẳng phải người nhận chịu, chẳng phải người khiến nhận chịu, chẳng phải người biết thấy. Nhĩ, tỷ, thiệt, thân, ý thức giới cũng chẳng phải người làm, chẳng phải người khiến làm, chẳng phải người khởi lên, chẳng phải người cùng khởi lên, chẳng phải người hiểu biết, chẳng phải người khiến hiểu biết, chẳng phải người nhận chịu, chẳng phải người khiến nhận chịu, chẳng phải người biết thấy. Sáu thức giới chẳng phải người làm, chẳng phải người khiến làm, chẳng phải người khởi lên, chẳng phải người cùng khởi lên, chẳng phải người hiểu biết, chẳng phải người khiến hiểu biết, chẳng phải người nhận chịu, chẳng phải người khiến nhận chịu, chẳng phải người biết thấy như vậy, thì đó gọi là Bát-nhã ba-la-mật-đa. Này Thiện Dũng Mãnh! Tất cả pháp chẳng phải người làm, chẳng phải người khiến làm, chẳng phải người khởi lên, chẳng phải người cùng khởi lên, chẳng phải người hiểu biết, chẳng phải người khiến hiểu biết, chẳng phải người nhận chịu, chẳng phải người khiến nhận chịu, chẳng phải người biết thấy. Tất cả pháp chẳng phải người làm, chẳng phải người khiến làm, chẳng phải người khởi lên, chẳng phải người cùng khởi lên, chẳng phải người hiểu biết, chẳng phải người khiến hiểu biết, chẳng phải người nhận chịu, chẳng phải người khiến nhận chịu, chẳng phải người biết thấy như vậy, thì đó gọi là Bát-nhã ba-la-mật-đa.
Lại nữa, này Thiện Dũng Mãnh! Sắc uẩn chẳng đoạn (dứt mất hẳn, không còn gì) chẳng thường (còn mãi không đổi), chẳng hữu biên (có giới hạn, có chỗ tận cùng) chẳng vô biên (không có giới hạn). Thọ, tưởng, hành, thức uẩn cũng chẳng đoạn chẳng thường, chẳng hữu biên chẳng vô biên. Năm uẩn chẳng đoạn chẳng thường, chẳng hữu biên chẳng vô biên như vậy, thì đó gọi là Bát-nhã ba-la-mật-đa. Này Thiện Dũng Mãnh! Nhãn xứ chẳng đoạn chẳng thường, chẳng hữu biên chẳng vô biên. Nhĩ, tỷ, thiệt, thân, ý xứ cũng chẳng đoạn chẳng thường, chẳng hữu biên chẳng vô biên. Sáu xứ bên trong chẳng đoạn chẳng thường, chẳng hữu biên chẳng vô biên như vậy, thì đó gọi là Bát-nhã ba-la-mật-đa. Này Thiện Dũng Mãnh! Sắc xứ chẳng đoạn chẳng thường, chẳng hữu biên chẳng vô biên. Thanh, hương, vị, xúc, pháp xứ cũng chẳng đoạn chẳng thường, chẳng hữu biên chẳng vô biên. Sáu xứ bên ngoài chẳng đoạn chẳng thường, chẳng hữu biên chẳng vô biên như vậy, thì đó gọi là Bát-nhã ba-la-mật-đa. Này Thiện Dũng Mãnh! Nhãn giới chẳng đoạn chẳng thường, chẳng hữu biên chẳng vô biên. Nhĩ, tỷ, thiệt, thân, ý giới cũng chẳng đoạn chẳng thường, chẳng hữu biên chẳng vô biên. Sáu giới bên trong chẳng đoạn chẳng thường, chẳng hữu biên chẳng vô biên như vậy, thì đó gọi là Bát-nhã ba-la-mật-đa. Này Thiện Dũng Mãnh! Sắc giới chẳng đoạn chẳng thường, chẳng hữu biên chẳng vô biên. Thanh, hương, vị, xúc, pháp giới cũng chẳng đoạn chẳng thường, chẳng hữu biên chẳng vô biên. Sáu giới bên ngoài chẳng đoạn chẳng thường, chẳng hữu biên chẳng vô biên như vậy, thì đó gọi là Bát-nhã ba-la-mật-đa. Này Thiện Dũng Mãnh! Nhãn thức giới chẳng đoạn chẳng thường, chẳng hữu biên chẳng vô biên. Nhĩ, tỷ, thiệt, thân, ý thức giới cũng chẳng đoạn chẳng thường, chẳng hữu biên chẳng vô biên. Sáu thức giới chẳng đoạn chẳng thường, chẳng hữu biên chẳng vô biên như vậy, thì đó gọi là Bát-nhã ba-la-mật-đa. Này Thiện Dũng Mãnh! Tất cả pháp chẳng đoạn chẳng thường, chẳng hữu biên chẳng vô biên. Tất cả pháp chẳng đoạn chẳng thường, chẳng hữu biên chẳng vô biên như vậy, thì đó gọi là Bát-nhã ba-la-mật-đa.
Lại nữa, này Thiện Dũng Mãnh! Sắc uẩn chẳng phải là kiến thú (các khuynh hướng chấp theo kiến giải sai lầm), chẳng phải là sự dứt bỏ kiến thú, chẳng phải là ái (lòng ham muốn, bám luyến), chẳng phải là sự dứt bỏ ái. Thọ, tưởng, hành, thức uẩn cũng chẳng phải kiến thú, chẳng phải sự dứt bỏ kiến thú, chẳng phải ái, chẳng phải sự dứt bỏ ái. Năm uẩn chẳng phải kiến thú, chẳng phải sự dứt bỏ kiến thú, chẳng phải ái, chẳng phải sự dứt bỏ ái như vậy, thì đó gọi là Bát-nhã ba-la-mật-đa. Này Thiện Dũng Mãnh! Nhãn xứ chẳng phải kiến thú, chẳng phải sự dứt bỏ kiến thú, chẳng phải ái, chẳng phải sự dứt bỏ ái. Nhĩ, tỷ, thiệt, thân, ý xứ cũng chẳng phải kiến thú, chẳng phải sự dứt bỏ kiến thú, chẳng phải ái, chẳng phải sự dứt bỏ ái. Sáu xứ bên trong chẳng phải kiến thú, chẳng phải sự dứt bỏ kiến thú, chẳng phải ái, chẳng phải sự dứt bỏ ái như vậy, thì đó gọi là Bát-nhã ba-la-mật-đa. Này Thiện Dũng Mãnh! Sắc xứ chẳng phải kiến thú, chẳng phải sự dứt bỏ kiến thú, chẳng phải ái, chẳng phải sự dứt bỏ ái. Thanh, hương, vị, xúc, pháp xứ cũng chẳng phải kiến thú, chẳng phải sự dứt bỏ kiến thú, chẳng phải ái, chẳng phải sự dứt bỏ ái. Sáu xứ bên ngoài chẳng phải kiến thú, chẳng phải sự dứt bỏ kiến thú, chẳng phải ái, chẳng phải sự dứt bỏ ái như vậy, thì đó gọi là Bát-nhã ba-la-mật-đa. Này Thiện Dũng Mãnh! Nhãn giới chẳng phải kiến thú, chẳng phải sự dứt bỏ kiến thú, chẳng phải ái, chẳng phải sự dứt bỏ ái. Nhĩ, tỷ, thiệt, thân, ý giới cũng chẳng phải kiến thú, chẳng phải sự dứt bỏ kiến thú, chẳng phải ái, chẳng phải sự dứt bỏ ái. Sáu giới bên trong chẳng phải kiến thú, chẳng phải sự dứt bỏ kiến thú, chẳng phải ái, chẳng phải sự dứt bỏ ái như vậy, thì đó gọi là Bát-nhã ba-la-mật-đa. Này Thiện Dũng Mãnh! Sắc giới chẳng phải kiến thú, chẳng phải sự dứt bỏ kiến thú, chẳng phải ái, chẳng phải sự dứt bỏ ái. Thanh, hương, vị, xúc, pháp giới cũng chẳng phải kiến thú, chẳng phải sự dứt bỏ kiến thú, chẳng phải ái, chẳng phải sự dứt bỏ ái. Sáu giới bên ngoài chẳng phải kiến thú, chẳng phải sự dứt bỏ kiến thú, chẳng phải ái, chẳng phải sự dứt bỏ ái như vậy, thì đó gọi là Bát-nhã ba-la-mật-đa. Này Thiện Dũng Mãnh! Nhãn thức giới chẳng phải kiến thú, chẳng phải sự dứt bỏ kiến thú, chẳng phải ái, chẳng phải sự dứt bỏ ái. Nhĩ, tỷ, thiệt, thân, ý thức giới cũng chẳng phải kiến thú, chẳng phải sự dứt bỏ kiến thú, chẳng phải ái, chẳng phải sự dứt bỏ ái. Sáu thức giới chẳng phải kiến thú, chẳng phải sự dứt bỏ kiến thú, chẳng phải ái, chẳng phải sự dứt bỏ ái như vậy, thì đó gọi là Bát-nhã ba-la-mật-đa. Này Thiện Dũng Mãnh! Tất cả pháp chẳng phải kiến thú, chẳng phải sự dứt bỏ kiến thú, chẳng phải ái, chẳng phải sự dứt bỏ ái. Tất cả pháp chẳng phải kiến thú, chẳng phải sự dứt bỏ kiến thú, chẳng phải ái, chẳng phải sự dứt bỏ ái như vậy, thì đó gọi là Bát-nhã ba-la-mật-đa.
Lại nữa, này Thiện Dũng Mãnh! Sắc uẩn chẳng phải thiện (tốt lành, đem lại quả tốt), cũng chẳng phải không thiện. Thọ, tưởng, hành, thức uẩn cũng chẳng phải thiện, chẳng phải không thiện. Năm uẩn chẳng phải thiện, chẳng phải không thiện như vậy, thì đó gọi là Bát-nhã ba-la-mật-đa. Này Thiện Dũng Mãnh! Nhãn xứ chẳng phải thiện, chẳng phải không thiện. Nhĩ, tỷ, thiệt, thân, ý xứ cũng chẳng phải thiện, chẳng phải không thiện. Sáu xứ bên trong chẳng phải thiện, chẳng phải không thiện như vậy, thì đó gọi là Bát-nhã ba-la-mật-đa. Này Thiện Dũng Mãnh! Sắc xứ chẳng phải thiện, chẳng phải không thiện. Thanh, hương, vị, xúc, pháp xứ cũng chẳng phải thiện, chẳng phải không thiện. Sáu xứ bên ngoài chẳng phải thiện, chẳng phải không thiện như vậy, thì đó gọi là Bát-nhã ba-la-mật-đa. Này Thiện Dũng Mãnh! Nhãn giới chẳng phải thiện, chẳng phải không thiện. Nhĩ, tỷ, thiệt, thân, ý giới cũng chẳng phải thiện, chẳng phải không thiện. Sáu giới bên trong chẳng phải thiện, chẳng phải không thiện như vậy, thì đó gọi là Bát-nhã ba-la-mật-đa. Này Thiện Dũng Mãnh! Sắc giới chẳng phải thiện, chẳng phải không thiện. Thanh, hương, vị, xúc, pháp giới cũng chẳng phải thiện, chẳng phải không thiện. Sáu giới bên ngoài chẳng phải thiện, chẳng phải không thiện như vậy, thì đó gọi là Bát-nhã ba-la-mật-đa. Này Thiện Dũng Mãnh! Nhãn thức giới chẳng phải thiện, chẳng phải không thiện. Nhĩ, tỷ, thiệt, thân, ý thức giới cũng chẳng phải thiện, chẳng phải không thiện. Sáu thức giới chẳng phải thiện, chẳng phải không thiện như vậy, thì đó gọi là Bát-nhã ba-la-mật-đa. Này Thiện Dũng Mãnh! Tất cả pháp chẳng phải thiện, chẳng phải không thiện. Tất cả pháp chẳng phải thiện, chẳng phải không thiện như vậy, thì đó gọi là Bát-nhã ba-la-mật-đa.
Kinh Đại Bát-nhã ba-la-mật-đa, quyển thứ năm trăm chín mươi lăm.
Kinh Đại Bát-nhã ba-la-mật-đa, quyển thứ năm trăm mười sáu (?) (có lẽ là quyển thứ năm trăm chín mươi sáu).
Tam tạng pháp sư (vị thầy tinh thông cả ba kho kinh điển Phật giáo: Kinh, Luật, Luận) Huyền Trang (nhà sư nổi tiếng đời Đường, Trung Quốc, từng sang Ấn Độ thỉnh kinh) vâng chiếu vua mà dịch.
◄ Trước
Sau ►
Quay lại danh sách thiên · Giỏ video