Phẩm thứ nhất: Vua La-bà-na khuyến thỉnh (khuyên mời, thỉnh cầu Phật thuyết pháp)
Tôi nghe như vầy: Một thuở nọ, Đức Phật (bậc đã giác ngộ hoàn toàn) ở trong thành Lăng-già (tòa thành trên đảo Lăng-già) trên đỉnh núi Ma-la-da bên bờ biển lớn, cùng với đông đủ chúng đại tỳ-kheo (các vị tu sĩ nam xuất gia) và chúng đại Bồ-tát (người tu hành phát nguyện thành Phật để cứu độ tất cả chúng sinh). Các vị Bồ-tát ma-ha-tát (Bồ-tát lớn) ấy đều đã thông suốt ngũ pháp (năm pháp: danh – tên gọi, tướng – hình tướng, phân biệt – vọng tưởng phân biệt, chính trí – trí tuệ đúng đắn, như như – chân như, bản thể chân thật), tam tính (ba lớp bản chất của sự vật: tính do vọng tưởng chấp đặt, tính nương điều kiện mà sinh, tính chân thật tròn đủ), các thức (các tầng hoạt động nhận biết của tâm) và vô ngã (không có cái "ta" thật có); khéo biết nghĩa rằng mọi cảnh giới đều do tự tâm hiện ra; tự tại dạo chơi trong vô lượng tam-muội (trạng thái thiền định, tâm chuyên nhất không tán loạn), thần thông và các năng lực; tùy theo tâm chúng sinh mà hiện đủ loại hình tướng, dùng phương tiện (cách thức khéo léo thích hợp với từng người) để điều phục họ. Tất cả chư Phật đều đã đưa tay làm lễ quán đỉnh (rưới nước lên đỉnh đầu, nghi thức như lễ truyền ngôi, ý nói được chư Phật ấn chứng) cho các vị. Các vị đều từ các cõi Phật khác nhau đến dự hội này. Bồ-tát ma-ha-tát Đại Tuệ là người đứng đầu.
Bấy giờ Đức Thế Tôn (bậc được cả thế gian tôn kính, tức Phật) thuyết pháp tại cung vua rồng dưới biển, qua bảy ngày rồi từ biển lớn đi ra. Có vô lượng ức Phạm thiên (vị trời cai quản cõi Sắc), Đế Thích (vua cõi trời Đao Lợi), chư thiên hộ thế (các vị trời giữ gìn thế gian), loài rồng v.v. ra đón Phật. Bấy giờ Như Lai (danh hiệu của Phật: bậc từ chân như mà đến) ngước mắt nhìn thấy núi Ma-la-da và thành lớn Lăng-già, liền mỉm cười mà nói: "Thuở trước, các đức Như Lai Ứng Chính Đẳng Giác (danh hiệu của Phật — Ứng: bậc đáng được cúng dường; Chính Đẳng Giác: bậc giác ngộ chân chính và trọn vẹn) đều ở thành này nói pháp do thánh trí tự mình chứng được; đó không phải cảnh giới tà kiến do suy đoán của ngoại đạo (các giáo phái ngoài Phật giáo), cũng không phải cảnh giới tu hành của nhị thừa (hai hàng tu chỉ cầu giải thoát cho riêng mình: Thanh văn – người nghe lời Phật dạy mà ngộ, và Duyên giác – người tự quán lẽ nhân duyên mà ngộ). Nay ta cũng sẽ vì vua La-bà-na mà mở bày pháp này."
Bấy giờ vua dạ-xoa (một loài quỷ thần có sức mạnh, đi lại nhanh nhẹn) La-bà-na nhờ thần lực của Phật mà nghe được tiếng Phật, từ xa biết Như Lai ra khỏi cung rồng, có Phạm thiên, Đế Thích, chư thiên hộ thế và loài rồng vây quanh. Vua nhìn sóng biển, rồi quán chúng hội, thấy biển lớn tàng thức (tầng thức gốc chứa mọi hạt giống của hành động, ví như biển) bị gió cảnh giới lay động, sóng chuyển thức (các thức khởi lên, chuyển động theo cảnh, ví như sóng) nổi lên, liền sinh lòng vui mừng, ở trong thành lớn tiếng xướng rằng: "Ta sẽ đến chỗ Phật thỉnh Ngài vào thành này, khiến ta cùng chư thiên và người đời trong đêm dài (thời gian dài đắm chìm trong mê muội) được lợi ích lớn." Nói xong, vua liền cùng quyến thuộc ngồi cung điện hoa đến chỗ Thế Tôn. Đến nơi rồi, vua xuống khỏi cung điện, đi vòng quanh Phật theo phía bên phải ba vòng (nghi thức tỏ lòng tôn kính), trỗi các thứ kỹ nhạc cúng dường Như Lai. Các nhạc khí mang theo đều làm bằng ngọc báu đại thanh nhân-đà-la (một thứ ngọc xanh rất quý), xen lẫn lưu ly và các thứ báu khác, bên ngoài bọc bằng thứ áo quý vô giá. Tiếng nhạc hay đẹp, âm điệu hòa hợp. Giữa tiếng nhạc, vua nói kệ (bài thơ tụng) khen Phật rằng:
"Kho pháp về tự tính của tâm, vô ngã, lìa nhơ bẩn của kiến chấp,
Là điều trí chứng ngộ biết được, nguyện Phật vì chúng con tuyên nói.
Thân Ngài do các pháp lành tụ thành, trí chứng ngộ thường an vui,
Bậc biến hóa tự tại, nguyện Ngài vào thành Lăng-già.
Chư Phật và Bồ-tát quá khứ đều từng ở thành này,
Các chúng dạ-xoa này một lòng mong được nghe pháp."
Bấy giờ vua thành Lăng-già là La-bà-na dùng điệu Đô-tra-ca (một thể điệu ca hát) ca khen Phật xong, lại cất tiếng hát mà nói tụng rằng:
"Thế Tôn trong bảy ngày ở trong biển Ma-kiệt,
Sau đó ra khỏi cung rồng, thong thả lên bờ này.
Con cùng các thể nữ (cung nữ) và quyến thuộc dạ-xoa,
Thâu-ca và Sa-lạt-na, những người thông tuệ trong chúng,
Đều dùng thần lực đến chỗ Như Lai,
Đều xuống khỏi cung điện hoa, lễ kính đấng được đời tôn kính.
Lại nhờ oai thần của Phật, trước Phật tự xưng tên mình:
'Con là vua la-sát (một loài quỷ dữ), La-bà-na mười đầu,
Nay đến chỗ Phật, nguyện Phật thu nhận che chở con,
Cùng tất cả chúng sinh trong thành Lăng-già.'
Vô lượng Phật quá khứ đều lên đỉnh núi báu,
Ở trong thành Lăng-già nói pháp tự mình chứng ngộ.
Thế Tôn cũng nên như vậy, ở núi Bảo Nghiêm (núi trang hoàng bằng châu báu) ấy,
Có chúng Bồ-tát vây quanh, diễn nói pháp thanh tịnh.
Chúng con hôm nay cùng chúng ở thành Lăng-già,
Một lòng cùng muốn nghe pháp tự chứng, vượt ngoài lời nói.
Con nhớ các đời quá khứ, vị lai, có vô lượng Phật,
Bồ-tát cùng vây quanh, diễn nói kinh Lăng-già.
Kinh Nhập Lăng-già này, Phật xưa từng khen ngợi;
Nguyện Phật cũng như các đấng tôn quý trước kia, vì chúng con mở bày.
Xin Phật thương xót vô lượng chúng dạ-xoa,
Vào thành Bảo Nghiêm kia, nói pháp môn mầu nhiệm này.
Thành Lăng-già mầu nhiệm này, trang hoàng bằng đủ thứ báu,
Tường vách chẳng phải đất đá, lưới giăng đều là châu báu.
Các chúng dạ-xoa này xưa từng cúng dường Phật,
Tu hành lìa các lỗi lầm, chứng biết thường sáng tỏ.
Nam nữ dạ-xoa khát khao ngưỡng mộ Đại thừa (giáo pháp "cỗ xe lớn", chủ trương cứu độ tất cả chúng sinh),
Tự mình tin Ma-ha-diễn (tức Đại thừa), cũng vui lòng khiến người khác an trụ trong đó.
Cúi mong đấng Vô thượng (bậc cao tột không ai hơn), vì các chúng la-sát,
Cùng quyến thuộc như Úng Nhĩ (tên một người, nghĩa là "tai như cái chum") v.v., đến thành Lăng-già.
Con trong quá khứ, hiện tại, vị lai siêng năng cúng dường chư Phật,
Nguyện được nghe pháp tự chứng, con đường Đại thừa rốt ráo.
Nguyện Phật thương xót con cùng các chúng dạ-xoa,
Cùng các Phật tử (những người con Phật, người theo Phật tu hành), vào thành Lăng-già này.
Cung điện, thể nữ của con, cùng các chuỗi anh lạc (chuỗi ngọc đeo trang sức),
Vườn Vô Ưu đáng yêu, nguyện Phật thương xót nhận lấy.
Đối với Phật và Bồ-tát, con không có vật gì không xả bỏ được,
Cho đến cả thân này để hầu hạ, cúi mong thương xót nhận lấy."
Bấy giờ Thế Tôn nghe lời ấy rồi liền bảo: "Vua dạ-xoa, các bậc Đại Đạo Sư (bậc thầy lớn dẫn đường, tức chư Phật) trong đời quá khứ đều thương xót ngươi, nhận lời khuyến thỉnh của ngươi, đến trong núi báu nói pháp tự chứng; chư Phật vị lai cũng như vậy. Đây là chỗ ở của những người tu quán hạnh (pháp tu quán chiếu) rất sâu, an hưởng niềm vui của pháp ngay trong hiện tại. Ta và các Bồ-tát vì thương xót ngươi nên nhận lời thỉnh." Nói xong thì im lặng. Khi ấy vua La-bà-na liền đem cung điện hoa mầu nhiệm mình đang ngồi dâng cúng Phật. Phật ngồi lên đó, nhà vua và các Bồ-tát người đi trước dẫn đường, người theo sau hầu hạ, vô lượng thể nữ ca hát khen ngợi, cúng dường Phật mà đi đến thành kia. Đến thành rồi, vua La-bà-na và quyến thuộc lại dâng đủ thứ cúng dường thượng hạng mầu nhiệm. Các bé trai bé gái trong chúng dạ-xoa đem lưới báu cúng dường Phật. Vua La-bà-na đem chuỗi anh lạc báu dâng lên Phật và các Bồ-tát, đeo vào cổ các Ngài. Bấy giờ Thế Tôn và các Bồ-tát nhận cúng dường xong, mỗi vị đều nói sơ lược pháp rất sâu về cảnh giới tự chứng. Khi ấy vua La-bà-na cùng quyến thuộc lại cúng dường Bồ-tát Đại Tuệ mà khuyến thỉnh rằng:
"Nay con xin bậc Đại sĩ (bậc tu hành lớn, tức Bồ-tát), kính hỏi đức Thế Tôn
Về cảnh giới trí tự chứng của tất cả các đức Như Lai.
Con cùng chúng dạ-xoa, và các Bồ-tát này,
Một lòng mong được nghe, vì thế đều khuyến thỉnh.
Ngài là bậc tu hành, giỏi hơn hết trong việc luận bàn,
Vì thế chúng con sinh lòng tôn kính, khuyên mời Ngài thỉnh hỏi pháp:
Pháp thanh tịnh tự chứng, rốt ráo vào địa vị Phật,
Lìa mọi lỗi lầm của ngoại đạo và nhị thừa."
Bấy giờ Thế Tôn dùng sức thần thông, ở trong núi ấy lại hóa ra vô lượng núi báu, đều trang hoàng bằng trăm nghìn vạn ức thứ báu mầu nhiệm của chư thiên. Trên mỗi núi đều hiện thân Phật; trước mỗi vị Phật đều có vua La-bà-na và chúng hội; tất cả cõi nước trong mười phương đều hiện ra trong đó; trong mỗi cõi nước đều có Như Lai; trước mỗi vị Phật đều có vua La-bà-na và quyến thuộc, có thành lớn Lăng-già, vườn A-thâu-ca (vườn cây vô ưu), trang nghiêm như vậy, đều giống nhau không khác. Ở mỗi nơi đều có Bồ-tát Đại Tuệ đứng lên thưa hỏi, Phật vì họ mở bày cảnh giới trí tự chứng. Dùng trăm nghìn âm thanh mầu nhiệm nói kinh này xong, Phật và các Bồ-tát đều ẩn mất trong hư không.
Vua La-bà-na chỉ thấy thân mình đang ở trong cung cũ, bèn suy nghĩ: "Vừa rồi là ai? Ai nghe người ấy nói? Đã thấy vật gì? Ai là người thấy? Phật cùng thành quách, cõi nước, núi rừng châu báu, những thứ như vậy nay ở đâu? Là do giấc mộng làm ra, là do trò huyễn thuật tạo thành, hay giống như thành càn-thát-bà (thành ảo hiện ra trên không trung, như ảo ảnh), là do mắt bị màng che mà thấy, là bị bóng nắng dợn (ảo ảnh do hơi nóng bốc lên) làm mê, là như người đàn bà không thể sinh đẻ mà lại sinh con trong mộng, hay như khói, như lửa, như vòng lửa quay (que lửa quay tròn tạo thành vòng lửa ảo)?" Rồi lại suy nghĩ: "Tính của tất cả các pháp (mọi sự vật, hiện tượng) đều như vậy, chỉ là cảnh giới do tự tâm phân biệt; phàm phu mê lầm nên không hiểu được. Không có người thấy, cũng không có cái bị thấy; không có người nói, cũng không có điều được nói. Thấy Phật nghe pháp đều là phân biệt. Thấy như vừa rồi thì không phải thấy Phật; không khởi phân biệt mới là thấy được Phật."
Khi ấy vua Lăng-già liền khai ngộ, lìa mọi nhiễm ô tạp loạn, chứng biết rằng chỉ có tự tâm, an trụ trong chỗ không phân biệt. Nhờ sức của căn lành (gốc lành, tức công đức đã gieo trồng) từ xưa, đối với tất cả pháp được cái thấy như thật, không nhờ người khác mà ngộ, có thể dùng trí của chính mình khéo léo quán sát, vĩnh viễn lìa mọi hiểu biết sai lầm do suy đoán; an trụ trong sự tu hành lớn, làm thầy của người tu hành; hiện đủ loại thân, khéo thông phương tiện; khéo biết tướng trạng tiến lên của các địa (các giai đoạn tu chứng của Bồ-tát); thường ưa xa lìa tâm, ý, ý thức (ba tầng của thức: tâm là tàng thức, ý là thức chấp có cái "ta", ý thức là thức phân biệt các đối tượng); dứt kiến chấp về ba sự nối tiếp (?), lìa sự chấp trước của ngoại đạo; tự giác ngộ ở bên trong, vào Như Lai tạng (kho tàng tính Phật vốn sẵn có trong chúng sinh), hướng đến địa vị Phật.
Vua nghe trong hư không và trong cung điện đều vang tiếng nói: "Lành thay, đại vương! Như điều ngài đã học, những người tu hành đều nên học như vậy, nên thấy như vậy; tất cả các đức Như Lai đều nên được thấy như vậy. Đối với tất cả các pháp, nếu thấy khác đi thì đó là đoạn kiến (cái thấy sai lầm cho rằng mọi thứ đứt mất hoàn toàn). Ngài nên vĩnh viễn lìa tâm, ý, ý thức; nên siêng năng quán sát tất cả các pháp; nên tu hạnh bên trong, đừng chấp vào cái thấy bên ngoài; đừng rơi vào những nghĩa lý được tu, những cảnh giới được thấy và những pháp tam-muội cần đạt của nhị thừa và ngoại đạo. Ngài không nên ưa thích hý luận (lời bàn luận suông, vô ích) và cười nói; không nên khởi các kiến chấp của Vi-đà (kinh điển của đạo Bà-la-môn); cũng không nên chấp vào sự tự tại của ngôi vua; cũng không nên trụ vào sáu thứ định v.v. (?)
Nếu làm được như vậy, đó chính là hạnh của người tu hành như thật: có thể bẻ gãy luận thuyết của người khác, có thể phá ác kiến, có thể bỏ mọi chấp trước về ngã kiến (cái thấy cho rằng có cái "ta" thật), có thể dùng trí tuệ mầu nhiệm chuyển đổi thức làm chỗ nương tựa (chuyển y: chuyển đổi tận gốc thân tâm từ mê sang ngộ), có thể tu đạo Đại thừa của Bồ-tát, có thể vào địa vị tự chứng của Như Lai. Ngài nên siêng năng tu học như vậy, khiến pháp đã được càng thêm thanh tịnh. Hãy khéo tu tam-muội và tam-ma-bát-đề (một dạng thiền định sâu, tâm an trụ bình đẳng), đừng chấp cảnh giới của nhị thừa và ngoại đạo mà cho đó là niềm vui hơn hết, như sự phân biệt của những người tu hành tầm thường. Ngoại đạo chấp có ngã, thấy có tướng ngã, lại cho rằng thật có cầu-na (các thuộc tính, phẩm chất của sự vật — thuật ngữ triết học Ấn Độ) mà sinh chấp thủ. Nhị thừa thấy có vô minh (si mê, không biết chân lý) làm duyên sinh ra hành (sự tạo tác), ở trong tính không mà phân biệt rối loạn.
Vua Lăng-già, pháp này thù thắng, là đạo Đại thừa, có thể khiến thành tựu thánh trí tự chứng, ở trong các cõi tồn tại được thọ sinh tốt đẹp bậc nhất. Vua Lăng-già, hạnh Đại thừa này phá màng vô minh, dập tắt sóng thức, không rơi vào các tà hạnh của ngoại đạo. Vua Lăng-già, người theo ngoại đạo chấp trước vào ngã, tạo ra các luận thuyết khác lạ, không thể diễn nói hai nghĩa: lìa kiến chấp và tính của thức. Lành thay, vua Lăng-già! Trước kia ngài thấy Phật đã suy nghĩ nghĩa này; suy nghĩ như vậy mới chính là thấy Phật."
Bấy giờ vua La-bà-na lại nghĩ: "Nguyện ta lại được kính thấy Như Lai. Như Lai Thế Tôn tự tại trong sự quán chiếu, lìa pháp của ngoại đạo, có thể nói cảnh giới thánh trí tự chứng, vượt khỏi những việc cần làm của thân ứng hóa (thân Phật hiện ra cho thích hợp để hóa độ chúng sinh), trụ trong định của Như Lai, vào niềm vui tam-muội; vì thế được gọi là bậc Đại Quán Hạnh Sư (bậc thầy lớn về tu quán chiếu), cũng gọi là bậc Đại Ai Mẫn (bậc có lòng thương xót lớn); có thể đốt sạch củi phiền não và phân biệt; được chúng Phật tử cùng vây quanh; vào khắp trong tâm của tất cả chúng sinh; có mặt khắp mọi nơi, đầy đủ nhất thiết trí (trí biết tất cả); vĩnh viễn lìa mọi tướng trạng của sự phân biệt. Nay ta nguyện lại được thấy sức đại thần thông của Như Lai. Nhờ được thấy, điều chưa được sẽ được, điều đã được không thoái lui, lìa các phân biệt, trụ trong niềm vui tam-muội, tăng trưởng đầy đủ địa vị trí tuệ của Như Lai."
Bấy giờ Thế Tôn biết vua Lăng-già sắp chứng ngộ vô sinh pháp nhẫn (sự nhận biết vững chắc, an nhiên chấp nhận chân lý rằng các pháp vốn không sinh không diệt), vì thương xót nên hiện thân ra, khiến những gì đã hóa hiện trở lại như cũ. Khi ấy vua Mười Đầu thấy lại những gì đã từng thấy: vô lượng núi và thành đều trang hoàng bằng châu báu; trong mỗi thành đều có Như Lai Ứng Chính Đẳng Giác, thân được trang nghiêm bằng ba mươi hai tướng (ba mươi hai đặc điểm tốt đẹp trên thân Phật); tự thấy thân mình có mặt trước khắp các vị Phật, nơi nào cũng có Đại Tuệ và chúng dạ-xoa vây quanh, (Phật) nói pháp thuộc chỗ hành của trí tự chứng; cũng thấy các cõi Phật trong mười phương; những việc như vậy đều không khác gì trước.
Bấy giờ Thế Tôn nhìn khắp chúng hội, nhìn bằng tuệ nhãn (mắt trí tuệ) chứ không phải bằng mắt thịt; như vua sư tử vươn mình quay nhìn, vui vẻ cười lớn. Từ giữa chặn mày, đùi, sườn, eo, cổ, vai, cánh tay và nơi chữ đức (chữ vạn trên ngực Phật), mỗi lỗ chân lông đều phóng ra vô lượng ánh sáng màu sắc mầu nhiệm, như cầu vồng kéo dài vầng sáng, như mặt trời tỏa ánh, cũng như lửa kiếp (đám lửa lớn thiêu cháy thế giới vào lúc tận cùng của một kiếp) bốc ngọn dữ dội. Khi ấy trong hư không, Phạm thiên, Đế Thích và Tứ thiên vương (bốn vị vua trời giữ bốn phương) từ xa thấy Như Lai ngồi trên đỉnh núi Lăng-già cao như núi Tu-di (ngọn núi lớn ở trung tâm thế giới theo quan niệm Phật giáo), vui vẻ cười lớn. Bấy giờ các Bồ-tát và chúng trời đều nghĩ: "Như Lai Thế Tôn tự tại đối với pháp, vì nhân duyên gì mà vui vẻ cười lớn, thân phóng ánh sáng, im lặng không động, trụ trong cảnh giới tự chứng, vào niềm vui tam-muội, như vua sư tử nhìn quanh, quán xét vua La-bà-na đang nghĩ về pháp như thật?"
Bấy giờ Bồ-tát ma-ha-tát Đại Tuệ, trước đã nhận lời thỉnh của vua La-bà-na, lại biết tâm của chúng hội Bồ-tát, và quán thấy tất cả chúng sinh đời vị lai đều ưa chấp vào ngôn ngữ văn tự, theo lời mà nắm nghĩa nên sinh mê lầm, chấp lấy hạnh của nhị thừa và ngoại đạo; hoặc có người nghĩ: "Thế Tôn đã lìa cảnh giới của các thức, vì nhân duyên gì mà vui vẻ cười lớn?" Để dứt mối nghi ấy, ngài hỏi Phật. Phật liền bảo: "Lành thay, Đại Tuệ! Lành thay, Đại Tuệ! Ngươi quán thế gian, thương các chúng sinh trong ba đời bị ác kiến trói buộc, muốn khiến họ khai ngộ nên hỏi ta. Những người có trí tuệ, vì lợi mình lợi người, mới có thể hỏi như vậy. Đại Tuệ, vua Lăng-già này đã từng hỏi tất cả các đức Như Lai Ứng Chính Đẳng Giác quá khứ về hai loại nghĩa, nay cũng muốn hỏi, vị lai cũng thế. Tướng sai khác của hai loại nghĩa này, tất cả nhị thừa và ngoại đạo đều không thể đo lường được."
Bấy giờ Như Lai biết vua Lăng-già muốn hỏi nghĩa này, bèn bảo: "Vua Lăng-già, ngươi muốn hỏi ta thì nên hỏi mau. Ta sẽ vì ngươi phân tích giải thích, làm tròn mong ước của ngươi, khiến ngươi vui mừng; khiến ngươi có thể dùng trí tuệ suy nghĩ quán sát, lìa các phân biệt, khéo biết các địa, tu tập pháp đối trị (pháp dùng để trị phiền não), chứng nghĩa chân thật, vào niềm vui tam-muội, được các đức Như Lai nhiếp thọ (thu nhận, che chở); trụ trong niềm vui của xa-ma-tha (pháp tu "chỉ": làm tâm lắng yên, dừng mọi vọng niệm), xa lìa lỗi lầm của tam-muội nhị thừa; trụ trong các địa Bất Động, Thiện Tuệ, Pháp Vân của Bồ-tát (địa thứ tám, thứ chín, thứ mười trong mười giai đoạn tu chứng của Bồ-tát); có thể biết như thật rằng các pháp vô ngã; sẽ ở trong cung điện hoa sen báu lớn, được dùng nước tam-muội làm lễ quán đỉnh; lại hiện vô lượng hoa sen vây quanh, vô số Bồ-tát ở trong đó, cùng chúng hội nhìn nhau; cảnh giới như vậy không thể nghĩ bàn. Vua Lăng-già, ngươi khởi một hạnh phương tiện, trụ nơi địa tu hành, lại khởi vô lượng hạnh phương tiện, thì chắc chắn sẽ được những việc không thể nghĩ bàn như đã nói ở trên, ở ngôi vị Như Lai, tùy hình tướng mà ứng hợp với muôn loài. Những điều ngươi sẽ được, tất cả nhị thừa, ngoại đạo, Phạm thiên, Đế Thích v.v. chưa từng thấy."
Bấy giờ vua Lăng-già được Phật cho phép rồi, liền ở trên đỉnh núi báu thanh tịnh sáng rỡ như hoa sen lớn, từ chỗ ngồi đứng dậy, có các thể nữ vây quanh, hóa ra vô lượng hoa đủ màu, hương đủ màu, hương bột, hương xoa, phướn, cờ, màn, lọng, mũ, đồ đeo, chuỗi anh lạc, cùng những đồ trang nghiêm thù thắng mầu nhiệm khác mà thế gian chưa từng thấy, chưa từng nghe. Lại hóa ra vô lượng các loại nhạc khí có trong cõi Dục (cõi của các chúng sinh còn ham muốn dục lạc), hơn hẳn tất cả nhạc khí của chư thiên, loài rồng, càn-thát-bà (thần âm nhạc) và mọi loài trong thế gian. Lại hóa ra các nhạc khí đã từng thấy xưa kia ở các cõi Phật trong mười phương. Lại hóa ra lưới báu lớn che khắp trên tất cả Phật và Bồ-tát. Lại hiện ra đủ loại y phục thượng hạng mầu nhiệm, dựng phướn cờ để cúng dường. Làm những việc ấy xong, vua liền bay lên hư không cao bằng bảy cây đa-la (loại cây cao giống cây thốt nốt, dùng làm đơn vị đo chiều cao), ở trong hư không lại mưa xuống đủ loại mây cúng dường, trỗi các thứ âm nhạc, rồi từ trên không hạ xuống, ngồi trên đỉnh núi báu thứ hai sáng rỡ như mặt trời và tia chớp, giống như hoa sen lớn, vui mừng cung kính mà nói:
"Nay con muốn hỏi Như Lai hai nghĩa. Hai nghĩa ấy con đã từng hỏi các đức Như Lai Ứng Chính Đẳng Giác quá khứ, các đức Phật Thế Tôn ấy đã vì con nói rồi. Nay con cũng muốn hỏi nghĩa này, cúi mong Như Lai vì con tuyên nói. Bạch Thế Tôn, hai nghĩa này là do Như Lai biến hóa (thân Phật hóa hiện ra để giáo hóa) nói, chứ không phải Phật căn bản (thân Phật gốc, tức chân thân của Phật). Phật căn bản nói cảnh giới niềm vui của tam-muội, không nói những gì thuộc chỗ hành của phân biệt hư vọng. Lành thay Thế Tôn tự tại đối với pháp, cúi mong thương xót nói hai nghĩa này; tâm của tất cả Phật tử đều vui mừng muốn nghe."
Bấy giờ Thế Tôn bảo nhà vua: "Ngươi hãy hỏi, ta sẽ vì ngươi nói." Khi ấy vua dạ-xoa lại đội thêm đủ loại mũ báu, chuỗi anh lạc, dùng các đồ trang sức trang điểm thân mình, rồi thưa: "Như Lai thường nói: 'Pháp còn phải bỏ, huống gì phi pháp (những gì không phải pháp).' Làm sao bỏ được hai thứ pháp này? Thế nào là pháp? Thế nào là phi pháp? Pháp nếu phải bỏ thì sao lại có hai? Có hai tức là rơi vào tướng phân biệt. Có thể hay không có thể, là thật hay chẳng thật, tất cả những điều như vậy đều là phân biệt, không thể biết rõ tướng không sai khác của A-lại-da thức (thức thứ tám, tầng thức gốc chứa mọi hạt giống của hành động, cũng gọi là tàng thức); như vòng lông hiện ra (ảo ảnh vòng tròn như sợi lông mà người đau mắt nhìn thấy), không phải là cảnh của trí thanh tịnh. Pháp tính đã như vậy, thì làm sao bỏ được?"
Bấy giờ Phật bảo vua Lăng-già: "Vua Lăng-già, ngươi há không thấy các pháp vô thường hư hoại như cái bình v.v. sao? Phàm phu ở trong đó sinh phân biệt sai lầm. Nay sao ngươi không biết tướng sai khác giữa pháp và phi pháp theo cách như vậy? Đó là sự phân biệt của phàm phu, không phải cái thấy của trí chứng ngộ. Phàm phu rơi vào đủ loại tướng, chứ không phải các bậc đã chứng ngộ. Vua Lăng-già, như khi đốt cung điện, vườn rừng, thấy đủ thứ ngọn lửa; tính của lửa vẫn là một, nhưng ánh lửa phát ra do sức của củi mà dài ngắn, lớn nhỏ, mỗi ngọn mỗi khác. Nay sao ngươi không biết tướng sai khác của pháp và phi pháp theo cách như vậy?
Vua Lăng-già, như một hạt giống sinh ra mầm, thân, cành, lá, hoa, quả, vô lượng sai khác; pháp bên ngoài như vậy, pháp bên trong cũng thế: tức là vô minh làm duyên sinh ra uẩn (năm nhóm hợp thành thân tâm: sắc – thân xác, thọ – cảm giác, tưởng – tri giác, hành – ý chí tạo tác, thức – sự nhận biết), giới (mười tám giới: sáu giác quan, sáu đối tượng và sáu thức), xứ (mười hai xứ: sáu giác quan và sáu đối tượng) và tất cả các pháp, rồi ở trong ba cõi (cõi Dục – còn ham muốn, cõi Sắc – còn thân hình vi tế, cõi Vô Sắc – không còn thân hình) thọ sinh vào các nẻo luân hồi, có khổ vui, đẹp xấu, nói im, đi đứng, mỗi mỗi khác nhau. Lại như tướng của các thức tuy là một, nhưng tùy theo cảnh giới mà có trên, giữa, dưới, nhiễm, tịnh, thiện, ác, đủ loại sai khác. Vua Lăng-già, chẳng những các pháp như trên có sai khác, mà khi những người tu hành tu quán hạnh, chỗ hành của trí họ cũng thấy có tướng sai khác; huống gì pháp và phi pháp lại không có đủ loại phân biệt sai khác. Vua Lăng-già, tướng sai khác của pháp và phi pháp, nên biết đều là do phân biệt tướng mà có.
Vua Lăng-già, thế nào là pháp? Đó là những điều mà nhị thừa và ngoại đạo phân biệt hư vọng, nói có cái thật v.v. làm nhân của các pháp; những pháp như vậy nên bỏ, nên lìa, không nên ở trong đó phân biệt chấp lấy tướng. Thấy được pháp tính của tự tâm thì không chấp trước. Các vật như cái bình v.v. mà kẻ phàm phu ngu muội chấp lấy, vốn không có thực thể. Những người tu quán hạnh dùng tỳ-bát-xá-na (pháp tu "quán": dùng trí tuệ quán sát để thấy rõ bản chất sự vật) quán sát như thật, đó gọi là bỏ các pháp. Vua Lăng-già, thế nào là phi pháp? Đó là các pháp không có tự tính, không có tướng, vĩnh viễn lìa phân biệt; người thấy như thật thì những cảnh giới hoặc có hoặc không như thế đều không khởi lên; đó gọi là bỏ phi pháp. Lại có phi pháp, tức là sừng thỏ, con của người đàn bà không thể sinh đẻ v.v., đều không có tính, không có tướng, không thể phân biệt, chỉ theo thế tục mà nói có tên gọi, không như cái bình v.v. có thể chấp lấy, vì chúng không phải là đối tượng mà thức nắm bắt; sự phân biệt như vậy cũng nên bỏ lìa. Đó gọi là bỏ pháp và bỏ phi pháp. Vua Lăng-già, điều ngươi hỏi trước, ta đã nói xong.
Vua Lăng-già, ngươi nói: 'Con đã từng hỏi nghĩa này ở chỗ các đức Như Lai quá khứ, các đức Như Lai ấy đã vì con nói rồi.' Vua Lăng-già, cái ngươi gọi là quá khứ chỉ là phân biệt, vị lai cũng vậy; ta cũng đồng như các đức Phật ấy. Vua Lăng-già, pháp của các đức Phật ấy đều lìa phân biệt, đã ra khỏi mọi phân biệt và hý luận, không như sắc tướng, chỉ có trí mới chứng được; vì muốn cho chúng sinh được an vui nên mới diễn nói pháp. Trí không có tướng gọi là Như Lai; vì thế Như Lai lấy trí làm thể; vì trí là thân nên không thể phân biệt, không thể bị phân biệt, không thể dùng các tướng ngã, người, chúng sinh mà phân biệt. Vì sao không thể phân biệt? Vì ý thức nhân cảnh giới mà khởi lên, nắm lấy hình tướng của sắc; vì thế (Như Lai) lìa cái năng phân biệt (chủ thể đi phân biệt), cũng lìa cái sở phân biệt (đối tượng bị phân biệt).
Vua Lăng-già, ví như hình chúng sinh vẽ trên vách thì không có hay biết; chúng sinh thế gian cũng đều như vậy, không có nghiệp, không có quả báo; các pháp cũng vậy, không có nghe, không có nói. Vua Lăng-già, chúng sinh thế gian giống như sự biến hóa, phàm phu và ngoại đạo không thể hiểu thấu. Vua Lăng-già, thấy được như vậy gọi là chính kiến (cái thấy đúng đắn); nếu thấy khác đi thì gọi là phân biệt kiến; do phân biệt nên chấp vào hai bên. Vua Lăng-già, ví như có người soi trong nước, trong gương tự thấy hình mình, dưới đèn, dưới trăng tự thấy bóng mình, trong hang núi tự nghe tiếng vang của mình, liền sinh phân biệt mà khởi chấp trước. Điều này cũng như vậy: pháp và phi pháp chỉ là phân biệt; do phân biệt nên không thể bỏ lìa, chỉ càng tăng thêm mọi điều hư vọng, không được tịch diệt (vắng lặng, dứt hết phiền não). Tịch diệt tức là nhất duyên (tâm chuyên chú vào một đối tượng duy nhất); nhất duyên là tam-muội thù thắng nhất; từ đây có thể sinh ra thánh trí tự chứng, lấy Như Lai tạng làm cảnh giới."
◄ Trước
Sau ►
Quay lại danh sách thiên · Giỏ video