# Kinh Đại Phương Quảng Như Lai Bí Mật Tạng (kinh Đại thừa nói về "kho tàng bí mật của Như Lai". "Đại Phương Quảng" là tên gọi chung các kinh Đại thừa có giáo lý rộng lớn, sâu xa. "Như Lai" là một danh hiệu của Phật, nghĩa là bậc từ chân lý như thật mà đến)
Kinh Đại Phương Quảng Như Lai Bí Mật Tạng
Không rõ người dịch
Kinh Đại Phương Quảng Như Lai Bí Mật Tạng, quyển thượng
Mất tên người dịch, được ghi kèm vào mục lục kinh sách thời Tam Tần (ba nước mang tên Tần thời Thập lục quốc: Tiền Tần, Hậu Tần, Tây Tần) (?)
Tôi nghe như vầy. Một thời, Phật (bậc đã giác ngộ hoàn toàn, ở đây chỉ Phật Thích-ca Mâu-ni) ở trên núi Kỳ-xà-quật (tức núi Linh Thứu, núi có hình đầu chim kên kên) gần thành Vương Xá (kinh đô nước Ma-kiệt-đà, Ấn Độ xưa). Cùng ở với Phật có chúng đại tỳ-kheo (người nam xuất gia đã thọ đủ giới) tám nghìn người, và ba vạn hai nghìn vị Bồ-tát ma-ha-tát (Bồ-tát là người phát tâm cầu thành Phật để cứu độ chúng sinh; ma-ha-tát nghĩa là bậc lớn).
Các vị ấy được mọi người biết đến. Các vị đã đạt đà-la-ni (năng lực ghi nhớ, nắm giữ trọn vẹn giáo pháp không quên mất) và tài biện luận không bị trở ngại. Các vị đã đạt vô sinh pháp nhẫn (trí tuệ an nhiên chấp nhận chân lý rằng mọi sự vật vốn không thật sinh, không thật diệt). Các vị đã hàng phục được ma oán (ma là các thế lực phá hoại việc tu hành, oán là kẻ thù), đối với mọi pháp đều được tự tại. Các vị khéo làm đủ loại thần thông biến hóa, khéo biết mọi thiền định và tam-muội (trạng thái tâm chuyên chú, vững lặng trên một đối tượng), ra vào tự tại. Các vị làm người bạn không cần mời cho chúng sinh. Các vị đã mãi lìa các cái triền (những phiền não che lấp và trói buộc tâm). Các vị khéo biết căn (căn cơ: khả năng, tư chất tiếp nhận giáo pháp) của chúng sinh, và khéo biết nương vào pháp liễu nghĩa (giáo pháp nói rõ trọn vẹn chân lý tối hậu, không phải lối nói tạm thời). Các vị tu thanh tịnh lục độ (sáu pháp tu đưa người vượt qua biển sinh tử: bố thí, trì giới, nhẫn nhục, tinh tấn, thiền định, trí tuệ) mà đến bờ bên kia (cảnh giới giải thoát, giác ngộ). Các vị dạo chơi trong năm thần thông (thấy xa, nghe xa, biết tâm người, biết đời trước, biến hóa tự tại) để giáo hóa chúng sinh mà lòng không chán mỏi.
Các vị đã tu các hạnh lâu dài suốt vô lượng vô biên trăm nghìn vạn ức na-do-tha (đơn vị số cực lớn của Ấn Độ xưa) kiếp (khoảng thời gian cực kỳ dài). Các vị đã từng cúng dường vô lượng chư Phật và được chư Phật khéo hộ trì. Các vị giữ gìn thành trì chánh pháp, không làm dứt giống Phật, thường đem đức hạnh thánh thiện làm vui lòng mọi người. Các vị chuyển bánh xe pháp mầu (thuyết giảng giáo pháp, ví như bánh xe lăn đi nghiền nát mê lầm), khéo qua lại vô biên cõi Phật để chầu yết chư Phật. Các vị rống tiếng sư tử lớn (ví lời thuyết pháp không chút sợ hãi, khiến muôn loài khuất phục), sửa sang thuyền pháp lớn, đánh trống pháp lớn, thổi ốc pháp lớn. Các vị khéo gom mọi phúc đức để trang nghiêm, thân được trang nghiêm bằng tướng hảo (các tướng tốt và vẻ đẹp trên thân của bậc Phật, Bồ-tát). Các vị có chánh niệm, trí tuệ, kiên cố, tinh tấn, khéo biết hổ thẹn, lấy niềm vui trong pháp để tự vui. Các vị có đầy đủ lòng đại từ, đại bi, và ánh sáng che lấp cả ánh sáng mặt trời mặt trăng.
Được và mất, chê và khen, tán dương và chỉ trích, khổ và vui — tám pháp thế gian ấy (tám ngọn gió đời làm lay động lòng người) không làm nhiễm ô được các vị. Các vị không kiêu cao, không tự hạ, khéo dứt tham ái và giận hờn, luôn đi đôi với phương tiện (cách khéo léo, linh hoạt để dẫn dắt người) và trí tuệ. Các vị theo căn cơ chúng sinh mà khéo khai hóa, cứu những người không ai cứu, việc gì làm cũng khéo xem xét. Thân, miệng, ý của các vị không có lỗi lầm. Các vị khéo gom định và tuệ để trang nghiêm. Tâm các vị điều hòa, mềm mỏng như rồng lớn; như sư tử lớn, các vị hàng phục ngoại đạo (các giáo phái ngoài Phật pháp). Các vị khéo tiến tới hạnh của bậc đại trượng phu, lìa mọi sợ hãi, khéo quyết đoán mọi nghi ngờ của chúng sinh, khéo thỉnh vô lượng chư Phật chuyển pháp luân (thuyết pháp). Các vị khéo an trú trong đại nguyện, mãi lìa hai kiến chấp (chấp có và chấp không, hay chấp còn mãi và chấp mất hẳn), luôn siêng năng độ thoát mọi chúng sinh.
Các vị khéo biết nhân duyên sinh ra nhơ và sạch, khéo tu chánh niệm. Các vị không khởi ý niệm của Thanh văn (người tu nghe lời Phật dạy mà chỉ cầu giải thoát cho riêng mình) và Duyên giác (người tự quán lẽ nhân duyên mà giác ngộ, cũng chỉ cầu giải thoát riêng). Các vị không bỏ tâm quý báu cầu nhất thiết trí (trí biết hết thảy, tức trí tuệ của Phật). Tâm các vị thanh tịnh như hư không, thân mềm mại, tâm không nhiễm ô, chí ý không hư hoại, đến đâu tâm cũng không đắm nhiễm. Tiếng nói các vị hay và êm dịu, lời nói rõ ràng dễ hiểu, trong sạch, nói các câu pháp không nhiễm ô. Các vị luôn nhìn vào đức tốt của người khác, dũng mãnh không ai sánh, chí hướng về đạo tràng (nơi chứng đạo thành Phật).
Tên các vị là: Bồ-tát Sơn Cương, Bồ-tát Đại Sơn, Bồ-tát Trì Sơn Nham, Bồ-tát Sơn Tích Vương, Bồ-tát Thạch Sơn Vương, Bồ-tát Đại Tiến, Bồ-tát Tín Tiến, Bồ-tát Cực Tiến, Bồ-tát Hỷ Thủ, Bồ-tát Bảo Ấn Thủ, Bồ-tát Bảo Thủ, Bồ-tát Đức Thủ, Bồ-tát Đăng Thủ, Bồ-tát Thường Cử Thủ, Bồ-tát Thường Hạ Thủ, Bồ-tát Thường Hỷ Căn, Bồ-tát Thường Tư Niệm, Bồ-tát Thường Cần, Bồ-tát Thường Quán, Bồ-tát Pháp Dũng Vương, Bồ-tát Tịnh Bảo Quang Minh Uy Đức Vương, Bồ-tát Ma-ni Quang Vương, Bồ-tát Quá Chư Cái, Bồ-tát Tổng Trì Tự Tại Vương, Bồ-tát Phát Tâm Chuyển Pháp Luân, Bồ-tát Pháp Dũng, Bồ-tát Tịnh Chúng Sinh Bảo Dũng, Bồ-tát Đạo Phần Vị, Bồ-tát Tiệp Biện, Bồ-tát Vô Ngại Biện, Bồ-tát Bất Động Túc Tiến, Bồ-tát Kim Cương Túc Tiến, Bồ-tát Kim Cương Chí, Bồ-tát Hư Không Tạng, Bồ-tát Tướng Hảo Tích Nghiêm, Bồ-tát Hoại Ma Võng, Bồ-tát Thắng Chí, Bồ-tát Đạo Sư, Bồ-tát Hỷ Kiến, Bồ-tát Hiền Hộ cùng mười sáu vị đại sĩ (bậc Bồ-tát lớn), Bồ-tát Di-lặc (vị Bồ-tát sẽ thành Phật kế tiếp) cùng các Bồ-tát trong Hiền kiếp (kiếp hiện tại, trong đó có một nghìn đức Phật ra đời). Các vị trời ở cõi Đâu-suất-đà (cõi trời thứ tư của cõi Dục, nơi Bồ-tát Di-lặc đang ở) như Mạn-đà-la Hoa Hương (?) đứng đầu. Vua trời Tha Hóa Tự Tại (cõi trời cao nhất của cõi Dục) cùng ba vạn hai nghìn vị thiên tử như thế, và những người khác hướng về Đại thừa (con đường tu lớn, cầu thành Phật để cứu độ hết thảy chúng sinh). Trong tam thiên đại thiên thế giới (một khối vũ trụ gồm một tỉ thế giới nhỏ, là phạm vi giáo hóa của một đức Phật), Đế Thích (vua cõi trời Đao Lợi), Phạm Thiên (vua trời ở cõi Sắc), các vị Hộ Thế (bốn vị Thiên vương giữ gìn bốn phương), chư thiên cõi Dục (cõi còn ham muốn ăn uống, dâm dục), cõi Sắc (cõi đã lìa ham muốn nhưng còn hình sắc vi tế), cõi Tịnh Cư (cõi trời của các bậc thánh không còn trở lại cõi Dục) đều đến tụ họp, cung kính cúng dường, lễ lạy Như Lai.
Bấy giờ Thế Tôn (bậc được cả thế gian tôn kính, một danh hiệu của Phật) được vô lượng trăm nghìn đại chúng cung kính vây quanh, đang thuyết pháp. Lúc ấy, ở phương đông, cách cõi Phật này bảy mươi hai ức cõi, có một cõi Phật tên là Thường Xuất Đại Pháp Âm (luôn phát ra tiếng pháp lớn). Nước ấy có Phật hiệu là Bảo Trượng Như Lai, Ứng Cúng (bậc xứng đáng nhận sự cúng dường), Chánh Biến Tri Giác (bậc biết đúng và biết khắp hết thảy), hiện nay đang có mặt. Ở nước Thường Xuất Đại Pháp Âm ấy, hết thảy sông ngòi, ao, suối, các dòng nước, hết thảy rừng cây, mọi loài hoa, mọi chiếc lá, mọi hoa quả, mọi lầu đài đều luôn phát ra tiếng pháp vô thượng quý báu. Chúng sinh cõi ấy thường được nghe tiếng pháp thù thắng mầu nhiệm như thế. Ở nước Thường Xuất Đại Pháp Âm của Phật Bảo Trượng có vị Bồ-tát tên là Vô Lượng Chí Trang Nghiêm Vương. Bồ-tát ấy chiêm bái Phật Bảo Trượng xong, chỉ trong khoảnh khắc như người lực sĩ co duỗi cánh tay, biến khỏi nước Thường Xuất Đại Pháp Âm, và trong một niệm (khoảnh khắc ngắn nhất của tâm) đã đến thế giới Ta-bà (thế giới chúng ta đang ở, nghĩa là cõi phải chịu đựng) này.
Bấy giờ Bồ-tát Vô Lượng Chí Trang Nghiêm Vương hóa ra tám vạn bốn nghìn đài báu, làm bằng các báu vật mầu nhiệm, bốn phương có bốn cột, dọc ngang bằng nhau, trang nghiêm cực đẹp. Mỗi đài báu lại hóa ra tám vạn bốn nghìn cây báu, hoa quả sum suê. Dưới mỗi gốc cây đều hóa ra tòa sư tử (chỗ ngồi của Phật) bằng báu, nạm xen các thứ báu, trên đều trải trăm nghìn tấm áo đẹp. Trên các tòa ấy đều thấy có Phật ngồi, hình sắc tướng mạo giống như Phật Thích-ca Mâu-ni. Bồ-tát Vô Lượng Chí Trang Nghiêm Vương hiện các sự biến hóa ấy xong, lại hóa trong hư không một chiếc lọng báu, dọc ngang bằng nhau trăm nghìn do-tuần (đơn vị đo đường của Ấn Độ xưa, mỗi do-tuần khoảng mười mấy cây số), rủ treo lụa màu và lưới chuông để trang hoàng. Gió thổi lưới chuông phát ra âm thanh êm dịu, mầu nhiệm, đáng yêu; tiếng ấy vang khắp tam thiên đại thiên thế giới của Phật. Khi ấy, tam thiên đại thiên thế giới này bằng phẳng như bàn tay, mọc lên những hoa sen báu để cúng dường Như Lai.
Bấy giờ Bồ-tát Vô Lượng Chí Trang Nghiêm Vương được tám vạn bốn nghìn đài báu vây quanh, đi đến chỗ Phật. Lúc ấy đại chúng thấy sự biến hóa ấy, được điều chưa từng có, bèn nói rằng: "Như nay ta thấy, những việc trang nghiêm khi vị đại sĩ này đến, ắt sẽ có giảng pháp lớn; lại thêm những việc trang nghiêm của tam thiên đại thiên thế giới này, và chiếc lọng báu treo trên không trung phía trên Như Lai khiến mọi cung trời đều bị che mờ." Lúc ấy Đại đức (danh xưng tôn kính dành cho vị tỳ-kheo có đức) Ma-ha Ca-diếp (một trong mười đại đệ tử của Phật, nổi tiếng tu khổ hạnh) nương thần lực của Phật, từ chỗ ngồi đứng dậy, sửa lại y phục, để trần vai phải, gối phải quỳ sát đất, chắp tay hướng về Phật, nói kệ (bài thơ tụng trong kinh) rằng:
Ánh sáng sạch không vết nhơ từ hư không tỏa ra, che lấp hết ánh sáng của Đế Thích và Phạm Thiên,
lại che cả ánh mặt trời, mặt trăng, ngọc báu và lửa; cúi mong đấng Nhân Tôn (bậc tôn quý nhất trong loài người, chỉ Phật) nói rõ điềm này.
Trên không trung hiện chiếc lọng báu mầu nhiệm, che phủ khắp mặt đất trăm nghìn do-tuần,
được trang nghiêm bằng phướn, cờ và lưới chuông; Thế Tôn nay sắp tuôn mưa pháp (ví giáo pháp thấm nhuần chúng sinh như mưa thấm đất).
Lưới chuông phát ra âm thanh mầu nhiệm, tiếng ấy vang khắp cõi Phật này;
ai nghe tiếng ấy thì phiền não lắng dứt; vì lợi ích gì mà hiện ra việc này?
Ba nghìn thế giới bằng phẳng như bàn tay, trăm nghìn hoa sen từ đất mọc lên,
hương hoa vừa ý, làm vui thân tâm; đây là do oai đức của ai làm nên?
Phương đông tỏa khắp ánh sáng vàng, có tám vạn bốn nghìn đài báu mầu nhiệm;
trong đài có cây báu và tòa sư tử, thấy như đấng Đạo Sư (người dẫn đường, chỉ Phật) Thích Sư Tử (bậc như sư tử của dòng họ Thích, chỉ Phật Thích-ca).
Bạch Đạo Sư, đây là việc lợi ích gì? Người thấy việc này được thêm ích lợi gì?
Đây là loại việc gì, mong Phật cho biết, mà hiện ra vô lượng thần biến như thế?
Bấy giờ Phật bảo Ma-ha Ca-diếp: "Ở phương đông, cách đây bảy mươi hai ức cõi Phật, có nước tên là Thường Xuất Đại Pháp Âm; trong đó có Phật hiệu là Bảo Trượng, hiện nay đang có mặt. Ở đó có vị Bồ-tát tên là Vô Lượng Chí Trang Nghiêm Vương, đến cõi này để gặp Ta, lễ bái, thưa hỏi, nghe pháp; vì các Bồ-tát mà làm sinh khởi lòng mong cầu pháp lớn, sinh sức mạnh pháp lớn, gom trí tuệ pháp lớn; lại muốn làm rõ mọi công đức của nước Thường Xuất Đại Pháp Âm và mọi công đức của Phật Bảo Trượng. Vì duyên cớ ấy mà Bồ-tát Vô Lượng Chí Trang Nghiêm Vương đến thế giới Ta-bà này. Số chúng sinh mà vị ấy làm lợi ích trong một ngày một đêm còn nhiều hơn số chúng sinh được lợi ích nhờ pháp của các vị đại Thanh văn như các ông dù đầy khắp tam thiên đại thiên thế giới này. Giả sử các ông nhiều như lúa, như gai, như tre, như lau, như mía, như rừng cây, sống lâu đến một kiếp để làm lợi ích chúng sinh, cũng vẫn không bằng."
Đại đức Ca-diếp thưa: "Bạch Thế Tôn, người ở Diêm-phù-đề (châu lục phía nam núi Tu-di theo vũ trụ quan Phật giáo, tức thế giới loài người chúng ta) nếu chỉ được nghe tên của bậc thiện trượng phu này cũng đã được lợi lớn, huống gì có lòng tin mà lại được nghe vị ấy thuyết pháp."
Bấy giờ Bồ-tát Vô Lượng Chí Trang Nghiêm Vương cùng các đài báu dừng trước Như Lai, cúi đầu lễ chân Phật. Khi lễ Phật, Bồ-tát khiến tam thiên đại thiên thế giới này chấn động theo sáu cách (sáu kiểu rung chuyển của mặt đất, là điềm lành khi có việc lớn), trăm nghìn nhạc khí không ai đánh mà tự kêu, hết thảy đại chúng đều lễ chân Như Lai. Bấy giờ Bồ-tát Vô Lượng Chí Trang Nghiêm Vương đi nhiễu quanh Phật ba vòng, tám vạn bốn nghìn đài báu cũng nhiễu ba vòng. Nhiễu ba vòng xong, Bồ-tát chắp tay hướng về Phật, dùng kệ khen ngợi Phật:
Ngài khéo nói lời mềm mại, mầu nhiệm, không sai, không tạp, trong sạch không vết nhơ;
danh tiếng tốt, oai đức, trí tuệ đều vượt bậc; nay con cúi đầu lễ bậc Tiên tối thắng (Tiên: bậc tu hành cao cả; ở đây chỉ Phật).
Ngài đầy đủ trăm nghìn ức công đức, ban niềm vui an ổn, diệt trăm thứ khổ;
lòng đại bi, đại hỷ của Ngài bình đẳng khắp ba cõi (cõi Dục, cõi Sắc, cõi Vô Sắc — toàn bộ thế giới sinh tử), Ngài thuyết pháp trừ bụi nhơ.
Chư Phật mười phương khen đức của Ngài: bậc Thiện Thệ (bậc đã khéo đi qua đến bờ giác ngộ, một danh hiệu của Phật) thành Bồ-đề (giác ngộ) vào thời đời ác,
độ chúng sinh xấu ác mà không mỏi mệt — độ một chúng sinh thôi còn là khó.
Hết thảy chư Phật đều bình đẳng, trí tuệ và thần thông như nhau, đều gọi là Nhân Tôn;
Ngài thành Phật với pháp trong trắng không ai sánh, mà thị hiện thấp kém để điều phục chúng sinh.
Nếu Đấng Tôn hiển bày hết cảnh giới của Phật, thì hết thảy chúng sinh sẽ mê loạn tâm trí;
vì lòng đại bi, vì lợi ích của họ, Ngài tu theo hạnh của họ mà thuyết pháp.
Bậc Nhân Tôn trí tuệ vượt bậc, được mọi người ưa mến, luôn mở lời trước với vẻ mặt hòa nhã, lời nói mềm mỏng;
tính hết trời người, đức Ngài không ai bằng; vì vậy con vui mừng cúi lạy Đấng Tôn.
Ngài có nhất thiết trí, bình đẳng với chúng sinh, thấu hết các pháp, hàng phục ngoại đạo (?);
với cái thấy của nhất thiết trí, Ngài hàng phục ma oán; con cúi lạy bậc có trăm sức mạnh, hàng phục mọi sức mạnh.
Ngài luôn ưa lời chân thật, thành thật đúng lẽ; khéo biết rằng nói thế nào thì làm thế ấy;
trước khổ vui, Ngài không lay động như núi chúa; nay con cúi lạy bậc ban niềm vui cho đời.
Bấy giờ Bồ-tát Vô Lượng Chí Trang Nghiêm Vương dùng kệ khen Phật xong, bạch Phật rằng: "Bạch Thế Tôn, Như Lai Bảo Trượng hỏi thăm Thế Tôn: Ngài có ít bệnh, ít phiền não, đi đứng nhẹ nhàng, sống an vui chăng? Bạch Thế Tôn, nay con muốn thưa hỏi đôi điều với Như Lai Ứng Cúng Chánh Biến Giác; nếu Phật cho phép, con mới dám thưa hỏi." Phật bảo Bồ-tát Vô Lượng Chí Trang Nghiêm Vương: "Thiện nam tử (người con trai hiền lành, cách Phật gọi người nghe pháp), Như Lai luôn cho phép. Có điều gì nghi, ông cứ tùy ý hỏi; Ta sẽ theo câu hỏi của ông mà giảng giải cho ông vừa lòng." "Vâng, bạch Thế Tôn, con mong được nghe."
Bấy giờ Bồ-tát Vô Lượng Chí Trang Nghiêm Vương thưa: "Bạch Thế Tôn, con từng nghe nơi đức Phật trước, Như Lai Ứng Cúng Chánh Biến Giác, rằng có một pháp tên là Như Lai Bí Mật Tạng (kho tàng bí mật của Như Lai). Nếu có Bồ-tát an trú trong kho bí mật ấy thì được pháp vô tận, được tài biện luận vô tận, được thấy Phật không cùng tận, khéo đạt thần thông vô tận, làm chỗ nương tựa chân thật cho chúng sinh. Lành thay Thế Tôn, xin hãy giảng pháp Như Lai Bí Mật Tạng."
Bấy giờ Phật bảo Bồ-tát Vô Lượng Chí Trang Nghiêm Vương: "Lành thay, lành thay! Thiện nam tử, ông lại có thể hỏi Phật pháp như vậy. Thiện nam tử, ông đã từng ở chỗ chư Phật nhiều như cát sông Hằng mà gieo trồng các căn lành (những việc thiện làm gốc rễ sinh ra quả tốt), thưa hỏi và thọ nhận giáo pháp. Thiện nam tử, nay ông hãy lắng nghe kỹ, khéo suy nghĩ; Ta sẽ nói sơ lược pháp Như Lai Mật Tạng." Bồ-tát Vô Lượng Chí Trang Nghiêm Vương liền bạch Phật: "Vâng, bạch Thế Tôn, con xin vâng lời mà nghe."
Phật nói: "Thiện nam tử, pháp Như Lai Mật Tạng chính là tâm nhất thiết trí (tâm hướng cầu trí tuệ biết hết thảy của Phật, tức tâm cầu thành Phật). Phát tâm ấy rồi thì giữ gìn bền chắc, không lùi, không bỏ, không để rối loạn; khéo nhớ nghĩ; hăng hái khuyến khích, dẫn dắt; chỉ bày, dạy bảo; lấy căn lành làm đầu; vui thích giữ gìn; luôn luôn bền bỉ làm những việc nên làm — vì tâm ấy mà bố thí, vì tâm ấy mà trì giới, vì tâm ấy mà nhẫn nhục, vì tâm ấy mà tinh tấn, vì tâm ấy mà thiền định, vì tâm ấy mà dùng phương tiện. Lấy tâm ấy làm cột trụ: không khiếp sợ, không yếu đuối, không suy kém, không hư hoại, không lười biếng, không quay lưng, không bỏ; thuận hướng theo tâm ấy mà tỏ ngộ; lấy nghiệp lành làm đầu; ngay thẳng không cong vạy; đứng vững ngay ngắn; không dối trá, không giả tạo; làm rồi thì không nghi ngờ; việc chưa làm thì làm; việc gì nên làm thì siêng năng tu hành; bỏ hạnh không chân chính, siêng tu hạnh chân chính. Thiện nam tử, đó gọi là pháp môn (cửa ngõ đi vào giáo pháp) để vào pháp Như Lai Bí Mật Tạng, tức là làm bền chắc tâm nhất thiết trí, khéo giữ gìn vững vàng, không vứt bỏ.
Thiện nam tử, thế nào là tâm nhất thiết trí bền chắc? Thiện nam tử, tâm nhất thiết trí bền chắc có bốn điều. Bốn điều nào? Không nghĩ đến thừa khác (thừa nghĩa là cỗ xe, ví con đường tu; thừa khác tức con đường Thanh văn, Duyên giác chỉ cầu giải thoát cho riêng mình), không lễ lạy các vị trời khác, không phát tâm nào khác, chí ý không thay đổi. Đó là bốn." Rồi Phật nói bài tụng (bài kệ) rằng:
Không khởi ý nghĩ về thừa khác; lễ Phật, không lễ các vị trời;
không sinh tâm mong cầu điều khác; không lễ kẻ phàm phu ngoại đạo.
Khi tu hành pháp này, tâm nhất thiết trí sẽ bền chắc;
ma và ngoại đạo không tìm được sơ hở, dù chỉ nhỏ bằng sợi lông.
"Thiện nam tử, lại có bốn pháp giữ gìn tâm nhất thiết trí. Bốn pháp nào? Không say đắm sắc đẹp, không say đắm của cải và đất phong, không say đắm quyến thuộc, không say đắm quyền thế tự tại. Đó là bốn." Rồi Phật nói bài tụng:
Không say sắc đẹp, của cải, đất phong, quyến thuộc và quyền thế;
đối với sắc đẹp, của cải, đất phong, quyền thế, quyến thuộc mà không buông lung.
Quán xét các pháp hữu vi (mọi sự vật do nhân duyên tạo thành), thấy đều là vô thường (không bền lâu, luôn biến đổi);
không buông lung, lìa kiêu mạn, giữ gìn tâm Bồ-đề (tâm cầu giác ngộ thành Phật).
Công đức của người tu pháp này là hướng tới Bồ-đề không thối lui.
(Bài kệ đầu có một hàng rưỡi) (?).
"Thiện nam tử, lại có bốn pháp khiến tâm Bồ-đề không thối lui. Bốn pháp nào? Gom tu các ba-la-mật (các pháp tu đưa đến bờ giác ngộ: bố thí, trì giới, nhẫn nhục, tinh tấn, thiền định, trí tuệ…); gần gũi Bồ-tát chân thật; tu tập tâm đại bi; dùng bốn nhiếp pháp (bốn cách thu phục lòng người: bố thí, nói lời dịu dàng, làm việc lợi ích, cùng làm việc với họ) để nhiếp hóa chúng sinh. Đó là bốn." Rồi Phật nói bài tụng:
Luôn tu sáu độ không biết đủ; sinh lòng muốn nghe pháp, nghe rồi tâm mềm dịu;
sinh chí nguyện lớn, lìa bạn xấu; gần gũi bạn lành, theo điều mình mong cầu.
Luôn tu đạo thù thắng, gần người hướng về đạo; luôn tu tâm bi, an trú bốn nhiếp pháp;
luôn khéo giữ vững tâm Bồ-đề, thì khối công đức của Phật không khó đạt được.
"Thiện nam tử, Bồ-tát đủ bốn pháp thì không bỏ tâm nhất thiết trí. Bốn pháp nào? Tin công đức của Phật, tu tập trí tuệ của Phật, thấy thần thông của Phật, không làm dứt giống Phật. Đó gọi là bốn." Rồi Phật nói bài tụng:
Đã tin hiểu công đức Phật, lại siêng năng tu tập trí tuệ Phật;
đã thấy thần thông Phật, lại siêng năng giữ gìn giống Phật.
Tu hành pháp như thế thì không bỏ tâm Bồ-đề;
tùy chỗ thấy chư Phật, càng sinh thêm sức tinh tấn.
"Thiện nam tử, Bồ-tát đủ bốn pháp thì trọn không làm rối loạn tâm Bồ-đề. Bốn pháp nào? Hầu hạ trước mặt chư Phật; nghe pháp từ Như Lai; luôn khen ngợi đức Phật; nương nơi vắng lặng mà nhớ niệm Phật. Đó là bốn." Rồi Phật nói bài tụng:
Hầu hạ Như Lai, khéo tôn trọng, cung kính;
nếu có nghe pháp, nghe rồi làm đúng như lời.
Luôn khen ngợi Như Lai, tin kính, yêu mến, vui thích;
được nghe trực tiếp pháp thù thắng rồi, người trí nương vào nghĩa lý.
Luôn khen ngợi công đức của bậc Điều Ngự (bậc khéo chế ngự, dạy dỗ người, một danh hiệu của Phật) của cả thế gian (?);
người ấy luôn siêng năng nương tựa, chánh niệm nhớ chư Phật.
Nhiều lần khen đức Phật, luôn siêng năng xét lại hạnh của mình;
luôn ưa ở một mình nơi vắng lặng, nhớ nghĩ đến Như Lai.
Khéo nắm giữ pháp như thế, tu hành thì tâm không loạn;
người ấy có tam-muội, không quên tâm Bồ-đề.
"Thiện nam tử, Bồ-tát đủ bốn pháp thì nhớ tâm Bồ-đề. Bốn pháp nào? Ta phải làm ruộng phúc (người đáng được cúng dường; ai cúng dường thì được phúc như gieo hạt vào ruộng tốt) tốt lành cho hết thảy chúng sinh; ta phải nói đạo; ta phải theo đến chỗ Như Lai đã đến; ta phải biết đúng thật hành vi của chúng sinh. Đó là bốn." Rồi Phật nói kệ:
Ta sẽ làm ruộng phúc thù thắng cho đời; chỉ đường chánh cho người đi đường tà;
chỗ Thiện Thệ đã đến, ta sẽ đến; ta sẽ luôn biết hành vi của chúng sinh.
Bồ-tát đại sĩ nghĩ đến đức này, luôn nhớ tâm cầu đạo Bồ-đề thù thắng;
người ấy sẽ mau thành Pháp Vương (vua của các pháp, chỉ Phật), được thần thông trí tuệ không ai trong đời sánh bằng.
"Thiện nam tử, Bồ-tát đủ bốn pháp thì nhớ tâm nhất thiết trí. Bốn pháp nào? Chuyên chí nhớ nghĩ rằng ý là gốc của các pháp, phải nhớ gốc của các pháp; phát tâm nhất thiết trí là bảo tháp của đời, phải nhớ bảo tháp. Đó là bốn." Rồi Phật nói bài tụng:
Phải chuyên chí nhớ ý, thật khéo chuyên nhớ ý;
đây là gốc các pháp, là tháp của hết thảy thế gian.
Luôn nhớ tâm Bồ-đề, giữ ý an trú vững vàng;
đây là gốc của mười lực (mười năng lực trí tuệ đặc biệt chỉ Phật mới có), sẽ làm tháp cho trời và đời.
"Thiện nam tử, Bồ-tát đủ bốn pháp thì làm bừng cháy tâm nhất thiết trí. Bốn pháp nào? Gom đủ thế lực và sự thông đạt, không mất hạnh nguyện ban đầu; làm đầy đủ năm căn, năm lực (năm gốc lành: tin, tinh tấn, chánh niệm, định, tuệ; khi mạnh lên thì thành năm sức mạnh); thân tâm tinh tấn mà không có cái tôi; siêng năng tinh tấn để làm lợi ích người khác. Đó là bốn." Rồi Phật nói bài tụng:
Bốn pháp đã giảng ấy làm bừng cháy tâm Bồ-đề;
nếu làm bừng cháy trí tuệ, sẽ được dứt lặng phiền não.
Thế lực và sự thông đạt, siêng năng tinh tấn như thế;
an trú và khoác lấy những điều ấy (?), trang nghiêm, không biếng nhác.
Người ấy không mất thệ nguyện ban đầu, khéo an trú nơi các căn và các lực;
thân tâm không mỏi mệt, siêng tiến lên cầu thân chân thật.
An trú trong sự bừng cháy như thế, tăng trưởng tâm Bồ-đề;
trí tuệ người ấy như thế, như mặt trời mặt trăng ngày càng lớn sáng.
"Thiện nam tử, Bồ-tát có bốn pháp khuyến phát tâm Bồ-đề. Bốn pháp nào? Ở giữa đại chúng khen ngợi tâm Bồ-đề; khiến người khác hiểu rõ tâm Bồ-đề; khéo nhận lời dạy, thuận theo thầy, phát tâm thanh tịnh; không để mọi phiền não được tự do hoành hành. Đó là bốn." Rồi Phật nói bài tụng:
Khuyên dẫn, xướng lên tâm đạo; trước hết an trú nơi đây làm gốc;
sẽ có nhất thiết trí; đó gọi là người biết nhân.
Tâm nhất thiết trí này thanh tịnh, luôn chiếu sáng;
người luôn an trú trong đó được thế gian cúi lạy.
Luôn nói lời mềm mỏng, mau chóng nhận lời dạy;
thưa hỏi các bậc thầy về tâm nhất thiết trí thù thắng.
Bản tính luôn thanh tịnh, giữ gìn tâm Bồ-đề;
trong trắng, lìa phiền não, tối thắng, không trái nghịch.
"Thiện nam tử, Bồ-tát có bốn pháp hiển bày tâm Bồ-đề. Bốn pháp nào? Biết đây là chỗ an trú của ta; an trú chỗ ấy rồi thì mở bày, nói rõ; biết tâm ấy có vô lượng công đức; lại nói cho người khác những việc như thế. Đó là bốn." Rồi Phật nói bài tụng:
Khéo an trú nơi chỗ cần an trú; Bồ-tát an trú như thế rồi
thì tuyên dương pháp như thế: tâm Bồ-đề mầu nhiệm.
Tâm đạo có công đức vô lượng; người phát tâm và người tuyên dương đều ngang nhau (?);
tuyên dương xong thì thực hành; đó là điều người tuyên dương đạt được.
"Thiện nam tử, Bồ-tát có bốn pháp dạy tu tâm Bồ-đề. Bốn pháp nào? Không thô lỗ; nói năng mềm mỏng; không cộc cằn; nét mặt hòa vui. Đó là bốn." Rồi Phật nói kệ:
Giảng nói nghĩa lý mềm mỏng, luôn không thô lỗ;
mặt mày hòa nhã, an trú pháp này, người ấy dạy được tâm Bồ-đề.
"Thiện nam tử, Bồ-tát có bốn pháp lấy căn lành làm đầu cho tâm Bồ-đề. Bốn pháp nào? Để thành tựu đầy đủ tướng hảo thì mở cửa bố thí lớn; để tu cõi Phật thanh tịnh thì làm nhiều cách bố thí; để làm trong sạch trí tuệ thì luôn hàng phục kiêu mạn; để trí tuệ đầy đủ thì tu tập nghe nhiều học rộng. Đó gọi là bốn." Rồi Phật nói bài tụng:
Luôn mở cửa bố thí lớn, người ấy đến được bờ tướng hảo;
khéo làm nhiều cách bố thí, người ấy sẽ có cõi tịnh độ (cõi Phật trong sạch).
Luôn không kiêu mạn, mãi cầu gom trí tuệ Phật;
gom sự học không biết đủ, người ấy có trí tuệ sắc bén.
Những tướng thù thắng mầu nhiệm như thế, nhờ phương tiện mà khởi lên gốc đạo;
đó là do tâm khéo léo xoay chuyển, gom các công đức từ trước.
"Thiện nam tử, Bồ-tát có bốn pháp luôn vui thích. Bốn pháp nào? Vui thích được thấy Phật; thấy các Bồ-tát khác tinh tấn hơn thì sinh vui thích; nói rằng: 'Bao giờ ta được đầy đủ thọ ký (lời Phật báo trước rằng người ấy sẽ thành Phật), được thọ ký đạo Bồ-đề vô thượng? Bao giờ ta làm các Phật sự (việc giáo hóa của Phật) trước chúng sinh?'; đối với trí tuệ Phật sinh tâm vui thích. Đó là bốn." Rồi Phật nói bài tụng:
Bao giờ ta được thấy Phật tận mắt? Người ấy sinh vui thích, mong được thấy Phật.
Thấy Bồ-tát khác tinh tấn hơn, sinh vui, muốn tu tinh tấn như thế.
Bao giờ ta đầy đủ khối công đức, được thọ ký thù thắng, chứng Bồ-đề,
với trí thù thắng làm Pháp Vương ở một phương nào đó? Bồ-tát luôn sinh niềm vui mong cầu ấy.
Bao giờ ta làm Phật sự ở đời, được thần thông trí tuệ, đến bờ bên kia,
danh tiếng vang khắp mười phương, được cúng dường? Bồ-tát luôn sinh niềm vui mong cầu ấy.
"Thiện nam tử, Bồ-tát có bốn pháp không ưa thích. Bốn pháp nào? Không ưa được khen những công đức không thật để được lợi lộc cúng dường; không ưa sự giàu sang vui sướng của Đế Thích, Phạm Thiên, Hộ Thế, của người và trời; không ưa mọi quả vị Thanh văn, Duyên giác; không ưa những sự cúng dường thù thắng mà ngoại đạo có được. Đó là bốn pháp không ưa." Rồi Phật nói bài tụng:
Không ưa danh tiếng và lợi lộc lớn; đối với thân, mạng, của cải cũng vậy;
không ưa ngôi Đế Thích, Phạm Thiên và Hộ Thế — những cõi tồn tại sai lầm trong vòng sinh tử ấy đều vô thường.
Không ưa Thanh văn và Duyên giác, chỉ trừ khi họ khởi tâm hướng về thừa thù thắng (?);
không ưa thiền định thế gian và ngoại đạo, không ưa thân kiến (chấp thân này là cái ta thật) và biên kiến (chấp một bên cực đoan: cho rằng sau khi chết thì hoặc còn mãi, hoặc mất hẳn).
"Thiện nam tử, Bồ-tát có bốn pháp giữ gìn tâm nhất thiết trí. Bốn pháp nào? Nói thế nào thì an trú thế ấy; làm thế nào thì nói thế ấy; đối với mọi chúng sinh tâm bình đẳng; sinh tâm mong cầu tột bậc, tức là đối với pháp lành. Đó là bốn." Rồi Phật nói bài tụng:
Nói sao trú vậy, làm sao nói vậy; tâm bình đẳng với chúng sinh, hết lòng mong cầu đạo;
khéo an trú bốn pháp thù thắng này, luôn giữ tâm đạo không quên mất.
"Thiện nam tử, Bồ-tát có bốn pháp là việc nên làm. Bốn pháp nào? Tu tập nghe nhiều; suy nghĩ điều đã nghe nhiều; giảng nói điều đã nghe; không lùi bỏ sự tu tập vắng lặng. Đó là bốn." Rồi Phật nói bài tụng:
Người ấy luôn siêng gom điều chưa nghe; luôn tu nhớ nghĩ điều đã nghe nhiều;
luôn siêng giảng nói điều đã nghe nhiều; luôn siêng tu tập để đạt thiền định.
"Thiện nam tử, Bồ-tát có hai pháp, lấy tâm nhất thiết trí kiên định mà bố thí. Hai pháp nào? Chuyên ý nhớ nghĩ một cách kiên định; buông bỏ mà không mong quả báo. Đó là hai." Rồi Phật nói bài tụng:
Đem tâm vui mừng mà bố thí, bố thí xong sinh vui, không mong đền đáp;
buông bỏ tất cả để hướng về Bồ-đề; tâm kiên định bố thí xong thì chứng Bồ-đề.
"Thiện nam tử, Bồ-tát có hai pháp, lấy nhất thiết trí làm đầu mà giữ giới thanh tịnh. Hai pháp nào? Đối với chúng sinh không có tâm xâm hại; đối với người phạm giới thì sinh tâm đại bi. Đó là hai." Rồi Phật nói bài tụng:
Không sinh tâm hủy hại, bố thí bình đẳng cho người trên, người giữa, người dưới;
càng thêm lòng thương xót đối với chúng sinh xấu ác ngỗ nghịch.
"Thiện nam tử, Bồ-tát có hai pháp, lấy nhất thiết trí làm đầu mà tu nhẫn nhục. Hai pháp nào? Tự bỏ niềm vui của mình; trao niềm vui cho người khác. Đó là hai." Rồi Phật nói bài tụng:
Không cầu vui cho mình, luôn vì làm lợi và vui cho người khác;
người ấy có sự nhẫn nhục như thế, lấy Bồ-đề của Phật làm con đường.
"Thiện nam tử, Bồ-tát có hai pháp, lấy nhất thiết trí làm đầu mà tu tinh tấn. Hai pháp nào? Lấy tâm Bồ-đề làm đầu; không bỏ chúng sinh. Đó là hai." Rồi Phật nói bài tụng:
Làm mọi việc trong trắng, lấy tâm đạo vô thượng làm đầu;
không thấy có ta và chúng sinh, tinh tấn không suy giảm.
"Thiện nam tử, Bồ-tát thành tựu hai pháp, lấy nhất thiết trí làm đầu mà tu thiền định. Hai pháp nào? Dùng phương tiện mà vào thiền; dùng sức bản nguyện (lời thệ nguyện ban đầu) mà ra khỏi thiền. Đó là hai." Rồi Phật nói bài tụng:
Bậc dũng mãnh luôn hăng hái, người trí tu thiền định;
hàng phục các kết sử (những phiền não trói buộc và sai khiến con người), luôn mong được thiền định.
Nhờ sức bản nguyện giữ gìn mà ra khỏi thiền, sẽ làm Đạo Sư cho đời;
người ấy có đức như thế thì đạt được thiền định.
"Thiện nam tử, Bồ-tát thành tựu hai pháp, lấy nhất thiết trí làm đầu mà có trí tuệ. Hai pháp nào? Tự mình lìa các kiến chấp; vì muốn dứt kiến chấp của mọi chúng sinh mà tu trí tuệ. Đó là hai." Rồi Phật nói bài tụng:
Người ấy lìa các kiến chấp, tu điều lợi ích cho chúng sinh;
có trí thù thắng hiện ra trước mắt, nhờ trí ấy mà an ổn đi trên đạo.
"Thiện nam tử, Bồ-tát thành tựu bốn pháp thì có phương tiện. Bốn pháp nào? Thương xót chúng sinh mà cứu giúp; đại bi chân thật không mỏi mệt; vui thích nơi pháp vì pháp làm sinh hoan hỷ; xả bỏ phiền não không khiếp nhược. Đó là bốn." Rồi Phật nói bài tụng:
Tu lòng từ, không giận hờn; khởi lòng bi, không mỏi mệt;
nhờ pháp mà sinh hoan hỷ; xả bỏ phiền não không khó khăn.
"Thiện nam tử, Bồ-tát có bốn pháp không chán. Bốn pháp nào? Nghe nhiều không chán; gom công đức không biết đủ; ở nơi a-luyện-nhi (nơi vắng vẻ yên tĩnh, xa làng xóm, để tu hành) không biết đủ; hồi hướng (đem công đức mình làm được hướng về giác ngộ và chia cho chúng sinh) không biết đủ. Đó là bốn." Rồi Phật nói bài tụng:
Cầu nghe không biết đủ, gom phúc cũng vậy; ở nơi a-luyện-nhi không biết đủ;
hồi hướng phúc đức không biết đủ; Bồ-tát có bốn điều không chán như thế.
"Thiện nam tử, Bồ-tát có bốn pháp không biết đủ. Bốn pháp nào? Bồ-tát ấy nhớ chư Phật quá khứ, nghĩ rằng: 'Các đức Phật ấy đều đã tu tập Bồ-đề tối thắng, nay sao ta lại không tu tập?' Nhớ chư Phật vị lai, nghĩ rằng: 'Ta cũng sẽ ở trong số ấy.' Nhớ chư Phật hiện tại; khi nhớ các Phật ấy thì nghĩ rằng: 'Các đức Phật này hiện đều biết rõ mọi pháp.' Trong các niệm ấy không có khiếp nhược. Đó là bốn." Rồi Phật nói bài tụng:
Nhớ nghĩ Phật quá khứ, tâm không khiếp nhược càng tăng;
các Phật ấy đã được đạo thù thắng, sao ta lại không được?
Nhớ các bậc Thiện Thệ vị lai: ta ở trong số ấy;
không khiếp nhược, càng tinh tấn: ta chắc chắn ở trong số ấy.
Nhớ các Đạo Sư hiện tại, lúc các Ngài còn tu hạnh Bồ-tát:
"Ta sẽ trừ các kết sử, chứng Bồ-đề tịch diệt (vắng lặng, dứt hết phiền não)."
Hiểu rõ hết thảy pháp, an trú theo điều mong muốn;
trọn không sinh lòng khiếp nhược, càng sinh tinh tấn hăng hái.
"Thiện nam tử, Bồ-tát có bốn pháp không lùi khỏi Đại thừa. Bốn pháp nào? Tâm như đất; tâm như nước; tâm như lửa; tâm như gió. Đó là bốn." Rồi Phật nói bài tụng:
Tâm như đất, như nước; tâm cũng như gió, như lửa;
dù người ta làm hay không làm điều gì với mình cũng xem như nhau; chưa đắc đạo thì không lùi.
"Thiện nam tử, Bồ-tát có bốn pháp hiểu biết vô ngã (không có cái tôi thật). Bốn pháp nào? Bồ-tát ấy nghĩ rằng: 'Trong các cõi chúng sinh, ta phải biết hết tâm hành của họ; trong các cõi chúng sinh, ta phải biết hết các căn của họ mà thuyết pháp; trong các cõi chúng sinh, ta phải dứt trừ mọi phiền não của họ mà thuyết pháp; trí Phật vô lượng, ta phải giác ngộ rõ.' Thật ra chẳng phải thân ta giác ngộ được pháp này, cũng chẳng phải tâm ta, mà là các căn lành của ta giác ngộ được pháp này. Không có cái ta mới gọi là Bồ-tát. Đó là bốn." Rồi Phật nói bài tụng:
Các tâm trong cõi chúng sinh, việc làm của chúng không thể nghĩ bàn;
phiền não phân biệt sai lầm, vọng tưởng sinh ra phải trái.
Trí Phật cũng như thế, vô lượng, không thể nghĩ bàn;
chẳng phải sức của ta có thể hiểu rõ trí Phật.
Các kết sử trái nghịch nhau, không có hình sắc, không thể thấy;
ta nên dứt trừ hết, chỉ bày con đường giải thoát.
"Thiện nam tử, Bồ-tát có bốn pháp không khiếp nhược. Bốn pháp nào? Phát nguyện cho các căn lành; tu trí tuệ và phương tiện; tu sức tin, tinh tấn, chánh niệm; tin đạo vô thượng. Đó là bốn." Rồi Phật nói bài tụng:
Niềm vui lành thấm nhuần đầy đủ, trí tuệ và phương tiện như các thứ hương thơm;
có sức tin, tinh tấn, chánh niệm, người ấy có con đường giải thoát.
Bốn pháp trí tuệ như thế, giữ pháp không biết chán;
làm chỗ nương cho người mỏi mệt chán nản, cũng làm người cứu giúp cho đời.
Kinh Đại Phương Quảng Như Lai Bí Mật Tạng, hết quyển thượng.
Sau ►
Quay lại danh sách thiên · Giỏ video