Kinh Đại Phương Quảng Như Lai Bí Mật Tạng, quyển hạ. (Đại Phương Quảng: tên gọi chung các kinh Đại thừa có giáo lý rộng lớn, sâu xa. Như Lai: danh hiệu của Phật, nghĩa là "bậc đã đến từ chân lý như thật". Bí Mật Tạng: kho giáo pháp kín nhiệm, sâu xa.)
Không rõ tên người dịch, xếp vào mục lục kinh đời Tam Tần (thời ba nước cùng mang tên Tần ở Trung Hoa là Tiền Tần, Hậu Tần, Tây Tần, khoảng thế kỷ IV–V).
Này thiện nam tử (người con trai hiền thiện; cách Phật gọi người nghe pháp), Bồ-tát (người phát nguyện tu thành Phật để cứu độ mọi chúng sinh) có bốn điều gây chướng ngại, cần phải nhận biết rõ. Bốn điều ấy là gì? Một là hủy báng chánh pháp (chê bai, chống phá giáo pháp đúng đắn của Phật). Hai là keo kiệt, giữ khư khư giáo pháp, không chịu truyền dạy. Ba là ôm lòng tăng thượng mạn (kiêu căng, chưa chứng đắc mà tự cho là đã chứng đắc). Bốn là tu vô sắc định (các tầng thiền định của cõi Vô sắc, nơi tâm lặng sâu, lìa hẳn thân và hình tướng; người tu dễ chìm đắm vào đó mà bỏ việc cứu độ chúng sinh). Đó là bốn điều. Rồi Phật nói kệ (bài tụng dạng thơ) rằng:
Tâm bồ-đề (tâm cầu giác ngộ thành Phật để cứu độ chúng sinh) có bốn điều, được chỉ ra gọi là chướng ngại.
Bồ-tát phải nhận biết rõ, phải luôn luôn xa lìa chúng:
Chê bai chánh pháp; học rộng mà keo kiệt giữ riêng;
Tăng thượng mạn, ngạo mạn tự cao; khởi thiền định (phép tu lắng tâm, gom tâm vào một chỗ) không đúng cách.
Vì vậy hãy giữ gìn chánh pháp, nghe rồi thì truyền bá rộng rãi;
Bỏ kiêu mạn, không tự cao, tránh xa thứ thiền định sai lệch.
Này thiện nam tử, Bồ-tát có bốn pháp khiến việc làm mau thành tựu. Bốn pháp ấy là gì? Một là việc gì làm cũng dựa vào trí tuệ chứ không dựa vào kiêu mạn. Hai là mọi thiện căn (gốc rễ điều lành, tức công đức đã gieo trồng) đều hồi hướng (đem công đức hướng về một mục đích) về quả bồ-đề (sự giác ngộ hoàn toàn của Phật), không hướng về hạ thừa (cỗ xe nhỏ hơn, tức con đường tu chỉ cầu giải thoát cho riêng mình). Ba là đối với tất cả các cõi tái sinh không sinh lòng đắm nhiễm; nếu có đắm nhiễm thì chỉ một lòng nhằm vào việc giáo hóa chúng sinh. Bốn là ngày đêm ba thời thường tu ba phần (ba việc tu: sám hối lỗi lầm, tùy hỷ – vui theo điều lành của người khác, và khuyến thỉnh – thỉnh mời chư Phật thuyết pháp, ở lại cõi đời), diệt các nghiệp ác lỗi lầm, về sau không tạo nữa. Đó là bốn pháp. Rồi Phật nói kệ rằng:
Việc làm dựa vào trí tuệ, không dựa vào kiêu mạn; hồi hướng điều lành về đạo vô thượng, không theo hàng thấp kém.
Người trí không tin vào các cõi hữu (các cõi còn sinh tử luân hồi); phát tâm là để làm lợi ích cho mọi chúng sinh.
Ban ngày ba thời, ban đêm cũng vậy, tu ba phần, sám hối lỗi lầm, diệt điều ác đã làm trước kia.
Không tạo các điều ác, gom góp mọi điều lành; người trí tích tập nghiệp lành như thế đó.
Này thiện nam tử, Bồ-tát có bốn pháp rất tốt. Bốn pháp ấy là gì? Không tự đề cao mình; không coi thường người khác; xa lìa các điều ác; dứt bỏ mọi kiêu mạn. Đó là bốn pháp. Rồi Phật nói kệ rằng:
Không tự đề cao, không coi thường người; những điều ác đã làm thì sám hối, không làm nữa.
Không sinh kiêu mạn và mạn mạn (thứ kiêu mạn tự cho mình hơn cả người vốn hơn mình); tâm ngay thẳng, tu hạnh lành.
Này thiện nam tử, Bồ-tát có hai pháp khiến mau đạt sự ngay thẳng. Hai pháp ấy là gì? Có ai hỏi thì trả lời đúng như thật; việc mình đã thấy trước kia thì không che giấu điều gì. Đó là hai pháp. Rồi Phật nói kệ rằng:
Được hỏi thế nào thì nói đúng thế ấy, không che giấu điều mình đã thấy.
Thà bỏ thân mạng, quyết không nói lời dối trá.
Ngay thẳng trong pháp này, đó là gốc lành của bậc hiền.
Người ấy được tính chất phác ngay thẳng, mau chứng ngộ quả bồ-đề thù thắng.
Này thiện nam tử, Bồ-tát có hai pháp không xu nịnh giả dối. Hai pháp ấy là gì? Dù được nhiều lợi lộc cũng không muốn khoe đức của mình; không được lợi dưỡng (của cải, đồ cúng dường người khác dâng cho) cũng không tự đề cao. Đó là hai pháp. Rồi Phật nói kệ rằng:
Dù được nhiều lợi dưỡng, cũng không khoe bày đức của mình.
Điều mà bậc đại trí không ham muốn, ấy là điều người không xu nịnh đạt được (?).
Nếu không được lợi dưỡng, (thì nghĩ) đó là nghiệp xưa của chính mình;
Không muốn người khác mắc lỗi, (nguyện) đừng để nghiệp của họ chín muồi thành quả báo.
Này thiện nam tử, Bồ-tát có hai pháp không mong người khác đền đáp. Hai pháp ấy là gì? (Nghĩ rằng:) Ta phải làm lợi ích cho tất cả chúng sinh, chứ không phải chúng sinh làm lợi ích cho ta; ta phải giác ngộ để đạt bồ-đề. Đó là hai pháp. Rồi Phật nói kệ rằng:
Ta phải làm lợi ích chúng sinh, ta gánh vác họ.
Ta cầu đạo vô vi (con đường đưa đến cảnh giới không còn sinh diệt, tạo tác, tức Niết-bàn), không trông mong người khác đền đáp.
Ta không cầu pháp hữu vi (những gì do nhân duyên tạo thành, còn sinh diệt), ta cầu đạo vô vi.
Ta che chở, giữ gìn thế gian, không mong đền đáp mà chứng đạo.
Này thiện nam tử, Bồ-tát có hai pháp làm những việc người khác không làm (?). Hai pháp ấy là gì? Đối với người không biết ơn thì vẫn thường cung cấp, giúp đỡ; đối với người biết ơn thì gánh lấy trách nhiệm nặng nề (vì họ). Đó là hai pháp. Rồi Phật nói kệ rằng:
Với chúng sinh không biết ơn, đối với họ không mong đền đáp.
Các ấm, giới, nhập (những thành phần tạo nên con người và thế giới theo đạo Phật: năm ấm là sắc, thọ, tưởng, hành, thức; mười tám giới và mười hai nhập là các giác quan, đối tượng của chúng và các thức nhận biết) – tất cả đều dùng làm phương tiện cho bồ-đề.
Này thiện nam tử, Bồ-tát có hai pháp là chỗ nên ở. Hai pháp ấy là gì? Thường được gặp chư Phật; và cũng thường được gặp những người theo Bồ-tát thừa (con đường tu của Bồ-tát, cầu thành Phật để độ tất cả chúng sinh). Đó là hai pháp. Rồi Phật nói kệ rằng:
Hai chỗ nên ở; ở chỗ ấy thì danh tiếng tăng thêm.
Được gặp các đức Như Lai, được các Bồ-tát biết đến.
Này thiện nam tử, Bồ-tát có hai pháp không nên tu (?). Hai pháp ấy là gì? Không cùng ở chung với người nguyện tu theo Thanh văn thừa (con đường của hàng đệ tử nghe Phật giảng mà tu, chỉ cầu giải thoát cho riêng mình); không kinh sợ các cõi hữu mà (trốn) ở một mình yên lặng (?). Đó là hai pháp. Rồi Phật nói kệ rằng:
Không cùng với những người tu hành ấy mà chung sống ở cùng một chỗ.
Không kinh sợ các cõi tái sinh (mà) nương vào nơi vắng lặng (?).
Này thiện nam tử, đó gọi là câu gốc rễ đầu tiên để bước vào kho bí mật của Như Lai. Bồ-tát nếu bước vào câu gốc rễ đầu tiên này thì Bồ-tát ấy có thể thành tựu pháp kho bí mật của Như Lai. Khi Đức Thế Tôn (danh hiệu của Phật, nghĩa là bậc được cả thế gian tôn kính) nói pháp câu đầu tiên để bước vào kho bí mật của Như Lai, có sáu vạn chúng sinh, cả trời lẫn người, phát tâm cầu đạo vô thượng chánh chân (đạo giác ngộ cao nhất, chân chính). Một vạn Bồ-tát đạt vô sinh pháp nhẫn (trí tuệ thấy rõ và an trụ vững chắc nơi chân lý rằng mọi pháp vốn không thật sinh, không thật diệt). Năm trăm vị tỳ-kheo (người xuất gia nam đã thọ đủ giới) không còn chấp giữ bất cứ pháp nào, dứt hết vĩnh viễn các lậu (phiền não làm tâm rỉ chảy, khiến còn trôi lăn sinh tử), tâm được giải thoát. Khi ấy, cõi tam thiên đại thiên thế giới này (một hệ thế giới gồm một tỷ thế giới nhỏ, phạm vi giáo hóa của một vị Phật) chấn động theo sáu cách (sáu kiểu rung chuyển của mặt đất, điềm lành báo hiệu việc trọng đại), ánh sáng lớn chiếu khắp nơi, nhạc khí của người và trời không ai đánh mà tự vang lên. Người, trời, a-tu-la (một loài thần có phúc lớn nhưng hay ganh ghét, hiếu chiến) cùng nhau đồng thanh ba lần cất lời rằng: "Chúng sinh nào được nghe pháp kho bí mật của Như Lai này thì thật được lợi ích lớn lao. Nếu có người chép kinh, thọ trì (tiếp nhận và giữ gìn), đọc tụng, tu hành đúng như lời dạy, thì những chúng sinh ấy đều sẽ không đánh mất pháp kho bí mật của Như Lai như thế này."
Bấy giờ Bồ-tát Vô Lượng Chí Trang Nghiêm Vương nghe pháp kho bí mật của Như Lai xong, liền nghĩ: "Nay ta nên dùng phẩm vật gì để cúng dường đức Như Lai, bậc Ứng Cúng (bậc xứng đáng nhận sự cúng dường của trời người), Chánh Biến Giác (bậc giác ngộ chân chính và trọn khắp mọi điều)?" Rồi lại nghĩ: "Vật bên ngoài thì dễ bỏ, những gì của chính mình thì khó bỏ. Nay ta nên đem chính thân mình dâng cúng đức Như Lai Thế Tôn." Liền bay lên không trung, nói kệ rằng:
Nay con dâng lên bậc Giác Ngộ độc nhất (?), đem chính thân mình cúng dường.
Do sự xả bỏ vô thượng này, nguyện cho con được như bậc Đạo Sư (người dẫn đường, tức Phật).
Cúng dường bậc Lưỡng Túc Tôn (bậc tôn quý nhất trong loài hai chân, tức Phật) bằng của cải, việc ấy chẳng khó.
Thế nào là hiếm có? Chính là cúng dường bằng thân mình.
Nay con cúng dường bậc không ai sánh bằng, dâng thân mình lên bậc Biến Nhãn (bậc có con mắt thấy khắp, tức Phật).
(Nguyện con) được người và trời trong thế gian cúng dường, như bậc Sư Tử đại trí (tức Phật, ví như sư tử là chúa muôn loài).
Bấy giờ Bồ-tát Vô Lượng Chí Trang Nghiêm Vương liền buông thân mình lao xuống phía trên Như Lai. Ngay lúc ấy, nhờ thần lực của Phật, những bông hoa chưa từng có, hoa lạ màu lạ, vô cùng tươi sạch, đẹp đẽ trang nghiêm tuyệt diệu, rải xuống trên Như Lai. Thân Bồ-tát ấy không rơi xuống đất mà cũng không hiện trên không trung. Những bông hoa ấy rơi đến thân Phật thì liền vọt trở lên, dừng giữa hư không, kết thành một chiếc lọng hoa lớn che khắp bốn châu thiên hạ (bốn châu lục lớn quanh núi Tu-di theo vũ trụ quan Phật giáo, tức toàn cõi đời). Trong lọng hoa ấy rủ xuống những chuỗi hoa phát ra ánh sáng lớn. Trong ánh sáng ấy hiện ra những đóa sen mầu nhiệm; trên mỗi đóa sen có một vị Bồ-tát ngồi, giống hệt Bồ-tát Vô Lượng Chí Trang Nghiêm Vương. Các vị Bồ-tát ấy từ đài sen đứng dậy, cúi đầu lạy sát chân Phật, đồng thanh thưa thỉnh: "Cúi xin Đức Thế Tôn nói pháp kho bí mật của Như Lai, đừng để dứt đoạn, và che chở những người thuộc về kho bí mật của Như Lai."
Bấy giờ Đại đức (tiếng tôn xưng vị tăng đức cao) Ma-ha Ca-diếp (một trong các đại đệ tử của Phật, nổi tiếng tu khổ hạnh bậc nhất) khởi lòng kinh ngạc, khen ngợi điều chưa từng có, thưa rằng: "Bạch Thế Tôn, vị Bồ-tát Vô Lượng Chí Trang Nghiêm Vương này đem thân mình làm vật trang nghiêm cúng dường Như Lai; cúng dường Như Lai bằng thân xong, lại hiện ra những việc trang nghiêm của Bồ-tát như thế. Bạch Thế Tôn, xin nguyện cho tất cả chúng sinh đều có được thân trang nghiêm như vậy; xin nguyện Như Lai thường sống lâu ở đời. Bạch Thế Tôn, nay chúng con thật được lợi ích lớn, được thấy bậc đại trượng phu hiền thiện này và nghe vị ấy thuyết pháp." Bấy giờ Phật bảo Ma-ha Ca-diếp: "Nay ông có thấy Bồ-tát Vô Lượng Chí Trang Nghiêm Vương này không?" – "Bạch Thế Tôn, con đã thấy." – "Ca-diếp, người thiện nam này ở chỗ các đức Phật nhiều như cát sông Hằng, đã luôn được hỏi thỉnh pháp kho bí mật của Như Lai như thế này. Ở chỗ các đức Phật trong Hiền kiếp (kiếp hiện tại, một thời đại rất dài có một nghìn vị Phật ra đời; kiếp: đơn vị thời gian cực kỳ lâu dài), vị ấy cũng sẽ thưa hỏi pháp kho bí mật của Như Lai như thế này."
Bấy giờ Đại đức Ma-ha Ca-diếp lại bạch Phật: "Lành thay Thế Tôn! Cúi xin Ngài giảng giải, nói pháp kho bí mật của Như Lai, như điều vị Bồ-tát này đã thưa thỉnh." Bấy giờ Đức Thế Tôn bảo Đại Ca-diếp: "Nay ông hãy lắng nghe kỹ một phần nhỏ của pháp kho bí mật Như Lai. Vì sao vậy? Vì nếu giảng nói pháp này suốt một kiếp cũng không thể nói hết." Ca-diếp thưa: "Đúng vậy, bạch Thế Tôn." Bấy giờ Ca-diếp và đại chúng vâng lời lắng nghe.
Phật nói: "Ca-diếp, ý ông nghĩ sao? Khi ta còn thực hành đạo Bồ-tát, ta đã bố thí tay, chân, đầu, mắt, tai, mũi, da, thịt, xương, tủy, máu, cùng vợ con, nói tóm lại cho đến mọi của cải. Những chúng sinh ở khắp mọi nơi đã làm phiền não Bồ-tát (khi nhận những thứ ấy), họ đều không bị đọa vào địa ngục, súc sinh, ngạ quỷ (loài quỷ đói khát triền miên) và các ác thú (các cõi tái sinh xấu, đầy khổ đau). Vì sao vậy? Vì lúc làm Bồ-tát xưa kia, chí ý của ta thanh tịnh; vì đại nguyện và khối giới luật trong sạch; vì lòng đại bi đối với chúng sinh thuần hậu chí thành và kiên nhẫn; vì lòng đại từ; vì pháp công đức lớn; vì tinh tấn bền chắc, quyết định hướng về Đại thừa (con đường tu lớn, cầu thành Phật để cứu độ tất cả chúng sinh); vì tâm mình trong sạch; vì đại nguyện dồi dào; vì không ham vui sướng cho riêng mình. Chúng sinh nào xúc phạm, quấy nhiễu, chửi mắng Bồ-tát, nhờ đức của Bồ-tát mà không bị đọa vào đường ác.
Ca-diếp, nay ta dẫn ví dụ để làm sáng tỏ nghĩa này. Ca-diếp, ví như người bệnh được thầy thuốc giỏi cho thuốc, người bệnh ấy chửi bới thuốc và thầy thuốc, chửi xong rồi mới uống thuốc. Ca-diếp, ý ông nghĩ sao? Thuốc có vì bị chửi mà không còn là thuốc chăng? Bệnh có không khỏi chăng?" – "Bạch Thế Tôn, không phải vậy. Dù bị chửi mắng, thuốc vẫn không mất công hiệu và vẫn trừ được bệnh." – "Cũng vậy, Ca-diếp, Bồ-tát như thuốc kia và như thầy thuốc giỏi; dù bị bất kính, bị xúc phạm quấy nhiễu đủ cách, chí ý thuần tịnh của Bồ-tát ấy vẫn không hề thiếu sút.
Ca-diếp, như viên ngọc báu lớn do nhiều đức tính hợp thành, bản chất thuần tịnh, không có tì vết dơ bẩn. Nếu có người hay trời chửi bới viên ngọc ấy, không tôn kính nó. Ca-diếp, ý ông nghĩ sao? Viên ngọc báu lớn ấy có vì sợ bị chửi mà mất năng lực quý báu không?" – "Bạch Thế Tôn, không." Phật nói: "Ca-diếp, viên ngọc trong sạch ấy cũng như chí ý thanh tịnh của Bồ-tát; dù tất cả chúng sinh không tôn kính, công đức của vị ấy cũng không hề sứt mẻ, giảm bớt. Ca-diếp, như ngọn đèn dầu lớn, giả sử người hay trời chửi bới nó, nó có vì bị chửi mà tối tăm đi không?" – "Bạch Thế Tôn, không."
Phật nói: "Ca-diếp, chí ý thuần tịnh của Bồ-tát cũng như thế; dù bị xúc phạm quấy nhiễu cũng không mất bản chất. Ca-diếp, vì lẽ ấy nên biết rằng chúng sinh dù có xúc phạm, quấy nhiễu Bồ-tát cũng không bị đọa vào đường ác. Vì sao vậy? Vì bản nguyện (lời nguyện gốc lúc mới phát tâm) của Bồ-tát ấy thanh tịnh, nên điều nguyện đều thành tựu."
Bấy giờ Đại đức Ma-ha Ca-diếp thưa: "Bạch Thế Tôn, theo chỗ con hiểu ý nghĩa Phật dạy, nếu đối với Như Lai mà tạo nghiệp bất thiện, thì những chúng sinh ấy cũng không phải sợ đọa vào đường ác." Phật nói: "Đúng vậy, Ca-diếp. Nếu có chúng sinh đối với Như Lai đại bi mà sinh lòng tin kính, hiểu rõ, thâm nhập và tiến tới, dù lúc Phật còn tại thế hay sau khi Phật diệt độ (nhập Niết-bàn, qua đời); nếu có những vật đem dâng cúng Như Lai và tháp (tháp thờ xá-lợi Phật), như cờ phướn, lọng, tràng hoa, hương xoa, hương bột, châu báu, y phục và các thức ăn uống, tùy theo mọi thứ vật dụng; (người ấy) hoặc lấy hoặc ăn, hoặc tự lấy hoặc bảo người khác lấy – Ca-diếp, ta nói người ấy không có phạm lỗi gì.
Ca-diếp, nghèo khổ là khổ nhất (?). (Còn kẻ nào) vì không cung kính, vì cướp đoạt, vì không biết sợ, vì không tin kính, vì không hiểu về nghiệp, vì không lo đến quả báo, vì tham lam vơ vét, vì khó điều phục, vì tham, sân (giận dữ), si (mê muội), vì không biết hổ thẹn, vì hung bạo độc ác, không nghĩ rằng Như Lai có lòng đại từ đại bi, không tin rằng Như Lai làm lợi ích nhiều cho chúng sinh, mà lấy đồ vật của tháp Như Lai, dù chỉ một sợi chỉ, hoặc tự lấy hoặc sai người lấy, ta nói người ấy không phải phạm lỗi nhỏ, ta không nói người ấy không đọa đường ác.
Ca-diếp, nếu có chúng sinh đối với đồ vật của Như Lai và đồ vật của tháp Phật, hoặc tự lấy hoặc bảo người khác lấy, thì nay Như Lai đều biết rõ người ấy, đều thấy rõ người ấy sẽ đọa vào ác thú. Nhưng cũng nhờ nhân duyên này mà về sau người ấy sẽ dứt được kết sử (những phiền não trói buộc và sai khiến chúng sinh trong vòng sinh tử). Vì sao vậy? Vì tâm hành của người ấy được Phật che chở. Ca-diếp, nếu đối với Như Lai hoặc tháp Như Lai mà sinh tâm hướng tưởng đến, cho đến chỉ khởi chút ít lòng hối hận, Ca-diếp, thì tâm chúng sinh ấy tự sẽ ăn năn sửa đổi. Vì nhờ hướng về Như Lai mà sinh lòng hối hận, nên quay lưng lìa bỏ mọi tội lỗi của sinh tử (vòng sinh ra, chết đi, luân hồi không dứt), các kết sử trở nên yếu ớt nhẹ dần.
Ca-diếp, giả sử có người hay trời ngã xuống đất; ngã xuống mặt đất rồi lại nương vào mặt đất mà đứng dậy được. Cũng vậy, Ca-diếp, những chúng sinh ấy vì đối với Như Lai sinh điều bất thiện nên đọa vào đường ác; đọa vào đường ác rồi lại nhờ hướng về Như Lai mà mau được thoát ra. Thế nào gọi là hướng về Như Lai? Là đối với Như Lai sinh lòng thành kính sâu nặng." Bấy giờ Đại đức Ca-diếp thưa: "Bạch Thế Tôn, người ấy với tâm giặc ác như thế, nếu còn có thể sinh tâm hướng nghĩ về Như Lai mà được lợi ích lớn, huống chi là người có tâm trong sạch."
Phật nói: "Ca-diếp, đúng như lời ông nói. Nếu có chúng sinh khởi niệm về Như Lai, nhớ nghĩ Như Lai, quán tưởng hướng về Như Lai, thì tất cả những người ấy đều sẽ chứng được quả Niết-bàn (cảnh giới dứt sạch phiền não, thoát hẳn sinh tử)." Đại đức Ca-diếp thưa: "Bạch Thế Tôn, theo chỗ con hiểu ý nghĩa Phật dạy, thà đối với Như Lai mà tạo nghiệp bất thiện, còn hơn đối với kẻ ngoại đạo (người theo các đạo ngoài Phật giáo) tà kiến (có cái thấy sai lệch) mà làm việc cúng dường. Vì sao vậy? Vì nếu đối với Như Lai tạo nghiệp bất thiện thì sẽ có lòng hối hận, rốt cuộc chắc chắn đạt đến Niết-bàn; còn theo kiến chấp của ngoại đạo thì sẽ đọa vào địa ngục, ngạ quỷ, súc sinh."
Phật nói: "Ca-diếp, đúng như lời ông nói. Ca-diếp, giả sử có người hay trời chửi mắng cây chiên-đàn đỏ (một loại gỗ thơm quý), lấy tay đập đánh rồi vội ném xuống đất. Ca-diếp, ý ông nghĩ sao? Người như thế mang mùi hương gì?" Ca-diếp thưa: "Người ấy có mùi hương chiên-đàn." – "Cũng vậy, Ca-diếp, nếu có chúng sinh mắt thấy, tai nghe hoặc miệng nói về Như Lai, nên biết người ấy có mùi hương giải thoát. Ca-diếp, có người cầm nắm phân dơ rồi đem đủ loại nhạc và mọi thứ hoa ra cúng dường nó. Người như thế mang mùi hương gì?" Ca-diếp thưa: "Bạch Thế Tôn, người ấy chỉ có mùi hôi thối của phân dơ." – "Cũng vậy, Ca-diếp, người nào gần gũi, cung kính, cúng dường các ngoại đạo, nên biết người ấy cũng giống như vậy: có nỗi lo sợ do các kiến chấp sai lầm (?), có nỗi sợ địa ngục, súc sinh, ngạ quỷ.
Ca-diếp, nếu thiện nam tử, thiện nữ nhân tin rằng Như Lai có lòng đại từ đại bi, kính tin sâu nặng, trừ bỏ ngã mạn, không kiêu căng, không có tham, sân, si; ý chí quyết định, hiểu rõ nghiệp báo (quả báo do hành động gây ra), chất phác ngay thẳng, không xu nịnh, không dối trá; đối với Như Lai có được tín tâm thanh tịnh; các căn (các giác quan) không tham đắm, không gian tà; chí ý không hư hoại, thành tựu lòng tin trong sạch; tin vào lòng đại bi của Phật làm lợi ích nhiều cho chúng sinh; tin vào hạnh nguyện xưa của Phật; tin rằng Như Lai không bỏ rơi bất cứ chúng sinh nào. Người có tâm như thế, có ý như thế, nếu thiếu thức ăn, thuốc men chữa bệnh và những thứ cần dùng, mà chưa đạt đạo quả (các quả vị chứng đắc trên đường tu), chưa vào chánh vị (giai đoạn đã chắc chắn bước vào hàng thánh, không còn thoái lui); nếu có được những thứ cần dùng thì có thể đạt đạo quả, vào chánh vị; còn nếu không có được thì đói khát gầy yếu, không thể tu điều lành, không đạt đạo quả. Người ấy nếu lấy đồ vật của Phật – y phục, thức ăn uống, thuốc chữa bệnh, những thứ cần dùng – để tự mình dùng, Ca-diếp, ta không nói người ấy phải chịu quả báo đường ác. Ca-diếp, đó gọi là pháp kho bí mật của Như Lai, cần phải giữ kín và khéo gìn giữ, không nên đem ra giảng nói trước mặt những kẻ chấp chặt vào kiến giải của mình, đừng để người ấy càng thêm chấp giữ cái thấy sai lệch.
Ca-diếp, thế nào là cởi mở (giải thoát)? Đó là điều Như Lai nói về tất cả các pháp (?). Thế nào là trói buộc? Ca-diếp, gọi là trói buộc tức là tham đắm. Thế nào là cởi mở? Là không tham đắm, không phân biệt thành hai bên đối lập. Ca-diếp, ta không nói người không tham đắm ấy là phạm lỗi. Vì sao vậy? Ca-diếp, vì phiền não (những trạng thái tâm làm rối loạn, khổ não như tham, giận, si) yếu ớt, sinh ra từ sự hư dối. Ca-diếp, nếu nó không thật thì không phải vì nó sinh ra mà gọi là thật (?).
Ca-diếp, nay ta dẫn ví dụ để chỉ rõ việc vọng tưởng không thật. Ca-diếp, ví như người hay trời cầm một đốm lửa nhỏ bằng hạt cải, thổi cho nó lớn lên, dần dần đốt cháy các vật thành một đống lửa lớn. Cũng vậy, Ca-diếp, kẻ phàm phu ngu muội, nông cạn khởi lên chút ít suy nghĩ không chân chính, niệm tưởng hư dối, rồi bám chặt vào các kiến chấp, theo những vọng tưởng ấy, ở những chỗ ấy mà làm tăng trưởng kết sử. Ca-diếp, nếu có một đống lửa lớn như núi Tu-di (ngọn núi khổng lồ ở trung tâm thế giới theo vũ trụ quan Phật giáo) mà không có gì để bám vào (tức không có củi). Ca-diếp, ý ông nghĩ sao? Lửa ấy sẽ tăng lên hay sẽ tắt dần?" Ca-diếp thưa: "Lửa ấy sẽ tắt, không tăng lên nữa." Phật nói: "Ca-diếp, các phiền não do vọng tưởng không thật cũng vậy: nếu không khởi lên nữa, không bám chấp nữa, không vọng tưởng nữa, không ham thích nữa, không phân biệt nữa, thì chúng sẽ tắt dần mà không tăng trưởng. Ca-diếp, vì lẽ ấy nên phải hiểu rằng phiền não yếu ớt do vọng tưởng không thật thì không phải chân thật.
Ca-diếp, ví như có người đến nhà kẻ có thuốc độc, rốt cuộc không hề uống thuốc độc mà tự sinh kinh sợ, chịu đau khổ lớn, la lớn lên: 'Ta bị trúng độc rồi! Ta bị trúng độc rồi!' Có một thầy thuốc giỏi đem thứ thuốc không thật cho uống, khiến người bệnh ấy trừ được căn bệnh không thật, thoát khỏi mọi khổ sở. Ca-diếp, ý ông nghĩ sao? Nếu thầy thuốc giỏi ấy đem thuốc thật cho người ấy, người ấy có sống được không?" – "Bạch Thế Tôn, không. Người ấy thật ra không uống thuốc độc, chỉ tự sinh ý tưởng là trúng độc, nên cần dùng thuốc không thật để chữa trị." Phật nói: "Đúng vậy, Ca-diếp. Các phàm phu nông cạn bị phiền não không thật làm khổ não, cho nên Như Lai nói pháp không thật."
Bấy giờ Ca-diếp thưa: "Bạch Thế Tôn, pháp Như Lai nói không chân thật sao?" Phật nói: "Ca-diếp, điều ông hiểu và giảng nói là chân thật hay không chân thật?" Ca-diếp thưa: "Điều con hiểu và giảng nói không có gì là chân thật. Vì sao vậy? Bạch Thế Tôn, mọi tham dục thì dùng phép quán bất tịnh (quán sát sự nhơ nhớp của thân để dứt lòng tham) để đối trị; sân giận thì dùng lòng từ để đối trị; si mê thì dùng phép quán nhân duyên (quán sát mọi sự đều do nhiều điều kiện hợp lại mà sinh) để đối trị. Bạch Thế Tôn, nếu bất tịnh là thật thì không thể trừ được tham dục không thật; mà cũng không phải tham dục sinh ra phép quán bất tịnh. Nếu si mê là thật thì khi si mê đã khởi lên, phép quán nhân duyên không đối trị được, cũng không phải phép quán nhân duyên có thể trừ được si mê. Cho nên, bạch Thế Tôn, tất cả kết sử và pháp dứt trừ kết sử, cả hai đều không thật, không có thực thể, không cố định, không có sự thành tựu. Vì thế các phiền não không thật, khi tu tập gần gũi với pháp không thật thì liền được trừ bỏ. Bạch Thế Tôn, kết sử không có đi. Vì sao vậy? Nếu có trừ bỏ đi thì là có đi; nếu đã có đi thì ắt có đến. Cho nên, bạch Thế Tôn, tất cả kết sử không đi không đến. Vì vậy, biết rằng tất cả các pháp hữu vi không đến không đi, thì gọi là lìa phiền não." Phật nói: "Ca-diếp, đây là kho bí mật của Như Lai, nói rằng tất cả các pháp bản tính vốn thanh tịnh."
Bấy giờ Đại đức Ma-ha Ca-diếp thưa: "Bạch Thế Tôn, mười ác đạo (mười nghiệp ác: giết hại, trộm cắp, tà dâm, nói dối, nói lời hung ác, nói hai lưỡi gây chia rẽ, nói lời thêu dệt vô ích, tham lam, sân giận, tà kiến) như Phật nói, có phải tính chất của chúng không cấu nhiễm, bản tính vốn trong sạch chăng?" Phật nói: "Đúng vậy, đúng vậy, Ca-diếp. Vì sao vậy? (Vì) không có cái tự chủ nào mà phạm tội giết; không có ai đáng tin cậy gần gũi mà phạm tội trộm; không phải vô chủ không người che chở mà phạm tà dâm; không phải vì che chở người khác mà phạm nói dối; không phải vì điều phục người mà phạm nói lời hung ác; không phải vì phá kiêu mạn (?) tà vạy của ngoại đạo mà phạm nói hai lưỡi; không tùy theo căn cơ người nghe mà phạm nói lời thêu dệt; không phải vì sự dạy bảo nghiêm khắc mà phạm sân giận; không phải mong cầu thiện căn cao hơn mà gọi là tham; không có ý che chở người tự tại mà chút ít nói lời không chính đáng thì phạm tà kiến (?). Ca-diếp, mười ác đạo này nếu không bám chặt thì ta không nói đó là có lỗi. Ca-diếp, mười ác đạo này nếu không bám chặt thì gọi là không phạm. Cũng vậy, Ca-diếp, tất cả phiền não nếu không bám chặt, ta nói là không phạm. Ca-diếp, những người không bám chấp gọi là lìa kiến chấp."
Ca-diếp thưa: "Bạch Thế Tôn, trong mười nghiệp ác, nghiệp nào nặng nhất?" Phật nói: "Ca-diếp, trong mười nghiệp ác, giết hại và tà kiến gọi là nặng nhất. Ca-diếp, bất cứ ở đâu, các điều ác bất thiện nếu không bền giữ, không cố chấp, không bám chặt, thì tất cả ta đều nói là không phạm. Ca-diếp, dù là chút ít điều bất thiện, nếu bền giữ, cố chấp, bám chặt, thì tất cả ta đều nói là phạm. Ca-diếp, năm tội vô gián (năm tội nặng nhất khiến đọa thẳng vào địa ngục Vô gián, nơi khổ đau không gián đoạn: giết cha, giết mẹ, giết A-la-hán, làm thân Phật chảy máu, phá hòa hợp tăng đoàn), nếu không bền giữ, cố chấp, bám chặt mà sinh kiến chấp, ta còn không nói đó là phạm, huống chi những nghiệp bất thiện nhỏ khác.
Ca-diếp, ta không nhờ pháp bất thiện mà đạt bồ-đề, cũng không nhờ pháp thiện mà đạt bồ-đề. Ca-diếp, nếu nhờ bất thiện mà đạt bồ-đề thì các phàm phu nông cạn cũng đạt bồ-đề. Nếu nhờ pháp thiện mà đạt bồ-đề thì tất cả cỏ cây rừng rậm đã bị thiêu cháy lẽ ra phải mọc lại. Ca-diếp, nay ta hỏi ông: Như Lai đạt bồ-đề như thế nào?" Ca-diếp thưa: "Phật là cội gốc của pháp, Thế Tôn là con mắt, Thế Tôn là chỗ nương tựa. Thế Tôn nói thế nào, chúng con sẽ cùng vâng làm thế ấy." Phật nói: "Ca-diếp, hiểu rõ phiền não sinh ra từ nhân duyên, gọi là đạt bồ-đề. Ca-diếp, thế nào là hiểu rõ phiền não sinh ra từ nhân duyên? Là hiểu rõ rằng đó là pháp khởi lên không có tự tính (không có bản chất tự tồn tại riêng), là pháp vô sinh (vốn không thật có sinh ra). Hiểu rõ như thế gọi là đạt bồ-đề. Ca-diếp, chỉ là mượn danh từ mà gọi là đạt bồ-đề, chứ bồ-đề ấy không do chữ nghĩa lời nói mà đạt được. Nếu không có chữ nghĩa, không lời không nói, không có sự đạt bồ-đề – đó là đệ nhất nghĩa (chân lý tối thượng, vượt ngoài lời nói và khái niệm).
Ca-diếp, như ông hỏi trong mười nghiệp ác, điều nào là nặng. Ca-diếp, như có người cha đã chứng đạo Duyên giác (bậc tự mình giác ngộ nhờ quán xét lẽ nhân duyên, không cần nghe Phật dạy), người con giết chết cha, đó gọi là nặng nhất trong tội giết. Cướp đoạt tài vật của Tam Bảo (ba ngôi báu: Phật, Pháp – giáo lý, Tăng – đoàn thể người tu), đó là nặng nhất trong tội trộm. Nếu lại có người mà mẹ mình đã xuất gia chứng đạo A-la-hán (bậc thánh đã dứt sạch phiền não, thoát khỏi sinh tử), lại cùng làm việc bất tịnh (việc dâm dục), đó là nặng nhất trong tội tà dâm. Nếu dùng điều không thật để vu báng Như Lai, đó là nặng nhất trong tội nói dối. Nếu dùng lời hai lưỡi phá hoại tăng đoàn hiền thánh, đó là nặng nhất trong tội nói hai lưỡi. Nếu chửi mắng bậc thánh, đó là nặng nhất trong tội nói lời hung ác. Nói năng làm rối loạn người cầu pháp, đó là nặng nhất trong tội nói lời thêu dệt. Nếu làm việc đầu tiên trong năm tội nghịch (năm tội ngỗ nghịch nặng nhất, tức năm tội vô gián kể trên) (?), đó là nặng nhất trong tội sân giận. Nếu muốn cướp đoạt tài vật của người giữ giới trong sạch, đó là nặng nhất trong tội tham. Nặng nhất trong tà kiến gọi là biên kiến (cái thấy cực đoan, chấp vào một bên: hoặc cho rằng mọi thứ còn mãi, hoặc cho rằng chết là mất hẳn). Ca-diếp, mười điều ác này là nặng nhất. Ca-diếp, Như Lai biết mười nghiệp ác này là nặng nhất.
Ca-diếp, nếu có một người phạm đủ cả mười điều ác ấy. Ca-diếp, chúng sinh ác ấy nếu hiểu rõ pháp nhân duyên Như Lai đã nói – rằng trong đó không có chúng sinh, không có thọ mạng, không có người, không có trượng phu, không có ngã (cái "tôi" thường còn), không có kẻ trẻ tuổi, không có người tạo nghiệp, không có người nhận quả, người khởi làm, không có người biết, người thấy, không có phúc-già-la (cái "cá thể" luân hồi tái sinh mà người ta cho là có thật), không sinh, không diệt, không hành động; đó là pháp tận diệt, không nhiễm, không chấp, không thiện, không bất thiện, bản tính thanh tịnh; tất cả các pháp bản tính luôn thanh tịnh – mà hiểu rõ, tin tưởng, thâm nhập, thì Ca-diếp, ta không nói người ấy hướng đến đường ác, cũng không có quả báo đường ác. Vì sao vậy? Ca-diếp, vì pháp không có tích tụ, pháp không gom góp, không phiền não. Ca-diếp, tất cả các pháp sinh diệt không dừng trụ, do nhân duyên hòa hợp mà sinh khởi, khởi lên rồi lại diệt. Ca-diếp, nếu tâm sinh diệt thì tất cả kết sử cũng sinh rồi diệt. Nếu hiểu như thế thì không có chỗ phạm hay phạm. Ca-diếp, nói rằng tội phạm có tồn tại mãi là điều không có lẽ ấy.
Ca-diếp, như một căn phòng tối đen cực độ suốt trăm nghìn năm không thắp đèn sáng; căn phòng tối ấy không có cửa ra vào, cửa sổ, thậm chí không có lỗ nhỏ bằng lỗ kim, ánh sáng mặt trời, mặt trăng, ngọc báu, lửa đều không thể lọt vào. Ca-diếp, nếu trong căn phòng tối ấy thắp lên đèn lửa sáng, bóng tối kia có thể nói rằng: 'Ta đã ở đây trăm nghìn năm, nay không nên đi' chăng?" Ca-diếp thưa: "Bạch Thế Tôn, không. Khi thắp đèn lên, bóng tối ấy đã đi mất rồi."
Phật nói: "Đúng vậy, Ca-diếp. Nghiệp chướng (những chướng ngại do nghiệp ác đã gây) đã tạo trong trăm nghìn vạn kiếp, nếu tin lời Như Lai, hiểu rõ pháp nhân duyên, tu hạnh quán sát, tu định và tuệ, quán thấy không có ngã, không có thọ mạng, không có người, không có trượng phu v.v…, ta nói người ấy gọi là không phạm, không có chỗ trú (cho tội), không có sự tích tụ (tội). Ca-diếp, vì lẽ ấy nên biết các phiền não yếu ớt kia, khi đèn trí tuệ chiếu đến thì thế không thể tồn tại.
Ca-diếp, đây là nói chỗ trú của kho bí mật Như Lai là vô thượng, là tiếng rống sư tử lớn (lời thuyết pháp oai hùng, không gì khuất phục được, như tiếng sư tử khiến muôn thú phải nép), là chuyển bánh xe pháp thanh tịnh (truyền bá giáo pháp, ví như bánh xe lăn đi nghiền nát mọi phiền não) mà trời, người, ma, Phạm thiên (vị trời cai quản cõi Sắc giới, được Bà-la-môn giáo tôn làm đấng sáng tạo) không ai chuyển được. Ca-diếp, nếu có chúng sinh tin vào pháp kho bí mật của Như Lai này, thọ trì như thế, quán sát như thế, thì người ấy cũng sẽ rống tiếng sư tử lớn như thế."
Lúc ấy Đại đức A-nan (thị giả, người em họ của Phật, nổi tiếng nghe nhiều nhớ giỏi) thưa: "Bạch Thế Tôn, Bồ-tát Vô Lượng Chí Trang Nghiêm Vương này đã tự đem thân mình cúng dường Như Lai, vậy sẽ dùng thân nào để giác ngộ đạo bồ-đề?" Khi ấy các Bồ-tát trong đài hoa hỏi A-nan: "Ý ông nghĩ sao? Có thể dùng thân để giác ngộ bồ-đề chăng? A-nan, chớ nhìn nhận như vậy. Phải dùng thân và tâm mà giác ngộ bồ-đề." A-nan đáp: "Thưa các bậc trượng phu hiền thiện, nếu không phải thân tâm giác ngộ bồ-đề thì phải dùng cái gì để giác ngộ bồ-đề?" Các Bồ-tát nói: "Thưa Đại đức A-nan, thật tính của thân là thật tính của bồ-đề; thật tính của bồ-đề là thật tính của tâm; thật tính của tâm chính là thật tính của tất cả các pháp. Vì giác ngộ tất cả các thật tính ấy nên gọi là giác ngộ bồ-đề." Bấy giờ tất cả các Bồ-tát trong các đài hoa cúi lạy sát chân Phật, thưa như vầy: "Bạch Thế Tôn, khi chúng con đến được mặt đất này, thì Bồ-tát Vô Lượng Chí Trang Nghiêm Vương này mới sẽ thành tựu A-nậu-đa-la tam-miệu tam-bồ-đề (sự giác ngộ tối thượng, chân chính, trọn khắp của Phật)." Lúc ấy A-nan thưa: "Bạch Thế Tôn, các Bồ-tát trong những đài hoa này bao giờ mới đến được mặt đất này?"
Phật bảo A-nan: "Các Bồ-tát ấy sẽ ở các thế giới phương dưới, chỗ các đức Phật Như Lai nhiều như cát sông Hằng, thưa hỏi lãnh thọ pháp kho bí mật Như Lai này, nghe xong hiểu rõ nghĩa lý." A-nan thưa: "Bạch Thế Tôn, Bồ-tát Vô Lượng Chí Trang Nghiêm Vương này bao giờ sẽ thành A-nậu-đa-la tam-miệu tam-bồ-đề?" Phật bảo A-nan: "Trong Hiền kiếp này có nghìn vị Phật, đã ra đời và sẽ ra đời. A-nan, vị Như Lai sau cùng hiệu là Lô Chí. A-nan, Lô Chí Như Lai, bậc Ứng Cúng Chánh Biến Giác, có chúng Thanh văn (các đệ tử xuất gia nghe pháp mà tu) đông hơn tăng chúng Thanh văn của tất cả các đức Phật trước. A-nan, chính Lô Chí Như Lai ấy sẽ thọ ký (lời Phật báo trước cho người tu về việc tương lai sẽ thành Phật) đạo vô thượng cho Bồ-tát Vô Lượng Chí Trang Nghiêm Vương rằng: 'Bồ-tát Vô Lượng Chí Trang Nghiêm Vương, qua chín mươi tám kiếp, sẽ thành Phật hiệu là Trang Nghiêm Vương, cũng ở thế giới này mà đạt đạo vô thượng.' Khi Trang Nghiêm Vương Như Lai ấy ngồi trên mặt đất này, các Bồ-tát trong đài hoa ấy mới đến được mặt đất, và lại sẽ được nghe pháp kho bí mật Như Lai này. A-nan, lúc ấy thế giới của Trang Nghiêm Vương Như Lai tên là Vô Lượng Công Đức Trang Nghiêm. A-nan, tất cả cung điện của chư thiên ở cõi Dục (cõi thấp nhất trong ba cõi, nơi chúng sinh còn ham muốn ăn uống, dục lạc), so với cõi nước của Phật Trang Nghiêm Vương ấy, chỉ bằng một đài báu mà thôi. Cõi Ta-bà (thế giới chúng ta đang sống, nghĩa là cõi phải chịu đựng khổ đau) này lúc ấy sẽ tên là Diệu Hảo Sắc Độ (Cõi Sắc Đẹp Mầu Nhiệm). A-nan, Trang Nghiêm Vương Như Lai thọ mạng một trăm kiếp; sau khi Phật diệt độ, chánh pháp còn tồn tại ở đời trọn mười kiếp, tăng đoàn thuần là Bồ-tát."
Phật nói lời thọ ký Trang Nghiêm Vương Như Lai xong, lọng hoa của cõi Phật liền biến mất không hiện nữa; Bồ-tát Vô Lượng Chí Trang Nghiêm Vương hiện ra đứng trước Phật. Lúc ấy A-nan thưa: "Bạch Thế Tôn, xin hộ trì pháp này khiến được tồn tại lâu dài, được truyền bá rộng khắp cõi Diêm-phù-đề (châu lục phía nam núi Tu-di, nơi loài người chúng ta sinh sống), khiến những bậc trượng phu hiền thiện có thể giữ gìn pháp kho bí mật Như Lai được đầy đủ công đức, nắm được pháp này trong tay (?)." Bấy giờ Đức Thế Tôn bảo A-nan: "Dù cho tứ đại (bốn yếu tố cơ bản cấu thành vật chất: đất, nước, lửa, gió) có thay đổi bản tính, ta quyết không để những bậc trượng phu hiền thiện ấy chưa nghe được pháp này mà đã qua đời. A-nan, nếu có người chép kinh, thọ trì, đọc tụng, nên biết người ấy chính là người được Như Lai hộ trì. A-nan, nếu có người tay phải cầm các cõi Phật nhiều như cát sông Hằng chứa đầy bảy báu (bảy thứ châu báu quý giá như vàng, bạc, lưu ly, pha lê, xà cừ, san hô, mã não), tay trái lại cầm các thế giới nhiều như cát sông Hằng chứa đầy bảy báu, ngày ba thời, đêm ba thời đem ra bố thí, người ấy không biếng nhác trải qua số kiếp nhiều như cát sông Hằng. A-nan, công đức bố thí ấy, so với công đức của người chép kinh, thọ trì, đọc tụng kinh điển này, thì công đức của người sau còn hơn thế nữa. Cho nên, A-nan, nay ông hãy thọ trì, đọc tụng kinh này, khiến cho những người có căn cơ tiếp nhận pháp (người đủ khả năng lãnh hội giáo pháp, ví như đồ đựng chứa được nước) đều được nghe biết. Những người ấy chính là người thọ trì pháp kho bí mật của Như Lai." Phật nói kinh này xong, Bồ-tát Vô Lượng Chí Trang Nghiêm Vương, Đại đức A-nan, Đại đức Ca-diếp, tất cả đại chúng, trời, người, a-tu-la… nghe lời Phật dạy đều rất vui mừng.
Kinh Đại Phương Quảng Như Lai Bí Mật Tạng, quyển hạ.
◄ Trước
Quay lại danh sách thiên · Giỏ video