# Nhập địa nhãn toàn thư (Trọn bộ sách "Con mắt nhìn thấu lòng đất")
Nhập địa nhãn toàn thư
Lời tựa của Chu Triệu Hùng
Anh Vạn Nhân Thôn cùng làng với tôi là một mậu tài (tức tú tài, người đã đỗ kỳ thi cấp huyện, phủ và được vào học ở trường nhà nước), một người ham học. Từ khi mất cha, anh lo tính chuyện mua đất núi để an táng. Những lúc rảnh rỗi giữa kỳ để tang đọc sách Lễ, anh dốc lòng nghiên cứu địa lý (tức thuật phong thủy: xem xét núi sông, thế đất để chọn chỗ đặt mồ mả, nhà cửa). Anh lấy hình thế (hình dáng và thế đi của núi non, sông nước) làm gốc để dựng phần nền tảng. Anh lại tham khảo Hà Đồ, Lạc Thư (hai đồ hình số cổ, được coi là nguồn gốc của Kinh Dịch và của các phép tính số trong phong thủy) để phần vận dụng thêm tinh tế. Những kẻ tầm thường bàn chuyện Thanh Ô (tức phong thủy, gọi theo tên Thanh Ô tiên sinh, một thầy địa lý đời xưa) không thể theo kịp anh.
Năm Canh Thìn, tôi xin nghỉ phép về phương Nam để chọn đất tốt an táng người cha đã khuất. Tôi mời anh về nhà, vừa được một năm thì anh gặp tang mẹ. Khi sắp mãn tang (?), anh muốn đóng cửa ôn luyện để đi thi nên từ biệt ra đi. Dù vậy, mỗi lần mua được một quả núi hay một khu đất, tôi vẫn nhờ anh bàn bạc, cân nhắc.
Nay anh cho khắc in bộ sách địa lý trọn bộ của Cô Thác trưởng lão và nhờ tôi viết đôi lời. Trưởng lão sống vào đời Tống. Những việc chôn cất, xây dựng của ông nhiều lần tỏ ra linh nghiệm lạ lùng, đến nay vẫn còn di tích. Sách này xưa nay chưa có bản in, chỉ được chép tay truyền lại mấy trăm năm, các nhà kham dư (tức thầy phong thủy) giữ kín như của báu. Anh Vạn có được sách rồi đem khắc in cho đời cùng biết, thật đáng gọi là người có lòng công, không giữ riêng cho mình.
Về thuyết địa lý, tôi vốn chưa từng nghiên cứu nên không biết sách này hay đến đâu. Nhưng mỗi lần thấy anh Vạn đến khu mộ, trèo lên gò, xét nghiệm chỗ được chỗ mất đều không sai lệch, há chẳng phải vì làm theo thuyết trong sách mà có hiệu quả rõ ràng sao? Mai kia anh đem sở học ra giúp đời, sự nghiệp gây dựng ắt có chỗ đáng xem. Nhân việc khắc in sách này, tôi tin như vậy. Dù đôi khi có chỗ chưa linh nghiệm (?), sách vẫn giúp những người nhân hậu, hiếu thảo, không nỡ lo liệu sơ sài cho cha mẹ đã khuất, có chỗ dựa khi xem xét đồng nội mà không đến nỗi hoa mắt mê lầm. Cái ích ấy há có bờ bến nào?
Mai kia anh Thụ Hoa (tức anh Vạn) đắc chí, đỗ đạt rạng rỡ, được làm việc trước thuật ở Thạch Cừ, Vân Các (tên các kho sách của triều đình, chỉ nơi biên soạn sách vở trong triều), ắt sẽ có những thiên văn chương lớn vang danh trong giới nhà nho. Còn việc khắc in sách này cũng đủ thấy tấm lòng của anh. Chu Triệu Hùng (hiệu Ngọa Dư), người Kiến Xương, viết lời tựa.
Lời tựa của Hoàng Trung Mô
Thuyết địa lý (tức phong thủy) rối rắm, không thống nhất: nay khác xưa, người này khác người kia. Cùng học một thầy mà mỗi người lại khoe chỗ hay riêng của mình. Ngay một người mà ý nghĩa trước sau cũng bỗng đổi khác. Người giỏi lập luận thì lời trôi chảy mà lý lẽ chưa nêu được. Người thật có tâm đắc thì lời tối tăm mà ngòi bút không linh hoạt. Người hiểu rõ lý khí (phần phong thủy tính theo phương vị, thời gian, số lý, âm dương ngũ hành) chưa chắc đã thông suốt hình thế (hình dáng, thế đi của núi sông). Người xem xét kỹ long mạch (đường đi của mạch núi, nơi khí đất chạy) thậm chí lại sai lầm về âm dương. Người có sở trường thì trong lòng, trước mắt đã rõ ràng, nói ra cũng rành rọt. Thế nhưng họ lại tiếc rẻ, giấu kín như của quý, lại còn đổi chỗ, đảo lộn thứ tự, khiến người đọc mờ mịt, hoa mắt, không biết dựa vào đâu. Không phải người thật sự thông minh, có tài phân biện thì không thể phân biệt và chọn lựa được.
Tuy vậy, lời của nhà nho có thể dùng để phân xử phải trái. Quách Cảnh Thuần (tức Quách Phác) đời Tấn, Bốc Tắc Ngụy đời Đường, Thái Mục Đường đời Tống, Lưu Thanh Điền (tức Lưu Cơ) đời Minh đều là nhà nho mà tinh thông địa lý. Do thầy thuật số nói ra thì thuyết thường bị bó hẹp trong lối tục. Do nhà nho nói ra thì nghề có thể tiến lên thành đạo lý. Vạn Thụ Hoa người Nam Xương, tính tình sáng suốt, cởi mở, trước kia theo học tôi. Ngoài giờ giảng bài, bàn văn, cậu có xem qua thuật kham dư (tức phong thủy) và liền có chỗ ngộ ra. Trong rương của cậu có cất cuốn "Nhập địa nhãn" của Thác trưởng lão đời Tống. Trong sách, hình đất không chỗ nào che giấu được, lý lẽ có thực chứng, khác hẳn những sách đời nay nói mơ hồ, rời rạc. Cái gọi là "việc làm theo nhà Phật mà lời nói theo nhà Nho", trưởng lão có được điều đó. Thụ Hoa không tiếc rẻ giấu kín nữa mà đem khắc in cho đời, rồi xin tôi lời tựa.
Tôi đã già mà vẫn khốn đốn nơi trường thi, mệt mỏi với việc học thi. Nỗi buồn khốn cùng tôi gửi vào việc đọc các sách táng kinh (sách về phép chôn cất). Những điều hợp với tính mình đôi khi cũng giúp tôi phát hiện thêm điều mới. Tôi muốn biên tập một cuốn sách dung hợp các thuyết, nhưng thẹn vì văn chương kém nên chưa làm được. Nay có sách do Thác trưởng lão soạn, lời các nhà đều được phân xử thỏa đáng. Tuy trong đó có chỗ lời lẽ chưa thật tao nhã, nhưng lý lẽ được nêu rõ, lời đạt ý, không tối tăm. Mùa thu năm Tân Tỵ niên hiệu Đạo Quang, Hoàng Trung Mô (hiệu Phạm Đình) kính cẩn soạn. Ông được ban phẩm hàm Phụng chính đại phu (một phẩm hàm của quan văn), giữ chức Giám sát ngự sử đạo Quảng Tây (quan chuyên can gián, đàn hặc, phụ trách xem xét công việc vùng Quảng Tây), nguyên là Biên tu Viện Hàn lâm (chức quan lo biên soạn sử sách), được thăng thêm ba cấp.
Lời bạt của Vạn Thụ Hoa
Trước kia, vì lo tìm chỗ chôn cất cha, ngày ngày tôi theo các thầy Thanh Ô (tức thầy phong thủy) trèo núi vượt đèo đến nỗi chân đau tập tễnh. Tối đến, tôi gom sách địa lý của các bậc tiền bối, khêu đèn mà đọc; canh khuya tàn bấc rơi xuống vẫn không ngừng. Như thế đã nhiều năm. Nhưng đem điều mắt thấy đối chiếu với điều đã đọc thì phần nhiều đều gượng ép, gán ghép, xa với lẽ tự nhiên, nên trong lòng tôi thầm ngờ.
Tiên sinh Từ Thọ Sơn ở Đông Hương là bậc học rộng. Ông theo học ở trường nhà nước và có tiếng tăm. Nhà ông vốn giàu, nhưng vì lo việc táng cha mà dứt ý cầu tiến thân, chuyên học nghề kham dư (tức phong thủy), dù vậy không thèm lấy nghề ấy để nổi danh. Năm Đinh Mão, ông đến tỉnh thành, tôi được theo học bảy năm. Ông đã chọn đất táng cha cho tôi. Còn tôi thì theo hầu bên gậy giày, nghe ông giảng bằng miệng, chỉ vẽ bằng tay, nhờ thế được nghe những điều chưa từng nghe. Từ đó tôi mới biết núi sông, đồi biển tự có tính tình thật; việc cắt xén, vận dụng tự cần có kiến thức và năng lực thật; gượng ép gán ghép là không thỏa đáng.
Sau đó tôi lại có được bộ "Nhập địa nhãn toàn thư" của Thác trưởng lão, cả thảy mười quyển, đều là bản chép tay, được giữ kín không truyền. Tôi cúi đầu đọc thuộc. Chủ chỉ của sách lấy phép Hà Đồ, Lạc Thư (hai đồ hình số cổ, nguồn gốc của Kinh Dịch và của các phép tính số trong phong thủy) làm gốc. Sách dùng phép ai tinh (phép xếp, đếm sao theo từng phương vị để tính tốt xấu) trong phần lý khí (phần phong thủy tính theo phương vị, thời gian, âm dương ngũ hành) thật là thần diệu. Tôi bỗng sáng tỏ như vén mây mù thấy trời xanh. Đem nghiệm vào âm trạch và dương trạch (âm trạch là mồ mả, dương trạch là nhà ở) của các dòng họ lớn, các nhà lâu đời, thì sự thịnh suy, lên xuống của họ không chỗ nào không khớp. Những điều trước kia tôi thầm ngờ, đến đây bất giác tan biến như băng tan.
Tuy vậy, môn học địa lý thật là sâu kín. Tôi là người thế nào mà dám, kiến thức nông cạn, bờ bến còn chưa nhìn thấy, đâu dám mượn chút phần thừa của tiền nhân! Vả lại tôi còn lo đi thi cầu đỗ đạt, thời giờ mài mực còn không đủ, đâu rảnh mà lo việc này? Chỉ nghĩ rằng việc gì liên quan đến quan tài cha mẹ thì phải hết lòng thành, hết sức chắc chắn, làm con ai cũng có trách nhiệm ấy. Vậy những điều trước kia tôi dốc hết tâm sức làm, hẳn cũng có người đồng cảm. Đã có được sách này, tôi nỡ nào giữ riêng? Bèn đem khắc in để chia sẻ với những người cùng sở thích. Có lẽ đó cũng là điều mà Hàn tử (tức Hàn Dũ, nhà văn đời Đường) gọi là "dùng cho mình thì thuận và tốt lành, dùng cho người thì nhân ái và công bằng" chăng? Khắc in xong, tôi thuật lại đầu đuôi như vậy.
Năm ngày sau rằm tháng giữa mùa hạ (tức ngày 20 tháng Năm âm lịch) năm Tân Tỵ, niên hiệu Đạo Quang năm thứ nhất, Vạn Thụ Hoa (hiệu Nhân Thôn), người Nam Xương, kính cẩn viết lời bạt tại nhà thờ họ ở tỉnh thành.
Phàm lệ (những điều cần nói trước khi đọc sách)
1. Sách này từ đời Tống đến nay được các họ lớn, nhà quyền thế chép tay thành tập và giữ kín đã lâu. Có chỗ sai thứ tự trước sau, có chỗ thất lạc không đủ. Tôi không tự lượng sức hèn kém, để tâm gom góp, sửa chỉnh, trải mấy năm trời mới thành bộ trọn vẹn. Còn những chỗ đôi khi lời lẽ chưa tao nhã thì chữ nào cũng rõ ràng dễ hiểu, nên tôi không dám tự ý cắt bỏ hay sửa đổi.
2. Sách này lý lẽ thấu đáo, phép tắc khéo léo, lời ngắn mà ý đủ. Có những sách khác bổ sung trong ngoài cho nó, như "Thôi quan" của họ Lại (Lại Văn Tuấn), "Bát sa" của họ Trần, "Giáp trúc mai hoa" của họ Ngô, "Lý khí tam quyết" của họ Diệp, "Tứ đạn tử" của họ Trương và họ Trần. Nhưng sách các nhà do hiệu sách khắc in chỉ truyền sách mà không truyền bí quyết, có khi đọc sách rồi mà không dùng được sách. Tập này chia từng điều, gỡ từng mối, những ý mầu nhiệm đều hiện rõ, có thể giúp người đọc hiểu tường tận và dễ học tập.
3. Trong các sách địa lý, sách bàn loan đầu (hình thế núi non, sông nước nhìn thấy được) thì có khi bỏ sót lý khí (phần tính toán theo phương vị, thời gian, âm dương ngũ hành), sách bàn lý khí lại bỏ sót loan đầu. Mỗi bên thiên về một phía nên phần nhiều không ứng nghiệm. Còn phép lập hướng (định hướng cho mộ hay nhà) thì càng chưa có ai bàn kỹ. Sách này đem năm chữ soi sáng cho nhau: long (mạch núi), huyệt (điểm khí tụ lại, chỗ đặt mộ hay nhà), sa (núi đồi nhỏ chung quanh huyệt), thủy (sông nước) và hướng. Bàn loan đầu thì kiêm luôn lý khí, bàn lý khí thì kèm luôn loan đầu. Thể (phần nền tảng) và dụng (phần vận dụng) đều đầy đủ, quả là viên ngọc trọn vẹn.
4. Sách này có dẫn các kinh cổ. Ở sách khác, có khi vì lời kinh sâu xa khó hiểu mà người ta tùy tiện thêm lời chú giải, gượng ghép cho khớp. Tập này thì dẫn chứng tỏ tường, kiến giải độc đáo, ý nghĩa của kinh cổ không chỗ nào không thấu suốt. Người học chớ thấy chỗ dẫn phần nhiều là câu quen thuộc mà coi như sách in bán thông thường. Tôi đã để tâm thể nghiệm kỹ từng chữ, từng câu. Nhất là ở những chỗ loan đầu hợp với lý khí, có nhiều điều chưa từng nghe. Đọc sách này thật có thể phá tan mối ngờ.
5. Sách này đã được kiểm nghiệm. Mọi ngôi mộ nổi tiếng giàu sang, dù ở vùng núi cao hay đồng bằng, đều phù hợp. Huống chi trưởng lão tự tay làm rất nhiều, nhà ở và mồ mả do ông xây dựng đến nay vẫn chưa suy. Người học thử xem cách làm về loan đầu của ông, rồi xét cách ứng dụng lý khí, mới biết sách này hiệu nghiệm như thần.
6. Với sách này, trước hết phải xem kỹ phần loan đầu, sau đó mới nghiền ngẫm phần lý khí. Bởi âm dương ngũ hành vi diệu khó nói, mà loan đầu chính là chỗ lý khí hiện ra rõ ràng. Nếu bỏ loan đầu mà chuộng lý khí thì mở sách ra hiểu rõ ràng, nhưng lên núi lại mờ mịt, ấy là "thầy trong nhà" (chỉ giỏi lý thuyết, không biết thực địa). Chỉ ai hiểu sâu loan đầu, lại thông lý khí, biết việc gì trước việc gì sau, thì nghề mới đạt đến mức thần diệu.
Sau ►
Quay lại danh sách thiên · Giỏ video