Thiên 48 — Bàn về Tạp cách chọn vận

 Bốn mươi tám. Bàn thêm: cách chọn vận cho các tạp cách (những cách cục đặc biệt, nằm ngoài các cách cục thông thường)

 Lời chú của họ Từ: Tạp cách có nhiều loại, nhưng phần lớn là những lá số có khí thế thiên vượng (sức mạnh của các hành dồn lệch hẳn về một phía), nằm ngoài lẽ thường của ngũ hành (năm hành Kim, Mộc, Thủy, Hỏa, Thổ sinh khắc lẫn nhau).

 Người xưa xem mệnh thì câu nệ thuyết tài quan (coi trọng hàng đầu sao Tài, tượng trưng của cải, và sao Quan, tượng trưng chức vị). Hễ trong tứ trụ (bốn cột năm, tháng, ngày, giờ sinh, mỗi cột gồm một thiên can và một địa chi) không có Tài để lấy, họ không ngại dùng lối dao hợp (một chữ trong lá số "hợp" từ xa với một chữ không có mặt, để kéo chữ đó về) hay đảo xung (một chữ trong lá số "xung" ngược lại một chữ không có mặt, để lôi chữ đó tới). Cách làm ấy gượng ép, gán ghép, chỉ cốt sao cho khớp với tài quan, thật khó tránh bị chê cười.

 Mệnh lý không ra ngoài ngũ hành. Khí thế tuy thiên vượng, nhưng trong sự thiên vượng ấy vẫn có lẽ chính để mà theo; xem kỹ trong sách "Trích Thiên Tủy Chưng Nghĩa".

 Với các cách thiên vượng, việc chọn vận phần lớn phải thuận theo khí thế của lá số. Tuy rằng điều hỷ kỵ (cái ưa, cái kiêng) của từng can chi còn phải xét sự phối hợp trong tứ trụ, nhưng chọn vận thuận theo khí thế thì nhìn chung đã có khuôn phép nhất định. Nay xin dựa vào các lá số dẫn trong thiên này mà nói sơ lược như sau:

 Cách Khúc trực nhân thọ (cách cục toàn hành Mộc; "khúc trực" là cong và thẳng, tính chất của cây; "nhân thọ" là nhân từ và sống lâu, đức tính gắn với hành Mộc)

 Tứ trụ: năm Quý Hợi, tháng Ất Mão, ngày Ất Mùi, giờ Nhâm Ngọ.

 Đại vận (các vận mười năm một lần trong đời người, kể theo thứ tự): Giáp Dần, Quý Sửu, Nhâm Tý, Tân Hợi, Canh Tuất, Kỷ Dậu.

 Nhật chủ (thiên can của ngày sinh, đại diện cho bản thân người có lá số) là Giáp hoặc Ất, địa chi có đủ Hợi Mão Mùi hoặc Dần Mão Thìn, đó là cách Khúc trực nhân thọ. Khí thế thiên vượng về Mộc, nên đi vận Thủy, Mộc, Hỏa. Kỵ nhất là vận Quan Sát (hành khắc nhật chủ, ở đây là Kim), vận Tài (hành bị nhật chủ khắc, ở đây là Thổ) cũng không nên.

 Nhật chủ Bính hoặc Đinh, địa chi đủ Dần Ngọ Tuất hoặc Tị Ngọ Mùi là cách Viêm thượng (toàn hành Hỏa; "viêm thượng" là lửa bốc lên). Nhật chủ Mậu hoặc Kỷ, địa chi đủ Thìn Tuất Sửu Mùi là cách Giá sắc (toàn hành Thổ; "giá sắc" là cấy gặt, việc nhà nông). Nhật chủ Canh hoặc Tân, địa chi đủ Tị Dậu Sửu hoặc Thân Dậu Tuất là cách Tòng cách (toàn hành Kim; "tòng cách" là theo sự đổi thay, tính kim loại có thể nung chảy đúc lại). Nhật chủ Nhâm hoặc Quý, địa chi đủ Thân Tý Thìn (nguyên văn ghi "Giáp Tý Thìn", có lẽ chép nhầm) (?) hoặc Hợi Tý Sửu là cách Nhuận hạ (toàn hành Thủy; "nhuận hạ" là thấm xuống dưới, tính của nước). Năm cách này ý nghĩa như nhau.

 Cách Hóa khí (hai thiên can hợp nhau rồi biến thành một hành khác):

 Tứ trụ: năm Giáp Tuất, tháng Đinh Mão, ngày Nhâm Dần, giờ Giáp Thìn.

 Đại vận: Mậu Thìn, Kỷ Tị, Canh Ngọ, Tân Mùi, Nhâm Thân, Quý Dậu.

 Đinh và Nhâm hợp nhau hóa thành Mộc, lại sinh vào tháng mùa xuân, giờ gặp Giáp Thìn, nguyên thần của Mộc (chính can Giáp, gốc rễ thật của hành Mộc) lộ ra trên thiên can, đó là cách Hóa Mộc. Khí thế lệch về Mộc.

 Hóa thần (hành mới được hóa thành) ưa đi vào đất vượng của nó; tốt nhất là vận phương đông Dần Mão Thìn, đất của Tỷ Kiếp (cùng hành với hóa thần), mà kỵ Quan Sát (hành khắc hóa thần). Vận là nơi nhật chủ hoàn nguyên (quay về hành gốc của mình, bỏ không hóa nữa) cũng kỵ.

 Trong đó có chút phân biệt: như Đinh Nhâm hóa Mộc, nhật nguyên (nhật chủ) là Nhâm Thủy, đi vận Hợi Tý Sửu là đất Ấn (hành sinh ra hóa thần, ở đây Thủy sinh Mộc), sinh trợ cho hóa thần thì cũng tốt. Còn nếu Giáp Kỷ hóa Thổ mà đi vận Dần Mão Thìn (Mộc, đất gốc của Giáp), khắc hóa thần của mình, thì rất kỵ.

 Cách Hóa khí có năm loại: Giáp Kỷ hóa Thổ, Ất Canh hóa Kim, Bính Tân hóa Thủy, Đinh Nhâm hóa Mộc, Mậu Quý hóa Hỏa; ý nghĩa đại khái giống nhau.

 Cách Đảo xung (dùng nhiều chữ giống nhau xung ngược sang một chữ không có trong lá số để lấy Tài, Quan):

 Tứ trụ: năm Mậu Ngọ, tháng Mậu Ngọ, ngày Mậu Ngọ, giờ Mậu Ngọ.

 Đại vận: Kỷ Mùi, Canh Thân, Tân Dậu, Nhâm Tuất, Quý Hợi, Giáp Tý.

 Hai thần thành tượng (cả lá số chỉ có hai hành, ở đây là Hỏa và Thổ, tạo thành một thế thống nhất), khí thế lệch về Hỏa Thổ, là cách Tòng vượng (thuận theo hành đang cực vượng). Tốt nhất là vận Kim, làm tiết (rút bớt, tháo ra) khí của Thổ.

 Nhưng Hỏa nóng Thổ khô, rốt cuộc vẫn bị chê là thiên khô (lệch lạc, khô cằn, thiếu điều hòa), nên cần thứ Thổ có mang nước để che chở, như các vận Canh Thìn, Tân Sửu là tốt nhất. Nếu gặp vận Thủy thì như lấy một chén nước cứu một xe củi đang cháy (sức quá nhỏ không dập nổi mà còn chọc giận thế lửa), tai họa thấy ngay. Câu "đảo xung kỵ nhất là điền thực" (chữ được xung tới mà xuất hiện thật trong lá số hoặc trong vận thì phá cách) chính là ý ấy. Vận Mộc làm trái tính của Thổ, lại thêm sức cho lửa, cũng không hợp.

 Tứ trụ: năm Giáp Dần, tháng Canh Ngọ, ngày Bính Ngọ, giờ Giáp Ngọ.

 Đại vận: Tân Mùi, Nhâm Thân, Quý Dậu, Giáp Tuất, Ất Hợi, Bính Tý.

 Canh Kim không có gốc (dưới địa chi không có hành Kim nâng đỡ) nên gác lại không bàn. Khí thế lệch về Mộc Hỏa, thành cách Viêm thượng, tốt nhất là vận Thổ để tiết khí của Hỏa. Lời giải xem ở cách Nhân thọ phía trước.

 Hai lá số trên đều là loại mà người đời thường gọi là cách Đảo xung.

 Cách Triều dương:

 Tứ trụ: năm Mậu Thìn, tháng Tân Dậu, ngày Tân Dậu, giờ Mậu Tý.

 Đại vận: Nhâm Tuất, Quý Hợi, Giáp Tý, Ất Sửu, Bính Dần, Đinh Mão.

 Đây là lá số Kim Thủy Thương quan (nhật chủ Kim sinh ra Thủy; Thương quan là hành do nhật chủ sinh ra, khác dấu âm dương với nhật chủ). Vốn không có Quan tinh (sao Quan, hành khắc nhật chủ, chủ về chức vị). Khí thế lệch về Kim Thủy, nên thuận theo tính ấy. Đi vận Thổ, Kim, Thủy là đẹp, vận Hỏa là kỵ. Vận Mộc có mang Thủy thì còn đi được, còn Mộc có mang Hỏa thì không nên gặp. Đây là loại mà người đời gọi là cách Triều dương (ngày Tân gặp giờ Mậu Tý, cho rằng Tý từ xa gọi Tị tới để lấy Bính Hỏa trong Tị làm Quan tinh; "triều dương" là hướng về mặt trời).

 Cách Hợp lộc:

 Tứ trụ: năm Kỷ Mùi, tháng Mậu Thìn, ngày Mậu Thìn, giờ Canh Thân.

 Đại vận: Đinh Mão, Bính Dần, Ất Sửu, Giáp Tý, Quý Hợi, Nhâm Tuất.

 Đây là lá số Thổ Kim Thực thần (nhật chủ Thổ sinh ra Kim; Thực thần là hành do nhật chủ sinh ra, cùng dấu âm dương với nhật chủ). Tỷ Kiếp (các chữ cùng hành với nhật chủ) trùng trùng, khí thế lệch về Thổ Kim. Lấy vận Kim tiết cái tinh tú (tinh hoa) của Thổ là tốt nhất, vận Thủy cũng đẹp, vận Hỏa là kỵ, Mộc cũng không đẹp, đúng như câu "Thổ quá thịnh thì Mộc gãy".

 Người đời cho rằng Canh hợp với Ất, lấy Ất làm Quan tinh, gọi là cách Hợp lộc ("lộc" ở đây chỉ Quan tinh được hợp tới); lại cho rằng Quan tinh ấy không được hiện rõ trong lá số, và ưa có Tài để sinh cho nó. Cách chọn vận đại khái giống như trên.

 Cách Hợp lộc:

 Tứ trụ: năm Kỷ Dậu, tháng Tân Mùi, ngày Quý Mùi, giờ Canh Thân.

 Đại vận: Canh Ngọ, Kỷ Tị, Mậu Thìn, Đinh Mão, Bính Dần, Ất Sửu.

 Người đời cũng gọi lá số này là cách Hợp lộc, vì cho rằng Thân hợp với Tị, lấy Mậu Thổ tàng trong Tị làm Quan tinh. Thực ra nguyệt lệnh (địa chi tháng sinh, quyết định hành nào nắm quyền) là Thiên quan (tức Thất sát: hành khắc nhật chủ, cùng dấu âm dương, tính dữ dằn), lại lộ ra ở can năm; can giờ là Canh, tức Ấn (hành sinh ra nhật chủ), hóa sát (chuyển sức khắc của Sát thành sức sinh cho nhật chủ) làm dụng thần (xem thiên bàn về Thiên quan). Cách chính, cục trong, có gì mà không đẹp? Nếu lại lấy Mậu Thổ trong Tị làm Quan tinh, chẳng phải thành ra Quan Sát hỗn tạp (Chính quan và Thất sát lẫn lộn, là điều xấu) hay sao?

 Cách Tòng tài:

 Tứ trụ: năm Canh Thân, tháng Ất Dậu, ngày Bính Thân, giờ Kỷ Sửu.

 Đại vận: Bính Tuất, Đinh Hợi, Mậu Tý, Kỷ Sửu, Canh Dần, Tân Mão.

 Ất theo Canh mà hóa (Ất Canh hợp hóa Kim), không còn coi là Ấn nữa. Bính Hỏa đóng trên Thân, ngồi ở đất Bệnh (một giai đoạn suy yếu trong mười hai giai đoạn trường sinh, chu kỳ thịnh suy của mỗi thiên can qua các địa chi). Bốn trụ không có gốc, giờ Kỷ Sửu lại sinh thêm cho Kim, khí thế lệch về Kim vượng, đó là cách Khí mệnh tòng tài (nhật chủ quá yếu, bỏ mình mà thuận theo Tài). Vận nên đi Thổ, Kim, Thủy; vận phương nam là đất Hỏa thì kỵ nhất, Mộc cũng bất lợi.

 Cách Tòng sát:

 Tứ trụ: năm Ất Dậu, tháng Ất Dậu, ngày Ất Dậu, giờ Giáp Thân.

 Đại vận: Giáp Thân, Quý Mùi, Nhâm Ngọ, Tân Tị, Canh Thìn, Kỷ Mão.

 Ất Mộc không có gốc, khí thế lệch về Kim, là cách Khí mệnh tòng sát (nhật chủ bỏ mình mà thuận theo Thất sát). Vận Kim đẹp nhất, Thủy và Thổ cũng tốt. Vận Mộc thì Ất Mộc gặp được gốc (có chỗ dựa, không chịu "tòng" nữa), vận Hỏa thì đi ngược thế vượng của Kim, đều kỵ gặp. Đại khái giống như cách Tòng tài ở trên.

 Cách Tỉnh lan xoa (ngày Canh, chi đủ Thân Tý Thìn, cho rằng xung tới Dần Ngọ Tuất để lấy Tài, Quan; "tỉnh lan xoa" là hình chữ thập trên lan can giếng):

 Tứ trụ: năm Mậu Tý, tháng Canh Thân, ngày Canh Thân, giờ Canh Thìn.

 Đại vận: Tân Dậu, Nhâm Tuất, Quý Hợi, Giáp Tý, Ất Sửu, Bính Dần.

 Đây là loại người đời gọi là cách Tỉnh lan xoa. Canh Kim nhân lúc đang vượng mà tiết tú (đem tinh hoa của mình tháo ra, ở đây là sinh ra Thủy), địa chi đủ Thân Tý Thìn hợp thành Thủy cục. Khí thế lệch về Kim Thủy, nên thuận theo thế ấy mà chọn vận. Vận Thổ, Kim, Thủy đều đẹp, vận Mộc cũng được; đi vận Hỏa thì nghịch thế vượng, bất lợi.

 Cách Dao hợp:

 Tứ trụ: năm Tân Sửu, tháng Tân Sửu, ngày Tân Sửu, giờ Canh Dần.

 Đại vận: Canh Tý, Kỷ Hợi, Mậu Tuất, Đinh Dậu, Bính Thân, Ất Mùi.

 Đây là loại người đời gọi là cách Sửu dao Tị (nhiều chữ Sửu từ xa hợp với Tị, lấy Bính Hỏa trong Tị làm Quan tinh). Thổ Kim thành cục, sinh vào tháng mười hai, Dần Mộc ở giờ không có khí (yếu ớt, không được thời), không thể làm dụng thần. Thế tượng lệch về Thổ Kim, nên đi vận Thổ, Kim, Thủy; Mộc, Hỏa nghịch thế vượng nên không hợp. Cách chọn vận giống như cách Dao Tị.

 Cách Sửu dao Tị lộc (còn gọi là Hình hợp):

 Tứ trụ: năm Ất Mùi, tháng Quý Mão, ngày Quý Mão, giờ Giáp Dần.

 Đại vận: Nhâm Dần, Tân Sửu, Canh Tý, Kỷ Hợi, Mậu Tuất, Đinh Dậu.

 Thiên "Hỷ kỵ" nói: "Ngày Quý gặp giờ Dần, năm tháng sợ hai phương Mậu Kỷ", tức là lấy Dần hình (một kiểu va chạm giữa các địa chi; Dần hình Tị) để lôi Mậu Thổ trong Tị ra làm cách. Thực ra đây là cách Tòng nhi (nhật chủ thuận theo Thực thần, Thương quan, tức hành do mình sinh ra, ví như cha mẹ theo con). Khí thế lệch về Mộc, đi vận thích nhất là Mộc, Hỏa. Các cách Tòng khác kỵ gặp Tỷ Kiếp, nhưng Tòng nhi có Thực thần, Thương quan dẫn hóa (Tỷ Kiếp sinh Thực Thương, khí được dẫn đi thông suốt) nên không kỵ Tỷ Kiếp, đó là điểm khác nhau. Quan Sát rất kỵ, vận Ấn cũng kỵ.

 Cách Tý dao Tị lộc (còn gọi là cách Dao hợp):

 Tứ trụ: năm Giáp Thân, tháng Giáp Tuất, ngày Giáp Tý, giờ Giáp Tý.

 Đại vận: Ất Hợi, Bính Tý, Đinh Sửu, Mậu Dần, Kỷ Mão, Canh Thìn.

 Thiên "Hỷ kỵ" nói: "Ngày Giáp Tý lại gặp giờ Tý, sợ Canh, Tân, Thân, Dậu, Sửu, Ngọ", tức là lấy Tý từ xa hợp với Tị làm cách. Thực ra nguyệt lệnh là Thiên tài (hành bị nhật chủ khắc, cùng dấu âm dương), dùng Tài khắc bớt Ấn (Tý Thủy) là được, cần gì phải lấy thêm cách cục khác? Trong Tuất có tàng Đinh Hỏa, sinh cho sao Tài; gặp vận làm cho Hỏa lộ ra trong trẻo thì đẹp. Canh, Tân, Thân, Dậu là Quan Sát sinh cho Ấn nên kỵ; Ngọ xung Tý, Sửu hình Tuất cũng đều là kỵ.

◄ Trước

Quay lại danh sách thiên · Giỏ video