Thiên 8 — Bàn về Dụng thần

 Dụng thần (chữ then chốt trong lá số, là yếu tố cả lá số dựa vào để luận tốt xấu) của bát tự (lá số gồm tám chữ can chi của năm, tháng, ngày, giờ sinh) chỉ tìm ở nguyệt lệnh (địa chi của tháng sinh, nơi khí của mùa đang nắm quyền). Lấy nhật can (thiên can của ngày sinh, đại diện cho bản thân người có lá số) đem đối chiếu với địa chi của nguyệt lệnh. Quan hệ sinh khắc giữa hai bên khác nhau thì phân ra các cách cục khác nhau (cách cục: kiểu cấu trúc của lá số).

Tài, Quan, Ấn, Thực là những dụng thần tốt, nên dùng theo cách thuận, tức là nuôi dưỡng và bảo vệ chúng:
- Tài: chữ bị nhật can khắc, chủ về tiền của.
- Quan: Chính quan, chữ khắc nhật can và khác âm dương với nhật can, chủ về chức tước, kỷ cương.
- Ấn: chữ sinh ra nhật can, chủ về sự che chở, học vấn.
- Thực: Thực thần, chữ do nhật can sinh ra và cùng âm dương với nhật can, chủ về tài năng, phúc lộc.

Sát, Thương, Kiếp, Nhận là những dụng thần không tốt, phải dùng theo cách nghịch, tức là chế ngự hoặc làm suy giảm chúng:
- Sát: Thất sát, chữ khắc nhật can và cùng âm dương với nhật can.
- Thương: Thương quan, chữ do nhật can sinh ra và khác âm dương với nhật can.
- Kiếp: Kiếp tài, chữ cùng hành với nhật can nhưng khác âm dương.
- Nhận: Dương nhận, chữ cùng hành với nhật can, nằm ở vị trí cực vượng.

Đáng thuận thì thuận, đáng nghịch thì nghịch, phối hợp thích đáng thì đều thành quý cách (cách cục sang quý).

 Cách lấy dụng thần không chỉ có một. Tóm lược lại có thể chia thành năm loại sau:

 (1) Phù ức (nâng đỡ hoặc kiềm chế). Nhật nguyên (tức nhật can, đại diện cho bản thân) mạnh thì kiềm chế, nhật nguyên yếu thì nâng đỡ; đây là lấy việc nâng đỡ hay kiềm chế làm dụng thần. Thần ở nguyệt lệnh (chữ đang nắm quyền ở chi tháng) quá mạnh thì kiềm chế, quá yếu thì nâng đỡ; đây là lấy việc nâng đỡ hay kiềm chế nguyệt lệnh làm dụng thần.

 (2) Bệnh dược (bệnh và thuốc). Nếu lá số cần được nâng đỡ, lấy nâng đỡ làm hỷ (điều có lợi cho lá số), thì chữ làm tổn hại chữ nâng đỡ ấy chính là bệnh. Nếu lá số cần được kiềm chế, lấy kiềm chế làm hỷ, thì chữ loại bỏ chữ kiềm chế ấy chính là bệnh. Chữ trừ được bệnh thần (chữ gây bệnh) thì gọi là thuốc. Đây là lấy bệnh và thuốc để định dụng thần.

 (3) Điều hậu (điều hòa khí hậu). Nhật can thuộc hành Kim hay Thủy mà sinh vào mùa đông, hoặc thuộc hành Mộc hay Hỏa mà sinh vào mùa hạ, thì khí hậu trong lá số quá lạnh hoặc quá khô nóng. Khi ấy việc điều hòa khí hậu là cấp bách nhất. Đây là lấy điều hậu làm dụng thần.

 (4) Chuyên vượng (một thế duy nhất cực mạnh). Khí thế của tứ trụ (bốn cột năm, tháng, ngày, giờ) dồn lệch hẳn về một phía, thế ấy không thể đi ngược lại được. Chỉ có cách thuận theo khí thế ấy mà lấy làm dụng. Các trường hợp sau đều thuộc loại này:
- Tòng: nhật can quá yếu, bỏ mình theo hẳn thế mạnh trong lá số.
- Hóa: thiên can hợp với nhau rồi biến thành một hành khác.
- Nhất phương chuyên vượng: một hành vượng chiếm trọn cả lá số.

 (5) Thông quan (khai thông chỗ bế tắc). Hai thần đối đầu nhau, mạnh yếu ngang nhau, không bên nào chịu kém bên nào, thì cần điều hòa chúng mới tốt. Cách làm là dùng một hành đứng giữa, được bên này sinh ra và lại sinh cho bên kia, để nối thông hai bên. Đây là lấy thông quan làm dụng.

 Vì vậy, với các dụng thần tốt mà dùng thuận:
- Tài mừng có Thực thần sinh cho, và mừng sinh ra Quan để bảo vệ Tài.
- Quan mừng Tài thấu can (lộ ra trên thiên can) để sinh cho, và mừng sinh ra Ấn để bảo vệ Quan.
- Ấn mừng có Quan, Sát sinh cho, và mừng có Kiếp tài để bảo vệ Ấn.
- Thực mừng thân vượng (nhật can mạnh) để sinh ra nó, và mừng sinh ra Tài để bảo vệ Thực.

Với các dụng thần không tốt mà dùng nghịch:
- Thất sát mừng có Thực thần chế phục (khống chế, khuất phục), kỵ có Tài và Ấn tiếp sức nâng đỡ nó.
- Thương quan mừng mang theo Ấn để chế phục, và mừng sinh ra Tài để hóa giải Thương quan.
- Dương nhận mừng có Quan, Sát chế phục, kỵ nhất là Quan và Sát đều không có.
- Nguyệt kiếp (Kiếp tài nằm ở chi tháng) mừng Quan thấu can để chế phục. Nếu dùng Tài thì có lợi khi Thực thần thấu can để hóa giải Kiếp tài.

Đó là đường lối lớn của việc dùng thuận và dùng nghịch.

 Người đời nay không biết chuyên lấy đề cương (tức nguyệt lệnh, chi tháng giữ vai trò cương lĩnh của lá số) làm chủ, rồi sau đó mới đem can chi trong tứ trụ, từng chữ quy về nguyệt lệnh mà xét hỷ kỵ (điều có lợi, điều có hại). Vì thế họ nhầm lẫn như sau:
- Thấy cách Chính quan có Ấn đi kèm, họ cho là "quan ấn song toàn" (có đủ cả Quan lẫn Ấn), rồi luận như cách Ấn thụ (tức cách lấy Ấn làm chủ) dùng Quan.
- Thấy cách Tài có Thực thần thấu can, họ không hiểu là Tài được Thực sinh cho, mà cho là "Thực thần sinh Tài", rồi luận như cách Thực thần sinh Tài.
- Thấy cách Thiên ấn (chữ sinh ra nhật can, cùng âm dương với nhật can) có Thực thần thấu can, họ không hiểu là Thực thần làm tiết ra tinh hoa của bản thân. Họ lại cho là "Kiêu thần đoạt thực" (Thiên ấn, còn gọi là Kiêu thần, khắc mất Thực thần), cho rằng nên dùng Tài để chế Thiên ấn, rồi luận như cách Thực thần gặp Kiêu.
- Thấy cách Sát có Thực chế mà lại lộ Ấn, họ không hiểu là Ấn loại bỏ Thực để bảo vệ Sát, mà cho là "Sát Ấn tương sinh" (Sát sinh Ấn, Ấn sinh thân), rồi luận như cách Ấn thụ gặp Sát.
- Lại có cách Sát gặp Dương nhận, họ không hiểu là Dương nhận có thể giúp thân để chế Sát, mà cho là Thất sát chế Dương nhận, rồi luận như cách Dương nhận lộ Sát.

Những sai lầm ấy đều do không biết lấy nguyệt lệnh làm gốc mà luận bừa.

 Nhưng cũng có khi nguyệt lệnh không có dụng thần, thì phải làm thế nào? Chẳng hạn nhật can hành Mộc sinh vào tháng Dần hoặc tháng Mão: chi tháng cùng hành với nhật can, tức là chính bản thân, nên không thể lấy làm dụng. Khi ấy ắt phải xem trong tứ trụ có hay không các chữ Tài, Quan, Sát, Thực thấu lên thiên can hoặc hội chi (các địa chi kết hợp với nhau thành cục), để lấy dụng thần khác. Tuy vậy, rốt cuộc vẫn phải lấy nguyệt lệnh làm chủ rồi mới tìm dụng. Đó là cách Kiến lộc (chi tháng là Lộc của nhật can, cùng hành cùng âm dương với nhật can) và cách Nguyệt kiếp. Nguyệt lệnh ở hai cách này tuy không dùng được làm dụng, nhưng vẫn là căn cứ để định dụng thần (?).

◄ Trước Sau ►

Quay lại danh sách thiên · Giỏ video