Mười một. Phương cục. (Địa chi là mười hai ký hiệu Tý, Sửu, Dần, Mão, Thìn, Tỵ, Ngọ, Mùi, Thân, Dậu, Tuất, Hợi, dùng để ghi năm, tháng, ngày, giờ. "Phương" là ba địa chi cùng thuộc một hướng, như Dần, Mão, Thìn là phương Đông. "Cục" là ba địa chi kết lại thành một hành theo phép tam hợp, như Hợi, Mão, Mùi hợp thành Mộc cục.)
Phương là phương, cục là cục; muốn được phương thì đừng để lẫn với cục.
Lời chú gốc: Dần, Mão, Thìn là phương Đông. Nếu xen thêm một Hợi, hoặc Mão, hoặc Mùi thì quá mức, há chẳng phải là lẫn cục sao!
Họ Nhậm nói: Trong mười hai chi, Dần, Mão, Thìn là phương Đông; Tỵ, Ngọ, Mùi là phương Nam; Thân, Dậu, Tuất là phương Tây; Hợi, Tý, Sửu là phương Bắc. Phàm đủ ba chữ thì thành phương. Như đủ Dần, Mão, Thìn thì sức mạnh hơn Mộc cục Hợi, Mão, Mùi. (Mộc là một trong năm hành, cùng với Hỏa, Thổ, Kim, Thủy, tức gỗ, lửa, đất, kim loại, nước, mà mệnh học dùng để xếp loại mọi thứ.)
Ngày Mậu gặp tháng Dần, thấy đủ ba chữ ấy thì đều luận là sát. (Sát, tức thất sát, là hành khắc can ngày sinh và cùng âm dương với nó, khắc mạnh, chủ áp lực.) Gặp tháng Mão, thấy đủ ba chữ thì đều luận là quan. (Quan, tức chính quan, là hành khắc can ngày và khác âm dương, khắc có chừng mực, chủ chức quyền, danh vị.) Ngày Kỷ thì ngược lại. Gặp tháng Thìn thì xem thế của Dần, Mão mà cân nhắc nặng nhẹ để định là quan hay sát. Các trường hợp khác theo đó. Nếu chỉ có hai chữ thì không lấy là phương.
Còn lẽ "phương và cục chớ lẫn", ý tôi cho là không đúng. Như Mộc mà thấy chữ Hợi thì đó là thần sinh ra Mộc. Thấy chữ Mùi thì đó là tài do Mộc khắc (tài là hành do can ngày khắc, chủ về tiền của), lại là đất Mộc đâm rễ; có gì không được? Dù có thành tam hợp Mộc cục thì có tổn lụy gì đâu? Còn về công dụng thì cục dùng được nhiều, phương dùng hẹp; đừng vì bàn chuyện phương mà sinh ra gượng ép.
Giáp Dần (trụ năm. Lá số gồm bốn trụ năm, tháng, ngày, giờ sinh, mỗi trụ là một cặp can chi.)
Đinh Mão (trụ tháng)
Mậu Thìn (trụ ngày)
Kỷ Mùi (trụ giờ); đại vận: Mậu Thìn (từ đây trở xuống là các đại vận nối nhau; đời người chia thành từng giai đoạn mười năm, mỗi giai đoạn mang một cặp can chi riêng)
Kỷ Tỵ
Canh Ngọ
Tân Mùi
Nhâm Thân
Quý Dậu
Lá này phương Mộc đã đủ, xen thêm một chữ Mùi là lẫn. Nhưng nếu không có chữ Mùi thì nhật chủ (can ngày sinh, đại diện cho bản thân, ở đây là Mậu Thổ) rỗng yếu. Vả lại thiên can (mười ký hiệu Giáp, Ất, Bính, Đinh, Mậu, Kỷ, Canh, Tân, Nhâm, Quý ở hàng trên của các trụ) lộ Giáp Mộc ra làm sát chứ không làm quan. Vì vậy cần chữ Mùi để khí của nhật chủ thông suốt, thân và sát ngang nhau, danh lợi đều rạng rỡ. Người này xuất thân đỉnh giáp (thuộc ba người đỗ đầu kỳ thi Đình), làm quan đến bậc cao nhất. Đủ biết phương lẫn cục không có hại.
Bính Thìn
Canh Dần
Ất Mão
Đinh Hợi; đại vận: Tân Mão
Nhâm Thìn
Quý Tỵ
Giáp Ngọ
Ất Mùi
Bính Thân
Đinh Dậu
Lá này các chi gom về phương Đông, Hỏa sáng, Mộc tươi. Mừng nhất là Bính Hỏa ở sát bên khắc được cái đục của Canh Kim. Nhưng đầu xuân Mộc còn non, ắt phải được giờ Hợi sinh giúp. Người này phong lưu tiêu sái, học vấn sâu rộng.
Trụ giờ Đinh Hợi sinh Mộc, giúp Hỏa, nên người này vào trường học rồi đỗ cử nhân (sách nói "hái rau cần" là vào học trường Nho, "vin cành quế" là đỗ thi Hương). Đến vận Tỵ thì đỗ thi Hội ở kinh đô, nổi danh trong viện Hàn lâm (cơ quan văn học của triều đình). Vận Ngọ củng Dần, hợp Mão, được giao việc chọn người tài; sách ví là "chọn cột kèo ở rừng Đặng Lâm, nhờ tay thợ giỏi; tìm ngọc quý ở vườn Dao Phố, cậy bậc thầy" (?).
Đến vận Dậu, Ất Mộc không gốc, Kim được đất (đắc địa: ở vào chi giúp nó mạnh), xung phá tú khí phương Đông (tú khí là tinh hoa thanh tú của lá số, chủ về tài học), nên phạm tội mất chức. Nếu không có Hợi Thủy hóa giải thì sao tránh khỏi đại hung!
Cục lẫn phương thì có thuần, có tì vết; vận có khi mừng đi phương Nam, có khi mừng đi phương Bắc.
Lời chú gốc: Mộc cục Hợi, Mão, Mùi lẫn thêm một Dần hay Thìn thì quá mạnh. Vận đi phương Nam hay phương Bắc thì có thuần, có tì vết, không thể đều lợi cả.
Họ Nhậm nói: Địa chi có ba ngôi hợp lại thành cục: Hợi, Mão, Mùi là Mộc cục; Dần, Ngọ, Tuất là Hỏa cục; Tỵ, Dậu, Sửu là Kim cục; Thân, Tý, Thìn là Thủy cục. Mỗi cục đều lấy ba giai đoạn sinh, vượng, mộ (lúc mới sinh, lúc mạnh nhất, lúc cất vào kho) của một hành, một khí suốt từ đầu đến cuối. Trong trụ gặp ba chi hợp thế thì sức tạo lành dữ khá lớn.
Cũng có khi lấy hai chi, nhưng phải lấy chi vượng làm chủ: Hợi, Mão hay Mão, Mùi đều lấy được, còn Hợi, Mùi thì kém hơn. Phàm hội thì kỵ xung (xung là hai chi ở thế đối nghịch đánh nhau). Như Mộc cục Hợi, Mão, Mùi mà xen một chữ Dậu hay Sửu (?) vào giữa, lại nằm sát bên thần bị nó xung, thì là phá cục. Nếu chữ xung xen ở giữa mà không sát bên, hoặc nằm ở ngoài mà sát bên, thì thế hội cục và thế tổn cục ngang nhau (?).
Với hai chi hội cục thì nằm sát nhau là hay, gặp xung liền phá. Có chữ khác chen giữa thì cũng cách xa, không có sức, phải có thiên can dẫn ra mới dùng được.
Còn thuyết "cục lẫn phương thì có thuần có tì vết" cũng giống lý "muốn được phương thì đừng lẫn cục"; xét lý ra cũng không hại gì. Thấy chữ Dần là cùng khí. Thấy chữ Thìn là dư khí (khí còn sót lại: Thìn là tháng cuối xuân nên còn chứa Mộc), lại là Thổ ẩm phương Đông, sinh giúp được Mộc thần; thì tổn lụy gì?
Việc phân biệt vận Nam hay Bắc phải xem ý hướng trong cục mới đúng. Như Mộc cục, nhật chủ là Giáp, Ất, bốn trụ thuần Mộc, không lẫn chữ khác:
- Vận đi phương Nam gọi là tú khí lưu hành, thì thuần.
- Vận đi phương Bắc gọi là sinh giúp thần mạnh, cũng không tì vết.
Nếu can chi có Hỏa nhả tú khí ra ngoài thì vận đi phương Nam danh lợi dư dả, vận đi phương Bắc thì tai họa thấy ngay. Mộc đã như thế thì các hành khác cũng có thể biết.
Giáp Dần
Ất Hợi
Ất Mão
Quý Mùi; đại vận: Bính Tý
Đinh Sửu
Mậu Dần
Kỷ Mão
Canh Thìn
Tân Tỵ
Nhâm Ngọ
Quý Mùi
Lá này Mộc cục đã đủ, lẫn thêm một chữ Dần. Nhưng bốn trụ không có Kim, thế ấy là tòng cường (thuận theo cái mạnh), gọi là được trọn tú khí của một phương. Người này trẻ tuổi đã đỗ khoa. Chỉ vận Canh Thìn, Tân Tỵ, tuy có Quý Thủy hóa giải, vẫn không tránh khỏi tang tóc, lên xuống thất thường, đường quan lận đận.
Ngoài sáu mươi tuổi, vận đi Nhâm Ngọ, Quý Mùi, từ huyện lệnh (quan đứng đầu huyện) thăng lên tư mã (chức phụ tá quan phủ). Rồi lên hoàng đường (chức tri phủ) và thăng quan sát (quan giám sát một đạo gồm nhiều phủ), thẳng như giương buồm giữa biển lớn, ai cản được! Theo đó mà xét, Mộc cục tòng cường thì vận Đông, Nam, Bắc đều lợi, chỉ kỵ vận Kim phương Tây khắc phá.
Giáp Dần
Đinh Mão
Ất Mùi
Đinh Hợi; đại vận: Mậu Thìn
Kỷ Tỵ
Canh Ngọ
Tân Mùi
Nhâm Thân
Quý Dậu
Lá này cũng Mộc cục đã đủ, lẫn thêm một chữ Dần, nhưng lấy Đinh Hỏa thực thần làm tú khí (thực thần là hành do nhật chủ sinh ra, cùng âm dương với nhật chủ), không luận là tòng cường như lá trước.
- Đến vận Tỵ, Đinh Hỏa ở đất lâm quan (giai đoạn sung sức, một trong mười hai giai đoạn thịnh suy), nên đỗ khoa liền mấy bậc.
- Canh Ngọ, Tân Mùi là đất Kim suy bại ở phương Nam, không hại đến thể và dụng của lá số, nên đường quan bằng phẳng.
- Đến Nhâm Thân, Mộc và Hỏa đều bị hại, cục bị phá, chết trong quân ngũ.
Lá trước tòng cường nên vận Nam, Bắc đều lợi; lá này lấy Mộc–Hỏa nên vận Tây, Bắc có hại. Xem hai lá số này thì thấy cục lẫn phương cũng không hại.
Nếu phương và cục cùng đến thì can đầu không được trái ngược nhau.
Lời chú gốc: Mộc cục và Mộc phương đều đủ thì cần thiên can hoàn toàn thuận, đúng thứ tự, vận không đi trái mới tốt.
Họ Nhậm nói: "Phương cục cùng đến" là nối ý hai câu trên, "phương lẫn cục" và "cục lẫn phương". Thuộc loại này có:
- Dần, Mão, Thìn kèm Mùi; Hợi, Mão, Mùi kèm Dần, Thìn.
- Tỵ, Ngọ, Mùi kèm Tuất; Dần, Ngọ, Tuất kèm Tỵ, Mùi.
- Thân, Dậu, Tuất kèm Tỵ, Sửu; Tỵ, Dậu, Sửu kèm Thân, Tuất.
- Hợi, Tý, Sửu kèm Thân, Thìn; Thân, Tý, Thìn kèm Sửu, Hợi.
"Can đầu không trái ngược" nghĩa là: phương cục cùng đến thì khí vượng thịnh, cần thiên can thuận theo khí thế mới hay. Như địa chi là Dần, Mão, Thìn, nhật chủ là Mộc, lại thấy Hợi là đất sinh, Mùi là khố (kho cất giữ Mộc). Hoặc như địa chi là Hợi, Mão, Mùi, nhật chủ là Mộc, lại gặp Dần là lộc (chi mà can đến đó thì sung mãn), Thìn là dư khí. Như vậy là vượng đến cực, Kim không khắc nổi.
Khi ấy cần thiên can có Hỏa để tiết tinh anh ra ngoài, không thấy Kim, Thủy, thì can đầu không trái ngược. Sau đó đi vận Thổ mới là hoàn toàn thuận, đúng thứ tự, không trái. Nếu thiên can không có Hỏa mà vẫn là thứ sinh Mộc thì gặp dữ cũng có chỗ giải. Còn nếu có Hỏa mà thấy Thủy, hoặc không có Hỏa mà thấy Kim, thì gọi là can đầu trái ngược. Nếu đường vận sắp đặt ổn thỏa, gặp Thổ thì chặn được Thủy nghịch, gặp Hỏa thì trừ được chút Kim nhỏ, cũng không mất là tốt.
Nếu can ngày là Thổ, các can khác có Hỏa, thì có tình sinh cho nhau, cũng không trái ngược. Nhưng thấy Kim là lấy ít địch nhiều, thấy Thủy là sinh giúp thần mạnh, thì là trái ngược. Cho nên chế ngự bằng sức mạnh không bằng hóa giải bằng đức, thì sự lưu hành mới hoàn toàn thuận. Các trường hợp khác theo đó.
Giáp Dần
Đinh Mão
Ất Hợi
Quý Mùi; đại vận: Mậu Thìn
Kỷ Tỵ
Canh Ngọ
Tân Mùi
Nhâm Thân
Quý Dậu
Lá này phương và cục cùng đến, được Đinh Hỏa ở can tháng lộ riêng ra, phát tiết tinh anh, hay biết bao. Tiếc thay can giờ Quý Thủy lộ ra, thông gốc (có rễ bám) ở chi Hợi, khắc sát bên Đinh Hỏa tú khí; đó gọi là can đầu trái ngược. Vì vậy người này một chiếc áo học trò còn không kiếm được (tức chưa đỗ nổi tú tài), nghèo túng, không con. Giả sử Quý Thủy đổi thành Hỏa hay Thổ thì danh lợi đều toại.
Đinh Mão
Giáp Thìn
Giáp Dần
Ất Hợi; đại vận: Quý Mão
Nhâm Dần
Tân Sửu
Canh Tý
Kỷ Hợi
Mậu Tuất
Lá này cũng phương và cục cùng đến, nhưng can đầu không có Thủy, tú khí Đinh Hỏa lưu hành, vận đi cũng không trái ngược mấy. Người này đỗ thi Hương (kỳ thi cấp tỉnh, đỗ thì thành cử nhân), làm quan đến châu mục (đứng đầu một châu). Con nhiều, tiền vượng, tính tình nhân từ, phẩm hạnh đoan chính, thọ quá tám mươi, vợ chồng kính trọng nhau mà sống đến già.
Người ta nói Mộc chủ về đức nhân, người nhân thì thọ, nên cách này có tên "Khúc trực nhân thọ" (Khúc trực là cách Mộc độc vượng, "cong và thẳng" là tính chất của cây). Lời ấy thật đáng tin. Xem hai lá số này thì thấy can đầu trái ngược và hoàn toàn thuận đúng thứ tự khác nhau như trời với vực.
Thành phương mà can lộ một nguyên thần thì đất sinh, đất khố đều không phải là phúc.
Lời chú gốc: Dần, Mão, Thìn đủ cả, nhật chủ là Giáp, Ất Mộc, tức là lộ nguyên thần (can cùng hành với phương, chính là gốc khí của phương ấy). Nếu lại gặp Hợi là đất sinh, Mùi là khố, thì quyết không phát phúc; chỉ có vận thuần một Hỏa là hơi tốt.
Họ Nhậm nói: Thành phương mà can lộ nguyên thần nghĩa là nhật chủ chính là khí của phương ấy. Như phương Mộc mà nhật chủ là Mộc, phương Hỏa mà nhật chủ là Hỏa, tức là nguyên thần lộ ra. "Đất sinh, đất khố đều không phải là phúc" là vì thân đã vượng thì không nên giúp thêm. Nhưng cũng phải xem khí thế, không thể suy một mực.
Thành phương lại lộ nguyên thần thì vượng là rõ, vốn không nên đi tiếp vào đất sinh, đất khố để giúp phương nữa.
- Nếu can năm, tháng, giờ không lẫn tài, quan, lại có kiếp (kiếp tài: hành cùng loại với nhật chủ, khác âm dương) và ấn (hành sinh ra nhật chủ), thì gọi là tòng cường; khi ấy đất sinh, đất khố cũng có thể phát phúc.
- Nếu gặp vận thuần một Hỏa thì thật là tú khí lưu hành, danh lợi đều toại.
- Nếu can năm, tháng, giờ có tài, quan mà không có khí lực, lại đi vận vào đất sinh, đất khố, thì chẳng những không phát phúc mà còn tang tóc, hao tổn nhiều đường.
Điều này thử nhiều lần đều nghiệm, nên ghi lại.
Mậu Dần
Giáp Dần
Giáp Thìn
Đinh Mão; đại vận: Ất Mão
Bính Thìn
Đinh Tỵ
Mậu Ngọ
Kỷ Mùi
Canh Thân
Lá này thành phương, can lộ nguyên thần, bốn trụ không lẫn Kim, Thủy, can giờ Đinh Hỏa nhả tú khí, thuần túy đáng xem. Thời đầu và giữa đời vận đi Hỏa, Thổ, nên đỗ thi Hương, ra làm quan ở vùng có tiếng. Tiếc là Mộc nhiều, Hỏa nóng, một mình Đinh Hỏa không đủ sức (?) tiết khí ra, nên vận đến Canh Thân không tránh khỏi tai họa.
Quý Mão
Bính Thìn
Giáp Thìn
Bính Dần; đại vận: Ất Mão
Giáp Dần
Quý Sửu
Nhâm Tý
Tân Hợi
Canh Tuất
Lá này tài vượng ở đề cương (chi tháng, còn gọi nguyệt lệnh, trụ cột chính quyết định khí thế lá số), có Bính thực thần sinh giúp. Vì vậy phải lấy tài làm dụng thần (hành được chọn làm chỗ dựa then chốt của lá số), Bính Hỏa là hỉ thần (thần có lợi), Quý Thủy là kỵ thần (thần có hại).
Thân vượng mà dùng tài, nên của cha ông để lại hơn mười vạn. Thời đầu vận đi Thủy, Mộc, một lần bại sạch như tro. Đến vận Tân Hợi, Hỏa ở đất tuyệt (giai đoạn cạn kiệt nhất), Mộc được sinh, Thủy đến đất vượng, chết vì đói rét.
Xét đây thì thấy: không kể thành phương hay thành cục, phải xét thế của tài, quan trước. Nếu tài vượng ở đề cương thì lấy tài làm dụng. Nếu quan được tài giúp thì lấy quan làm dụng. Nếu tài không thông với chi tháng, quan không có tài vượng sinh cho, thì ắt phải bỏ cái ít mà theo cái nhiều. Các trường hợp khác theo đó.
Thành cục mà can lộ một quan tinh, nếu bên trái bên phải đều trống thì suốt đời tầm thường.
Lời chú gốc: Ngày Giáp, Ất gặp đủ Hợi, Mão, Mùi thì Canh, Tân là quan của Mộc. Nếu lại thấy bên trái Thìn, bên phải Dần thì danh lợi không thành. Ngày Giáp, Ất chỉ đơn độc gặp Canh, Tân thì cũng không thành.
Họ Nhậm nói: Như địa chi hội thành Mộc cục, nguyên thần của nhật chủ lộ ra, các can khác thấy Tân là quan, Canh là sát nhưng rỗng yếu, không có khí lực. Dù các can còn lại có Thổ thì Thổ cũng hưu tù (mất thời, suy yếu), khó sinh được Kim. Cần địa chi có một chữ Thân, Dậu hoặc Sửu mới đẹp. Nếu không có Thân, Dậu, Sửu mà lại thêm chữ Dần, Thìn, thì thế Mộc càng thịnh, thế Kim càng suy, nên suốt đời tầm thường, danh lợi không thành.
Nếu được tuế vận (năm đang trải qua và đại vận) trừ bỏ quan tinh thì cũng có thể phát đạt. Nhưng nhất thiết trong trụ phải có sẵn thực thần, thương quan (thương quan là hành do nhật chủ sinh ra, khác âm dương với nhật chủ), rồi tuế vận trừ sạch gốc của quan, sát, thì danh lợi mới toại. Cục này như thế, các cục khác cứ theo đó mà luận.
Tân Mùi
Tân Mão
Ất Mùi
Đinh Hợi; đại vận: Canh Dần
Kỷ Sửu
Mậu Tý
Đinh Hợi
Bính Tuất
Ất Dậu
Lá này Ất Mộc "về nhà" (ngồi đúng vào đất của mình), đủ Hợi, Mão, Mùi, thế Mộc vượng thịnh, khí Kim rỗng yếu. Mừng nhất là giờ lộ Đinh Hỏa, lấy việc chế sát làm dụng. Vì vậy vận đầu ở vùng Thổ, Kim thì bôn ba chưa gặp thời. Đến vận Hợi, sinh Mộc, chế sát, người này lập công trong quân, được làm huyện tá (quan phụ tá ở huyện). Trong vận Bính Tuất, giúp Đinh khắc Tân, được thăng huyện lệnh.
Đây gọi là phe mạnh đông mà phe địch ít, thế cần trừ cái ít đi, không phải suy theo kiểu sát vượng thì nên chế. Đến vận Dậu, sát gặp đất lộc vượng, xung phá Mộc cục, nên qua đời.
Tân Mùi
Tân Mão
Ất Mùi
Mậu Dần; đại vận: Canh Dần
Kỷ Sửu
Mậu Tý
Đinh Hợi
Bính Tuất
Ất Dậu
Lá này Ất Mộc "về nhà", tuy không hội đủ cục, nhưng giờ Dần so với Hợi thì sức mạnh hơn mấy lần. Xét đại thể, trong cục có ba Thổ, hai Kim, có vẻ tài sinh sát vượng. Nhưng không biết rằng Mão vượng ở đề cương, các chi đều là gốc vượng của Mộc, không phải đất của Kim.
Vận đầu ở vùng Thổ, Kim, người này vào trường học, lại được ăn lương học (học trò giỏi được nhà nước cấp lương), gia nghiệp sung túc. Vừa sang Đinh Hợi, Hỏa chế sát, Hợi hội thành Mộc cục, thì khắc vợ khắc con, hao tổn khác thường, phạm tội bị tước danh, buồn uất mà chết.
Canh Dần
Kỷ Mão
Ất Hợi
Quý Mùi; đại vận: Canh Thìn
Tân Tỵ
Nhâm Ngọ
Quý Mùi
Giáp Thân
Ất Dậu
Lá này đúng như chính văn: thành cục, can lộ quan tinh, trái phải đều trống, bốn trụ không có chút tình ý nào. Dùng tài thì tài đã hội vào cục kiếp; dùng quan thì quan ở đất tuyệt. Dụng thần không có chỗ bám. Người này ít chí bền, nhiều lòng đổi thay, đến nỗi gia nghiệp hao phá.
Học chữ chưa thành thì học thuốc; thuốc lại không thành thì học phong thủy. Người ấy tự cho mình là Trọng Cảnh (Trương Trọng Cảnh, danh y đời Hán) tái thế, là Dương, Lại (Dương Quân Tùng và Lại Văn Tuấn, hai bậc thầy phong thủy) sống lại, mà rốt cuộc người ta không tin. Lại học đồng cốt, học Kinh Dịch, học đoán mệnh; học rất nhiều thứ, không kể hết được. Chẳng những không thành được gì mà còn của tan người lìa, cạo tóc đi tu.
◄ Trước
Sau ►
Quay lại danh sách thiên · Giỏ video