Mười. Hình tượng (những thế cục đặc biệt của lá số, khi một vài hành tụ lại thành một "hình", một "tượng" rõ rệt).
Hai khí hợp lại mà thành tượng; tượng ấy không được để bị phá. (Khí ở đây là hành, tức một trong năm yếu tố của ngũ hành: Mộc là cây cỏ, Hỏa là lửa, Thổ là đất, Kim là kim loại, Thủy là nước. Mệnh học dùng năm yếu tố này để xếp loại mọi thứ. "Hai khí thành tượng" là lá số chỉ do hai hành chiếm giữ, mỗi bên một nửa.)
Lời chú gốc: Thiên can thuộc Mộc mà địa chi thuộc Hỏa, hoặc thiên can thuộc Hỏa mà địa chi thuộc Mộc, thì tượng đều là một. (Thiên can là mười ký hiệu Giáp, Ất, Bính, Đinh, Mậu, Kỷ, Canh, Tân, Nhâm, Quý, đứng ở hàng trên của mỗi trụ trong lá số. Địa chi là mười hai ký hiệu Tý, Sửu, Dần, Mão, Thìn, Tỵ, Ngọ, Mùi, Thân, Dậu, Tuất, Hợi, đứng ở hàng dưới.) Nếu gặp Kim hay Thủy thì tượng bị phá. Các trường hợp khác cứ theo đó mà suy.
Họ Nhậm (Nhậm Thiết Tiều, người chú giải sách này) nói: "Hai khí cùng trong" (hai hành đều thuần, không lẫn hành khác) không chỉ riêng có hai hình Mộc và Hỏa. Còn có Thổ–Kim, Kim–Thủy, Thủy–Mộc, Mộc–Hỏa, Hỏa–Thổ, tức năm cục tương sinh (hành này sinh ra hành kia), mỗi bên một nửa.
Năm cục tương khắc (hành này khắc chế hành kia) cũng vậy, như Mộc–Thổ, Thổ–Thủy, Thủy–Hỏa, Hỏa–Kim, Kim–Mộc, mỗi bên một nửa, ở thế đối địch nhau. Với tương khắc thì nhất thiết hai bên phải ngang sức, rất kỵ bên nặng bên nhẹ.
Nếu dùng Kim–Thủy thì không nên để Hỏa, Thổ xen lẫn vào. Nếu lấy Thủy–Mộc thì không được để Hỏa, Kim tranh nhau. Tượng Mộc–Hỏa đã thành thì sợ nhất Kim, Thủy phá cục. Tượng Thủy–Hỏa đã điều hòa được nhau thì càng kỵ Thổ đến chặn Thủy.
Mỗi cục đã như thế thì việc xét vận cũng theo đó mà làm. (Vận ở đây là đại vận: đời người chia thành từng giai đoạn mười năm, mỗi giai đoạn mang một cặp can chi riêng, ảnh hưởng đến lá số.) Nếu suốt một đường đều trong trẻo thì ắt địa vị cao, bổng lộc dày. Nếu giữa chừng hỗn loạn thì e mất chức, nhà nghiêng đổ. Vì vậy cách này khó được trọn vẹn nhất, và cách xem quý ở chỗ phải cực kỳ tinh tế.
Nếu sinh rồi lại sinh tiếp thì đó là cái hay của sự lưu thông. Nếu khắc nhau mà gặp được chỗ hóa giải thì đó cũng là tình hòa hợp. Có người cho rằng lý này chỉ gồm hai thần (hai hành), có vẻ hẹp và ít. Họ không biết cách này chia ra đến mười loại, loại nào cũng tốn công suy xét kỹ.
Giáp Ngọ (trụ năm. Lá số gồm bốn trụ là năm, tháng, ngày, giờ sinh, mỗi trụ là một cặp can chi.)
Đinh Mão (trụ tháng)
Giáp Ngọ (trụ ngày)
Đinh Mão (trụ giờ); đại vận: Mậu Thìn (từ đây trở xuống là các đại vận nối nhau, mỗi vận mười năm)
Kỷ Tỵ
Canh Ngọ
Tân Mùi
Nhâm Thân
Quý Dậu
Lá số này Mộc và Hỏa mỗi bên một nửa, hai khí thành tượng. Dụng thần là Đinh Hỏa thương quan, làm tú khí.
- Nhật chủ là can của ngày sinh, đại diện cho chính người ấy; ở đây là Giáp Mộc.
- Thương quan là hành do nhật chủ sinh ra và khác âm dương với nhật chủ.
- Tú khí là khí thanh tú, tức tinh hoa từ bản thân toát ra ngoài, chủ về tài học.
- Dụng thần là hành được chọn làm chỗ dựa then chốt của lá số.
Bốn trụ hoàn toàn không có Kim, Thủy, thuần túy đáng xem. Đến vận Tỵ, Đinh Hỏa ở đất lâm quan (giai đoạn sung sức như người trưởng thành ra làm quan, một trong mười hai giai đoạn thịnh suy của mỗi can). Người này đỗ thi Hội (kỳ thi ở kinh đô, sách gọi là "báo thắng ở Nam cung") và nổi danh trong viện Hàn lâm (cơ quan văn học của triều đình, nơi giữ những người đỗ cao).
Đến vận Canh thì quan và sát lẫn lộn nên bị giáng làm tri huyện (quan đứng đầu một huyện).
- Quan, tức chính quan, là hành khắc nhật chủ và khác âm dương với nhật chủ.
- Sát, tức thất sát, là hành khắc nhật chủ và cùng âm dương với nhật chủ, khắc rất mạnh.
- Hai thứ lẫn lộn thì xấu.
Kim ở phương Nam (vận Canh Ngọ, Tân Mùi, Kim ngồi trên đất Hỏa nên còn yếu) mà đã gây điều không trọn như vậy. Sau này đến Thủy ở phương Tây (vận Nhâm Thân, Quý Dậu, Thủy có Kim làm gốc), khó nói là không có tai họa.
Đinh Mão
Ất Tỵ
Đinh Mão
Ất Tỵ; đại vận: Giáp Thìn
Quý Mão
Nhâm Dần
Tân Sửu
Canh Tý
Kỷ Hợi
Lá này cũng là Mộc và Hỏa mỗi bên một nửa, hai khí thành tượng, nhưng không giống lá thương quan ở trên. Nhật chủ là Hỏa, sinh vào mùa hạ, Mộc theo thế của Hỏa, nên thành cách Viêm thượng (nghĩa là "lửa bốc lên": lá số mà Hỏa chiếm trọn thế, chỉ nên thuận theo Hỏa). Vì vậy càng không nên gặp vận Kim.
Hỏa gặp vận sinh giúp nên làm đến tuần phủ (quan đứng đầu một tỉnh) Chiết Giang. Đến vận Tân gặp năm Thủy, Mộc và Hỏa đều bị tổn thương, nên không tránh khỏi tai họa. Đúng như câu: "Hai người cùng lòng thì chỉ thuận theo được, không làm trái được."
Bính Ngọ
Mậu Tuất
Bính Ngọ
Mậu Tuất; đại vận: Kỷ Hợi
Canh Tý
Tân Sửu
Nhâm Dần
Quý Mão
Giáp Thìn
Lá này Hỏa và Thổ mỗi bên một nửa, hai khí thành tượng. Dụng thần là Thổ Tuất thực thần (hành do nhật chủ sinh ra, cùng âm dương với nhật chủ), làm tú khí. Vận Tân Sửu là Thổ ẩm làm lửa dịu bớt, tú khí lưu hành, nên đỗ thi Hương (kỳ thi cấp tỉnh, đỗ thì thành cử nhân). Đến vận Nhâm gặp năm Nhâm, lên kinh dự thi Hội thì chết ở kinh đô, vì Thủy xung kích Bính Hỏa làm lửa tắt. Nếu hai chữ Tuất đổi thành hai chữ Thìn thì lá số không đến nỗi khô nóng dữ dội, dù gặp vận Thủy cũng không đến mức đại hung.
Mậu Tuất
Tân Dậu
Mậu Tuất
Tân Dậu; đại vận: Nhâm Tuất
Quý Hợi
Giáp Tý
Ất Sửu
Bính Dần
Đinh Mão
Lá này Thổ và Kim mỗi bên một nửa, hai khí thành tượng, lấy Tân Kim thương quan làm dụng thần. Mừng vì vận đi suốt một đường phương Bắc, tú khí lưu hành. Người này trẻ tuổi đã đỗ khoa giáp (đỗ đạt qua các kỳ thi), làm quan đến hoàng đường (chức tri phủ, đứng đầu một phủ). Sang vận Bính thì Tân Kim, chỗ dựa của lá số, bị phá, nên qua đời.
Phàm hai khí thành tượng thì cần nhật chủ sinh ra được thực thần hoặc thương quan, gọi là tinh hoa tú lệ phát ra ngoài, phần nhiều đưa đến giàu sang. Chỗ chưa đủ là khi gặp vận phá cục thì không tránh khỏi tai họa. Còn như cách ấn thụ (ấn thụ là hành sinh ra nhật chủ) của Kim–Thủy, Thủy–Mộc thì không có tú khí để lấy, nên không giàu sang. Điều này thử nhiều lần đều đúng.
Mậu Tuất
Quý Hợi
Mậu Tuất
Quý Hợi; đại vận: Giáp Tý
Ất Sửu
Bính Dần
Đinh Mão
Mậu Thìn
Kỷ Tỵ
Lá này Thủy và Thổ mỗi bên một nửa, hai khí thành tượng. Mừng vì nhật chủ thông gốc (có rễ, tức trong địa chi có hành ấy làm chỗ bám) ở Thổ khô là Tuất, nên tài và thân mình đều có khí lực (?) (tài là hành do nhật chủ khắc, chủ về tiền của). Nhưng khí thế hơi lạnh, nên đến vận Bính Dần, cái lạnh gặp khí dương ấm, thì đỗ khoa giáp. Càng hay hơn là Giáp Mộc trong Hợi ngầm sinh Hỏa, nên làm quan đến quận thủ (đứng đầu một quận, tương đương tri phủ), đường làm quan bằng phẳng.
Quý Hợi
Kỷ Mùi
Quý Hợi
Kỷ Mùi; đại vận: Mậu Ngọ
Đinh Tỵ
Bính Thìn
Ất Mão
Giáp Dần
Quý Sửu
Lá này Thổ và Thủy khắc nhau, hai khí thành tượng, toàn là sát mà không có gì chế ngự, nên nhật chủ bị tổn thương. Thuở đầu vận đi qua vùng Hỏa, Thổ, sinh thêm sức cho thất sát. Đúng là cảnh "trăng sáng gió trong, ai cùng hưởng; núi cao nước chảy, ít người tri âm", tức cô độc, không ai hiểu, không ai nâng đỡ. Vừa sang vận Ất Mão, vận chuyển về phương Đông, Mộc chế được sát, biến sát thành quyền, gặp cơ duyên lạ, vụt lên làm huyện lệnh (quan đứng đầu huyện).
Theo đó mà xét:
- Cục tương sinh phải có thực thần hay thương quan mới đẹp; cục ấn không có tú khí thì không đủ gọi là tốt.
- Cục tài thì thân và tài phải ngang sức, bản khí của nhật chủ không bị tổn thương, lại cần đường vận sắp xếp thuận lợi, mới là trọn vẹn.
- Một khi gặp phá cục thì tai họa sinh ra.
Năm khí tụ lại mà thành hình; hình ấy không được để bị hại. (Năm khí là đủ năm hành. "Thành hình" là các hành bố trí đủ đầy, mỗi hành có chỗ của mình.)
Lời chú gốc: Mộc ắt phải được Thủy để sinh ra, Hỏa để vận hành (cho khí của Mộc thoát ra), Thổ để vun đắp, Kim để làm nên (như đẽo gọt gỗ thành vật dụng). Vì vậy hình phải thành ở chỗ then chốt; nếu thừa hay thiếu thì bị hại. Các hành khác cũng theo đó.
Họ Nhậm nói: Sự thành hình của Mộc như sau:
- Thực thần, thương quan làm hao khí của Mộc thì dùng Thủy để sinh.
- Quan, sát dồn dập thì dùng Hỏa để vận hành.
- Ấn thụ chồng chất thì dùng Thổ để vun.
- Tài nhẹ mà kiếp nặng thì dùng Kim để làm nên. (Kiếp, tức kiếp tài, là hành cùng loại với nhật chủ, hay tranh giành tài.)
Hình thành ở chỗ đúng được việc thì mong không mắc bệnh lệch lạc khô kiệt, lo gì danh lợi không toại? Ở đây chỉ lấy Mộc để bàn; năm hành đều có thể thành hình, cứ theo đó mà suy biến. Nếu bốn trụ không có chỗ làm nên, mà tuế vận (năm đang trải qua và đại vận) cũng không có chỗ làm nên, thì suốt đời tầm thường, dữ nhiều lành ít, có chí mà khó vươn lên.
Nhâm Tuất
Nhâm Tý
Giáp Tý
Mậu Thìn; đại vận: Quý Sửu
Giáp Dần
Ất Mão
Bính Thìn
Đinh Tỵ
Mậu Ngọ
Kỷ Mùi
Lá này thế Thủy ngông cuồng, chỉ một mình Mậu Thổ vun đắp, làm công như cột đá đứng giữa dòng chống lũ, nên không đến nỗi trôi nổi. Nhưng Mậu Thổ cũng nhờ có Thổ Tuất mà rễ vững. Nếu chỉ có Thìn mà không có Tuất thì Thìn là Thổ ẩm, gặp Thủy thì trôi, Mậu Thổ không bám rễ được mà thành rỗng. Đất không gốc thì sao chặn được nguồn trăm sông? Cho nên điều lá số này coi trọng chính là Thổ khô Tuất.
Nhưng Mộc lạnh không có khí dương, ắt phải có Hỏa sưởi ấm thì Mộc mới tươi tốt. Vì vậy khi vận đến vùng phương Nam, nơi Hỏa vượng, người này phát tài vài vạn, thành danh theo đường khác (không qua thi cử, mà bằng mua chức hay được tiến cử).
Mậu Dần
Ất Mão
Giáp Thìn
Tân Mùi; đại vận: Bính Thìn
Đinh Tỵ
Mậu Ngọ
Kỷ Mùi
Canh Thân
Tân Dậu
Lá này các chi gom về phương Đông (Dần, Mão, Thìn), kiếp và nhận tung hoành (nhận, tức dương nhận, là chi ở thế vượng nhất của nhật can, như Mão đối với Giáp). Chỉ một chút Kim nhỏ, không đủ sức làm nên, nên đường học hành không nối tiếp được.
Vận đầu là Hỏa, Thổ, không mất tình hóa giải (Hỏa tiết bớt Mộc, sinh ra Thổ), nên nguồn tiền thông suốt dồi dào. Đến Canh Thân, Tân Dậu, Tân Kim được đất mà làm nên, người này theo đường khác, lại nộp tiền mua thêm chức, làm quan đến châu mục (đứng đầu một châu). Đến vận Quý, Thủy sinh Mộc và làm hao Kim, nên qua đời.
Quý Mùi
Ất Mão
Giáp Tuất
Ất Hợi; đại vận: Giáp Dần
Quý Sửu
Nhâm Tý
Tân Hợi
Canh Tuất
Kỷ Dậu
Trong các trụ của lá này, Thổ Mùi ẩn sâu, Thổ Tuất nằm ngay dưới nhật can, gọi là tài tự tìm đến mình, chẳng phải là không đẹp. Chỉ vì bốn trụ không có Kim để làm nên, năm hành không có Hỏa để vận hành, lại thêm giờ Hợi khiến Quý Thủy có gốc mà sinh cho kiếp. Hợi, Mão, Mùi lại họp đủ thành tam hợp Mộc cục (ba chi kết lại thành một khối Mộc), giúp kiếp và nhận càng ngông cuồng.
Xét tuế vận thì lại không có đất làm nên, đến nỗi cơ nghiệp tổ tiên tiêu mòn, khắc vợ, không con. Theo đó mà suy thì điều mệnh coi trọng là ở vận; vận há có thể xem nhẹ? Tục ngữ nói: "Người có chí vượt mây, không gặp vận cũng không tự vươn lên được."
Độc tượng (lá số chỉ một hành độc chiếm) mừng đi đến đất hóa, và hóa thần phải thịnh.
Lời chú gốc: Một hành độc chiếm gọi là "độc", như các cách Khúc trực (Mộc độc vượng) và Viêm thượng (Hỏa độc vượng). Hành do nó sinh ra là hóa thần. Hóa thần nên vượng thì khí mới lưu hành; sau đó đi vào đất tài, quan mới được.
Họ Nhậm nói: Quyền nằm trong tay một người, tức là loại Khúc trực, Viêm thượng. "Hóa" là thực thần, thương quan. Trong cục mà hóa thần thịnh vượng, tuế vận lại đi vào đất của hóa thần, thì danh lợi đều toại. Tám chữ (bát tự, tức bốn cặp can chi của lá số) mà đủ cả năm hành thì vốn là hợp lẽ; nhưng độc tượng nắm quyền cũng chủ về hanh thông, sáng sủa.
Năm cách độc tượng như sau. ("Phương" là ba chi cùng một hướng, như Dần, Mão, Thìn là phương Đông. "Cục" là ba chi tam hợp, như Hợi, Mão, Mùi thành Mộc cục.)
- Ngày Mộc, có đủ phương hoặc đủ cục, không lẫn Kim: cách Khúc trực ("cong và thẳng", tính chất của cây).
- Ngày Hỏa, có đủ phương hoặc đủ cục, không lẫn Thủy: cách Viêm thượng ("bốc lên", tính chất của lửa).
- Ngày Thổ, đủ bốn khố, không lẫn Mộc: cách Giá sắc ("gieo trồng, gặt hái", tính chất của đất). Bốn khố là Thìn, Tuất, Sửu, Mùi, bốn chi như kho cất giữ các hành.
- Ngày Kim, có đủ phương hoặc đủ cục, không lẫn Hỏa: cách Tòng cách ("theo mà đổi", tính chất của kim loại qua lò rèn).
- Ngày Thủy, có đủ phương hoặc đủ cục, không lẫn Thổ: cách Nhuận hạ ("thấm xuống", tính chất của nước).
Các cách này đều theo tú khí của một phương, không giống lẽ thường của sáu cách thông thường. Ắt phải được thời, đúng lệnh (sinh vào mùa hành ấy làm chủ), gặp vượng, gặp sinh. Nhưng thể chất đã quá mạnh thì phải có lối dẫn thông mới hay. Khí thế ắt có chỗ then chốt, phải xét kỹ tình thế của nó.
Như cục Mộc:
- Gặp vận Thổ: tuy là tài thần nuôi dưỡng, trước hết bốn trụ phải có thực, có thương thì mới không lo tranh giành.
- Gặp vận Hỏa: gọi là tinh hoa phát ra rực rỡ, nhưng phải xem nguyên cục có tài mà không có ấn thì mới tránh được bị khắc ngược thành tai họa, danh lợi mới toại.
- Gặp vận Kim: gọi là phá cục, dữ nhiều lành ít.
- Gặp vận Thủy mà trong cục không có Hỏa: tuy là lầm mà sinh giúp cho thần đang mạnh, vẫn chủ về hanh thông. Vì thế xưa có thuyết "tòng cường" (thuận theo cái mạnh), đi tiếp vận sinh vượng là tốt. Nhưng nếu bốn trụ đã có sẵn thực, thương thì ắt tai họa đến thân.
Nếu nguyên cục ẩn nấp thần phá cục thì cần vận có cái hay của hợp hoặc xung để trừ nó đi (hợp là các chi hay can kết với nhau; xung là các chi đối nghịch đánh nhau). Nếu bản thân nhật chủ không được mùa nhưng được cục, cần vận gặp vùng sinh vượng, thì cũng có công danh nhỏ. Nếu vận ngẫu nhiên gặp đất sát (đất khắc chế mình), độc tượng lập tức gặp tai ương; chỉ khi trong cục có thực, thương khắc trả lại được thì mới không bị hại lớn.
Tóm lại, can là thần dẫn đầu, khí dương thì mạnh, khí âm thì yếu. Chi là thứ hội thành cách, sức của phương khá nặng, sức của cục khá nhẹ. Độc tượng tuy đẹp, chỉ sợ đường vận phá cục. Hợp tượng tuy khó, lại mừng khi chế hóa thành công.
Giáp Dần
Đinh Mão
Giáp Thìn
Bính Dần; đại vận: Mậu Thìn
Kỷ Tỵ
Canh Ngọ
Tân Mùi
Nhâm Thân
Quý Dậu
Địa chi đủ Dần, Mão, Thìn, một khí phương Đông; hóa thần là Bính, Đinh. Tinh hoa phát tiết ra ngoài nên người này trẻ tuổi đỗ khoa giáp, sớm được vinh hiển trên đường làm quan. Đi vào đất tài thì cũng tạm ổn (?), nhờ có công của thực, thương hóa giải kiếp. Đi vận Kim lại được Bính, Đinh khắc trả. Sang vận Nhâm phá cục, làm hại tú khí, nên bị giáng chức, về quê làm ruộng rồi qua đời.
Kỷ Mùi
Đinh Sửu
Mậu Tý
Kỷ Mùi; đại vận: Bính Tý
Ất Hợi
Giáp Tuất
Quý Dậu
Nhâm Thân
Tân Mùi
Lá số của Phí trung đường (trung đường là cách gọi tôn quan Đại học sĩ, tương đương tể tướng thời Minh, Thanh). Thiên can Mậu, Kỷ gặp Đinh; địa chi lặp Ngọ (?), Sửu, Mùi. Tý và Sửu hợp mà hóa thành Thổ, đó là cách tượng thật, đã thành cách Giá sắc.
Chỗ chưa đủ là Tân Kim trong Sửu không có đường dẫn ra ngoài, mà trong cục Đinh Hỏa thấy ba lần (?), khiến Tân Kim bị ngầm hại, chưa được cái hay của sự sinh hóa. Vì thế đường con cái khó khăn (với nhật chủ Thổ, Kim do Thổ sinh ra, ứng với con cái). Nếu thiên can lộ ra một Canh hay Tân, địa chi tàng một Thân hay Dậu, thì ắt nhiều con.
Bính Dần
Giáp Ngọ
Bính Tuất
Ất Mùi; đại vận: Ất Mùi
Bính Thân
Đinh Dậu
Mậu Tuất
Ất Hợi (?)
Canh Tý
Địa chi đủ Hỏa cục (Dần, Ngọ, Tuất), Mộc theo thế Hỏa, nên thành cách Viêm thượng. Tiếc là Mộc vượng khắc Thổ, tú khí bị tổn hại, đường học khó thành; người này xuất thân từ thi võ, làm quan đến phó tướng.
Đi vận Thân, Dậu, trong vận cũng có Tuất, Mùi hóa giải (?), nên không lỗi. Đến vận Hợi, may được Mùi hội lại, Dần hợp lại, chỉ bị giáng chức. Sang vận Canh Tý, trên can không có thực, thương, dưới chi gặp xung kích (Tý xung Ngọ), nên chết trong quân ngũ.
Canh Thân
Ất Dậu
Canh Tuất
Canh Thìn; đại vận: Bính Tuất
Đinh Hợi
Mậu Tý
Kỷ Sửu
Canh Dần
Tân Mão
Lá này thiên can Ất và Canh hợp mà hóa (thành Kim), địa chi đủ Thân, Dậu, Tuất, nên thành cách Tòng cách. Tiếc là không có Thủy, khí túc sát (khí lạnh lẽo, chém giết của mùa thu và của Kim) quá sắc. Vì vậy chẳng những đường học không thuận mà còn không được chết yên lành.
Người này xuất thân từ hàng lính, làm quan đến tham tướng (một bậc võ quan), vừa sang vận Dần thì tử trận. Đó là vì trong cục không có thực, thương. Lại thêm Dần và Tuất ngầm "củng" (hai chi kẹp lấy, kéo chi thứ ba là Ngọ đến để thành Hỏa cục), chạm vào vượng thần, tức Kim đang vượng.
Nhâm Tý
Tân Hợi
Quý Sửu
Nhâm Tý; đại vận: Nhâm Tý
Quý Sửu
Giáp Dần
Ất Mão
Bính Thìn
Đinh Tỵ
Địa chi là Hợi, Tý, Sửu, thiên can lộ Nhâm, Quý, Tân, nên cục thành cách Nhuận hạ.
- Mừng vì vận đi không trái, nên đường học sớm được toại.
- Vận Giáp Dần khí lưu hành, đỗ khoa liền mấy bậc.
- Vận Ất Mão đường quan bằng phẳng, từ huyện lệnh thăng lên châu mục.
- Đến vận Bính Thìn, nguyên cục không có thực, thương để hóa giải, các kiếp tranh tài, nên qua đời.
Toàn tượng (lá số đủ ba thứ: thân mình, thương quan và tài) mừng đi đất tài, và tài thần phải vượng.
Lời chú gốc: Ba thứ hợp làm một, tức có thương quan lại có tài. Nhật chủ vượng thì mừng tài vượng, nhưng không được đi vào đất quan, sát mới được.
Họ Nhậm nói: Ba thứ gọi là "toàn", nhưng không phải chỉ bàn thương quan với tài. Thương quan sinh tài thì vốn là toàn rồi; nhưng quan và ấn sinh cho nhau, hay tài và quan cùng xuất hiện, há chẳng phải cũng là toàn sao? Thương quan sinh tài mà nhật chủ vượng tướng (đang mạnh, được mùa) thì vốn hợp với vận tài. Nếu bốn trụ thấy nhiều tỷ kiếp (hành cùng loại với nhật chủ), tài bị kiếp tranh mất, thì vận quan ắt tốt, vận thương quan càng đẹp. Phải xem ý hướng trong cục mới đúng.
Các trường hợp chính:
- Nhật chủ vượng, thương quan nhẹ, có ấn thụ: mừng tài, không mừng quan.
- Nhật chủ vượng, tài thần nhẹ, có tỷ kiếp: mừng quan, không mừng tài.
- Tài và quan cùng thấy, nhật chủ vượng tướng: mừng tài, không mừng quan (?).
- Quan và ấn sinh cho nhau, nhật chủ hưu tù (suy yếu, không được mùa): mừng ấn thụ, không mừng tỷ kiếp.
Phàm bàn mệnh không thể cố chấp một chiều, phải lấy ý hướng của toàn cục và điều mừng, điều kỵ của nhật chủ làm chuẩn.
Mậu Thân
Bính Thìn
Đinh Mão
Giáp Thìn; đại vận: Đinh Tỵ
Mậu Ngọ
Kỷ Mùi
Canh Thân
Tân Dậu
Nhâm Tuất
Nhật chủ Đinh Mão, sinh cuối mùa xuân. Thương quan sinh tài, nhưng hiềm vì Mộc thịnh, Thổ hư, nên đường học khó thành. May được Thổ thương quan hóa giải kiếp (?), khiến Bính Hỏa không có ý tranh tài. Vì thế khi vận đến Canh Thân, Tân Dậu, sự nghiệp cha ông để lại tuy nhỏ, người này tự gây dựng được quy mô khá lớn, phát tài hơn mười vạn.
Kỷ Tỵ
Tân Mùi
Bính Ngọ
Đinh Dậu; đại vận: Canh Ngọ
Kỷ Tỵ
Mậu Thìn
Đinh Mão
Bính Dần
Ất Sửu
Giáp Tý
Quý Hợi
Lá này Hỏa sinh mùa hạ, các chi gom về phương Nam, vượng đến cực điểm; Hỏa, Thổ thương quan sinh tài. Chỗ đáng chê của cách là Đinh Hỏa dương nhận lộ lên can, trong cục hoàn toàn không có khí ẩm, kiếp và nhận tung hoành. Vì vậy cơ nghiệp tổ tiên không bền, cha mẹ mất sớm, thuở nhỏ côi cút khổ sở, giữa đời chịu đói rét. Trước sáu mươi tuổi, vận đi qua vùng Mộc, Hỏa phía Đông Nam, vợ, tiền, con, lộc không thành được chữ nào.
Đến vận Sửu là Thổ ẩm phương Bắc, làm dịu Hỏa, sinh ra Kim, lại ngầm hội thành Kim cục (Tỵ, Dậu, Sửu). Từ đó người này gặp vận may, lập nghiệp phát tài, đến bảy mươi tuổi còn mua thiếp, liền sinh hai con. Đến Giáp Tý, Quý Hợi, đất Thủy phương Bắc, kiếm lợi mấy vạn, thọ đến chín mươi. Tục ngữ nói: "Có vận ấy ắt được phúc ấy." Đời người há có thể đo trước được!
Hình toàn thì nên làm giảm phần thừa; hình khuyết thì nên bù phần thiếu.
Lời chú gốc: Như Giáp Mộc sinh tháng Dần, Mão, Thìn, hay Bính Hỏa sinh tháng Tỵ, Ngọ, Mùi, đều là hình toàn. Mậu Thổ sinh tháng Dần, Mão, Thìn, hay Canh Kim sinh tháng Tỵ, Ngọ, Mùi, là hình khuyết. Các trường hợp khác theo đó.
Họ Nhậm nói: Thuyết "hình toàn nên giảm, hình khuyết nên bù" chính là điều phép Tử Bình (phép đoán mệnh theo tám chữ, mang tên Từ Tử Bình đời Tống) gọi là "vượng thì nên tiết, nên thương; suy thì mừng được giúp, mừng được trợ". Sách mệnh có muôn quyển, tóm lại không ra ngoài hai câu này. Đọc lên thì thẳng, gọn, rõ ràng, nên ai cũng biết.
Nhưng xét kỹ thì sâu xa lạ thường, cách vận dụng bên trong thật có lý lẽ tột cùng. Người tầm thường chỉ biết vượng thì dùng tiết, thương, suy thì dùng giúp, trợ, đến nỗi lành dữ đảo lộn, điều nên điều kỵ rối loạn. Theo tôi, phải tách bốn chữ ấy ra mà dùng riêng mới đúng; chỗ biến hóa linh hoạt nằm ở một chữ "nên".
Nên tiết thì tiết là hay; nên thương thì thương mới có công. Tiết là thực thần, thương quan (hành do mình sinh ra, làm hao khí của mình). Thương là quan, sát (hành khắc mình). Cùng là vượng, nhưng có khi tiết thì hại mà thương thì lợi, có khi tiết thì lợi mà thương thì hại. Vì thế hai chữ tiết và thương phải tách ra mà dùng.
Nên giúp thì giúp là cần thiết; nên trợ thì trợ là tốt. Giúp là tỷ kiếp; trợ là ấn thụ. Cùng là suy, nhưng có khi giúp thì dữ mà trợ thì lành, có khi giúp thì lành mà trợ thì dữ. Vì thế hai chữ giúp và trợ cũng phải tách ra mà dùng.
Như nhật chủ vượng tướng, trong trụ tài và quan không có khí lực: tiết thì quan tinh bị tổn. Còn thương (?) thì bỏ được phần thừa của tỷ kiếp, bù được phần thiếu của quan tinh. Đó gọi là thương thì có lợi, tiết thì có hại.
Nhật chủ vượng tướng, trong trụ không thấy tài, quan, đầy cục là tỷ kiếp: thương thì kích động nó mà sinh hại, chẳng bằng tiết để thuận theo khí thế. Đó gọi là "thương thì có hại, tiết thì có lợi".
Nhật chủ suy yếu, trong trụ tài chồng chất: dùng ấn thụ để trợ thì ngược lại hỏng việc (vì tài khắc ấn). Giúp thì bỏ được phần thừa của tài, bù được phần thiếu của nhật chủ. Vì thế giúp thì lành, trợ thì dữ.
Nhật chủ suy yếu, trong trụ quan, sát dồn dập, cả bàn là thế sát: giúp thì e bị khắc ngược không nương tay, chẳng bằng trợ để hóa giải sự hung bạo của nó. Vì thế giúp thì dữ, trợ thì lành.
Đây là bổ sung những điều người trước chưa nói ra. Còn việc cho rằng Mộc sinh tháng Dần, Mão, Thìn, Hỏa sinh tháng Tỵ, Ngọ, Mùi là hình toàn thì cũng là lối bàn phiến diện.
- Như Mộc sinh tháng Dần, Mão, Thìn mà can lộ Canh, Tân, chi tàng Thân, Dậu, chẳng lẽ vẫn coi là hình toàn mà làm giảm đi sao?
- Hỏa sinh tháng Tỵ, Ngọ, Mùi mà can lộ Nhâm, Quý, chi tàng Hợi, Tý, chẳng lẽ vẫn coi là hình toàn mà làm giảm đi sao?
- Thổ sinh tháng Dần, Mão, Thìn là hình khuyết; nhưng nếu can có Bính, Đinh, chi có Tỵ, Ngọ, chẳng lẽ vẫn coi là hình khuyết mà bù thêm sao?
Những điều này phải xét cái lý trong vượng hóa yếu, trong yếu hóa vượng, không thể cố chấp một chiều. Vì vậy có cái trông như đáng giảm mà giảm đi lại có hại, có cái trông như đáng bù mà bù vào lại vô ích. Phải xét kỹ.
Đinh Sửu
Canh Tuất
Canh Tý
Giáp Thân; đại vận: Kỷ Dậu
Mậu Thân
Đinh Mùi
Bính Ngọ
Ất Tỵ
Giáp Thìn
Đây là Kim mùa thu cứng sắc, quan tinh rỗng yếu, không chế ngự nổi. Tài thì ở đất tuyệt (giai đoạn cạn kiệt nhất trong mười hai giai đoạn thịnh suy), đâu còn sức sinh quan! Vận đầu là Thổ, Kim, làm Hỏa lu mờ, sinh thêm Kim, nên tang tóc, hao tổn, chuyện gì cũng gặp. Đến Đinh Mùi, Bính Ngọ, Hỏa giúp quan tinh mạnh lên, gia nghiệp đổi mới. Vận Ất Tỵ, tuổi già an nhàn. Đó gọi là thương thì có công.
Mậu Thân
Nhâm Tuất
Canh Thân
Ất Dậu; đại vận: Quý Hợi
Giáp Tý
Ất Sửu
Bính Dần
Đinh Mão
Mậu Thìn
Lá này Ất theo Canh mà hóa (hợp thành Kim), không thấy quan tinh, các chi gom về phương Tây, nhật chủ lại ngồi trên đất lộc vượng (lộc là chi mà can đến đó thì sung mãn, như Canh có lộc ở Thân), quyền nằm trong tay một người, nên phải thuận theo thế mạnh. Tuy có Nhâm Thủy, nhưng bị Mậu Thổ khắc sát bên, không dẫn thông được để tiết bớt khí sát phạt.
Thuở đầu sang vận Quý Hợi, tiền tài và việc vui đều như ý. Vừa sang Bính Dần, chạm vào vượng thần, một lần bại sạch như tro, cơm áo khó qua ngày, tự treo cổ mà chết. Đó gọi là tiết thì có ích, thương thì có hại.
Canh Thân
Tân Tỵ
Bính Thìn
Ất Mùi; đại vận: Nhâm Ngọ
Quý Mùi
Giáp Thân
Ất Dậu
Bính Tuất
Đinh Hợi
Lá này nếu bàn theo lối thông thường thì Bính Hỏa sinh tháng Tỵ là kiến lộc (tháng sinh là đất lộc của nhật can), ắt phải dùng tài. Nhưng Canh, Tân chồng chất, gốc sâu, chỉ có một ấn (Ất Mộc) mà lại bị hại, nên nhật chủ yếu là rõ. Vận đến Giáp Thân, Ất Dậu, Kim được đất, Mộc không gốc, nên hao tổn khác thường. Đến vận Bính Tuất, Đinh, chấn hưng lại thanh danh gia đình. Đây là tài nhiều mà thân yếu, đúng như câu giúp thì có công.
Nhâm Tý
Quý Sửu
Bính Ngọ
Nhâm Thìn; đại vận: Giáp Dần
Ất Mão
Bính Thìn
Đinh Tỵ
Mậu Ngọ
Kỷ Mùi
Lá này cả cục toàn quan tinh, nhật chủ cô độc yếu ớt. Tuy không thấy thực, thương, nhưng Sửu và Thìn đều là Thổ ẩm, chứa được nước mà không chặn được nước. Thuở đầu sang Giáp Dần, Ất Mão, Mộc hóa sát mà sinh thân, nên sớm vào trường học (vào học trường Nho ở huyện, tức đỗ tú tài), tiền bạc dư dả (?).
Sau sang Bính Thìn, chẳng những không giúp được thân mà còn bị quan, sát khắc trả, khắc vợ khắc con, gia nghiệp hao tán. Đến năm Thân, Thân ngầm củng thành cục sát (Thân, Tý, Thìn họp thành Thủy cục) mà chết. Đó gọi là trợ thì lành, giúp ngược lại có hại.
◄ Trước
Sau ►
Quay lại danh sách thiên · Giỏ video