Mục hai mươi tám: Tuế vận (tuế: vận của từng năm; vận: đại vận, mỗi chặng mười năm).
Lành dữ (nguyên văn là "hưu tù", vốn chỉ trạng thái suy yếu của ngũ hành; ở đây ý chỉ chuyện thịnh suy, may rủi) (?) tùy vào đại vận, lại càng tùy vào năm; khi chiến, xung thì xem bên nào chịu thua; khi hòa, hảo thì xem bên nào thiết thân hơn (chiến: thiên can khắc nhau; xung: địa chi đối nghịch va chạm; hòa: hợp nhau; hảo: cùng loại với nhau — đều giải ở dưới).
Nguyên chú (lời chú gốc kèm theo sách): Nhật chủ (can của ngày sinh, tượng trưng cho bản thân người mang mệnh) ví như thân ta; các thần trong cục ví như thuyền, ngựa, người dẫn đường, kẻ theo hầu; đại vận (chặng vận số mười năm, mang một cặp can chi) ví như nơi ta đi đến, nên coi trọng địa chi (một trong mười hai ký hiệu Tý, Sửu, Dần… Hợi), nhưng chưa hẳn bỏ thiên can (một trong mười ký hiệu Giáp, Ất, Bính… Quý). Thái tuế (cặp can chi của năm đang trải qua) ví như người ta gặp, nên coi trọng thiên can, nhưng chưa hẳn bỏ địa chi. Trước hết phải rõ nhật chủ, phối với bảy chữ còn lại (trong tám chữ can chi của năm, tháng, ngày, giờ sinh), cân nhắc nặng nhẹ, xem ưa đi vận nào, kỵ đi vận nào. Như ngày Giáp, về khí cơ thì xem như mùa xuân, về lòng người thì xem như đức nhân, về vật lý thì xem như cây; đại khái xem khí cơ thì các thứ khác đều nằm trong đó. Gặp những chữ Canh, Tân, Thân, Dậu (đều thuộc kim), như mùa xuân mà đi vào mùa thu, dần dần chặt đứt cơ sinh sôi của nó; lại xem ưa hay không ưa, mà đi vận đến đất sinh Giáp hay khắc Giáp, để đoán lành dữ. Thái tuế vừa đến, lành dữ liền hiện; vì vậy xét kỹ thế chiến, xung, hòa, hảo, mà nắm được then chốt thắng thua, bên nào theo bên nào, thì lành dữ rõ ràng trước mắt.
Nhậm thị (tức Nhậm Thiết Tiều, người chú giải sách này) nói: Giàu sang tuy định bởi cách cục (cấu trúc tổng thể của lá số), nhưng khốn cùng hay hanh thông thật do vận trình; người ta nói "mệnh tốt không bằng vận tốt". Nhật chủ như thân ta, hỷ thần (hành có lợi cho mệnh) và dụng thần (hành chủ chốt được dùng để cân bằng lá số) trong cục là người ta sai dùng, vận trình là nơi ta đến, nên lấy địa chi làm trọng. Cần thiên can không trái nghịch, cùng sinh cùng giúp là đẹp; vì vậy xét một vận thì xét chung cả mười năm, chớ cắt riêng can trên chi dưới mà xem, không để bị "cái đầu" và "tiệt cước" (giải ở dưới). Nếu cắt riêng trên dưới mà xem, không bàn cái đầu tiệt cước, thì lành dữ không ứng nghiệm.
Như ưa đi vận mộc, tốt nhất là Giáp Dần, Ất Mão, kế đến Giáp Thìn, Ất Hợi, Nhâm Dần, Quý Mão; ưa đi vận hỏa, tốt nhất là Bính Ngọ, Đinh Mùi, kế đến Bính Dần, Đinh Mão, Bính Tuất, Đinh Tỵ; ưa đi vận thổ, tốt nhất là Mậu Ngọ, Kỷ Mùi, Mậu Tuất, Kỷ Tỵ, kế đến Mậu Thìn, Kỷ Sửu; ưa đi vận kim, tốt nhất là Canh Thân, Tân Dậu, kế đến Mậu Thân, Kỷ Dậu, Canh Thìn, Tân Tỵ (?); ưa đi vận thủy, tốt nhất là Nhâm Tý, Quý Hợi, kế đến Nhâm Thân, Quý Dậu, Tân Hợi, Canh Tý. Thà để thiên can sinh địa chi, chớ để địa chi sinh thiên can; thiên can sinh địa chi thì sự che chở dày, địa chi sinh thiên can thì khí bị tiết (bị rút bớt sức).
Thế nào là cái đầu (che đầu: thiên can bên trên khắc hành được ưa ở địa chi bên dưới)? Như ưa vận mộc mà gặp Canh Dần, Tân Mão; ưa vận hỏa mà gặp Nhâm Ngọ, Quý Tỵ; ưa vận thổ mà gặp Giáp Tuất, Giáp Thìn, Ất Sửu, Ất Mùi; ưa vận kim mà gặp Bính Thân, Đinh Dậu; ưa vận thủy mà gặp Mậu Tý, Kỷ Hợi. Thế nào là tiệt cước (chặt chân: địa chi bên dưới khắc hoặc không đỡ được thiên can được ưa ở trên)? Như ưa vận mộc mà gặp Giáp Thân, Ất Dậu, Ất Sửu, Ất Tỵ; ưa vận hỏa mà gặp Bính Tý, Đinh Sửu, Bính Thân, Đinh Dậu, Đinh Hợi; ưa vận thổ mà gặp Mậu Dần, Kỷ Mão (?), Mậu Tý, Kỷ Dậu, Mậu Thân; ưa vận kim mà gặp Canh Ngọ, Tân Hợi, Canh Dần, Tân Mão, Canh Tý; ưa vận thủy mà gặp Nhâm Dần, Quý Mão, Nhâm Ngọ, Quý Mùi, Nhâm Thìn, Quý Tỵ — chính là như vậy.
Bởi vì cái đầu là can trên gây hại mà chi dưới là chỗ ưa, vận lại coi trọng chi, nên lành dữ chỉ giảm một nửa; còn tiệt cước là can được ưa mà chi không đỡ nổi can, nên cả mười năm đều xấu. Giả như ưa đi vận mộc mà gặp Canh Dần, Tân Mão: Canh Tân là vận dữ, nhưng kim ở Dần Mão là đất tuyệt (chỗ dứt hẳn, cực yếu trong vòng mười hai giai đoạn sống của một hành), gọi là không gốc, tuy dữ mười phần cũng giảm một nửa. Nếu nguyên cục (lá số gốc) có Bính Đinh lộ trên thiên can, có sức quay lại chế kim, thì lại giảm thêm một nửa nữa; hoặc nếu lại gặp năm có thái tuế là Bính Đinh chế Canh Tân, thì không còn dữ. Dần Mão vốn là vận lành, nhưng vì có Canh Tân ở trên đầu khắc xuống, tuy lành mười phần cũng giảm một nửa. Nếu địa chi nguyên cục có Thân Dậu (?) xung, thì chẳng những không lành mà trái lại thành dữ.
Lại như ưa vận mộc mà gặp Giáp Thân, Ất Dậu: mộc ở Thân Dậu là đất tuyệt, gọi là không đỡ, nên vận Giáp Ất ấy không lành. Nếu thiên can nguyên cục lại lộ Canh Tân, hoặc can của thái tuế gặp Canh Tân, thì ắt dữ không nghi ngờ, nên cả mười năm đều dữ. Nếu thiên can nguyên cục lộ Nhâm Quý, hoặc can của thái tuế gặp Nhâm Quý, tiết được kim mà sinh mộc, thì yên ổn không dữ. Cho nên gặp vận lành mà không thấy lành, gặp vận dữ mà không thấy dữ, là do cái đầu và tiệt cước vậy.
Thái tuế coi sự rủi may của một năm, như người ta gặp, nên lấy thiên can làm trọng, nhưng địa chi không thể không xét. Tuy có sinh khắc với hỷ thần (?), nhưng không được xung chiến với nhật chủ và vận trình. Dữ nhất là "trời khắc đất xung" (can khắc can, chi xung chi) giữa thái tuế và đại vận: nhật chủ vượng tướng (đang mạnh) thì tuy dữ cũng không hại, nhật chủ hưu tù (đang suy yếu) thì ắt mắc tai họa. Ngày phạm Tuế quân (thái tuế, ví như vua của năm): nhật chủ vượng tướng thì không lỗi, nhật chủ hưu tù thì ắt dữ; Tuế quân phạm ngày cũng luận như vậy. Vì thế thái tuế nên hòa, không thể bàn một chiều như đại vận. Như vận gặp mộc thì lành mà năm gặp mộc lại dữ, đều là do chiến xung không hòa. Theo đó mà suy, thì lành dữ không gì không ứng nghiệm.
Canh Thìn (trụ năm: cặp can chi ghi năm sinh)
Đinh Hợi (trụ tháng)
Canh Thìn (trụ ngày)
Đinh Sửu (trụ giờ) — Mậu Tý (đại vận thứ nhất; các dòng dưới là các đại vận kế tiếp)
Kỷ Sửu (đại vận thứ hai)
Canh Dần (đại vận thứ ba)
Tân Mão (đại vận thứ tư)
Nhâm Thìn (đại vận thứ năm)
Quý Tỵ (đại vận thứ sáu)
Ngày Canh Thìn, sinh tháng Hợi, trên thiên can hai Đinh hỏa cùng lộ, Thìn và Hợi đều tàng Giáp Ất mộc, đủ để dùng hỏa (hỏa là quan sát — hành khắc can ngày, tượng chức tước). Vận đầu Mậu Tý, Kỷ Sửu làm mờ hỏa, sinh kim, chưa toại nguyện. Vận Canh, năm Bính Ngọ: Canh ngồi trên chi Dần là tiệt cước, thiên can hai Đinh đủ địch một Canh, lại gặp năm Bính Ngọ, nên thi đỗ. Đỗ xong được bổ ngay Tri huyện (quan đứng đầu một huyện); vận Dần, của cải và chức vị khá dồi dào; vận Tân Mão là tiệt cước, Đinh hỏa trong cục quay lại khắc, làm quan đến Quận thủ (quan đứng đầu một phủ); vận Nhâm Thìn, thủy được kho gốc (Thìn là mộ khố — kho chứa — của thủy), gặp năm Nhâm Thân, hai Đinh đều bị thương, qua đời.
Ất Mùi (trụ năm)
Mậu Tý (trụ tháng)
Canh Thìn (trụ ngày)
Đinh Sửu (trụ giờ) — Đinh Hợi (đại vận thứ nhất)
Bính Tuất (đại vận thứ hai)
Ất Dậu (đại vận thứ ba)
Giáp Thân (đại vận thứ tư)
Quý Mùi (đại vận thứ năm)
Nhâm Ngọ (đại vận thứ sáu)
Nhật nguyên (can ngày, tức bản thân người mang mệnh) Canh Thìn, sinh tháng Tý, Mùi thổ phá Tý thủy, mộc hỏa trên thiên can đều được dư khí của Thìn, Mùi, đủ để dùng mộc sinh hỏa. Vận Bính thì vào trường học của phủ huyện (tức đỗ tú tài). Năm Quý Dậu đi vận Ất, mọi người đều cho rằng Quý hợp Mậu hóa hỏa, Dậu là chỗ trường sinh (giai đoạn mới sinh ra, bắt đầu có sức) của Đinh hỏa, nên năm ấy ắt thi đỗ; nào biết Ất Dậu là mộc bị tiệt cước, không phải mộc, thực ra là kim. Năm Quý Dậu, thủy gặp kim sinh, lại đang mùa đông, sao có thể hợp Mậu hóa hỏa? Ắt khắc Đinh hỏa không nghi ngờ; trong Dậu thuần là kim, là đất chết của hỏa; thuyết "âm hỏa trường sinh ở Dậu" là sai lầm do người đời truyền nhau. E rằng tháng tám năm nay lại là tháng Tân Dậu, mộc hỏa trong cục đều bị thương, phải phòng tai họa bất ngờ. Rốt cuộc người ấy chết ở tỉnh thành (khi đi thi).
Mậu Tý (trụ năm)
Ất Mão (trụ tháng)
Bính Dần (trụ ngày)
Đinh Dậu (trụ giờ) — Bính Thìn (đại vận thứ nhất)
Đinh Tỵ (đại vận thứ hai)
Mậu Ngọ (đại vận thứ ba)
Kỷ Mùi (đại vận thứ tư)
Canh Thân (đại vận thứ năm)
Tân Dậu (đại vận thứ sáu)
Nhật nguyên Bính Dần, sinh tháng Mão, mộc hỏa cùng vượng (?), thổ kim đều bị thương, thủy cũng hưu tù. Vận đầu Bính Thìn, Đinh Tỵ, gia sản cha ông để lại tiêu tán; Mậu Ngọ, Kỷ Mùi là thổ khô, không thể sinh kim tiết bớt hỏa nóng, buôn bán lỗ hụt cả vạn lạng, phải trốn ra nơi khác; đến hai vận Canh Thân, Tân Dậu hai mươi năm, lại được lợi nhờ tích trữ hàng hiếm chờ giá, phát tài hơn mười vạn.
Bính Thân (trụ năm)
Quý Tỵ (trụ tháng)
Bính Ngọ (trụ ngày)
Giáp Ngọ (trụ giờ) — Giáp Ngọ (đại vận thứ nhất)
Ất Mùi (đại vận thứ hai)
Bính Thân (đại vận thứ ba)
Đinh Dậu (đại vận thứ tư)
Mậu Tuất (đại vận thứ năm)
Kỷ Hợi (đại vận thứ sáu)
Nhật nguyên Bính Ngọ, sinh tháng Tỵ giờ Ngọ, đám tỷ kiếp (can chi cùng hành với can ngày, như anh em) tranh nhau tài (hành bị can ngày khắc, tượng của cải), làm khô kiệt Quý thủy. Vận đầu Giáp Ngọ, dương nhận (địa chi là chỗ cực mạnh của can ngày, sức hung bạo như lưỡi dao) và kiếp tài hoành hành, cha mẹ mất sớm; Ất Mùi giúp thêm cho nhận, gia nghiệp tan hết; đến Bính Thân, Đinh Dậu, nghèo khốn không chịu nổi; đến Mậu Tuất mới hơi đứng được chân.
Thế nào là chiến?
Nguyên chú: Như vận Bính năm Canh, gọi là vận đánh năm. Nếu nhật chủ ưa Canh, cần Bính chịu thua, được Mậu, được Nhâm (?) thì lành; nếu nhật chủ ưa Bính, thì năm không chịu thua vận, được Mậu Kỷ để hòa giải là hay. Nếu Canh ngồi trên Dần, Ngọ thì sức Bính lớn, năm cũng không thể không chịu thua; chịu thua thì cũng giữ được không họa. Vận Canh năm Bính, gọi là năm đánh vận: nhật chủ ưa Canh, được Mậu Kỷ để hòa Bính thì lành; nhật chủ ưa Bính thì vận không chịu thua năm, lại không thể dùng Mậu Kỷ tiết Bính giúp Canh. Nếu Canh ngồi trên Dần, Ngọ thì sức Bính lớn, vận tự chịu thua năm, cũng giữ được không lo.
Nhậm thị nói: Chiến là khắc. Như vận Bính năm Canh, gọi là vận khắc năm: nhật chủ ưa Canh, cần Bính ngồi Tý, Thìn, Canh ngồi Thân, Thìn, lại trong cục được Mậu Kỷ tiết Bính, được Nhâm Quý khắc Bính thì lành; nếu Bính ngồi Ngọ, Dần, trong cục lại không có thủy thổ chế hóa, ắt dữ. Như vận Canh năm Bính, gọi là năm khắc vận: nhật chủ ưa Canh thì dữ, ưa Bính thì lành; người ưa Canh cần Canh ngồi Thân, Thìn, Bính ngồi Tý, Thìn, lại trong cục gặp thủy thổ (?) chế hóa thì lành, trái lại ắt dữ; người ưa Bính cứ theo đó mà suy.
Tân Mão (trụ năm)
Giáp Ngọ (trụ tháng)
Bính Thìn (trụ ngày)
Canh Dần (trụ giờ) — Quý Tỵ (đại vận thứ nhất)
Nhâm Thìn (đại vận thứ hai)
Tân Mão (đại vận thứ ba)
Canh Dần (đại vận thứ tư)
Kỷ Sửu (đại vận thứ năm)
Mậu Tý (đại vận thứ sáu)
Bính hỏa sinh tháng Ngọ, vượng nhận đương quyền (dương nhận vượng lại nằm ở tháng sinh, đang nắm lệnh); địa chi đủ Dần, Mão, Thìn (ba chi phương đông hội thành khối mộc), thổ theo loại mộc; Canh Tân đều không thông gốc (không có hành kim ẩn trong địa chi để đỡ). Vận đầu Quý Tỵ, Nhâm Thìn, kim được sinh giúp, gia nghiệp giàu có, vui vẻ tự tại; Tân Mão là kim bị tiệt cước, tang thương, hao tổn, gia nghiệp mất đến tám chín phần mười. Vận Canh (?), năm Bính Dần khắc vợ: Canh ngồi chi Dần là tiệt cước, năm Bính Dần khắc vận, lại Canh ở đất tuyệt mà Bính ở đất trường sinh, trong cục không có thần chế hóa, lại thêm tháng Giáp Ngọ (?), mộc theo thế hỏa, tai họa liên miên, mắc bệnh mà chết.
Tân Mão (trụ năm)
Giáp Ngọ (trụ tháng)
Ất Mão (trụ ngày)
Ất Dậu (trụ giờ) — Quý Tỵ (đại vận thứ nhất)
Nhâm Thìn (đại vận thứ hai)
Tân Mão (đại vận thứ ba)
Canh Dần (đại vận thứ tư)
Kỷ Sửu (đại vận thứ năm)
Mậu Tý (đại vận thứ sáu)
Ất mộc sinh tháng Ngọ, Mão và Dậu xung sát nhật lộc (lộc: địa chi cùng hành, cùng tính âm dương với can ngày, là chỗ dựa vững của nó; Mão là lộc của Ất), can tháng Giáp mộc ở đất tuyệt, ngũ hành không có thủy, hỏa mùa hạ đương quyền làm tiết khí của mộc; thương quan (hành do can ngày sinh ra, khác tính âm dương) quá vượng nên dùng kiếp tài làm dụng thần, điều kỵ là kim. Vận đầu Quý Tỵ, Nhâm Thìn, ấn (hành sinh ra can ngày, ở đây là thủy) lộ ra sinh giúp, cảnh đời bình thuận; vận Tân Mão, chỉ năm Tân Dậu xung mất Mão mộc, tang thương, hao tổn; đến vận Canh, năm Bính Dần, thứ bị kỵ là kim mà Bính hỏa khắc đi được, trong cục không có thổ, thủy tiết chế Bính hỏa, lại hỏa gặp đất sinh, kim ngồi đất tuyệt, nên vào trường học của phủ huyện (đỗ tú tài), được mở mày mở mặt.
Thế nào là xung?
Nguyên chú: Như vận Tý năm Ngọ, gọi là vận xung năm. Nhật chủ ưa Tý thì cần giúp Tý, lại can đầu của năm (thiên can đứng trên chi của năm ấy) gặp thần chế Ngọ (thì lành); hoặc phe Ngọ đông, can đầu gặp chữ Mậu, Giáp thì ắt dữ. Như vận Ngọ năm Tý, gọi là năm xung vận: nhật chủ ưa Ngọ mà phe Tý đông, can đầu giúp Tý thì ắt dữ; nhật chủ ưa Tý mà phe Ngọ ít, can đầu giúp Tý thì ắt lành; nếu Ngọ nặng Tý nhẹ, thì năm không chịu thua (?), cũng không lỗi.
Nhậm thị nói: Xung là phá. Như vận Tý năm Ngọ, gọi là vận xung năm. Nhật chủ ưa Tý, cần can đầu của Tý gặp Canh, Nhâm, can đầu của Ngọ gặp Giáp, Bính (?), thì cũng không lỗi; nếu can đầu của Tý gặp Bính, Mậu, can đầu của Ngọ gặp Canh, Nhâm, thì cũng có lỗi (?). Nhật chủ ưa Ngọ, can đầu của Tý gặp Giáp, Mậu, can đầu của Ngọ gặp Giáp, Bính, thì lành; nếu can đầu của Tý gặp Canh, Nhâm, can đầu của Ngọ gặp Giáp, Bính (?), thì dữ. Như vận Ngọ năm Tý, gọi là năm xung vận: nhật chủ ưa Ngọ, cần can đầu của Ngọ gặp Bính, Mậu, can đầu của Tý gặp Giáp, Bính, thì lành; nếu can đầu của Ngọ gặp Bính, Mậu (?), can đầu của Tý gặp Canh, Nhâm, thì dữ. Có thể theo loại mà suy.
Thế nào là hòa?
Nguyên chú: Như vận Ất năm Canh, vận Canh năm Ất thì hòa (Ất và Canh hợp nhau); nhật chủ ưa kim thì mừng, nhật chủ ưa mộc thì không lành. Vận Tý năm Sửu, vận Sửu năm Tý (Tý và Sửu hợp nhau thành thổ): nhật chủ ưa thổ thì lành, ưa thủy thì không lành.
Nhậm thị nói: Hòa là hợp. Như vận Ất năm Canh, vận Canh năm Ất, hợp mà hóa được (thành kim), người ưa kim thì lành; hợp mà không hóa, trái lại thành ràng buộc, không đoái hoài đến điều nhật chủ ưa (?), thì không lành. Ưa Canh cũng vậy; cho nên người ưa Canh ắt cần kim đắc địa (?), Ất mộc không gốc, thì hợp mà hóa mới là đẹp. Còn như Tý Sửu hợp nhau, dù không hóa thì cũng là thổ khắc thủy, người ưa thủy ắt không lành.
Thế nào là hảo?
Nguyên chú: Như vận Canh năm Tân, vận Tân năm Canh, vận Thân năm Dậu, vận Dậu năm Thân, thì là hảo. Nhật chủ ưa dương thì Canh với Thân là hảo; ưa âm thì Tân với Dậu là hảo. Phàm những điều này đều nên theo loại mà suy.
Nhậm thị nói: Hảo là cùng loại với nhau. Như vận Canh năm Thân, vận Tân năm Dậu, đó là hảo thật sự, là lộc vượng ở địa chi (Thân là lộc của Canh, Dậu là lộc của Tân), bản khí của mình trở về đúng chỗ, như có nhà cửa để ở. Như vận Canh năm Tân, vận Tân năm Canh, là sự giúp đỡ giữa các thiên can, như bạn bè đỡ đần nhau, rốt cuộc không thật thiết thân; ắt trước phải là vận thông gốc, tự nhiên nương tựa được mới là hảo; nếu vận không có khí gốc, thấy thế suy mà không có tình nương tựa, thì không phải là hảo.
◄ Trước
Sau ►
Quay lại danh sách thiên · Giỏ video