Thiên 12 — Phẩm Như Lai tánh thứ 4 – phần 7

 Phẩm Như Lai Tính (bản tính của Như Lai), thứ tư, phần bảy

 Bấy giờ Văn-thù-sư-lợi (vị Bồ-tát tiêu biểu cho trí tuệ) thưa với Phật: "Bạch Thế Tôn (danh hiệu tôn xưng Phật, nghĩa là bậc được cả thế gian tôn kính), nay Thuần-đà (người cư sĩ ở thành Câu-thi-na, người dâng bữa cúng dường cuối cùng lên Phật) vẫn còn mối nghi trong lòng. Xin Như Lai (danh hiệu của Phật, nghĩa là bậc từ sự thật như thật mà đến) giảng giải lại để ông dứt được mối nghi ấy."

 Phật nói: "Thiện nam tử (này người con trai hiền lành, cách Phật gọi người nghe), mối nghi thế nào, ông hãy nói ra, Ta sẽ dứt trừ cho."

 Văn-thù-sư-lợi nói: "Thuần-đà nghi rằng: Như Lai thường trụ (còn mãi, không sinh không diệt) là nhờ sức của việc biết và thấy Phật tính (bản tính có thể thành Phật, vốn có sẵn nơi chúng sinh). Nếu nhờ thấy Phật tính mà thành thường còn, thì lúc trước khi chưa thấy hẳn phải là vô thường (đổi thay, có sinh có diệt). Nếu trước là vô thường thì về sau cũng phải như thế. Vì sao? Như các vật ở thế gian, trước không nay có, có rồi lại thành không; những vật như vậy đều là vô thường. Theo lẽ ấy thì chư Phật, Bồ-tát (người phát nguyện cầu thành Phật để cứu độ chúng sinh), Thanh văn (người nghe lời Phật dạy mà tu, cầu tự giải thoát cho mình), Duyên giác (người tự quán xét lẽ nhân duyên mà tỏ ngộ, cầu tự giải thoát) đều không có gì khác nhau." Bấy giờ Thế Tôn liền nói bài kệ (bài thơ tụng trong kinh Phật):

 "Vốn có mà nay không, vốn không mà nay có; nếu nói trong tam thế (ba đời: quá khứ, hiện tại, vị lai) có pháp (sự vật, hiện tượng) như thế,

 thì không hề có lẽ ấy."

 "Thiện nam tử, vì lẽ ấy mà chư Phật, Bồ-tát, Thanh văn, Duyên giác vừa có khác nhau, vừa không khác nhau." Văn-thù-sư-lợi khen rằng: "Lành thay! Đúng như lời Thánh dạy. Nay con mới hiểu chư Phật, Bồ-tát, Thanh văn, Duyên giác vừa có khác nhau, vừa không khác nhau."

 Ca-diếp Bồ-tát (vị Bồ-tát tên Ca-diếp, người thưa hỏi chính trong phần kinh này) thưa với Phật: "Bạch Thế Tôn, Như Lai dạy rằng tính của chư Phật, Bồ-tát, Thanh văn, Duyên giác không khác nhau. Xin Như Lai phân tích, giảng rộng cho, để làm lợi ích, đem an vui cho hết thảy chúng sinh (mọi loài có sự sống, có tâm thức)."

 Phật nói: "Thiện nam tử, hãy lắng nghe kỹ, lắng nghe kỹ, Ta sẽ nói cho ông. Thiện nam tử, ví như có vị trưởng giả (người giàu có, có địa vị) hoặc con của trưởng giả nuôi nhiều bò sữa, đủ các màu lông, thường sai một người trông nom chăn nuôi. Có lúc người ấy vì việc cúng tế mà vắt sữa hết đàn bò, dồn chung vào một đồ đựng. Thấy sữa chỉ cùng một màu trắng, anh ta liền kinh ngạc: 'Lông bò mỗi con một màu, sao sữa lại cùng một màu?' Người ấy suy nghĩ: 'Tất cả điều này đều do nhân duyên nghiệp báo (quả báo do việc làm đời trước của chúng sinh, cùng các điều kiện hợp lại) mà khiến sữa cùng một màu.' Thiện nam tử, Thanh văn, Duyên giác, Bồ-tát cũng vậy: cùng một Phật tính, giống như thứ sữa kia. Vì sao? Vì đều cùng dứt hết lậu (các phiền não khiến tâm rò rỉ, trôi lăn mãi trong sinh tử). Vậy mà các chúng sinh lại nói Phật, Bồ-tát, Thanh văn, Duyên giác có khác nhau. Có những Thanh văn và phàm phu (người thường chưa chứng đạo) nghi ngờ rằng tam thừa (ba cỗ xe, tức ba con đường tu: Thanh văn, Duyên giác, Bồ-tát) sao lại không khác nhau. Lâu về sau các chúng sinh ấy sẽ tự hiểu rằng cả tam thừa cùng một Phật tính, như người kia tỏ ngộ được rằng tướng của sữa là do nhân duyên nghiệp.

 "Lại nữa, thiện nam tử, ví như quặng vàng, đãi lọc luyện bỏ hết cặn bẩn, rồi nấu chảy; khi đã thành vàng thì giá trị vô cùng. Thiện nam tử, Thanh văn, Duyên giác, Bồ-tát cũng vậy, đều thành tựu được cùng một Phật tính. Vì sao? Vì đã trừ sạch phiền não (những tâm xấu như tham, giận, si mê làm khổ não thân tâm), như quặng vàng kia trừ hết cặn bẩn. Vì lẽ ấy, hết thảy chúng sinh cùng một Phật tính, không có khác nhau. Do trước đã được nghe mật tạng (kho tàng bí mật, tức giáo lý sâu kín) của Như Lai, nên về sau khi thành Phật tự nhiên biết được điều ấy, như vị trưởng giả kia biết sữa chỉ có một tướng. Vì sao? Vì đã dứt trừ vô lượng ức phiền não."

 Ca-diếp Bồ-tát thưa với Phật: "Bạch Thế Tôn, nếu hết thảy chúng sinh đều có Phật tính thì Phật và chúng sinh khác nhau ở chỗ nào? Nói như vậy e có nhiều chỗ sai lầm. Nếu các chúng sinh đều có Phật tính, thì vì nhân duyên gì mà các vị như Xá-lợi-phất (vị đệ tử trí tuệ bậc nhất của Phật) lại nhập bát Niết-bàn (vào Niết-bàn trọn vẹn, tức thân mất và không còn tái sinh; Niết-bàn là cảnh giới tắt hết phiền não, thoát khỏi sinh tử) bằng Niết-bàn nhỏ, người Duyên giác nhập bát Niết-bàn bằng Niết-bàn bậc giữa, còn người Bồ-tát thì nhập bát Niết-bàn bằng Đại Niết-bàn (Niết-bàn lớn, trọn vẹn của Phật)? Những người ấy nếu cùng một Phật tính, sao không cùng nhập bát Niết-bàn như Như Lai?"

 "Thiện nam tử, Niết-bàn mà chư Phật Thế Tôn đạt được không phải là Niết-bàn mà các Thanh văn, Duyên giác đạt được. Vì lẽ ấy, Đại Bát Niết-bàn được gọi là 'cái có tốt lành' (sự hiện hữu chân thật, an lạc). Đời dù không có Phật, không phải là không có người nhị thừa (hai thừa Thanh văn và Duyên giác) đạt được hai loại Niết-bàn kia." Ca-diếp lại hỏi: "Nghĩa ấy thế nào?" Phật nói: "Phải trải qua vô lượng vô biên a-tăng-kỳ kiếp (số kiếp nhiều không đếm xuể; kiếp là khoảng thời gian cực kỳ dài) mới có một vị Phật ra đời, mở bày ba thừa. Thiện nam tử, như ông nói Bồ-tát và nhị thừa không khác nhau, thì nghĩa ấy Ta đã nói trước rồi trong Đại Niết-bàn, mật tạng của Như Lai này. Các vị A-la-hán (bậc thánh Thanh văn đã dứt hết phiền não, không còn tái sinh) không có 'cái có tốt lành'. Vì sao? Vì các vị A-la-hán rồi đây đều sẽ đạt được Đại Niết-bàn này. Vì lẽ ấy, Đại Bát Niết-bàn có niềm vui rốt ráo, cho nên gọi là Đại Bát Niết-bàn."

 Ca-diếp nói: "Theo lời Phật dạy, nay con mới biết nghĩa khác nhau và nghĩa không khác nhau. Vì sao? Vì hết thảy Bồ-tát, Thanh văn, Duyên giác, ở đời vị lai đều sẽ quy về Đại Bát Niết-bàn, ví như các dòng nước đều chảy về biển cả. Cho nên người Thanh văn, Duyên giác đều gọi là thường còn, chẳng phải vô thường. Vì lẽ ấy mà vừa có khác nhau, vừa không khác nhau."

 Ca-diếp hỏi: "Tính khác nhau như thế nào?" Phật nói: "Thiện nam tử, Thanh văn như sữa, Duyên giác như lạc (váng sữa, sữa chua chế từ sữa), người Bồ-tát như sinh tô và thục tô (bơ sống và bơ chín, chế từ sữa qua nhiều lần nữa), chư Phật Thế Tôn như đề hồ (tinh chất ngon nhất luyện từ sữa, ví cho cái tột bậc). Vì lẽ ấy, trong Đại Niết-bàn nói có bốn loại tính khác nhau."

 Ca-diếp lại hỏi: "Tính và tướng của hết thảy chúng sinh thế nào?" Phật nói: "Thiện nam tử, như con bò mới đẻ, sữa và máu chưa tách riêng. Tính của phàm phu lẫn lộn với các phiền não cũng giống như vậy."

 Ca-diếp lại thưa: "Ở thành Câu-thi-na (thành nơi Phật nhập Niết-bàn) có một người chiên-đà-la (hạng người bị xem là thấp hèn nhất trong xã hội Ấn Độ xưa, thường làm nghề giết mổ) tên là Hoan Hỷ. Phật đã thọ ký (báo trước người ấy sẽ thành Phật) rằng người ấy chỉ nhờ một lần phát tâm (khởi lòng cầu đạo giác ngộ) mà sẽ ở cõi này, trong số một nghìn vị Phật, mau thành đạo vô thượng chánh chân (đạo giác ngộ chân chính cao tột, tức quả Phật). Vì cớ gì Như Lai không thọ ký cho các tôn giả Xá-lợi-phất, Mục-kiền-liên (vị đệ tử thần thông bậc nhất của Phật)... mau thành Phật đạo?"

 Phật nói: "Thiện nam tử, có người Thanh văn, Duyên giác, Bồ-tát phát thệ nguyện rằng: 'Tôi sẽ giữ gìn chánh pháp (giáo pháp chân chính của Phật) rất lâu dài, sau đó mới thành đạo Phật vô thượng.' Còn ai phát nguyện thành mau thì được thọ ký thành mau. Lại nữa, thiện nam tử, ví như người lái buôn có viên ngọc vô giá đem ra chợ bán. Kẻ ngu thấy mà không biết, cười cợt coi thường. Chủ ngọc rao: 'Viên ngọc này của tôi giá trị không sao kể xiết.' Nghe vậy chúng lại cười, bảo nhau: 'Đây không phải ngọc thật, chỉ là hạt pha-lê (thủy tinh).' Thiện nam tử, Thanh văn, Duyên giác cũng thế: nếu nghe được thọ ký thành mau thì liền sinh lười biếng, cười cợt khinh rẻ, như kẻ ngu kia không biết ngọc thật. Ở đời vị lai sẽ có các tỳ-kheo (người nam xuất gia đã thọ giới đầy đủ) không chịu chăm chỉ siêng năng tu tập pháp lành; vì nghèo khổ khốn cùng, bị đói khát bức bách mà xuất gia để nuôi thân. Tâm chí nông nổi, sống bằng tà mạng (kiếm sống bằng cách không chính đáng), xu nịnh quanh co. Nếu nghe Như Lai thọ ký mau chóng cho các Thanh văn, chúng sẽ cười lớn, khinh mạn chê bai. Nên biết những kẻ ấy chính là kẻ phá giới (phạm giới luật), tự xưng đã đạt pháp hơn người (sự chứng đắc thánh quả vượt hơn người thường). Vì lẽ ấy, ai phát nguyện thành mau thì được thọ ký thành mau; còn người giữ gìn chánh pháp thì được thọ ký thành lâu xa."

 Ca-diếp Bồ-tát lại thưa với Phật: "Bạch Thế Tôn, Bồ-tát ma-ha-tát (Bồ-tát lớn, bậc Bồ-tát có công hạnh cao) làm sao có được quyến thuộc (những người thân cận, đồ chúng theo mình) không bị phá hoại?" Phật bảo Ca-diếp: "Nếu các Bồ-tát chuyên cần tinh tấn (siêng năng không lười mỏi), muốn giữ gìn chánh pháp, thì nhờ nhân duyên ấy mà quyến thuộc có được không thể bị phá hoại."

 Ca-diếp Bồ-tát lại thưa với Phật: "Bạch Thế Tôn, vì nhân duyên gì mà chúng sinh bị môi miệng khô cháy?" Phật bảo Ca-diếp: "Nếu có người không biết Tam Bảo (ba ngôi báu: Phật, Pháp là giáo lý, Tăng là đoàn thể người tu) là thường còn, thì vì nhân duyên ấy mà môi miệng khô cháy. Như người bị mất vị giác, không phân biệt được sáu vị ngọt, đắng, cay, chua, mặn, nhạt khác nhau; hết thảy chúng sinh ngu si không trí tuệ, không biết Tam Bảo là pháp thường còn, nên gọi là môi miệng khô cháy.

 "Lại nữa, thiện nam tử, nếu có chúng sinh không biết Như Lai là thường còn, nên biết người ấy là kẻ mù từ lúc sinh ra. Nếu biết Như Lai là thường còn, thì những người như vậy tuy chỉ có nhục nhãn (mắt thịt, mắt thường), Ta cũng nói họ có thiên nhãn (mắt trời, mắt thấy được những điều mắt thường không thấy). Lại nữa, thiện nam tử, nếu ai biết được Như Lai là thường còn, nên biết người ấy đã từ lâu tu tập kinh điển như thế này; Ta nói những người ấy cũng gọi là có thiên nhãn. Còn ai tuy có thiên nhãn mà không biết Như Lai là thường còn, Ta nói những người ấy chỉ có nhục nhãn. Người ấy cho đến tay chân, khớp xương của chính mình cũng không nhận biết, lại cũng không thể khiến người khác nhận biết. Vì lẽ ấy gọi là nhục nhãn.

 "Lại nữa, thiện nam tử, Như Lai luôn làm cha mẹ cho hết thảy chúng sinh. Vì sao? Hết thảy chúng sinh đủ mọi hình dạng, loài hai chân, bốn chân, nhiều chân, không chân, Phật chỉ dùng một âm thanh mà nói pháp cho chúng; mỗi loài khác nhau đều tự hiểu được, mỗi loài đều khen rằng: 'Hôm nay Như Lai nói pháp cho chính ta.' Vì lẽ ấy gọi là cha mẹ.

 "Lại nữa, thiện nam tử, như người sinh con, đứa trẻ mới mười sáu tháng tuổi, tuy có nói nhưng chưa rõ lời. Cha mẹ muốn dạy con nói, trước hết nói theo giọng của con, rồi dần dần dạy nó. Lời nói của cha mẹ như vậy có thể bảo là không đúng chăng?" "Thưa không, bạch Thế Tôn." "Thiện nam tử, chư Phật Như Lai cũng như thế: theo đủ mọi âm thanh tiếng nói của chúng sinh mà nói pháp, để khiến họ được an trụ trong chánh pháp; tùy theo chỗ cần thấy mà hiện ra đủ mọi hình tướng. Như Lai nói giống tiếng nói của họ như vậy, có thể bảo là không đúng chăng?" "Thưa không, bạch Thế Tôn. Vì sao? Vì lời Như Lai nói như sư tử hống (tiếng gầm của sư tử, ví lời nói pháp quyết định, không chút sợ hãi, khiến mọi tà thuyết phải khuất phục), thuận theo đủ mọi âm thanh của thế gian mà ca ngợi, giảng nói pháp mầu cho chúng sinh."

◄ Trước Sau ►

Quay lại danh sách thiên · Giỏ video