Thiên 24 — Phẩm Phạm hạnh thứ 8 – phần 6

 Phẩm Phạm hạnh (hạnh trong sạch của người tu hành), thứ tám, phần sáu.

 Bấy giờ đức Thế Tôn (danh hiệu tôn xưng đức Phật: bậc được cả thế gian tôn kính) đang ở giữa hai cây sa-la (hai cây sa-la mọc đôi, nơi đức Phật sắp nhập Niết-bàn). Ngài thấy vua A-xà-thế (vua nước Ma-kiệt-đà, người đã giết cha mình là vua Tần-bà-sa-la) ngất lịm, ngã vật xuống đất, liền bảo đại chúng: "Nay ta sẽ vì nhà vua này mà ở lại trong đời cho đến vô lượng kiếp (kiếp: đơn vị thời gian cực kỳ dài), không nhập Niết-bàn (Niết-bàn: cảnh giới giải thoát hoàn toàn khỏi vòng sống chết; 'nhập Niết-bàn' ở đây chỉ việc đức Phật rời bỏ thân xác, qua đời)."

 Bồ-tát Ca-diếp (Bồ-tát: người tu theo hạnh giác ngộ, nguyện cứu độ mọi chúng sinh; Ca-diếp là vị Bồ-tát thưa hỏi trong kinh này) bạch Phật: "Bạch Thế Tôn, Như Lai (danh hiệu của Phật: bậc từ chân lý mà đến) lẽ ra phải vì vô lượng chúng sinh mà không nhập Niết-bàn, cớ sao chỉ riêng vì vua A-xà-thế?" Phật nói: "Này thiện nam tử (người con trai lành, cách Phật gọi người nghe pháp)! Trong đại chúng này không có một người nào cho rằng ta chắc chắn nhập Niết-bàn. Riêng vua A-xà-thế thì quả quyết rằng ta sẽ diệt hẳn mãi mãi, vì thế mới ngất lịm, tự ngã xuống đất.

 Này thiện nam tử! Ta nói vì A-xà-thế mà không nhập Niết-bàn, ý nghĩa thầm kín ấy ông chưa hiểu được. Vì sao? Chữ 'vì' mà ta nói là chỉ tất cả phàm phu; 'A-xà-thế' là chỉ chung mọi kẻ đã tạo năm tội nghịch (năm tội nặng nhất: giết cha, giết mẹ, giết bậc A-la-hán, làm thân Phật chảy máu, phá sự hoà hợp của Tăng đoàn). Lại nữa, 'vì' là chỉ mọi chúng sinh hữu vi (còn thuộc về những gì do nhân duyên tạo thành, có sinh có diệt). Ta rốt cuộc không vì chúng sinh vô vi (không do nhân duyên tạo thành, không sinh không diệt) mà ở lại trong đời. Vì sao? Vì cái vô vi thì không phải là chúng sinh. 'A-xà-thế' là chỉ những kẻ có đầy đủ phiền não (các tâm ô nhiễm như tham lam, giận dữ, si mê làm khổ não thân tâm).

 Lại nữa, 'vì' là chỉ những chúng sinh không thấy Phật tính (bản tính có thể thành Phật sẵn có trong mọi chúng sinh). Nếu đã thấy Phật tính thì ta rốt cuộc không vì họ mà ở lâu trong đời. Vì sao? Vì người thấy Phật tính thì không còn là chúng sinh. 'A-xà-thế' là chỉ tất cả những ai chưa phát tâm A-nậu-đa-la-tam-miệu-tam-bồ-đề (tâm cầu đạt sự giác ngộ cao nhất, chân chính, trọn vẹn như Phật). Lại nữa, 'vì' là chỉ hai chúng của A-nan và Ca-diếp (A-nan và Ma-ha Ca-diếp là hai vị đại đệ tử của Phật). 'A-xà-thế' là chỉ các phi tần, hoàng hậu trong hậu cung của vua A-xà-thế và tất cả phụ nữ trong thành Vương Xá (kinh đô nước Ma-kiệt-đà).

 Lại nữa, 'vì' là chỉ Phật tính. 'A-xà' nghĩa là không sinh, 'thế' nghĩa là oán thù. Vì Phật tính không sinh ra nên kẻ thù phiền não sinh ra; vì kẻ thù phiền não sinh ra nên không thấy Phật tính. Vì phiền não không sinh ra nên thấy được Phật tính; vì thấy Phật tính nên được ở yên trong Đại Bát Niết-bàn (Niết-bàn lớn, trọn vẹn của chư Phật). Đó gọi là không sinh. Vì thế gọi là 'vì A-xà-thế'. Này thiện nam tử! 'A-xà' nghĩa là không sinh, không sinh tức là Niết-bàn; 'thế' nghĩa là các pháp thế gian; 'vì' nghĩa là không bị vấy bẩn. Vì không bị tám pháp thế gian (được và mất, tiếng tốt và tiếng xấu, khen và chê, vui và khổ) làm vấy bẩn, nên suốt vô lượng vô biên a-tăng-kỳ kiếp (a-tăng-kỳ: con số nhiều đến mức không đếm được) không nhập Niết-bàn. Vì thế ta nói: vì A-xà-thế mà vô lượng ức kiếp không nhập Niết-bàn.

 Này thiện nam tử! Lời bí mật của Như Lai không thể nghĩ bàn; Phật, Pháp, chúng Tăng cũng không thể nghĩ bàn; Bồ-tát ma-ha-tát (bậc Bồ-tát lớn) cũng không thể nghĩ bàn; kinh Đại Niết-bàn cũng không thể nghĩ bàn."

 Bấy giờ Thế Tôn, bậc Đạo sư đại bi (người thầy dẫn đường có lòng thương xót lớn), vì vua A-xà-thế mà nhập Nguyệt ái tam-muội (tam-muội: trạng thái thiền định, tâm chuyên chú một chỗ; Nguyệt ái tam-muội: phép định "ánh trăng được yêu mến", phát ra ánh sáng mát dịu như ánh trăng). Nhập tam-muội xong, Ngài phóng ra ánh sáng lớn. Ánh sáng ấy mát dịu, chiếu đến thân vua. Ung nhọt trên thân vua liền lành, hơi nóng hầm hập tiêu tan. Vua thấy nhọt đã lành, thân thể mát mẻ, bèn nói với Kỳ-bà (vị thầy thuốc nổi tiếng, cận thần của vua): "Ta từng nghe người ta nói: khi kiếp sắp hết thì ba mặt trăng cùng hiện, lúc ấy mọi bệnh khổ của chúng sinh đều tiêu trừ. Nay thời ấy chưa đến, ánh sáng này từ đâu tới chiếu chạm thân ta, khiến cái khổ vì ung nhọt lành hẳn, thân được an vui?"

 Kỳ-bà đáp: "Đây không phải là ba mặt trăng cùng chiếu lúc kiếp tận, cũng không phải ánh sáng của lửa, mặt trời, sao, cỏ thuốc, ngọc báu hay của các vị trời." Vua lại hỏi: "Ánh sáng này nếu không phải do ba mặt trăng cùng chiếu, không phải ánh ngọc báu, thì là ánh sáng của ai?" "Đại vương nên biết, đó là ánh sáng do bậc Thiên trung thiên (Trời của các trời, danh hiệu tôn xưng đức Phật) phóng ra. Ánh sáng này không có gốc, không có bờ mé; không nóng không lạnh; không thường còn, không diệt mất; không phải sắc (hình chất vật chất), không phải không sắc; không phải có tướng, không phải không tướng; không xanh, không vàng, không đỏ, không trắng. Vì muốn cứu độ chúng sinh nên Ngài khiến nó có thể thấy được, có tướng, có thể nói là có gốc, có bờ, có nóng, có lạnh, có xanh vàng đỏ trắng. Đại vương! Ánh sáng ấy tuy như vậy, nhưng thật ra không thể nói, không thể nhìn thấy, cho đến không có xanh vàng đỏ trắng."

 Vua nói: "Kỳ-bà, bậc Thiên trung thiên kia vì nhân duyên gì mà phóng ra ánh sáng này?" "Đại vương, nay điềm lành này là vì đại vương. Bởi trước đây đại vương nói đời không có thầy thuốc giỏi nào chữa được thân và tâm, nên Ngài phóng ánh sáng này, trước chữa thân vua, sau mới chữa tâm." Vua nói: "Kỳ-bà, đức Như Lai Thế Tôn cũng nghĩ đến ta sao?" Kỳ-bà đáp: "Ví như một người có bảy đứa con, trong bảy đứa có một đứa bị bệnh. Lòng cha mẹ không phải là không bình đẳng, nhưng đối với đứa con bệnh thì lòng dồn nhiều hơn. Đại vương! Như Lai cũng vậy, đối với chúng sinh không phải là không bình đẳng, nhưng đối với kẻ có tội thì lòng nghiêng nặng hơn. Với kẻ phóng dật (buông thả, không giữ gìn mình) thì Phật thương nghĩ đến; với người không phóng dật thì lòng Ngài để yên. Ai gọi là người không phóng dật? Đó là các vị Bồ-tát lục trụ (Bồ-tát đã lên đến bậc thứ sáu trên đường tu của Bồ-tát).

 Đại vương! Chư Phật Thế Tôn đối với chúng sinh không xét dòng dõi, già trẻ hay trung niên, giàu nghèo, thời tiết, ngày tháng sao sinh, nghề thợ, kẻ hèn hạ, đầy tớ hay nô tỳ; chỉ xét chúng sinh nào có tâm thiện. Hễ có tâm thiện thì Ngài liền thương nghĩ đến. Đại vương nên biết, điềm lành này chính là ánh sáng Như Lai phóng ra khi nhập Nguyệt ái tam-muội." Vua liền hỏi: "Thế nào gọi là Nguyệt ái tam-muội?"

 Kỳ-bà đáp: "Ví như ánh trăng làm cho mọi hoa ưu-bát-la (hoa sen xanh) nở tươi sáng; Nguyệt ái tam-muội cũng vậy, làm cho tâm thiện của chúng sinh nở ra, vì thế gọi là Nguyệt ái tam-muội. Đại vương! Ví như ánh trăng làm cho mọi người đi đường lòng sinh vui mừng; Nguyệt ái tam-muội cũng vậy, làm cho người tu tập con đường Niết-bàn lòng sinh vui mừng, vì thế lại gọi là Nguyệt ái tam-muội. Đại vương! Ví như ánh trăng từ mồng một đến ngày rằm, hình sắc và ánh sáng dần dần tăng thêm; Nguyệt ái tam-muội cũng vậy, làm cho các gốc lành của người mới phát tâm dần dần tăng trưởng, cho đến đầy đủ Đại Bát Niết-bàn, vì thế lại gọi là Nguyệt ái tam-muội. Đại vương! Ví như ánh trăng từ ngày mười sáu đến ngày ba mươi, hình sắc và ánh sáng dần dần giảm bớt; Nguyệt ái tam-muội cũng vậy, ánh sáng chiếu đến đâu thì mọi phiền não ở đó dần dần tiêu diệt, vì thế lại gọi là Nguyệt ái tam-muội.

 Đại vương! Ví như lúc trời nóng gắt, mọi chúng sinh luôn mong ánh trăng; ánh trăng chiếu đến thì cái nóng bức liền tan; Nguyệt ái tam-muội cũng vậy, làm cho chúng sinh trừ được cái nóng của tham lam phiền não. Đại vương! Ví như trăng tròn là vua giữa các vì sao, là vị cam lộ (thứ nước ngọt bất tử của cõi trời, ví cho điều tốt lành tuyệt diệu), được mọi chúng sinh yêu thích; Nguyệt ái tam-muội cũng vậy, là vua trong các điều thiện, là vị cam lộ, được mọi chúng sinh yêu thích. Vì thế lại gọi là Nguyệt ái tam-muội."

 Vua nói: "Ta nghe rằng Như Lai không ở chung, không cùng ngồi đứng, nói năng bàn luận với kẻ ác; như biển lớn không chứa xác chết, như chim uyên ương không đậu nơi nhà xí, như Thích-đề-hoàn-nhân (tức Đế Thích, vua cõi trời Đao-lợi) không ở chung với quỷ, như chim cưu-sí-la (một loài chim hót hay ở Ấn Độ) không đậu trên cây khô. Như Lai cũng vậy. Ta làm sao mà đến gặp được? Giả sử có gặp, thân ta há chẳng sụp xuống đất sao? Ta thấy Như Lai thà gần voi say, sư tử, hổ, sói, lửa dữ cháy rực, chứ rốt cuộc không gần kẻ tội ác nặng nề. Vì thế nay ta suy nghĩ như vậy rồi, còn lòng dạ nào mà đến gặp Như Lai?"

 Kỳ-bà đáp: "Đại vương, ví như người khát vội chạy đến suối trong, người đói tìm thức ăn, người sợ hãi tìm chỗ cứu giúp, người bệnh tìm thầy thuốc giỏi, người nóng tìm bóng mát, người lạnh tìm lửa; nay vua tìm đến Phật cũng nên như thế. Đại vương! Như Lai còn vì bọn nhất-xiển-đề (những người đã cắt đứt hết mọi gốc lành, không tin nhân quả, rất khó cứu độ) mà giảng những điều cốt yếu của giáo pháp, huống gì đại vương không phải là nhất-xiển-đề, lẽ nào lại không được lòng từ bi cứu giúp?" Vua nói: "Kỳ-bà, xưa ta từng nghe: kẻ nhất-xiển-đề không tin, không nghe, không thể quán xét, không hiểu được nghĩa lý. Cớ sao Như Lai lại vì họ thuyết pháp?"

 Kỳ-bà đáp: "Đại vương, ví như có người mắc bệnh nặng. Đêm người ấy mơ thấy leo lên một toà điện chỉ có một cột, uống váng sữa, dầu mỡ và lấy bôi lên thân; nằm trên tro, ăn tro, trèo lên cây khô; hoặc cùng khỉ vượn đi lại, ngồi nằm; chìm dưới nước, lún trong bùn; rơi từ lầu điện, núi cao, cây cối xuống; thấy voi, ngựa, trâu, dê; thân mặc áo màu xanh, vàng, đỏ, đen, vui cười ca múa; hoặc thấy quạ, kên kên, cáo, chồn; răng tóc rụng hết, thân trần truồng, gối đầu lên chó, nằm trong phân dơ; lại cùng người chết đi đứng ngồi nằm, nắm tay nhau cùng ăn uống; rắn độc đầy đường mà đi xuyên qua giữa; hoặc mơ ôm nhau với người đàn bà xoã tóc; lấy lá cây đa-la (một loài cây họ cọ) làm áo mặc; cưỡi xe lừa hư đi thẳng về phương nam.

 Người ấy mơ xong lòng sinh lo buồn; vì lo buồn nên bệnh càng nặng; vì bệnh nặng thêm nên họ hàng sai người đi mời thầy thuốc. Người được sai đi thì thân hình khuyết tật, thấp lùn, các giác quan không đủ, đầu dính bụi đất, mặc áo rách nát, đi một chiếc xe cũ hư, nói với thầy thuốc: 'Mau lên xe!' Lúc ấy vị thầy thuốc giỏi tự nghĩ: 'Nay thấy người được sai đến tướng mạo không lành, nên biết người bệnh khó chữa.' Lại nghĩ: 'Người sai đến tuy không lành, nhưng nên xem ngày để biết có chữa được không. Nếu là ngày mồng bốn, mồng sáu, mồng tám, mười hai, mười bốn thì những ngày ấy bệnh cũng khó chữa.' Lại nghĩ: 'Ngày tuy không lành, nhưng nên xem sao để biết có chữa được không. Nếu gặp lúc sao Hoả, sao Kim, sao Mão, sao Diêm-la vương, sao Thấp, sao Mãn (tên các chòm sao theo lịch Ấn Độ, bị coi là xấu) thì bệnh cũng khó chữa.' Lại nghĩ: 'Sao tuy không lành, lại nên xem thời: nếu là mùa thu, mùa đông, lúc mặt trời lặn, lúc nửa đêm, lúc trăng lặn thì nên biết bệnh này cũng khó chữa.' Lại nói: 'Các tướng như vậy tuy không lành, nhưng có khi đúng có khi không. Nên xem người bệnh: nếu có phúc đức thì đều chữa được; nếu không có phúc đức thì dù tướng lành cũng ích gì?'

 Nghĩ vậy rồi, ông liền cùng người được sai đi lên đường. Trên đường lại nghĩ: 'Nếu người bệnh kia có tướng sống lâu thì có thể chữa; có tướng chết yểu thì không thể chữa.' Liền thấy ở phía trước đường có hai đứa trẻ níu kéo đánh cãi nhau, nắm đầu giật tóc, lấy gạch đá, dao gậy đánh nhau; thấy người cầm lửa thì lửa tự tắt; hoặc thấy có người chặt cây; hoặc thấy người tay kéo tấm da đi dọc đường; hoặc thấy trên đường có đồ rơi rớt; hoặc thấy người cầm đồ đựng trống không; hoặc thấy một vị sa-môn (người xuất gia tu hành) đi một mình không bạn; lại thấy hổ, sói, quạ, kên kên, cáo hoang. Thấy những việc ấy rồi, ông lại nghĩ: 'Từ người được sai đến cho đến các tướng thấy trên đường đều không lành, nên biết người bệnh chắc chắn khó chữa.' Lại nghĩ: 'Nếu ta không đến thì không phải là thầy giỏi; mà nếu đến thì không cứu chữa được.' Lại nghĩ tiếp: 'Các tướng ấy tuy không lành, hãy tạm gác lại mà đến chỗ người bệnh.'

 Nghĩ vậy rồi, phía trước đường ông lại nghe những tiếng như: mất mát, chết chóc, sụp đổ, phá hoại, gãy, lột, rơi rụng, đốt cháy, không đến, không thể chữa, không thể cứu vớt. Lại nghe ở phương nam có tiếng chim bay, đó là tiếng quạ, kên kên, chim xá-lợi (một loài chim), cùng tiếng chó, chuột, cáo hoang, thỏ, heo. Nghe các tiếng ấy rồi lại nghĩ: 'Nên biết người bệnh khó chữa.'

 Khi ấy ông liền vào nhà người bệnh, thấy người bệnh lúc lạnh lúc nóng, các khớp xương đau nhức, mắt đỏ chảy nước mắt, tai nghe như tiếng ở bên ngoài (?), cổ họng thắt đau, lưỡi nứt nẻ và màu đen sẫm, đầu không tự giữ nổi, thân khô không ra mồ hôi, đại tiện tiểu tiện bế tắc không thông, thân bỗng phù to, đỏ khác thường, tiếng nói không đều, lúc to lúc nhỏ, khắp người (?) loang lổ màu sắc khác lạ, xanh vàng, bụng trướng đầy, nói năng không rõ. Thầy thuốc thấy vậy hỏi người chăm bệnh: 'Từ hôm qua đến nay tâm ý người bệnh thế nào?' Người ấy đáp: 'Thưa thầy, người này vốn kính tin Tam bảo (ba ngôi báu: Phật, Pháp, Tăng) và các vị trời, nay đã đổi khác, lòng kính tin đã dứt; vốn thích bố thí, nay lại keo kiệt; vốn ăn ít, nay ăn quá nhiều; vốn hiền hoà, nay lại hung dữ; vốn hiếu thảo, cung kính cha mẹ, nay đối với cha mẹ không còn lòng cung kính.'

 Thầy thuốc nghe vậy liền đến gần ngửi: có mùi hương hoa ưu-bát-la, hương trầm thuỷ cùng các thứ hương khác, hương tất-ca-đa, hương đa-già-la, hương đa-ma-la-bạt, hương uất kim (nghệ thơm), hương chiên-đàn (gỗ đàn hương); có mùi thịt nướng, mùi rượu nho, mùi gân xương cháy, mùi cá, mùi phân. Biết mùi thơm mùi thối rồi, ông lại đến sờ thân, thấy thân mềm mịn như lụa, như bông, như hoa kiếp-bối-sa (hoa cây bông vải); hoặc cứng như đá, hoặc lạnh như băng, hoặc nóng như lửa, hoặc ráp như cát. Lúc ấy vị thầy thuốc giỏi thấy những tướng như thế rồi, biết chắc người bệnh nhất định sẽ chết, không còn nghi ngờ, nhưng không nói thẳng là người này sẽ chết, chỉ bảo người chăm bệnh: 'Nay ta có việc gấp, mai sẽ trở lại. Người bệnh cần gì cứ tuỳ ý cho, đừng ngăn cấm.' Rồi ông trở về nhà. Hôm sau người được sai lại đến, ông lại bảo: 'Việc của ta chưa xong, lại chưa pha chế thuốc.' Người có trí nên biết người bệnh như thế chắc chắn sẽ chết, không nghi ngờ gì.

 Đại vương! Thế Tôn cũng vậy: đối với bọn nhất-xiển-đề, Ngài biết rõ căn tính của họ mà vẫn thuyết pháp. Vì sao? Nếu không thuyết, mọi phàm phu sẽ nói Như Lai không có lòng đại từ bi. Có từ bi mới gọi là bậc Nhất thiết trí (bậc biết tất cả); nếu không có từ bi thì sao gọi là bậc Nhất thiết trí được? Vì thế Như Lai vì nhất-xiển-đề mà giảng nói giáo pháp. Đại vương! Như Lai Thế Tôn thấy người bệnh thì cho thuốc là giáo pháp; người bệnh không uống thì không phải lỗi của Như Lai. Đại vương! Bọn nhất-xiển-đề phân biệt có hai loại: một là được gốc lành ngay trong đời này, hai là được gốc lành ở đời sau. Như Lai biết rõ nhất-xiển-đề nào có thể được gốc lành ngay đời này thì vì họ thuyết pháp; kẻ đời sau mới được thì cũng vì họ thuyết pháp, nay tuy chưa có ích nhưng làm nhân cho đời sau. Vì thế Như Lai vì nhất-xiển-đề mà giảng những điều cốt yếu của giáo pháp. Nhất-xiển-đề lại có hai loại: một là lợi căn (căn tính sắc bén), hai là trung căn (căn tính bậc vừa). Người lợi căn ngay đời này được gốc lành; người trung căn thì đời sau mới được. Chư Phật Thế Tôn không bao giờ thuyết pháp vô ích.

 Đại vương! Ví như một người sạch sẽ rơi xuống hố xí, có người bạn tốt thấy thương xót, liền đến nắm tóc kéo lên. Chư Phật Như Lai cũng vậy, thấy chúng sinh rơi vào ba đường ác (ba cõi khổ: địa ngục, ngạ quỷ, súc sinh) thì dùng phương tiện (cách khéo léo thích hợp) cứu giúp, khiến họ thoát ra được. Vì thế Như Lai vì nhất-xiển-đề mà giảng nói giáo pháp."

 Vua nói với Kỳ-bà: "Nếu Như Lai quả thật như vậy, ngày mai ta sẽ chọn ngày lành, sao tốt rồi mới đi." Kỳ-bà thưa vua: "Đại vương, trong giáo pháp của Như Lai không có việc chọn ngày lành, sao tốt. Đại vương, người bệnh nặng còn không xem ngày giờ tốt xấu, chỉ lo tìm thầy thuốc giỏi. Nay vua bệnh nặng, đi tìm Phật là thầy thuốc giỏi, không nên chọn giờ tốt ngày lành. Đại vương, như lửa đốt gỗ chiên-đàn và lửa đốt cây y-lan (loài cây có mùi hôi thối), cả hai đều có tính đốt cháy như nhau, không khác gì nhau. Ngày lành ngày dữ cũng vậy, hễ đến chỗ Phật thì đều được diệt tội. Mong đại vương hôm nay mau đi."

 Bấy giờ đại vương liền gọi một vị đại thần tên là Cát Tường, bảo rằng: "Đại thần nên biết, nay ta muốn đến chỗ Phật Thế Tôn, hãy mau sắm đủ đồ cúng dường (lễ vật dâng lên Phật)." Đại thần thưa: "Đại vương, hay thay, hay thay! Đồ cúng cần dùng đều đã có đủ." Vua A-xà-thế cùng phu nhân sửa soạn mười hai nghìn cỗ xe, năm vạn con voi lớn đẹp khoẻ, trên mỗi con voi chở ba người, mang theo phướn, lọng, hoa, hương, đàn nhạc cùng đủ loại đồ cúng, không thiếu thứ gì. Ngựa và kỵ binh dẫn đường, theo hầu có mười tám vạn. Nhân dân nước Ma-kiệt-đà đi theo vua tròn năm mươi tám vạn người. Bấy giờ đại chúng ở thành Câu-thi-na (nơi đức Phật nhập Niết-bàn) đầy khắp mười hai do-tuần (do-tuần: đơn vị đo đường dài của Ấn Độ xưa, khoảng mười mấy cây số), đều từ xa trông thấy vua A-xà-thế cùng quyến thuộc theo đường mà đến.

 Bấy giờ Phật bảo đại chúng: "Đối với mọi chúng sinh, nhân duyên gần nhất để đạt đến A-nậu-đa-la-tam-miệu-tam-bồ-đề, không gì bằng bạn lành. Vì sao? Vua A-xà-thế nếu không nghe theo lời Kỳ-bà thì ngày mồng bảy tháng tới ắt sẽ chết, rơi vào địa ngục A-tỳ (địa ngục khổ nhất, cực hình không lúc nào ngừng). Vì thế nhân duyên gần nhất không gì bằng bạn lành."

 Trên đường đi, vua A-xà-thế lại nghe tin: vua Tỳ-lưu-ly nước Xá-bà-đề đi thuyền ra biển, gặp lửa mà chết; tỳ-kheo (người xuất gia đã thọ giới đầy đủ) Cù-già-ly đang sống mà thân sụp xuống đất, rơi vào địa ngục A-tỳ; còn Tu-na-sát-đa làm đủ điều ác, nhưng đến chỗ Phật thì mọi tội đều diệt. Nghe những lời ấy, vua nói với Kỳ-bà: "Nay ta tuy nghe hai chuyện như thế, nhưng vẫn chưa chắc chắn. Kỳ-bà, ông lại đây, ta muốn cùng ông ngồi chung một con voi. Giả sử ta phải vào địa ngục A-tỳ, mong ông nắm giữ ta, đừng để ta rơi xuống. Vì sao? Xưa ta từng nghe người đắc đạo thì không vào địa ngục."

 Bấy giờ Phật bảo đại chúng: "Vua A-xà-thế vẫn còn lòng nghi, nay ta sẽ làm cho tâm vua được quyết định." Lúc ấy trong hội có một vị Bồ-tát tên là Trì Nhất Thiết bạch Phật: "Bạch Thế Tôn, như Phật trước đã nói, tất cả các pháp (mọi sự vật, hiện tượng) đều không có tướng cố định, nghĩa là sắc không có tướng cố định, cho đến Niết-bàn cũng không có tướng cố định. Sao nay Như Lai lại nói làm cho tâm A-xà-thế được quyết định?" Phật nói: "Hay thay, hay thay! Này thiện nam tử, nay ta nhất định làm cho tâm vua A-xà-thế được quyết định. Vì sao? Nếu lòng nghi của vua có thể phá được, thì nên biết các pháp không có tướng cố định. Vì thế ta làm cho tâm vua A-xà-thế được quyết định; nên biết tâm ấy vốn là không cố định. Này thiện nam tử! Nếu tâm của vua kia là cố định thì tội nghịch của vua làm sao phá được? Vì không có tướng cố định nên tội ấy có thể phá. Vì thế ta làm cho tâm vua A-xà-thế được quyết định."

 Bấy giờ đại vương đến giữa hai cây sa-la, tới chỗ Phật, ngước nhìn ba mươi hai tướng tốt và tám mươi vẻ đẹp (những đặc điểm thân tướng tốt đẹp riêng có của bậc Phật) của Như Lai, như một ngọn núi vàng ròng tuyệt đẹp. Khi ấy Thế Tôn phát ra tám thứ âm thanh (tám đức tính tốt đẹp của tiếng nói Phật) gọi: "Đại vương!" Lúc ấy A-xà-thế nhìn quanh trái phải: "Trong đại chúng này ai là đại vương? Ta đã tội lỗi lại không có phúc đức, Như Lai không lẽ gọi ta là đại vương." Bấy giờ Như Lai lại gọi: "Đại vương A-xà-thế!" Vua nghe rồi lòng rất vui mừng, liền nói: "Hôm nay Như Lai đoái thương gọi đến ta, thật biết Như Lai đối với chúng sinh đều thương xót bằng lòng đại bi bình đẳng, không phân biệt." Vua bạch Phật: "Bạch Thế Tôn, nay lòng nghi của con đã dứt hẳn, không còn sót chút nào; con biết chắc Như Lai thật là bậc Đại sư cao nhất của chúng sinh."

 Bấy giờ Bồ-tát Ca-diếp nói với Bồ-tát Trì Nhất Thiết: "Như Lai đã làm cho tâm vua A-xà-thế được quyết định rồi." Bấy giờ vua A-xà-thế bạch Phật: "Bạch Thế Tôn, giả như nay con được cùng Phạm vương (vị vua trời cõi Phạm thiên) và Thích-đề-hoàn-nhân ngồi đứng ăn uống, con cũng không vui; nay được gặp Như Lai đoái thương gọi một lời, con vô cùng mừng rỡ." Rồi vua A-xà-thế đem phướn, lọng, hương hoa, đàn nhạc mang theo ra cúng dường, đến trước lễ chân Phật, đi vòng quanh về bên phải ba vòng; lễ kính xong, lui ra ngồi một bên.

 Bấy giờ Phật bảo vua A-xà-thế: "Đại vương, nay ta sẽ vì ông nói điều cốt yếu của chính pháp, ông hãy một lòng lắng nghe cho kỹ. Phàm phu thường nên buộc tâm quán xét (chú tâm suy xét) thân mình về hai mươi điều: Một là, trong thân ta trống rỗng, không có pháp vô lậu (trí tuệ trong sạch, không còn phiền não rỉ chảy). Hai là, không có các gốc lành. Ba là, vòng sống chết của ta chưa được điều phục. Bốn là, ta rơi vào hố sâu, không chỗ nào không đáng sợ. Năm là, phải dùng phương tiện gì để thấy được Phật tính. Sáu là, phải tu định (tập trung tâm ý) thế nào để thấy được Phật tính. Bảy là, vòng sống chết luôn khổ, không có thường, ngã, tịnh (thường còn, có chân ngã tự tại, trong sạch). Tám là, cái khó của tám nạn (tám hoàn cảnh khiến người ta khó gặp Phật, nghe pháp) khó mà thoát ra. Chín là, luôn bị kẻ oán thù đuổi theo. Mười là, không có một pháp nào ngăn được các cõi hữu (các cõi tồn tại trong vòng sống chết). Mười một là, chưa được giải thoát khỏi ba đường ác. Mười hai là, mang đủ mọi tà kiến (cách thấy sai lầm) xấu ác. Mười ba là, cũng chưa bắc được bến đò để vượt qua năm tội nghịch. Mười bốn là, vòng sống chết không có bờ bến, chưa đến được chỗ tận cùng. Mười lăm là, không tạo nghiệp (hành động có kết quả về sau) thì không có quả báo. Mười sáu là, không có chuyện ta làm mà người khác chịu quả. Mười bảy là, không gieo nhân vui thì rốt cuộc không có quả vui. Mười tám là, nếu đã tạo nghiệp thì quả rốt cuộc không mất. Mười chín là, do vô minh (si mê, không thấy rõ sự thật) mà sinh ra, cũng do vô minh mà chết. Hai mươi là, trong quá khứ, vị lai, hiện tại luôn sống buông thả.

 Đại vương! Phàm phu thường nên quán xét thân mình theo hai mươi điều như thế. Quán xét như vậy rồi thì không ưa vòng sống chết; không ưa vòng sống chết thì được chính quán (cách quán xét đúng đắn). Khi ấy lần lượt quán xét tướng sinh, tướng trụ (tồn tại), tướng diệt của tâm. Lần lượt quán xét tướng sinh, trụ, diệt của tâm rồi, đối với định, tuệ (trí tuệ), tinh tấn (siêng năng), giới (giới luật) cũng quán xét sinh, trụ, diệt như thế. Biết tướng của tâm cho đến tướng của giới rồi thì rốt cuộc không làm điều ác, không còn nỗi sợ chết, không còn nỗi sợ ba đường ác. Nếu không buộc tâm quán xét hai mươi điều như thế thì tâm buông thả, không điều ác nào không làm."

 A-xà-thế nói: "Như con hiểu nghĩa lời Phật dạy, từ trước đến nay con chưa từng quán xét hai mươi điều ấy, nên đã gây nhiều điều ác; vì gây nhiều điều ác nên có nỗi sợ chết, sợ ba đường ác. Bạch Thế Tôn, con tự chuốc lấy tai ương, gây tội nặng này: phụ vương không có lỗi gì mà con ngang ngược giết hại. Hai mươi điều ấy dù có quán xét hay không, con cũng nhất định phải rơi vào địa ngục A-tỳ." Phật bảo đại vương: "Tính và tướng của tất cả các pháp đều vô thường (không thường còn, luôn biến đổi), không có gì cố định; sao vua lại nói nhất định phải rơi vào địa ngục A-tỳ?" Vua A-xà-thế bạch Phật: "Bạch Thế Tôn, nếu tất cả các pháp không có tướng cố định thì tội giết của con cũng phải không cố định. Nếu tội giết là cố định thì tất cả các pháp không phải là không cố định."

 Phật nói: "Đại vương, hay thay, hay thay! Chư Phật Thế Tôn nói tất cả các pháp đều không có tướng cố định, vua lại biết được việc giết cũng không cố định. Vì thế nên biết việc giết không có tướng cố định. Đại vương! Như vua nói cha vua không có lỗi mà bị vua ngang ngược giết hại, vậy cái gì là cha? Chỉ là đối với chúng sinh — vốn là cái tên giả đặt cho năm ấm (năm nhóm hợp thành con người: sắc là thân xác vật chất, thọ là cảm giác, tưởng là sự nhận biết hình ảnh, hành là các hoạt động tâm ý, thức là sự phân biệt nhận thức) — mà lầm sinh ý tưởng là cha. Trong mười hai nhập (sáu giác quan và sáu đối tượng của chúng) và mười tám giới (mười hai nhập cộng thêm sáu thức nhận biết), cái gì là cha? Nếu sắc là cha thì bốn ấm kia lẽ ra không phải; nếu bốn ấm kia là cha thì sắc lẽ ra không phải. Nếu nói sắc và cái không phải sắc hợp lại làm cha thì không có lẽ ấy. Vì sao? Vì sắc và cái không phải sắc, tính chất không thể hợp nhau.

 Đại vương! Chúng sinh phàm phu đối với sắc ấm này lầm sinh ý tưởng là cha. Mà sắc ấm như thế cũng không thể giết hại được. Vì sao? Sắc có mười loại; trong mười loại ấy chỉ có một loại là hình sắc (cái mắt thấy được) là có thể thấy, có thể cầm, có thể cân, có thể đo, có thể kéo, có thể trói. Tuy có thể thấy, có thể trói, nhưng tính của nó không dừng lại; vì không dừng lại nên không thể thấy, không thể cầm nắm, không thể cân đo, không thể kéo trói. Tướng của sắc như thế thì làm sao giết được? Nếu sắc là cha, có thể giết hại mà phải chịu tội báo, thì chín loại kia lẽ ra không phải; nếu chín loại kia không phải thì lẽ ra không có tội.

 Đại vương! Sắc có ba loại: quá khứ, vị lai, hiện tại. Quá khứ và hiện tại thì không thể giết hại. Vì sao? Quá khứ thì đã qua rồi; hiện tại thì từng sát-na một diệt mất. Vì ngăn chặn cái vị lai nên gọi là giết. Như thế một sắc có khi có thể giết, có khi không thể giết. Có giết có không giết thì sắc không cố định; sắc không cố định thì việc giết cũng không cố định; việc giết không cố định thì quả báo cũng không cố định. Sao lại nói chắc chắn vào địa ngục?

 Đại vương! Tội nghiệp chúng sinh gây ra đại khái có hai loại: một là nhẹ, hai là nặng. Nếu chỉ tâm và miệng làm thì gọi là nhẹ; thân, miệng, tâm cùng làm thì gọi là nặng. Đại vương! Tâm nghĩ, miệng nói mà thân không làm thì quả báo phải chịu là nhẹ. Đại vương! Hôm trước miệng vua không ra lệnh giết, chỉ bảo chặt chân. Đại vương! Giả sử vua ra lệnh cho quan hầu đứng mà chém đầu vua cha, đến lúc vua cha ngồi mới chém, thì vua còn không mắc tội (?), huống gì vua không ra lệnh giết, sao lại mắc tội? Nếu vua mắc tội thì chư Phật Thế Tôn cũng phải mắc tội. Vì sao? Cha ông là tiên vương Tần-bà-sa-la thường ở chỗ chư Phật gieo các gốc lành, vì thế mới được ngồi ngôi vua. Nếu chư Phật không nhận sự cúng dường của ông ấy thì ông ấy đã không làm vua; nếu ông ấy không làm vua thì ông đã không vì ngôi nước mà sinh lòng giết hại. Nếu ông giết cha mà có tội thì chúng ta là chư Phật cũng phải có tội; nếu chư Phật Thế Tôn không có tội thì riêng ông sao lại mắc tội?

 Đại vương! Thuở trước Tần-bà-sa-la có lòng ác, đi săn hươu ở núi Tỳ-phú-la, đi khắp đồng rộng mà không săn được gì, chỉ gặp một vị tiên có đủ năm thần thông (năm năng lực siêu phàm: thấy xa, nghe xa, biết tâm người, biết đời trước, biến hoá tự tại). Thấy rồi, vua liền nổi giận, sinh lòng ác: 'Nay ta đi săn không được gì, chính là do người này xua đuổi thú đi.' Vua liền ra lệnh cho tả hữu giết người ấy. Lúc sắp chết, người ấy sinh lòng giận ác, mất hết thần thông, và thề rằng: 'Ta thật vô tội, ngươi dùng tâm và miệng ngang ngược giết hại ta; đời sau ta cũng sẽ như thế, dùng tâm và miệng mà hại lại ngươi.' Khi ấy vua nghe vậy liền sinh lòng hối hận, cúng dường thi thể. Vị vua ấy như thế còn được chịu báo nhẹ, không rơi vào địa ngục, huống gì vua không như vậy mà lại phải vào địa ngục chịu quả báo sao? Tiên vương tự làm thì tự chịu, sao lại khiến vua mắc tội giết?

 Như vua nói phụ vương không có lỗi — đại vương, sao lại nói là không có? Hễ có tội thì có tội báo; không có nghiệp ác thì không có tội báo. Cha ông là tiên vương nếu không có tội lỗi thì sao lại có quả báo? Tần-bà-sa-la ngay trong đời hiện tại cũng nhận cả quả lành lẫn quả ác. Vì thế tiên vương cũng không cố định; vì không cố định nên việc giết cũng không cố định; việc giết không cố định thì sao lại nói chắc chắn vào địa ngục?"

 "Đại vương! Chúng sinh điên cuồng mê loạn đại khái có bốn loại: một là điên vì tham, hai là điên vì thuốc, ba là điên vì bùa chú, bốn là điên do nhân duyên của nghiệp cũ. Đại vương! Trong hàng đệ tử của ta có bốn loại điên này; dù họ làm nhiều điều ác, ta rốt cuộc không phán người ấy phạm giới. Việc người ấy làm không dẫn đến ba đường ác. Nếu họ tỉnh trí lại thì cũng không nói là phạm. Vua vốn vì tham ngôi nước mà giết hại phụ vương, là làm trong lúc tâm điên vì tham, sao lại mắc tội? Đại vương! Như người say rượu giết mẹ, tỉnh rồi lòng hối hận; nên biết nghiệp ấy cũng không phải chịu báo. Nay vua say vì tham, không phải do bản tâm làm; đã không phải bản tâm thì sao mắc tội?

 Đại vương! Ví như nhà ảo thuật ở ngã tư đường làm phép hiện ra đủ thứ đàn ông, đàn bà, voi, ngựa, chuỗi ngọc, quần áo; người ngu cho là thật, người trí biết là không thật có. Việc giết cũng vậy: phàm phu cho là thật, chư Phật Thế Tôn biết là không thật. Đại vương! Ví như tiếng vang trong núi, người ngu cho là tiếng thật, người trí biết là không thật. Việc giết cũng vậy: phàm phu cho là thật, chư Phật Thế Tôn biết là không thật. Đại vương! Như người có kẻ thù giả vờ đến thân cận, người ngu cho là thân thật, người trí thấu rõ mới biết là giả dối. Việc giết cũng vậy: phàm phu cho là thật, chư Phật Thế Tôn biết là không thật. Đại vương! Như người cầm gương thấy bóng mặt mình, người ngu cho là mặt thật, người trí thấu rõ biết là không thật. Việc giết cũng vậy: phàm phu cho là thật, chư Phật Thế Tôn biết là không thật. Đại vương! Như sóng nắng lúc trời nóng, người ngu cho là nước, người trí thấu rõ biết không phải nước. Việc giết cũng vậy: phàm phu cho là thật, chư Phật Thế Tôn biết là không thật. Đại vương! Như thành Càn-thát-bà (thành ảo hiện trên không trung như ảo ảnh; Càn-thát-bà là thần nhạc cõi trời), người ngu cho là thật, người trí thấu rõ biết là không thật. Việc giết cũng vậy: phàm phu cho là thật, chư Phật Thế Tôn biết là không thật. Đại vương! Như người trong mộng hưởng thú vui ngũ dục (năm thứ khoái lạc của hình sắc, âm thanh, mùi hương, vị nếm, xúc chạm), người ngu cho là thật, người trí thấu rõ biết là không thật. Việc giết cũng vậy: phàm phu cho là thật, chư Phật Thế Tôn biết là không thật.

 Đại vương! Pháp giết, nghiệp giết, người giết, quả của việc giết và sự giải thoát, ta đều hiểu rõ, nên không có tội. Vua tuy biết giết, sao lại có tội? Đại vương! Ví như có người trông coi việc cất rượu, nếu không uống thì cũng không say; tuy biết lửa nhưng cũng không bị cháy. Vua cũng vậy, tuy biết việc giết thì sao có tội? Đại vương! Có những chúng sinh khi mặt trời mọc thì làm đủ thứ tội, khi mặt trăng mọc thì đi cướp trộm; mặt trời mặt trăng không mọc thì không làm tội. Tuy nhân có mặt trời mặt trăng mà họ làm tội, nhưng mặt trời mặt trăng thật không mắc tội. Việc giết cũng vậy, tuy nhân nơi vua, nhưng vua thật không có tội.

 Đại vương! Như trong cung vua thường ra lệnh mổ dê, lòng chưa từng sợ hãi, sao riêng đối với cha lại sinh lòng sợ? Tuy người và vật có sang hèn khác nhau, nhưng quý mạng sống, sợ chết thì cả hai không khác. Cớ sao với dê thì lòng xem nhẹ, không sợ, mà với tiên vương là cha thì lại sinh lo khổ nặng nề? Đại vương! Người đời là đầy tớ của ái (lòng tham luyến), không được tự chủ, bị ái sai khiến mà làm việc giết hại. Giả sử có quả báo thì đó là tội của ái; vua không được tự chủ thì có lỗi gì?

 Đại vương! Ví như Niết-bàn không phải có, không phải không, mà cũng là có. Việc giết cũng vậy, tuy không phải có không phải không, mà cũng là có. Với người biết hổ thẹn thì việc giết là không phải có; với người không biết hổ thẹn thì là không phải không; với người phải chịu quả báo thì gọi là có. Với người theo không kiến (chấp rằng mọi thứ đều không có, không có nhân quả) thì là không phải có; với người theo hữu kiến (chấp rằng mọi thứ thật sự có) thì là không phải không; với người có hữu kiến về cái có (?) thì cũng gọi là có. Vì sao? Vì người có hữu kiến về cái có sẽ nhận quả báo; người không có hữu kiến thì không có quả báo. Với người theo thường kiến (chấp rằng mọi thứ thường còn) thì là không phải có; với người theo vô thường kiến thì là không phải không; với người chấp cái thường là thường (?) thì không thể là không. Vì sao? Vì người chấp cái thường là thường có quả của nghiệp ác, cho nên người ấy không thể là không. Bởi nghĩa ấy, tuy không phải có không phải không mà cũng là có.

 Đại vương! Cái gọi là chúng sinh chính là hơi thở ra vào; dứt hơi thở ra vào thì gọi là giết. Chư Phật theo cách nói của người đời cũng gọi đó là giết. Đại vương! Sắc là vô thường; nhân duyên sinh ra sắc cũng vô thường; từ nhân vô thường mà sinh ra sắc thì sao thường còn được? Cho đến thức là vô thường; nhân duyên sinh ra thức cũng vô thường; từ nhân vô thường mà sinh ra thức thì sao thường còn được? Vì vô thường nên khổ; vì khổ nên không (trống rỗng, không có thực thể); vì không nên vô ngã (không có cái 'ta' thường còn). Đã là vô thường, khổ, không, vô ngã thì giết cái gì? Giết cái vô thường thì được Niết-bàn thường còn; giết khổ thì được vui; giết cái không thì được cái thật; giết cái vô ngã thì được chân ngã (cái 'ta' chân thật). Đại vương! Nếu giết cái vô thường, khổ, không, vô ngã thì cũng giống như ta. Ta cũng giết cái vô thường, khổ, không, vô ngã mà không vào địa ngục, vua sao lại vào?"

 Bấy giờ vua A-xà-thế theo lời Phật dạy, quán xét sắc cho đến quán xét thức. Quán xét như vậy rồi, vua bạch Phật: "Bạch Thế Tôn, nay con mới biết sắc là vô thường, cho đến thức là vô thường. Nếu trước kia con biết được như thế thì đã không gây tội. Bạch Thế Tôn, xưa con từng nghe chư Phật Thế Tôn thường làm cha mẹ cho chúng sinh; tuy nghe lời ấy nhưng vẫn chưa chắc, nay thì biết chắc rồi. Bạch Thế Tôn, con cũng từng nghe núi chúa Tu-di (ngọn núi lớn ở trung tâm thế giới theo quan niệm Phật giáo) do bốn thứ báu là vàng, bạc, lưu ly, pha lê tạo thành; chim chóc đậu vào chỗ nào thì mang cùng màu với chỗ ấy. Tuy nghe lời ấy nhưng con cũng chưa chắc. Nay con đến núi Tu-di là Phật thì cũng mang cùng một màu với Ngài; cùng một màu tức là biết các pháp là vô thường, khổ, không, vô ngã.

 Bạch Thế Tôn, con thấy ở đời từ hạt y-lan mọc ra cây y-lan, chưa từng thấy y-lan mọc ra cây chiên-đàn. Nay con mới thấy từ hạt y-lan mọc ra cây chiên-đàn. Hạt y-lan chính là thân con; cây chiên-đàn chính là lòng tin không gốc rễ trong tâm con. Không gốc rễ là: trước kia con không biết cung kính Như Lai, không tin Pháp và Tăng, gọi là không gốc rễ. Bạch Thế Tôn, nếu con không gặp Như Lai Thế Tôn thì sẽ ở trong địa ngục lớn suốt vô lượng a-tăng-kỳ kiếp, chịu khổ vô lượng. Nay con được thấy Phật, xin đem công đức có được từ việc thấy Phật mà phá tan mọi phiền não và tâm ác của chúng sinh."

 Phật nói: "Đại vương, hay thay, hay thay! Nay ta biết ông nhất định có thể phá tan tâm ác của chúng sinh." "Bạch Thế Tôn, nếu con quả thật có thể phá tan các tâm ác của chúng sinh, thì dù con phải ở mãi trong địa ngục A-tỳ, suốt vô lượng kiếp vì chúng sinh mà chịu khổ não lớn, con cũng không cho là khổ." Bấy giờ vô lượng nhân dân nước Ma-kiệt-đà đều phát tâm A-nậu-đa-la-tam-miệu-tam-bồ-đề. Vì vô lượng nhân dân như thế phát tâm lớn, nên mọi tội nặng của vua A-xà-thế liền trở nên nhẹ mỏng. Vua cùng phu nhân và các cung nữ hậu cung đều cùng phát tâm A-nậu-đa-la-tam-miệu-tam-bồ-đề.

 Bấy giờ vua A-xà-thế nói với Kỳ-bà: "Kỳ-bà, nay ta chưa chết mà đã được thân trời, bỏ mạng ngắn mà được mạng dài, bỏ thân vô thường mà được thân thường còn. Khiến các chúng sinh phát tâm A-nậu-đa-la-tam-miệu-tam-bồ-đề, đó chính là thân trời, là mạng dài, là thân thường còn, chính là đệ tử của tất cả chư Phật." Nói xong, vua liền đem đủ thứ cờ báu, phướn, lọng, hương hoa, chuỗi ngọc, đàn nhạc tuyệt diệu ra cúng dường Phật, rồi lại dùng kệ tụng (lời thơ ca ngợi) mà khen ngợi rằng:

 Lời chân thật rất nhiệm mầu, khéo léo cả trong câu chữ lẫn ý nghĩa;

 Kho tàng bí mật rất sâu xa, vì chúng sinh mà bày tỏ ra.

 Những lời rộng lớn bao la, vì chúng sinh mà nói tóm lược;

 Có đầy đủ những lời như thế, khéo chữa lành cho chúng sinh.

 Nếu có chúng sinh nào được nghe những lời này,

 Dù tin hay không tin, đều biết chắc là lời Phật nói.

 Chư Phật thường nói lời êm dịu, vì chúng sinh mà nói lời nặng nề;

 Lời nặng nề và lời êm dịu đều quy về Đệ nhất nghĩa (chân lý tối cao).

 Vì thế nay con xin quy y (nương tựa trọn đời) nơi Thế Tôn.

 Lời Như Lai chỉ có một vị, như nước biển lớn chỉ một vị mặn;

 Đó gọi là Đệ nhất đế (chân lý cao nhất), nên không có lời nào vô nghĩa.

 Nay Như Lai nói ra vô lượng pháp đủ loại,

 Nam nữ lớn nhỏ được nghe đều cùng đạt Đệ nhất nghĩa.

 Không nhân cũng không quả, không sinh cũng không diệt,

 Đó gọi là Đại Niết-bàn; người nghe phá tan các quả (?).

 Như Lai vì tất cả, thường làm cha mẹ hiền từ;

 Nên biết các chúng sinh đều là con của Như Lai.

 Thế Tôn đại từ bi, vì chúng sinh mà tu khổ hạnh;

 Như người bị ma quỷ nhập, điên loạn làm nhiều điều bậy.

 Nay con được thấy Phật, được điều thiện của ba nghiệp (việc làm của thân, lời nói của miệng, ý nghĩ của tâm),

 Nguyện đem công đức này hồi hướng (hướng trọn về) đạo giác ngộ cao nhất.

 Nay con cúng dường Phật, Pháp và chúng Tăng,

 Nguyện đem công đức này cho Tam bảo mãi ở lại đời.

 Bao nhiêu công đức nay con sẽ có được,

 Nguyện đem phá tan bốn loại ma (bốn thứ phá hoại người tu: ma phiền não, ma năm ấm, ma chết, ma cõi trời) của chúng sinh.

 Con gặp bạn ác, gây tội suốt ba đời;

 Nay sám hối trước Phật, nguyện về sau không tạo nữa.

 Nguyện cho các chúng sinh đều phát tâm bồ-đề (tâm cầu giác ngộ),

 Buộc tâm luôn nhớ nghĩ tất cả chư Phật mười phương.

 Lại nguyện các chúng sinh dứt hẳn mọi phiền não,

 Thấy rõ ràng Phật tính như Bồ-tát Diệu Đức (tức Bồ-tát Văn-thù-sư-lợi) cùng các vị khác.

 Bấy giờ Thế Tôn khen vua A-xà-thế: "Hay thay, hay thay! Nếu có người phát tâm bồ-đề thì nên biết người ấy làm đẹp thêm cho đại chúng của chư Phật. Đại vương! Ông trước kia đã ở chỗ Phật Tỳ-bà-thi (một vị Phật thời quá khứ xa xưa) mà phát tâm A-nậu-đa-la-tam-miệu-tam-bồ-đề lần đầu. Từ đó cho đến khi ta ra đời, trong khoảng thời gian ấy ông chưa từng rơi vào địa ngục chịu khổ. Đại vương nên biết, tâm bồ-đề có vô lượng quả báo như thế. Đại vương! Từ nay về sau, ông thường nên siêng tu tâm bồ-đề. Vì sao? Vì nhờ nhân duyên ấy sẽ tiêu diệt được vô lượng điều ác." Bấy giờ vua A-xà-thế cùng nhân dân cả nước Ma-kiệt-đà rời chỗ ngồi đứng dậy, đi quanh Phật ba vòng, cáo từ trở về cung. Còn phẩm Thiên hạnh (hạnh của bậc trời) thì như kinh Tạp Hoa (tức kinh Hoa Nghiêm) đã nói.

◄ Trước Sau ►

Quay lại danh sách thiên · Giỏ video