Kinh Đại Bát-niết-bàn (kinh về sự nhập Niết-bàn lớn của Phật; Niết-bàn là cảnh giới tịch diệt, dứt hết khổ đau sinh tử), Phẩm Thân Kim Cương, thứ hai.
Bấy giờ Thế Tôn (danh hiệu của Phật, bậc được thế gian tôn kính) lại bảo Ca-diếp: "Này thiện nam tử (người nam có lòng lành tin Phật), thân của Như Lai (danh hiệu của Phật, bậc từ chân lý mà đến) là thân thường còn, thân không thể hoại, thân kim cương, không phải thân nuôi bằng các thứ đồ ăn, chính là pháp thân (thân chân thật của Phật, chính là chân lý)."
Bồ-tát (người tu hạnh lớn, nguyện thành Phật để cứu độ chúng sinh) Ca-diếp thưa Phật: "Bạch Thế Tôn, những thân như Phật nói, con đều không thấy. Con chỉ thấy thân vô thường (không còn mãi), hư hoại, do vi trần (hạt bụi cực nhỏ) hợp thành, nuôi bằng các thứ đồ ăn. Vì sao? Vì Như Lai sắp vào Niết-bàn."
Phật nói: "Này Ca-diếp, nay ông chớ cho rằng thân Như Lai không bền chắc, có thể hoại như thân phàm phu. Này thiện nam tử, nay ông nên biết, thân Như Lai trải vô lượng ức kiếp (kiếp: khoảng thời gian cực kỳ dài) bền chắc khó hoại; không phải thân người, thân trời, không phải thân biết sợ hãi, không phải thân nuôi bằng các thứ đồ ăn. Thân Như Lai chẳng phải thân mà là thân; không sinh không diệt; không tập luyện, không tu sửa; vô lượng vô biên, không để lại dấu chân; không có cái biết, không có hình dáng, rốt ráo trong sạch, không lay động; không có cảm thọ, không có tạo tác, không trụ, không làm; không có mùi vị, không pha tạp, không phải pháp hữu vi (pháp do nhân duyên tạo tác nên có sinh diệt); chẳng phải nghiệp, chẳng phải quả, chẳng phải hành, chẳng phải diệt; chẳng phải tâm, chẳng phải tâm sở (các tác dụng tâm lý đi kèm tâm), không thể nghĩ bàn; thường còn, không thể nghĩ bàn; không có thức, lìa tâm mà cũng chẳng lìa tâm; tâm ấy bình đẳng, không có mà cũng có; không có đến đi mà cũng đến đi; không phá, không hoại, không đứt, không dứt; không xuất, không diệt; chẳng phải chủ mà cũng là chủ; chẳng có chẳng không; chẳng phải giác chẳng phải quán (giác: tâm suy xét thô; quán: tâm suy xét tinh tế); chẳng phải chữ, chẳng phải không chữ; chẳng phải định, chẳng phải không định; không thể thấy mà thấy rõ ràng; không có chỗ mà cũng có chỗ; không có nhà mà cũng có nhà; không tối, không sáng; không có vắng lặng mà cũng vắng lặng.
Thân ấy là không có gì cả, không nhận, không cho; trong sạch không nhơ; không tranh cãi mà dứt mọi tranh cãi; trụ ở chỗ không trụ; không nắm giữ, không rơi rớt; chẳng phải pháp, chẳng phải phi pháp; chẳng phải ruộng phước, chẳng phải không phải ruộng phước (ruộng phước: chỗ gieo phước, cúng dường thì được phước); không hết, không chẳng hết, lìa mọi sự hết; là không mà lìa không; tuy không thường trụ nhưng không phải diệt mất trong từng niệm, không có nhơ đục; không có chữ, lìa chữ; chẳng phải tiếng, chẳng phải lời nói, cũng chẳng phải tu tập; chẳng phải cân, chẳng phải đo; chẳng phải một, chẳng phải khác; chẳng phải hình tượng, chẳng phải tướng trạng mà các tướng trang nghiêm; chẳng phải dũng, chẳng phải sợ; không vắng lặng, chẳng không vắng lặng; không nóng, chẳng không nóng; không thể nhìn thấy, không có tướng mạo.
Như Lai cứu thoát tất cả chúng sinh; vì không có ai được cứu thoát nên có thể giải thoát chúng sinh; vì không có gì để giải thoát nên giác ngộ chúng sinh; vì không có gì để giác ngộ nên nói pháp đúng như thật; vì không có hai nên không thể đo lường; là bậc Vô Đẳng Đẳng (không ai sánh bằng mà ngang với chư Phật); bằng phẳng như hư không, không có hình dáng, đồng với tánh không sinh; không đoạn, không thường; thường đi theo Nhất thừa (một cỗ xe duy nhất, con đường duy nhất đưa tới thành Phật) mà chúng sinh lại thấy thành ba; không lui, không chuyển, dứt mọi kết (phiền não trói buộc); không đánh, không chạm; chẳng phải tánh mà trụ nơi tánh; chẳng hợp, chẳng tan; chẳng dài, chẳng ngắn; chẳng tròn, chẳng vuông; chẳng phải ấm, nhập, giới (ấm: năm nhóm yếu tố hợp thành con người; nhập: sáu giác quan và sáu đối tượng; giới: mười tám yếu tố của nhận thức) mà cũng là ấm, nhập, giới; chẳng thêm, chẳng bớt; chẳng thắng, chẳng thua.
Thân Như Lai thành tựu vô lượng công đức như thế: không có người biết mà không gì không biết; không có người thấy mà không gì không thấy; chẳng phải hữu vi, chẳng phải vô vi (không do nhân duyên tạo tác, không sinh diệt); chẳng phải thế gian, chẳng phải không thế gian; chẳng phải làm, chẳng phải không làm; chẳng phải nương, chẳng phải không nương; chẳng phải bốn đại (bốn yếu tố vật chất: đất, nước, lửa, gió), chẳng phải không bốn đại; chẳng phải nhân, chẳng phải không nhân; chẳng phải chúng sinh, chẳng phải không chúng sinh; chẳng phải sa-môn (người xuất gia tu hành), chẳng phải bà-la-môn (tu sĩ, tư tế thuộc giai cấp cao nhất Ấn Độ); là sư tử, là đại sư tử; chẳng phải thân, chẳng phải không thân; không thể nói ra được; ngoài một tướng pháp ra thì không thể đếm tính; khi bát-niết-bàn (nhập Niết-bàn hoàn toàn) mà không bát-niết-bàn.
Pháp thân Như Lai đều thành tựu vô lượng công đức vi diệu như thế. Này Ca-diếp, chỉ có Như Lai mới biết được tướng ấy, không phải điều hàng Thanh văn (đệ tử nghe Phật dạy mà tu, nhắm tự giải thoát), Duyên giác (người tự quán lẽ nhân duyên mà giác ngộ) biết được. Này Ca-diếp, những công đức như thế làm nên thân Như Lai, không phải thân được nuôi lớn bằng các thứ đồ ăn. Này Ca-diếp, công đức chân thân của Như Lai là như vậy, làm sao lại mắc các bệnh khổ, mong manh không bền như đồ gốm vỡ? Này Ca-diếp, Như Lai sở dĩ thị hiện có bệnh khổ là vì muốn điều phục (dạy dỗ, chế ngự) chúng sinh. Này thiện nam tử, nay ông nên biết, thân Như Lai chính là thân kim cương. Từ nay trở đi ông phải thường chuyên tâm suy nghĩ về nghĩa này, chớ nghĩ đến thân nuôi bằng đồ ăn; cũng phải nói cho người khác rằng thân Như Lai chính là pháp thân."
Bồ-tát Ca-diếp thưa Phật: "Bạch Thế Tôn, Như Lai thành tựu công đức như thế, thì thân Ngài làm sao còn có bệnh khổ, vô thường, hư hoại? Từ nay trở đi con sẽ thường suy nghĩ rằng thân Như Lai là pháp thân thường còn, là thân an vui, và cũng sẽ rộng nói như thế cho người khác. Thưa vâng, bạch Thế Tôn, pháp thân Như Lai như kim cương không hoại, nhưng con chưa biết do nhân gì mà có."
Phật nói: "Này Ca-diếp, nhờ nhân duyên hộ trì Chánh pháp mà thành tựu được thân kim cương này. Này Ca-diếp, nhờ nhân duyên hộ pháp thuở xưa mà nay Ta thành tựu được thân kim cương thường còn không hoại này. Này thiện nam tử, người hộ trì Chánh pháp thì không cần thọ năm giới (năm điều răn cho người tại gia: không giết, không trộm, không tà dâm, không nói dối, không uống rượu), không cần tu oai nghi (phép tắc dáng vẻ của người tu), mà nên cầm dao kiếm, cung tên, giáo mác để bảo vệ những tỳ-kheo (người nam xuất gia thọ đủ giới) giữ giới thanh tịnh."
Bồ-tát Ca-diếp thưa Phật: "Bạch Thế Tôn, nếu có tỳ-kheo lìa sự bảo vệ, một mình ở chỗ vắng vẻ, bãi tha ma, dưới gốc cây, thì nên nói người ấy là tỳ-kheo chân chính. Còn nếu có người đi theo kẻ bảo vệ, thì nên biết những người ấy là cư sĩ đầu trọc (kẻ cạo đầu mà không phải tu sĩ chân chính)."
Phật bảo Ca-diếp: "Chớ nói như vậy mà gọi là cư sĩ đầu trọc. Nếu có tỳ-kheo đi đến đâu cũng chỉ lo đồ dùng cho thân vừa đủ, đọc tụng kinh điển, suy ngẫm, ngồi thiền; có người đến hỏi pháp thì giảng cho, về bố thí, giữ giới, phước đức, ít ham muốn, biết đủ. Tuy nói được đủ thứ pháp như thế, nhưng vẫn không thể cất tiếng sư tử hống (tiếng gầm sư tử, ví lời thuyết pháp mạnh mẽ không sợ hãi), không được sư tử vây quanh, không thể hàng phục kẻ ác làm trái pháp. Tỳ-kheo như vậy không tự lợi mình, cũng không lợi được chúng sinh. Nên biết những người ấy biếng nhác lười nhác. Tuy giữ được giới, giữ được hạnh trong sạch, nên biết người ấy chẳng làm được gì.
Nếu có tỳ-kheo đồ dùng cho thân cũng thường đầy đủ, lại giữ gìn được giới cấm đã thọ, có thể cất tiếng sư tử hống, rộng nói diệu pháp, tức là tu-đa-la (khế kinh, phần kinh văn xuôi), kỳ-dạ (trùng tụng, kệ lặp lại ý văn xuôi), thọ ký (lời Phật đoán trước việc thành Phật), già-đà (phúng tụng, kệ đứng riêng), ưu-đà-na (tự thuyết, Phật tự nói không ai hỏi), y-đế-viết-đa-già (bản sự, chuyện đời trước của đệ tử), xà-đà-già (bản sinh, chuyện đời trước của Phật), tỳ-phật-lược (phương quảng, nghĩa lý rộng lớn), a-phù-đà-đạt-ma (vị tằng hữu, chuyện hiếm có), đem chín bộ kinh điển như thế rộng nói cho người, vì muốn làm lợi ích an vui cho chúng sinh mà tuyên bố rằng: 'Trong kinh Niết-bàn có chế định cho các tỳ-kheo không được nuôi giữ tôi tớ, bò dê và những vật trái pháp. Nếu có tỳ-kheo chứa những vật không trong sạch như thế thì phải xử trị. Như Lai trước kia trong các bộ kinh khác đã nói: có tỳ-kheo chứa những vật trái pháp như thế, vị vua nọ đã xử trị đúng pháp, đuổi về làm người thế tục.' Nếu có tỳ-kheo cất tiếng sư tử hống như vậy, những kẻ phá giới nghe lời ấy đều cùng nhau tức giận mà hại vị pháp sư ấy. Người thuyết pháp ấy dù có mất mạng cũng vẫn được gọi là người giữ giới, lợi mình lợi người. Vì lẽ ấy, Ta cho phép vua chúa, quần thần, tể tướng và các ưu-bà-tắc (nam cư sĩ tại gia giữ giới) bảo vệ người thuyết pháp. Nếu ai muốn hộ trì Chánh pháp thì nên học như thế. Này Ca-diếp, những kẻ phá giới, không hộ pháp như thế mới gọi là cư sĩ đầu trọc, chứ không phải người giữ giới bị gọi bằng tên ấy.
Này thiện nam tử, trong đời quá khứ, cách đây vô lượng vô biên a-tăng-kỳ (số lớn không đếm xuể) kiếp, tại thành Câu-thi-na này có một vị Phật ra đời, hiệu là Hoan Hỷ Tăng Ích Như Lai, Ứng (bậc đáng được cúng dường), Chính Biến Tri (bậc hiểu biết đúng và trọn khắp), Minh Hạnh Túc (trí tuệ và đức hạnh đầy đủ), Thiện Thệ (bậc đã khéo đi đến giải thoát), Thế Gian Giải (bậc hiểu rõ thế gian), Vô Thượng Sĩ (bậc cao nhất không ai hơn), Điều Ngự Trượng Phu (bậc khéo chế ngự dẫn dắt người), Thiên Nhân Sư (thầy của trời và người), Phật, Thế Tôn. Bấy giờ thế giới rộng lớn, trang nghiêm trong sạch, sung túc an vui, yên ổn, dân chúng đông đúc, không ai đói khát, như các Bồ-tát ở cõi nước An Lạc (cõi Cực Lạc). Đức Phật Thế Tôn ấy ở đời vô lượng thời gian, giáo hóa chúng sinh xong rồi mới vào bát-niết-bàn giữa hai cây sa-la. Sau khi Phật nhập Niết-bàn, Chánh pháp còn ở đời vô lượng ức năm. Khi còn bốn mươi năm cuối, Phật pháp chưa diệt, có một tỳ-kheo giữ giới tên là Giác Đức, có nhiều đồ chúng quyến thuộc vây quanh, có thể cất tiếng sư tử hống, tuyên giảng rộng rãi chín bộ kinh điển, chế định cho các tỳ-kheo không được nuôi giữ tôi tớ, bò dê và những vật trái pháp.
Bấy giờ có nhiều tỳ-kheo phá giới nghe lời nói ấy đều sinh lòng ác, cầm dao gậy bức bách vị pháp sư ấy. Lúc ấy nhà vua tên là Hữu Đức, nghe việc ấy, vì hộ pháp liền đến chỗ người thuyết pháp, đánh nhau kịch liệt với bọn tỳ-kheo phá giới độc ác ấy, khiến người thuyết pháp thoát khỏi nguy hại. Lúc ấy thân vua bị thương vì dao, kiếm, tên, giáo, khắp mình không còn chỗ lành nào lớn bằng hạt cải. Bấy giờ Giác Đức liền khen vua: 'Hay thay, hay thay! Nay vua thật là người hộ trì Chánh pháp. Đời sau thân này sẽ trở thành pháp khí (bậc có khả năng tiếp nhận và chứa đựng giáo pháp) vô lượng.' Vua lúc ấy nghe pháp xong, lòng rất vui mừng, liền mạng chung, sinh về cõi nước của Phật A-súc, làm đệ tử thứ nhất của vị Phật ấy. Những người dân, quyến thuộc đi theo vua, có người đã đánh nhau, có người vui theo, tất cả đều không thối lui tâm Bồ-đề (tâm cầu giác ngộ), khi mạng chung đều sinh về cõi Phật A-súc. Tỳ-kheo Giác Đức về sau khi hết tuổi thọ cũng được vãng sinh về cõi Phật A-súc, làm đệ tử thứ hai trong chúng Thanh văn của vị Phật ấy. Nếu khi Chánh pháp sắp diệt hết thì phải thọ trì bảo vệ như thế. Này Ca-diếp, vị vua lúc ấy chính là thân Ta; tỳ-kheo thuyết pháp chính là Phật Ca-diếp (vị Phật đời trước Phật Thích-ca). Này Ca-diếp, người hộ trì Chánh pháp được vô lượng quả báo như thế. Vì nhân duyên ấy mà hôm nay Ta được đủ mọi tướng tốt để tự trang nghiêm, thành tựu pháp thân, thân không thể hoại."
Bồ-tát Ca-diếp lại thưa Phật: "Bạch Thế Tôn, thân thường còn của Như Lai giống như hình vẽ khắc trên đá (bền chắc, không phai mất)." Phật bảo Bồ-tát Ca-diếp: "Này thiện nam tử, vì nhân duyên ấy nên tỳ-kheo, tỳ-kheo-ni (nữ xuất gia thọ đủ giới), ưu-bà-tắc, ưu-bà-di (nữ cư sĩ tại gia giữ giới) phải gắng sức hộ trì Chánh pháp. Quả báo của việc hộ pháp rộng lớn vô lượng. Này thiện nam tử, vì thế các ưu-bà-tắc hộ pháp nên cầm dao gậy bảo vệ những tỳ-kheo giữ pháp như vậy. Người chỉ thọ trì năm giới thì không được gọi là người Đại thừa (giáo pháp lớn, nhắm cứu độ tất cả chúng sinh). Không thọ năm giới mà vì hộ trì Chánh pháp thì mới gọi là Đại thừa. Người hộ trì Chánh pháp nên cầm dao kiếm khí giới để hầu hộ người thuyết pháp."
Ca-diếp thưa Phật: "Bạch Thế Tôn, nếu các tỳ-kheo cùng với những ưu-bà-tắc cầm dao gậy như thế làm bạn bè, thì là có thầy hay không có thầy? Là giữ giới hay là phá giới?" Phật bảo Ca-diếp: "Chớ cho những người ấy là người phá giới. Này thiện nam tử, sau khi Ta nhập Niết-bàn, vào đời ác ô trọc, đất nước loạn lạc, cướp bóc lẫn nhau, dân chúng đói khát. Bấy giờ có nhiều người vì đói khát mà phát tâm xuất gia; những người như thế gọi là kẻ đầu trọc. Bọn đầu trọc ấy thấy có tỳ-kheo giữ giới, oai nghi đầy đủ, thanh tịnh, hộ trì Chánh pháp, thì xua đuổi ra, hoặc giết hoặc hại."
Bồ-tát Ca-diếp lại thưa Phật: "Bạch Thế Tôn, những người giữ giới, hộ trì Chánh pháp ấy làm sao đi lại các làng xóm, thành ấp mà giáo hóa được?" — "Này thiện nam tử, vì thế nay Ta cho phép người giữ giới nương vào những người áo trắng (người tại gia) cầm dao gậy làm bạn bè. Nếu các vua, đại thần, trưởng giả, ưu-bà-tắc v.v. vì hộ pháp mà tuy cầm dao gậy, Ta nói những người ấy gọi là người giữ giới. Tuy cầm dao gậy nhưng không được giết hại mạng sống. Nếu được như thế thì gọi là người giữ giới bậc nhất.
Này Ca-diếp, nói người hộ pháp, là người có chánh kiến (cái thấy đúng đắn), có thể rộng nói kinh điển Đại thừa; không bao giờ cầm giữ lọng báu, bình dầu, thóc gạo, các thứ trái cây cho vua chúa; không vì lợi lộc mà gần gũi vua, đại thần, trưởng giả; đối với các đàn-việt (thí chủ, người cúng dường) không có lòng nịnh bợ quanh co; oai nghi đầy đủ, dẹp tan những kẻ ác phá giới. Đó gọi là vị thầy giữ giới, hộ pháp, có thể làm thiện tri thức (người bạn hiền, người thầy tốt dẫn đường tu tập) chân thật cho chúng sinh, lòng rộng lớn như biển cả.
Này Ca-diếp, nếu có tỳ-kheo vì lợi lộc mà nói pháp cho người, thì đồ chúng quyến thuộc của người ấy cũng bắt chước thầy mà tham cầu lợi lộc. Người ấy như vậy là tự phá hoại chúng của mình. Này Ca-diếp, chúng có ba loại: một là tăng phạm giới pha tạp, hai là tăng ngu si, ba là tăng thanh tịnh. Tăng phạm giới pha tạp thì dễ bị phá hoại; tăng thanh tịnh giữ giới thì nhân duyên lợi lộc không phá hoại được.
Thế nào là tăng phá giới pha tạp? Nếu có tỳ-kheo tuy giữ giới cấm, nhưng vì lợi lộc mà cùng kẻ phá giới ngồi đứng đi lại, gần gũi nương dựa nhau, cùng làm việc với họ, thì gọi là phá giới, cũng gọi là tăng pha tạp.
Thế nào là tăng ngu si? Nếu có tỳ-kheo ở chốn a-lan-nhã (nơi vắng vẻ, yên tĩnh để tu hành), các căn (giác quan, năng lực nhận biết) không lanh lợi, tối tăm đần độn, mờ mịt (?), ít ham muốn, đi khất thực; vào ngày thuyết giới (ngày tụng giới định kỳ) và lúc tự tứ (lễ cuối mùa an cư, các vị tăng tự mời nhau chỉ ra lỗi lầm của mình), dạy các đệ tử sám hối cho thanh tịnh; nhưng thấy những người không phải đệ tử mình phạm nhiều giới cấm thì không biết dạy họ sám hối cho thanh tịnh, mà lại cùng họ thuyết giới, tự tứ. Đó gọi là tăng ngu si.
Thế nào gọi là tăng thanh tịnh? Có chúng tỳ-kheo không bị trăm nghìn ức các ma phá hoại. Chúng Bồ-tát ấy bản tính thanh tịnh, có thể điều phục hai bộ chúng nói trên, khiến họ đều an trụ trong chúng thanh tịnh. Đó gọi là bậc đại sư vô thượng hộ pháp, người khéo giữ luật.
Vì muốn điều phục và làm lợi ích chúng sinh, người ấy biết các tướng của giới, cái nào nhẹ, cái nào nặng; cái gì không phải luật thì không chứng nhận, cái gì là luật thì chứng nhận. Thế nào là vì điều phục chúng sinh? Nếu các Bồ-tát vì giáo hóa chúng sinh mà thường vào làng xóm không chọn thời giờ, hoặc đến nhà góa phụ, nhà kỹ nữ, ở chung với họ trải nhiều năm — điều mà hàng Thanh văn không được làm — thì đó gọi là điều phục, làm lợi ích chúng sinh.
Thế nào là biết tội nặng? Như thấy Như Lai nhân việc mà chế giới: 'Từ nay trở đi ông hãy cẩn thận chớ phạm lại.' Như bốn giới trọng cấm (bốn tội nặng nhất: dâm dục, trộm cắp, giết người, nói dối là mình đã chứng đạo), là điều người xuất gia không được làm, mà lại cố ý làm, thì không còn là sa-môn, không còn là con dòng họ Thích (đệ tử Phật). Đó gọi là tội nặng. Thế nào là tội nhẹ? Nếu phạm việc nhẹ, được can ngăn ba lần như thế, nếu bỏ được thì gọi là tội nhẹ.
Không phải luật thì không chứng nhận: nếu có ai khen ngợi rằng những vật không trong sạch cũng nên thọ dụng, thì không ở chung với người ấy. Là luật thì nên chứng nhận: khéo học giới luật, không gần kẻ phá giới; thấy việc làm thuận theo giới luật thì lòng vui mừng. Như vậy là biết được việc làm trong Phật pháp và khéo giải thích; đó gọi là luật sư (người thông thạo giới luật). Người khéo hiểu một chữ (?), khéo giữ khế kinh (kinh điển Phật nói) cũng như thế. Như vậy, này thiện nam tử, Phật pháp vô lượng, không thể nghĩ bàn; Như Lai cũng vậy, không thể nghĩ bàn."
Bồ-tát Ca-diếp thưa Phật: "Bạch Thế Tôn, đúng vậy, đúng vậy, thật như lời Thánh dạy: Phật pháp vô lượng, không thể nghĩ bàn; Như Lai cũng vậy, không thể nghĩ bàn. Cho nên biết Như Lai thường còn không hoại, không biến đổi. Nay con xin khéo học, và cũng sẽ vì người mà rộng nói nghĩa này." Bấy giờ Phật khen Bồ-tát Ca-diếp: "Hay thay, hay thay! Thân Như Lai chính là thân kim cương không thể hoại. Bồ-tát nên khéo học như thế, thấy đúng, biết đúng. Nếu có thể thấy biết rõ ràng như vậy, tức là thấy được thân kim cương, thân không thể hoại của Phật, như thấy các hình ảnh trong gương."
◄ Trước
Sau ►
Quay lại danh sách thiên · Giỏ video