Phẩm Thần Thông, thứ ba
Khi ấy, trưởng lão (vị tu sĩ lớn tuổi, đức hạnh cao) Xá-lợi-phất, trưởng lão Mục-kiền-liên, trưởng lão A-nan (ba vị đại đệ tử của Đức Phật), các vị chư thiên (các vị thần sống ở cõi trời), ma (loài ma chuyên phá người tu), Phạm thiên (vị trời ở cõi trời Phạm, cõi trời trong sạch thoát khỏi dục vọng), cùng A-tu-la (loài thần hay ghen ghét, thích đánh nhau với chư thiên), sa-môn (người xuất gia tu hành), bà-la-môn (tầng lớp tu sĩ, giáo sĩ của Ấn Độ xưa), và người ở cõi Diêm-phù-đề (châu lục phía nam núi Tu-di, nơi loài người chúng ta sống) đều nghĩ thế này: "Hôm nay Như Lai (danh hiệu của Phật, nghĩa là 'bậc đã đến từ chân như') Ứng Chánh Biến Tri (hai danh hiệu khác của Phật: 'Ứng' là bậc đáng được cúng dường, 'Chánh Biến Tri' là bậc hiểu biết đúng đắn và trọn khắp mọi điều), vì lý do gì mà ở giữa đại chúng chỉ nói ra tên gọi của 'niệm Phật tam-muội' (tam-muội là trạng thái tâm định, tập trung hoàn toàn vào một đối tượng; niệm Phật tam-muội là trạng thái định đạt được nhờ chuyên tâm nhớ nghĩ đến Phật), mà không giảng rộng, phân tích cho mọi người, rồi liền đứng dậy khỏi chỗ ngồi đi vào tịnh thất (căn phòng yên tĩnh)?"
Lúc ấy Bồ-tát Bất Không Kiến (Bồ-tát là người tu hành nguyện thành Phật để cứu độ chúng sinh; Bất Không Kiến là tên vị Bồ-tát này) tự nghĩ trong lòng: "Chư thiên, ma, Phạm thiên đều đã tụ hội. Nay Thế Tôn (danh hiệu của Phật, nghĩa là bậc được cả thế gian tôn kính) nằm nghiêng bên phải. Ta nên hiển hiện một chút thần thông (năng lực siêu phàm như bay đi, biến hóa, nhìn xa…) biến hóa; hiển hiện thần thông xong thì dùng đủ cách khen ngợi, tuyên dương công đức (phẩm chất tốt đẹp và phúc lành do tu tập mà có) của lòng đại bi (lòng thương xót rộng lớn, muốn cứu khổ cho tất cả chúng sinh) của Như Lai. Ta nên theo đúng hình tướng đã nghĩ mà thu tâm nhập định (đưa tâm vào trạng thái lắng đọng, tập trung hoàn toàn), dùng sức định ấy biến tam thiên đại thiên thế giới (một vũ trụ rộng lớn gồm một nghìn triệu thế giới nhỏ, mỗi thế giới có mặt trời, mặt trăng, núi Tu-di riêng; đây là phạm vi giáo hóa của một vị Phật) này thành mặt đất bằng phẳng như lòng bàn tay, toàn bằng các thứ báu nhiều màu xen nhau tuyệt đẹp; lại bày ra tám con đường có những hàng cây bằng bảy thứ báu: cây đa-la (một loại cây cọ cao lớn ở Ấn Độ) bằng vàng thì lá, hoa, quả bằng bạc; cây đa-la bằng bạc thì hoa quả bằng lưu ly (một loại đá quý màu xanh biếc); các cây bằng báu khác cũng được trang hoàng như vậy. Khắp tất cả các cõi Phật (thế giới do một vị Phật giáo hóa) đều treo lụa, phan (lá cờ dài, hẹp, treo dọc, dùng trong nghi lễ Phật giáo) và lọng; cờ đẹp, tràng hoa báu, đủ thứ trang sức lộng lẫy. Hoa ưu-bát-la (hoa sen xanh), hoa bát-đầu-ma (hoa sen hồng), hoa câu-vật-đầu (hoa sen vàng), hoa phân-đà-lợi (hoa sen trắng), những thứ hoa ấy rải khắp mọi nơi."
Bấy giờ Bất Không Kiến liền làm đúng như điều đã nghĩ mà hiện đại thần thông, cho đến khắp tam thiên đại thiên thế giới, khiến các chúng sinh như trời, rồng, dạ-xoa (loài quỷ thần nhanh nhẹn, có loài hung dữ, có loài hộ pháp), càn-thát-bà (loài thần âm nhạc của cõi trời, sống bằng hương thơm), A-tu-la, khẩn-na-la (loài thần ca hát, hình dáng nửa người nửa thú), ma-hầu-la-già (loài thần mình rắn lớn), người và loài không phải người, đều ngồi trên hoa sen bằng các thứ báu. Hoa có vô số cánh, đầy đủ màu sắc và hương thơm; ai nấy đều thấy biết nhau đang ngồi trên hoa sen báu.
Lúc ấy, Bất Không Kiến lại dùng tâm định, nhập vào tam-muội này mà hiện đại thần thông, lại khiến tam thiên đại thiên thế giới rung chuyển mạnh mẽ. Ví như cái bát bằng đồng đỏ tròn của nước Ma-kiệt (Ma-kiệt-đà, một vương quốc lớn ở miền đông bắc Ấn Độ thời Phật) đặt trên tảng đá phẳng, nghiêng lắc không yên; mặt đất rung chuyển cũng giống như thế. Chúng sinh nào nghe tiếng ấy mà tỉnh ngộ thì đều được vui sướng, ví như ở cõi nước Bất Động ở phương đông (cõi của Phật A-súc), hay như thế giới An Lạc ở phương tây (cõi Cực Lạc của Phật A-di-đà), chúng sinh ở đó vui vẻ hớn hở.
Bất Không Kiến lại dùng tâm định thật sâu: trong sạch, lặng lẽ, điều hòa, mềm mại, ngay thẳng, thẳng tắp không cong vạy, đúng như hình tướng của nó mà hiện vô tác thần thông (thần thông tự nhiên hiện ra, không cần cố ý tạo tác). Thế là khắp hư không trong tam thiên đại thiên thế giới mưa xuống những ngọn lửa lớn dữ dội, vậy mà không một chúng sinh nào thân tâm bị nóng bức khổ não. Các chúng sinh ấy bị lửa lớn chạm vào thân, khi nhận ra hiện tượng ấy thì vui sướng không gì sánh được, ví như vị tỳ-kheo (người tu sĩ nam xuất gia theo Phật) nhập hỏa tam-muội (trạng thái định trong đó thân phát ra lửa mà không bị đốt) thì thân tâm hân hoan, họ cũng như vậy.
Bất Không Kiến lại dùng tâm định hiện vô tác thần thông, khiến tam thiên đại thiên thế giới mưa xuống bột hương chiên-đàn (gỗ đàn hương, loại gỗ quý rất thơm) của cõi trời, hương thơm lan tỏa đầy khắp cả đại thiên thế giới. Chúng sinh nào ngửi được hương ấy thì tinh thần sáng khoái, thân thể dễ chịu, vui sướng vô cùng; ví như đức Thích-ca Mâu-ni Như Lai thuở xưa, trong các kiếp (khoảng thời gian cực kỳ dài lâu) trước, khi tu hạnh Bồ-tát, lúc ở chỗ Phật Định Quang (tức Phật Nhiên Đăng, vị Phật thời quá khứ) được thụ ký (được Phật báo trước rằng đời sau chắc chắn sẽ thành Phật), đã đạt được niềm vui vi diệu của vô sinh (chứng ngộ rằng mọi sự vốn không thật có sinh ra, nên cũng không có diệt mất) không thể nghĩ bàn. Chỉ trong khoảng một niệm (khoảnh khắc ngắn của một ý nghĩ), vô số chúng sinh không đếm xuể cũng được vui sướng tùy ý như thế.
Bấy giờ A-nan ở giữa đại chúng nghĩ thế này: "Phật đã vào tịnh thất, vậy là sức thần của ai mà hiện ra những biến hóa này? Là của các vị thanh văn (đệ tử nghe lời Phật dạy mà tu để tự giải thoát) khác như Mục-kiền-liên chăng? Hay chẳng phải là Bồ-tát Di-lặc (vị Bồ-tát sẽ thành Phật kế tiếp sau Phật Thích-ca), Bồ-tát Việt Tam Giới, Bồ-tát Văn-thù-sư-lợi (vị Bồ-tát tượng trưng cho trí tuệ), Bồ-tát Bất Không Kiến? Phải là những người tu học Đại thừa (giáo pháp lớn, chủ trương tu để cứu độ tất cả chúng sinh và thành Phật) mới có thể hiện ra tướng thần biến như thế."
Khi ấy A-nan hỏi Mục-liên rằng: "Thế Tôn nói ngài là người có thần thông biến hóa bậc nhất trong hàng thanh văn. Thần thông biến hóa lúc này chẳng phải do ngài làm sao?" Mục-liên đáp: "Trưởng lão A-nan, ngài hỏi do đâu có thần thông này; biến hóa như vậy không phải do tôi làm. Trưởng lão A-nan, điều tôi có thể làm được là đặt cả tam thiên đại thiên thế giới này vào trong miệng mà không một chúng sinh nào hay biết. Lại nữa A-nan, tôi dạo chơi ở cõi Phạm thiên, cất tiếng nói thì âm thanh vang khắp đại thiên thế giới. Như vậy đó, A-nan, tôi ở trước Phật mà nói lời sư tử hống (tiếng gầm của sư tử, ví cho lời tuyên bố mạnh mẽ, chắc chắn, không chút sợ hãi): tôi có thể đặt núi Tu-di (ngọn núi lớn nhất ở trung tâm một thế giới theo vũ trụ quan Phật giáo) vào trong miệng, giữ suốt một kiếp hay hơn một kiếp. A-nan, tôi lại ở cõi trời Diệm thiên (tức trời Dạ-ma, tầng trời thứ ba của cõi dục) cất tiếng nói thì thế giới ở đây đều nghe biết cả."
"Trưởng lão A-nan, tôi có thể dời cung điện lầu gác của các vị thiên thần đến đặt ở cõi Diêm-phù-đề mà không hề lay động. Lại nữa, A-nan, tôi có thể hàng phục các long vương có tính ác, độc hại như long vương Nan-đà, long vương Ưu-bát-nan-đà; lại có thể đánh đổ ác ma Ba-tuần (vua ma ở cõi trời Tha Hóa Tự Tại, chuyên ngăn cản người tu). Lại nữa A-nan, tôi đi về phương đông, vượt qua ba nghìn đại thiên thế giới, dừng lại ở thế giới thứ ba; nơi đó có một thành lớn tên là Bảo Môn, gồm sáu vạn ức nghìn gia đình; tôi khiến nhà nào nhà nấy đều thấy thân tôi, lại có thể khiến các chúng sinh ấy nghe được âm thanh giảng về vô thường (mọi sự đều thay đổi, không bền lâu), khổ (mọi sự đều đem lại khổ đau), không (mọi sự đều không có thực thể cố định). Lại nữa A-nan, tôi thật có những thần thông kỳ diệu ấy, nhưng chưa từng hiển hiện. Nay tôi đang ngồi trên tòa hoa sen, thấy khắp các phương, mỗi một phương đều có a-tăng-kỳ (con số lớn không thể đếm được) vô số Như Lai, đều tên là Thích-ca Mâu-ni Thế Tôn, ở các tăng phường (nơi ở của chúng tăng) khắp nơi đều nằm nghiêng bên phải. Tôi thấy các cõi Phật có những tướng trạng như vậy, giống như thiên nhãn (con mắt nhà trời, khả năng thấy xa thấy suốt) của tôi thấy nghìn thế giới. Tướng trạng như thế là thần thông của ai?" Lúc ấy Mục-kiền-liên liền nói bài kệ (bài thơ tụng dùng trong kinh Phật):
Khéo tu pháp tối thắng, được bốn thần túc (bốn phép tu định làm nền tảng cho thần thông: định do ý muốn, do tinh tấn, do tâm, do quán xét), nay thần thông của tôi
không ai sánh bằng, chỉ trừ bậc tự nhiên giác ngộ, là thầy của thế gian.
Nay tôi ở tại cõi Diêm-phù-đề này, làm rung chuyển phương đông
các cõi Phật, cung điện của Đế Thích (vua trời ở cõi trời Ba mươi ba), các thể nữ (cung nữ, tiên nữ hầu hạ trên trời)
thấy chấn động này đều kinh sợ; tôi có thể ngậm vào nhả ra
các cõi Phật, biển lớn, núi sông, thành ấp, làng xóm.
Long vương Nan-đà, cùng Bạt-nan-đà, và các loài như thế,
tính rất độc hại, sức thần của tôi đều có thể hàng phục.
Tôi ở cung Phạm thiên, tiếng nói của tôi khiến thế gian này
đều nghe biết cả; có thể ở trước Phật nuốt núi Tu-di
trải trăm nghìn năm, cho đến nhiều kiếp dài; ở cõi trời Diệm thiên
phát ra tiếng nào, khiến cõi này không ai là không nghe.
Tôi đến thành Bảo Môn, biến thân hiện khắp, có mặt ở khắp sáu vạn
ức nghìn gia đình; trong đời này tôi chưa từng hiện biến hóa như thế.
A-nan nên biết, điều tôi thấy nay thật hay thay, thật kỳ lạ:
sự biến hóa thần thông linh diệu; tôi tự thấy thân mình và các chúng sinh
đều cùng ngồi trên hoa sen báu này, nhìn khắp mười phương
các Thế Tôn có uy đức lớn; từ trước đến nay tôi chưa thấy điềm lành này.
Không ngờ rằng đây là thần biến tự nhiên của Như Lai, hay là
sức uy thần của Bồ-tát?
Bấy giờ trưởng lão Đại Mục-kiền-liên nói lời sư tử hống về thần thông này xong, có mười nghìn chúng sinh đều được thân người, xa lìa bụi trần, rời bỏ cấu nhiễm, được pháp nhãn tịnh (con mắt thấy rõ chân lý một cách trong sạch, tức bước đầu chứng ngộ giáo pháp).
Khi ấy A-nan hỏi Xá-lợi-phất: "Như Lai nói ngài trí tuệ bậc nhất; thần biến hiện nay chẳng phải do ngài sao?" Xá-lợi-phất đáp: "A-nan, không phải do tôi làm. Điều tôi làm được là: trong hai mươi năm, tôi thường siêng năng tu tập tì-bà-xá-na (phép tu quán, dùng trí tuệ quán xét để thấy rõ bản chất thật của sự vật), dù đi, đứng, ngồi, nằm đều giữ chánh niệm (sự tỉnh thức, nhớ biết đúng đắn) mà quán xét; tâm tôi lắng trong, tĩnh lặng, chưa từng xao động rối loạn; tôi phân biệt, giảng rõ vô lượng pháp; dùng phương tiện (cách thức khéo léo) tinh tấn tìm cầu mà vẫn không ra khỏi pháp giới (toàn thể mọi hiện tượng và chân lý); chỉ có Như Lai mới thấu suốt đến tận cùng.
Trưởng lão A-nan, ngài có biết chăng: nếu tôi đặt chiếc áo xuống mặt đất, thì Mục-liên dù có thần thông tự tại, dùng hết sức cũng không làm nó động được. Trưởng lão A-nan, nay ngài nên biết, tôi ở trước Phật nói lời sư tử hống: các vị đại thanh văn có thần thông lớn, các vị học sĩ đã chứng ba quả (ba bậc chứng ngộ đầu: Tu-đà-hoàn, Tư-đà-hàm, A-na-hàm, còn phải tu học tiếp), trời, người, ma, Phạm thiên, thần A-tu-la, sa-môn, bà-la-môn, tất cả ngoại đạo (người theo các giáo phái ngoài Phật giáo) khác học ở cõi Diêm-phù, như các Ni-kiền tử (đệ tử phái Ni-kiền, tức đạo Kỳ-na, chủ trương khổ hạnh lõa thể) v.v. đến trong hội này, nếu ai tự biết thân mình là vô ngã (không có một cái 'tôi' thường hằng, có thật), thì nay tôi sẽ dùng tam-ma-bạt-đề (trạng thái định sâu, tâm được bình đẳng an trụ) mà quyết định vì họ nói lời sư tử hống, lời của bậc đại trượng phu, lời không thể nghĩ bàn.
Chỉ trừ cái thấy biết trọn vẹn tất cả của Thế Tôn, Bồ-tát Di-lặc là bậc nhất sinh bổ xứ (chỉ còn một đời nữa là thành Phật, kế vị Phật hiện tại), các Bồ-tát Ma-ha-tát (Bồ-tát lớn) đã an trụ vô sinh nhẫn (sự chứng hiểu vững chắc rằng mọi pháp vốn không sinh không diệt), các Bồ-tát Ma-ha-tát đã đạt Hải Đức tam-muội, Thiện Kiến Đức tam-muội, Chư Phật Hiện Tiền tam-muội (tên các loại định sâu: định có công đức rộng như biển, định khéo dựng lập công đức, định thấy chư Phật hiện ra trước mặt); còn các vị đại đức thanh văn nay có thể hỏi tôi: 'Thân như thế này, cái gì là ta? Là có thể thấy được hay không thể thấy được?' Tôi lại hỏi các ngoại đạo khác học: 'Các ông cho rằng trong thân có thần ngã (một linh hồn, cái tôi thường còn), vậy nó là quá khứ hay hiện tại?'
Trưởng lão A-nan, tôi có những tướng như vậy, đủ loại thần thông biến hóa không phải chỉ một, mà hàng thanh văn và duyên giác (người tự quán xét lẽ nhân duyên mà giác ngộ, không cần nghe Phật dạy) không thể biết, cũng không thể thấy. Cái gì là ta? Cái gọi là ta ở chỗ nào mà nghe được âm thanh như thế? Trưởng lão A-nan, tôi thường siêng năng tu nghiệp của bậc trượng phu, lại luôn tập hạnh hiểu biết; nay tôi lại có sức làm chủ tâm: tôi có thể chế ngự tâm, chứ tâm không chế ngự được tôi.
Trưởng lão A-nan, tôi thấy thân mình cùng trời và người ngồi trên hoa sen lớn; lại thấy khắp nơi nơi các phương, vô số cõi a-tăng-kỳ khó nghĩ bàn, thấy chư Phật Thế Tôn ngồi dưới đạo thụ (cây Bồ-đề, nơi Phật ngồi thành đạo), có vị thiên tử uy lực lớn (?) thỉnh Phật chuyển pháp luân (giảng dạy giáo pháp, ví như bánh xe pháp lăn đi khắp nơi); tôi thuận theo mà nghe được âm thanh ấy. Mắt tôi thấy hết trong các thế giới đủ thứ lụa, lọng, cờ, phan, tràng hoa, như tôi ngay lúc ấy thấy cõi Nhẫn (cõi Ta-bà, thế giới của chúng ta, nơi chúng sinh phải nhẫn chịu nhiều khổ) này. Trưởng lão A-nan, tôi nghĩ trong lòng: Là Thế Tôn làm ra thần thông này, hay do các vị đại đức thanh văn làm? Hay Bồ-tát thuở xưa từng gieo căn lành (nhân lành sinh ra quả tốt), nay được quả báo biến hóa như thế này?" Khi ấy Xá-lợi-phất liền nói kệ:
Như Lai không thể nghĩ bàn, công đức của Phật là như thế.
Nếu có chúng Thiện Thệ (danh hiệu của Phật, nghĩa là bậc đã khéo đi đến nơi giải thoát), thần thông rộng lớn khó nghĩ bàn,
cùng các đệ tử của Phật, chúng hữu học và vô học (người còn phải tu học và người đã chứng quả A-la-hán, không còn gì phải học),
thì trong cõi này, trí tuệ tôi là bậc nhất,
chỉ trừ các Bồ-tát có lòng tin và chánh niệm sâu vững.
Trưởng lão A-nan-đà, trí tuệ tôi không ai sánh đôi;
hiện tại và vị lai, không ai thấy vượt hơn,
trừ bậc Điều Ngự (danh hiệu của Phật, bậc khéo điều phục chúng sinh) của thế gian và những người hướng về Bồ-đề (giác ngộ hoàn toàn).
Tôi luôn siêng tu tập hạnh tì-bà-xá-na,
trọn đủ hai mươi năm, quán xét tất cả các pháp,
dốc lòng dùng phương tiện tìm cầu, mà chưa từng đến được bờ mé.
Trí tuệ tôi có được không thể nào cân lường.
Tôi dùng sức trí tuệ, nay ở trước Phật
có thể nói lời sư tử hống, chỉ trừ những người ngoại đạo
và người theo thừa Thanh văn đi tìm cái 'ta' chân thật.
Khi tôi hiện thần thông bay lên giữa hư không,
trong cõi này không ai thấy chỗ tôi đi qua;
hàng thanh văn cũng không thấy, chỉ trừ bậc Hùng của thế gian (chỉ Phật),
bậc Lưỡng Túc Tôn (bậc tôn quý nhất trong loài hai chân, chỉ Phật), và các con của Thiện Thệ (chỉ các Bồ-tát);
những người như thế mới biết chỗ tôi ở.
Đám ngoại đạo tà kiến (cái thấy sai lầm), đều không phải cảnh giới của họ.
Tâm tôi luôn chuyển vận tự tại, niềm vui thiền định (thiền duyệt) không thể nghĩ bàn.
Nếu có ai làm sự nghiệp của bậc đại sĩ (Bồ-tát), tu tập hạnh quán không (thấy rõ mọi pháp không có thực thể) sâu xa,
trưởng lão A-nan-đà, thần thông tôi hiện ra đây,
tất cả chúng thanh văn rốt cuộc không thể biết được.
Lạ thay ngày hôm nay, thấy hết chư Phật mười phương;
tôi ngồi trên tòa hoa, thấy rõ các cõi nước
bày dựng không thể nghĩ bàn, cờ báu, hoa đẹp, hương thơm;
trong tất cả thế giới, biến hóa không thể kể xiết.
Trưởng lão, tôi nghĩ trong lòng: chẳng ngờ là Thế Tôn,
hay chúng Thiện Thệ có uy đức làm đủ việc biến hóa,
hay là do Bồ-tát Bất Không Kiến làm ra?
Khi Xá-lợi-phất nói lời sư tử hống ấy, có một vạn ba nghìn chúng sinh xa lìa bụi trần, rời bỏ cấu nhiễm, được pháp nhãn tịnh. Lúc ấy Đại Ca-diếp (vị đại đệ tử nổi tiếng tu khổ hạnh bậc nhất) cũng ở trong chúng. A-nan nghĩ: "Đại Ca-diếp đây uy đức đầy đủ, thần thông tự tại, biến hóa hiện nay chẳng phải do ngài sao?" Rồi A-nan hỏi Ca-diếp: "Điều linh diệu kỳ lạ này là do đại đức làm chăng?" Ca-diếp đáp: "Tướng thần hóa này không phải do tôi làm. Tôi dùng sức trí tuệ có thể phân biệt, chỉ rõ tất cả. Trưởng lão A-nan, nay tôi ở trước Thế Tôn nói lời sư tử hống: tôi có thể lấy tất cả các khối nước trong tam thiên đại thiên thế giới, nào sông lớn sông nhỏ, khe suối, nguồn nước, ao đầm, trăm nghìn vạn ức vô lượng biển lớn, hút hết vào miệng cho khô cạn, mà khiến các loài cá, rồng sống trong nước không hề hay biết, cũng không bị tổn hại.
Trưởng lão A-nan, nay ngài nên biết, tôi ở trước Phật, giữa tất cả chúng trời, người, Phạm thiên, ma, sa-môn, nói đúng như sư tử lời không sợ hãi: sức tôi có thể thổi núi chúa Tu-di, núi Đại Chuyển Luân (dãy núi sắt bao quanh thế giới, tức núi Thiết Vi), núi chúa Tuyết Sơn (dãy Hy-mã-lạp-sơn), cho đến tất cả núi trong tam thiên đại thiên thế giới đều thành bụi nhỏ, mà những ai nương ở núi ấy đều không hay biết. Trưởng lão A-nan, tôi có thể như vậy, được sức thần thông tự tại này. Lại nữa A-nan, tôi còn có thể thổi khắp tam thiên đại thiên thế giới, khiến cùng lúc đều thành lửa dữ bừng bừng, ví như lúc kiếp thiêu (trận lửa lớn thiêu hủy thế giới vào cuối một chu kỳ vũ trụ) sắp hết, mà tất cả chúng sinh cũng không hay biết, không ai bị thiêu đốt nóng bức khổ não, cũng không nảy ý nghĩ rằng cõi nước đang bị thiêu. Tướng sức thần của tôi đầy đủ như thế.
Trưởng lão A-nan, tôi ở nơi đây, dùng thiên nhãn nhìn xa về các thế giới phương đông, trăm nghìn ức cõi nước Phật, lúc đầu chỗ này chỗ kia cháy, cuối cùng cùng thành một biển lửa. Thấy vậy rồi tôi nghĩ: 'Nay ta nên hiện thần thông biến hóa.' Liền đúng như tướng ấy, dùng sức tam-muội, ở ngay thế giới này mà vượt qua trăm nghìn ức cõi ở phương đông, chỉ một hơi thổi mà dập tắt hết lửa dữ ở đó. Lửa tắt rồi, tôi ra khỏi tam-muội, lại làm bùng lên ngọn lửa lớn hừng hực. Trưởng lão A-nan, tướng thần thông của tôi và ba-la-mật (hạnh tu đưa đến bờ giải thoát, sự tu tập đạt đến chỗ viên mãn) đầy đủ như vậy. Nếu có người hay trời nào sinh nghi không tin, thì Thế Tôn nay đang nằm nghiêng bên phải, khi Ngài xuất định ngài có thể đến hỏi; chỉ Phật Như Lai mới biết được việc này." Lúc ấy Thế Tôn ở trong tịnh thất, từ xa bảo A-nan: "Đại đức Ca-diếp nói lời sư tử hống, ngươi hãy khéo ghi nhớ giữ gìn."
Bấy giờ trời, người, A-tu-la… đều cùng khen rằng: "Lạ thay bậc thượng tọa (vị tăng đứng đầu, có tuổi đạo cao)!" Khi Ma-ha Ca-diếp nói lời sư tử hống, ba ức chúng sinh đều được thân người, xa lìa bụi trần, rời bỏ cấu nhiễm, được pháp nhãn tịnh; tám mươi lăm trăm nghìn na-do-tha (một con số rất lớn, khoảng hàng trăm tỷ) chư thiên cũng đều lìa cấu nhiễm, được pháp nhãn tịnh. Trưởng lão Bồ-tát Bất Không Kiến, Bồ-tát Di-lặc, Bồ-tát Văn-thù-sư-lợi Đồng Tử, Bồ-tát Việt Tam Giới, cùng vô lượng Bồ-tát như thế, đều mặc áo giáp của lời thệ nguyện rộng lớn kiên cố, nghe Đại Ca-diếp nói lời sư tử hống, liền dùng giỏ đựng hoa, vo thành khối lớn như núi Tu-di, làm phép biến hóa ấy để cúng dường Ca-diếp và tất cả chúng thanh văn. Trên không trung lại hóa ra lọng bằng bảy báu, mỗi một vị thanh văn được che bởi một chiếc lọng. Khi ấy trưởng lão Ma-ha Ca-diếp thấy lọng báu ấy, bảo A-nan: "Chúng này chắc chắn là hạnh Đại thừa, đã làm những việc thần biến này.
Trưởng lão A-nan, tôi ngồi trên hoa sen, ở khắp các phương thấy chư Phật Thế Tôn nhiều không thể đếm, số a-tăng-kỳ; lại thấy các cõi nước trang nghiêm sạch đẹp bằng bảy báu, nhiều màu xen nhau vi diệu vô cùng; chúng sinh ở đó đón rước nhau, đều thấy cảnh giàu có an vui của nước ấy. Ví như ở trên cõi trời Ba mươi ba (tầng trời thứ hai của cõi dục, do Đế Thích làm chủ, có ba mươi ba vị trời), chư thiên say mê tràng hoa, ưa thích anh lạc (chuỗi ngọc đeo trên người), thân sắc chư thiên sáng như ánh trăng; trên hư không có lọng báu hóa hiện, mỗi chúng sinh được che một chiếc, cũng giống hệt như tôi bây giờ, không có gì khác. Ở các cõi Phật khắp nơi, vô lượng Bồ-tát từ trời Đâu-suất (tầng trời thứ tư của cõi dục, nơi các Bồ-tát chờ giáng sinh thành Phật) giáng thần vào thai mẹ. Trưởng lão A-nan, điều tôi thấy nay thật lạ thay, hạnh thông đạt và lời sư tử hống; điều này thật không phải người phàm làm được. Điềm lành như thế hiện ra đại thần thông." Bấy giờ trưởng lão Ma-ha Ca-diếp liền ở giữa chúng nói kệ:
A-nan ngài nên biết, tôi dùng sức niệm và định,
hiện ở trước Phật, lấy ba nghìn thế giới này,
cõi nước Phật này, tất cả biển lớn,
sông lớn sông nhỏ, vô lượng các khối nước,
tôi nhờ thần thông, đều hút được nước ấy
đặt vào trong miệng; tuy khiến đều khô cạn,
chúng sinh không tổn hại, chẳng làm khổ loài sống dưới nước.
Các núi Tu-di cõi này, núi Đen (Hắc sơn, những dãy núi tối màu bao quanh) cùng các núi khác,
tôi dùng sức thần kỳ, đều thổi tan được hết.
Tôi dùng trí tuệ sáng suốt, lại dùng thần thông biến hóa,
khiến cõi Phật này tất cả thành khói lửa,
chúng sinh không nóng khổ, cũng không có ý sợ hãi.
Tôi ở cõi này, thấy các nước phương đông,
a-tăng-kỳ cõi nước đều bị lửa thiêu đốt;
lạ thay sức khó nghĩ bàn, khiến lửa kia liền tắt.
Đã thấy các sức thần, hạnh tự tại như thế,
khiến vô số cõi Phật đều không bị hư hại.
Tôi ngồi tòa hoa sen, thấy các cõi nước này,
đủ loại đều đẹp đẽ, vượt trội ít gì sánh bằng.
Lại thấy trời Đâu-suất, lúc Bồ-tát giáng thần;
chẳng ngờ là chư Thiện Thệ, bậc tâm thông đạt tự tại,
hay là các thanh văn, hay Bồ-tát Bất Không Kiến,
hay Đại sĩ Di-lặc, mà có điềm lành này?
Bấy giờ A-nan nghĩ trong lòng: "Phú-lâu-na Di-đa-la-ni Tử đây là bậc nhất trong những người thuyết pháp, nay ở trong hội này có thần đức lớn, quyết định các pháp, đã đến bờ bên kia (bờ giải thoát). Thần thông như thế chẳng phải do ngài sao? Nay ta nên hỏi." Liền thưa rằng: "Thưa Phú-lâu-na, điềm lành như thế là do đại đức làm chăng?" Đáp: "Không phải. Trưởng lão A-nan, thần thông của tôi là để điều phục và làm lợi ích cho chúng sinh, sức tôi có thể dùng bàn tay xoa khắp tam thiên đại thiên thế giới này mà không để chúng sinh nào bị tổn hại. Nếu có chúng sinh ưa thích sức thần thông, tôi hiện ra việc lật úp cả đại thiên thế giới; ví như người đàn ông mạnh khỏe sức lớn dùng ngón tay nhón lấy đồng tiền ca-lợi-sa-bàn (một loại tiền đồng nhỏ của Ấn Độ xưa) tung lên ném xuống, không lấy làm khó; tôi dùng tay phải xoay lật tam thiên đại thiên thế giới cũng như thế, không một chúng sinh nào bị khổ hại. Trưởng lão A-nan, tất cả nước trong tam thiên đại thiên thế giới này, tôi dùng một đầu ngón tay chấm lấy, đặt hết vào miệng mà cũng không chúng sinh nào hay biết. Tôi ở trước Phật làm thần thông này.
Trưởng lão A-nan, vào phần đầu đêm, tôi dùng thiên nhãn trong sạch thù thắng, nhìn khắp các phương trong tam thiên đại thiên thế giới này, xem chúng sinh nào còn nghi ngờ vướng mắc về giáo pháp để dứt trừ cho họ. Khi dùng thiên nhãn nhìn các phương, tôi thấy khắp nơi có thế giới ở bốn phương, đất đai rộng lớn, vô số chúng sinh mê lầm đối với chánh pháp. Trưởng lão A-nan, tôi nghĩ: 'Ta không rời chỗ ngồi này mà đến phá nghi cho họ.' Liền theo tâm tam-muội trong sạch, lặng lẽ, điều hòa, mềm mại, ngay thẳng, dứt trừ nghi hoặc về giáo pháp cho chúng sinh ấy. Khi tôi giảng pháp trong hội, mỗi chúng sinh đều tưởng tôi đang ở ngay trước mặt mình. Trưởng lão A-nan, chỉ trong phần đầu đêm, bốn phương mỗi nơi có vô số nghìn người đều được an trụ trong pháp của bậc thánh; ba vạn chúng sinh thọ cấm giới (giới luật của người tu); sáu vạn chúng sinh quy y Tam bảo (nương tựa ba ngôi báu: Phật, Pháp là giáo pháp, Tăng là đoàn thể tu sĩ). Rồi tôi ra khỏi tam-muội. Thần thông biến hóa của tôi có tướng như vậy, đều có thể dứt trừ nghi hoặc của chúng sinh.
Trưởng lão A-nan, tôi có thể ở yên nơi thế giới này, dùng thiên nhãn trong sạch thấy cõi nước Trừ Oán ở phương bắc, cách cõi Phật này ba vạn cõi, có một chúng sinh nghi ngờ về giáo pháp. Phật ở thế giới ấy đã bát-niết-bàn (nhập diệt, hoàn toàn tịch diệt, không còn tái sinh), người ấy đáng được hóa độ bằng pháp của thanh văn. Tôi nghĩ: 'Ta nên dứt mối nghi cho người ấy'; không đến nơi đó, ngay tại chỗ ngồi này mà từ xa khiến chúng sinh ấy tự nhiên được điều phục, thuần thục.
Trưởng lão A-nan, nay tôi ngay lúc ấy theo tướng tâm định mà nhập tam-muội này, làm ánh sáng giáo pháp cho vô số chúng sinh. Với tướng trạng như thế, các ba-la-mật ở bậc thanh văn của tôi đều đã đầy đủ. Nếu trong chúng này có ai bỗng sinh lưới nghi, không tin nhận, thì khi Như Lai dậy, tự có thể đến hỏi." Ngay lúc ấy, do sức thần của Phật, trên hư không vang ra tiếng lớn: "A-nan, nay ngươi hãy ghi nhận như thế, như lời nói đúng như sư tử của Phú-lâu-na." Khi ấy trời, người, A-tu-la… đều khen: "Lạ thay, thật là hiếm có! Tướng thần thông của thanh văn còn như thế, huống gì cảnh giới chân thật của Như Lai!" Trời người khen ngợi xong, Phú-lâu-na Di-đa-la-ni Tử liền ở giữa chúng nói kệ:
Các lậu (phiền não làm tâm rỉ chảy, ô nhiễm) của tôi đã hết, quyết định đến bờ kia,
mãi thoát khỏi mọi sự sinh, làm chỗ nương tựa cho đời.
Đã vào trong số đông, khác với sức thần thông của Phật,
tay phải có thể lật úp trời đất, núi sông v.v.,
không để một chúng sinh nào bị tổn hại.
Trưởng lão, thần thông của tôi, sức mạnh thật như thế.
Nếu có ba nghìn thế giới, các khối nước của đại thiên thế giới,
ở trong cõi Phật này, hoặc thấy hoặc không thấy,
tôi có thể dùng một ngón tay, chấm hết đặt vào miệng,
không để các chúng sinh có ý hay biết.
Tôi vào lúc đầu đêm, dùng thiên nhãn nhìn các phương:
những chúng sinh nào có nghi hoặc về giáo pháp,
tôi sẽ dùng sức thần thông, đều vì họ dứt trừ.
Tôi thấy một chúng sinh, rơi vào lưới nghi về pháp;
nếu ai có tâm thuần thiện, khao khát tìm cầu pháp,
tôi không rời chỗ ngồi này, mà trừ hết mê lầm của họ.
Nghìn ức chúng sinh bốn phương, tôi đem mắt sạch ban cho,
có thể khiến họ sinh lòng tin, khiến phát tâm Bồ-đề (tâm nguyện cầu giác ngộ hoàn toàn để cứu độ chúng sinh).
Khi ấy có ba vạn người theo tôi thọ cấm giới,
sáu vạn chúng sinh quy y nơi Như Lai,
tâm họ được vắng lặng, an trụ trong chánh pháp.
Tôi vào lúc đầu đêm, hiện thần thông vi diệu;
trong một niệm ngồi tại đây, nhìn khắp phương đông bắc,
nhìn quanh vượt qua nghìn cõi, đến thế giới Chính Hàng Oán,
ở đó có một chúng sinh, tâm nghi về các pháp.
Tôi ở cõi Phật này, người kia nghi về pháp,
muốn cho thấy đường chính, nay quyết trừ mê lầm.
Trưởng lão, thần thông của tôi, sức trí thật như vậy.
Chỉ Phật mới có thể thương xót tất cả thế gian.
Người ở đây không tin, có thể đến hỏi Thế Tôn.
Nay tôi ngồi hoa sen, thấy chư Phật kia nhập niết-bàn,
ở cõi nước các phương, làm lễ xà-duy (hỏa táng) thân Như Lai,
và thấy Phật thù đặc; đó là sức thần của ai?
Lại như tôi thấy, chư Phật bát-niết-bàn,
rộng xa rất trang nhã, không thể nghĩ bàn được;
là do Phật làm ra, hay người thanh văn làm?
Bấy giờ A-nan nghĩ: "La-hầu-la đây là con của Phật, có uy đức lớn, thần thông tự tại, nay cũng ở trong đại chúng này; biến hóa như vậy chẳng phải do ngài sao?" A-nan liền hỏi La-hầu-la: "Ngài trong giới học (sự học tập, giữ gìn giới luật) đã đến bờ kia; thần thông này là do ngài làm chăng?" La-hầu-la đáp: "Không phải tôi làm. Trưởng lão A-nan, tôi có những tướng như vậy: đủ trăm nghìn sức thần uy đức, tùy ý tự tại, là con của Phật; hoặc ẩn hoặc hiện mà chưa từng nghĩ nhớ đến, chưa từng làm trước mặt ai, cũng chưa từng hiển hiện.
Trưởng lão A-nan, trong tam thiên đại thiên thế giới này có trăm ức tứ thiên hạ (bốn châu lục lớn quanh núi Tu-di hợp thành một thế giới), trăm ức mặt trời mặt trăng, trăm ức biển lớn, trăm ức núi Tu-di, trăm ức núi Chuyển Luân lớn nhỏ, cùng các núi rộng lớn khác như thế, tôi dùng bốn thần túc (bốn phép tu định làm nền tảng cho thần thông) đặt hết lên một đầu sợi lông, mà không để chúng sinh nào bị tổn hại; các tứ thiên hạ không chèn ép nhau, qua lại với nhau cũng không bị cản trở. Thần thông tự tại của tôi như thế đó. Trưởng lão A-nan, tôi có thể đem tất cả nước trong tam thiên đại thiên này — biển lớn, sông ngòi, khe suối, ao đầm — dùng một lỗ chân lông hút (?) vào miệng, mà dòng nước đọng, nước chảy, các nhánh tách riêng vẫn rõ ràng như vốn có; chúng sinh trong đó vẫn sống theo tính quen không đổi, cũng không hay biết nước đầy hay cạn.
Trưởng lão A-nan, tôi ở cõi này, theo tướng tâm định mà nhập tam-muội này, thấy Như Lai Nan Sinh ở phương đông bắc. Tôi ở cõi này, tại chỗ vua Bạch Tịnh (tức vua Tịnh Phạn, cha của Phật Thích-ca), bốc lấy một nắm bột hương chiên-đàn, cúng dường tất cả chư Phật ở cõi kia. Hương ấy thơm ngát nồng nàn, cho đến các Thế Tôn Nan Sinh ở mười phương đều hóa ra đài quán cao mười do-diên (do-tuần, đơn vị đo đường dài của Ấn Độ xưa, khoảng mười mấy cây số), làm bằng bảy báu, rồi ngay ở đó đốt các thứ hương trời. Trên đài lại hóa ra lọng báu, chân lọng cao ức nghìn do-diên, ngang dọc đều bằng nhau trăm nghìn do-diên. Tất cả chúng sinh trong thế giới ấy đều cùng hóa hiện lầu gác chiên-đàn, lầu cao trăm nghìn do-diên, ngang dọc đều bằng nhau năm nghìn do-diên; vô lượng lầu như thế ở trong đài báu, đều trang nghiêm mà không ngăn ngại nhau. Trưởng lão A-nan, điềm lành như thế; ở bậc thanh văn tôi đã đầy đủ ba-la-mật. Nếu có ai sinh nghi không tin được, khi Thế Tôn dậy tự có thể đến hỏi; lời sư tử hống của tôi có Như Lai làm chứng biết." Lúc ấy La-hầu-la liền nói kệ:
Trưởng lão A-nan-đà, tôi đem đại thiên thế giới,
trăm ức tứ thiên hạ, cùng vô số cõi Phật,
các cõi nước như thế, đều đưa vào một lỗ chân lông.
Thần thông tôi như vậy, không gì ví được.
Thế giới tuy rất rộng lớn, mà không đầy một lỗ chân lông;
ai nấy yên ổn việc đi lại, đều không thấy trở ngại.
Tôi có thể hiện ra như vậy, sức thần không làm việc hư dối.
Núi chúa báu Tu-di, cùng núi Chuyển Luân lớn nhỏ,
lại có các núi khác, đều vào một lỗ chân lông.
Nhờ sức thần biến của tôi, chúng không ngăn ngại nhau.
Trưởng lão, tôi như thế, hiện tướng thần kỳ này,
đều thấy vào lỗ chân lông, mà thân không mỏi mệt.
Tôi lại dùng sức thần túc, đem đại thiên thế giới này,
nước sông ngòi biển lớn, hút vào trong lỗ chân lông;
mà tất cả khối nước lớn trong cõi Phật này,
khi vào lỗ chân lông, vẫn phân biệt không lẫn lộn.
Tôi ở trước Thiện Thệ, hiện ra thần thông;
ai nghi ngờ không tin, hãy đến hỏi bậc Phổ Nhãn (bậc có con mắt thấy khắp, chỉ Phật).
Tôi ngồi tòa hoa sen, thấy Bồ-tát mười phương
đem đầu, mắt và vợ con bố thí để cầu Bồ-đề.
Lạ thay điều tôi thấy, thật sinh lòng cho là hiếm có.
Chẳng ngờ là Thế Tôn làm ra thần biến,
hay là các bậc uy đức lớn, chúng thanh văn của Thiện Thệ,
hay là Bồ-tát Bất Không Kiến, Di-lặc v.v.?
Khi trưởng lão La-hầu-la nói lời sư tử hống, tám mươi bảy ức trăm nghìn na-do-tha chư thiên và người được pháp nhãn tịnh. Các vị trời ấy thấy pháp, đạt pháp, chọn lựa các pháp, hiểu rõ về pháp. Với tướng trạng như thế, họ bày việc cúng dường, đem bột hương chiên-đàn cõi trời rải lên La-hầu-la, và nói: "Lạ thay con của Phật, lìa cấu nhiễm, trong sạch, an trụ trong pháp sâu xa vi diệu của hạnh Đại thừa, có thể cất lên âm thanh thù diệu như sư tử. Hay thay La-hầu-la, ở đời vị lai cũng sẽ nói lời sư tử hống như hôm nay."
Bấy giờ A-nan nghĩ trong lòng: "Tu-bồ-đề đây là bậc nhất về hạnh a-lan-nhã (hạnh sống ở nơi vắng vẻ, yên tĩnh xa xóm làng để tu), không ai sánh đôi. Nay vị đại đức ấy đang ở trong hội này; Thế Tôn thường nói Tu-bồ-đề có thể làm đủ loại vô lượng thần thông." A-nan liền hỏi Tu-bồ-đề: "Biến hóa như thế chẳng phải do ngài sao?" Đáp: "Thưa trưởng lão, không phải tôi làm. Tôi luôn ưa thích, không rời chỗ vắng vẻ; theo tâm định ấy mà nhập tam-muội này, có thể đặt tam thiên đại thiên thế giới lên phần cực nhỏ nơi một đầu sợi lông, xoay vòng quanh như bàn xoay của thợ gốm, mà chúng sinh trong đó không ai hay biết.
Trưởng lão A-nan, tôi ở trước Phật có thể nói lời sư tử hống, nói đúng không sợ hãi: tôi dùng một hơi thổi cho tam thiên đại thiên thế giới này cháy rụi hết mà không để chúng sinh có cảm giác nóng khổ. Tôi đã từng hiện thần biến như thế, có thể ở trước Phật nói lời sư tử hống. Tôi đặt chúng sinh trong đại thiên thế giới này lên một đầu ngón tay, đưa lên hư không, mà tất cả đều lặng lẽ, không có tiếng động, không chạm vướng nhau và không ai hay biết.
Trưởng lão A-nan, điều tôi làm được là: theo tâm định ấy nhập tam-muội này, dùng mắt trong sạch cùng một lúc nhìn thấy sáu vạn chư Phật ở tám phương và phương trên, phương dưới; trong mỗi một phương lại thấy chư Phật Như Lai của sáu vạn trăm nghìn thế giới; ở đó thấy theo thứ lớp mà không có trước sau. Trưởng lão A-nan, tôi theo tâm định, theo đúng tướng ấy mà làm hạnh thần thông: ở trên đỉnh núi Tu-di của cõi Diêm-phù này, nơi cung trời của Thích-đề-hoàn-nhân (tức Đế Thích, vua trời Ba mươi ba), tôi bốc lấy một nắm bột hương chiên-đàn, cùng lúc rải khắp chư Phật mười phương, hương bay dày đặc lan tràn để cúng dường. Tôi ở cõi này thấy chúng sinh ở đó cung kính, tôn trọng, khen ngợi Như Lai. Chúng sinh cõi ấy đều biết tôi là người bậc nhất về hạnh sống nơi vắng vẻ trong hàng thanh văn của đức Thích-ca Như Lai Ứng Chánh Biến Tri.
Trưởng lão A-nan, thần thông của tôi có tướng trạng như thế, đã đến bờ cuối cùng. Nếu trời người ở đây sinh nghi về tôi, có ai không tin, hãy đến hỏi Thế Tôn; Như Lai tự biết tam-muội này." Lúc ấy do sức thần của Phật, trên hư không vang lên tiếng lớn bảo A-nan: "Như lời Tu-bồ-đề nói đúng âm thanh không sợ hãi của sư tử, ngươi hãy ghi nhận giữ gìn." Khi ấy trời, người, Phạm thiên, ma, sa-môn, tất cả cõi Diêm-phù, A-tu-la… đã được lợi ích của pháp, sinh lòng cho là hiếm có, kinh ngạc đến dựng cả lông, khen rằng: "Lạ thay! Thần biến của thanh văn còn được như thế, huống gì đủ loại sức thần của Như Lai và vô số tam-muội chân thật!" Lúc ấy Tu-bồ-đề biết trời người đã được lợi ích của pháp, liền nói kệ:
Bậc Thầy của thế gian khen tôi, hạnh a-lan-nhã thù thắng nhất.
An trụ trong thiền định và giải thoát, hiện vô lượng sức thần.
Trưởng lão A-nan-đà, tôi có thể đem mặt đất
đặt lên một đầu sợi lông, xoay nó mà không nghiêng đổ,
cũng như bàn xoay thợ gốm, tuy quay mà không lệch nghiêng.
Lại ở trước Thế Tôn, đập vỡ tất cả đất đai
cùng các núi non, mà không ai bị tổn thương.
Tôi an trụ sức thần túc, uy thế đều như vậy.
Tôi có thể dùng bàn tay, nâng cả cõi nước và chúng sinh
đặt giữa hư không, rồi từ trên theo thứ lớp hạ xuống,
cũng không một chúng sinh nào kinh nghi sợ hãi.
Khi tôi nhập tam-muội, thấy chư Phật phương đông
số có sáu vạn vị; phương nam cũng như thế.
Tôi lại thấy phương tây, sáu vạn bậc Thế Gian Tôn;
phương bắc và phương trên phương dưới, số ấy cũng như vậy.
Lại thấy các lầu gác, tuyệt đẹp không gì sánh bằng.
Dùng chút bột chiên-đàn, cúng dường các Thế Tôn.
Tôi thật có hạnh thần thông không cấu nhiễm như thế,
có thể nói lời sư tử hống lớn, và các việc hiển hiện.
Ai không tin sâu được, hãy đến hỏi Như Lai.
Tôi không có ý tưởng về chúng sinh, cũng không có ý tưởng về cái không sinh,
không có ý tưởng về Phật, về Pháp, vì tất cả đều vô tướng (không có hình tướng cố định để nắm bắt).
◄ Trước
Sau ►
Quay lại danh sách thiên · Giỏ video