Thiên 3 — Quyển hạ

 Kinh Tập Nhất Thiết Phước Đức Tam Muội (kinh về Tam muội gom góp mọi phước đức; "tam muội" là trạng thái tâm định sâu, chuyên chú vững vàng vào một chỗ), quyển hạ.

 Tam tạng (danh hiệu tôn xưng vị pháp sư thông suốt cả ba kho kinh điển Phật giáo: Kinh, Luật, Luận) Cưu-ma-la-thập đời Diêu Tần (nhà Hậu Tần do họ Diêu lập, khoảng thế kỷ IV–V) dịch.

 Bấy giờ Bồ-tát Na-la-diên liền bạch Phật (bậc giác ngộ hoàn toàn) rằng: "Hiếm có thay, Thế Tôn (bậc được cả thế gian tôn kính, danh hiệu của Phật)! Hiếm có thay, Thiện Thệ (bậc đã khéo đi đến bờ giải thoát, cũng là danh hiệu của Phật)! Các pháp (mọi sự vật, hiện tượng) như vậy, tánh vốn thường tịch diệt (vắng lặng, dứt hết mọi sinh diệt xao động). Bồ-tát ma-ha-tát (bậc đại Bồ-tát; Bồ-tát là người phát tâm cầu thành Phật để cứu độ chúng sinh) có thể nghe pháp này, biết pháp này, tin pháp này mà không rơi vào Niết-bàn (trạng thái dứt sạch phiền não, ra khỏi sinh tử; ở đây chỉ Niết-bàn của hàng chỉ lo tự độ, vào rồi thì không ở lại cứu độ chúng sinh nữa)."

 Phật bảo Na-la-diên: "Sức phương tiện (khả năng khéo léo dùng cách thích hợp để giáo hóa) của Bồ-tát có thể được như vậy. Nếu Bồ-tát thành tựu phương tiện khéo léo thì trong từng niệm (từng khoảnh khắc ý nghĩ) có thể được bốn pháp. Bốn pháp ấy là gì? Đó là: đại từ (lòng thương lớn, muốn đem niềm vui cho mọi loài), đại bi (lòng xót thương lớn, muốn cứu khổ cho mọi loài), biết Nhất thiết trí (trí biết hết thảy mọi sự, tức trí tuệ của Phật), và biết Phật ra đời thì giống pháp (dòng truyền nối của chánh pháp) không dứt. Với bốn pháp như vậy mà tu hành các pháp: biết cõi chúng sinh chính là tướng của chánh vị (địa vị chứng nhập chân lý; ở đây chỉ quả vị Niết-bàn riêng của hàng Thanh văn, Duyên giác, chứng vào rồi thì không tiến lên quả Phật nữa), biết tánh của tất cả pháp thường vắng lặng; nghe, biết, tin hiểu mà không rơi vào Niết-bàn. Đó gọi là pháp điều phục (chế ngự, uốn nắn tâm), biết làm lợi ích cho chúng sinh. Biết rồi mà thấy, cho đến chẳng thấy. Vì sao? Vì không bỏ tất cả chúng sinh."

 Bấy giờ lực sĩ Tịnh Uy thưa: "Bạch Thế Tôn, Bồ-tát ma-ha-tát, như lời Phật dạy, không rơi vào chánh vị." Phật nói: "Thiện nam tử (người con trai hiền lành, cách Phật gọi người nghe pháp), vị Bồ-tát ma-ha-tát ấy không khởi các kiến chấp (những quan điểm bám chấp sai lệch), vậy mà việc gì cũng làm xong. Người Thanh văn (hàng đệ tử nghe lời Phật dạy mà tu, chỉ cầu tự giải thoát) không hướng tâm đến tất cả chúng sinh, không hướng tâm đến giống Phật, không hướng tâm đến giống pháp, không hướng tâm đến Đại thừa (cỗ xe lớn: con đường tu hành cứu độ hết thảy chúng sinh, hướng đến quả Phật), bỏ Nhất thiết trí, không quán xét Nhất thiết trí, không mong cầu Nhất thiết trí, diệt các pháp hữu vi (các pháp do nhân duyên tạo thành, có sinh có diệt) mà vào địa vị Thanh văn. Bồ-tát ma-ha-tát thì hướng tâm đến tất cả chúng sinh, hướng tâm đến việc không làm dứt giống Tam bảo (ba ngôi báu: Phật, Pháp, Tăng), hướng tâm đến Đại thừa, quán xét Nhất thiết trí mà không màng đến mạng sống mình, biết các pháp chỉ có một tướng mà không vào chánh vị; vì hướng tâm đến chúng sinh mà ra vào các tầng thiền (các trạng thái định tâm) tự tại như dạo chơi, không rơi vào địa vị Thanh văn. Thiện nam tử, vì thế nên biết Bồ-tát ma-ha-tát luôn luôn vô ngã (không chấp có cái ta) mà không rơi vào chánh vị."

 Bấy giờ lực sĩ Tịnh Uy bạch Phật: "Hiếm có thay Thế Tôn! Hiếm có thay Thiện Thệ! Chỗ thực hành của Bồ-tát, tất cả hàng Thanh văn và Duyên giác (người tự mình quán xét lẽ nhân duyên mà tỏ ngộ, cũng chỉ cầu tự giải thoát) đều không theo kịp."

 Bấy giờ Pháp vương tử (con của vua Pháp tức Phật; danh xưng chỉ vị Bồ-tát sẽ nối ngôi Phật) Văn-thù-sư-lợi đang ngồi trong hội. Bồ-tát Na-la-diên bạch Phật: "Bạch Thế Tôn, vị Pháp vương tử Văn-thù-sư-lợi này ngồi trong hội, vậy mà đối với Tam muội Tập Nhất Thiết Phước Đức này lại chẳng nói gì." Bấy giờ Văn-thù-sư-lợi nói với Bồ-tát Na-la-diên: "Thiện nam tử, Bồ-tát ma-ha-tát không vì phước đức mà tu hành bồ-đề (giác ngộ; ở đây là con đường tu hướng đến giác ngộ thành Phật). Bồ-tát không vì lợi lộc cúng dường và danh tiếng, không vì được sinh lên cõi trời, không vì được ban đất phong, không vì quyến thuộc, không vì được khen ngợi, không vì niềm vui riêng của mình mà tu hành bồ-đề."

 Na-la-diên hỏi: "Bồ-tát Văn-thù-sư-lợi, vậy Bồ-tát vì đâu mà thực hành bồ-đề?" Văn-thù-sư-lợi đáp: "Thiện nam tử, Bồ-tát vì thương xót chúng sinh mà tu hành bồ-đề; vì pháp; vì giải thoát mọi khổ đau cho tất cả chúng sinh; vì dứt các phiền não (những trạng thái tâm gây rối loạn, khổ não như tham, giận, si mê) vốn không thật; vì nhẫn chịu khổ về phần mình; vì không mưu cầu điều gì — mà tu hành bồ-đề, không tiếc thân mạng. Bồ-tát quán biết: không có chủ, không có kẻ điều khiển, không có chỗ ở, không có tướng, không có suy tưởng; không chuyển, không hoại, không dời đổi trôi lăn; không xâm phạm, không hủy hại; mạnh mẽ không ai hàng phục được; không chấp vào hiểu biết, không lười biếng; không sợ, không hãi, không kinh, không hoảng; không cao, không thấp, không dua nịnh quanh co; vững vàng bất động; ưa vắng lặng, một mình; một đường, một hướng; trụ trong một đường, tu hành một đường. Vì độ tất cả chúng sinh, vì lợi ích như thế, Bồ-tát ma-ha-tát tu hành bồ-đề."

 Lại hỏi Văn-thù-sư-lợi: "Bồ-tát tu hành bồ-đề như thế nào?" Văn-thù-sư-lợi đáp: "Thiện nam tử, Bồ-tát ma-ha-tát không sinh không diệt, cũng chẳng phải là không sinh diệt; hành cho đến diệt hẳn, không còn sinh lại, không có gì để nói (?). Bồ-tát tu hành bồ-đề như vậy. Lại nữa, Na-la-diên, Bồ-tát biết tâm quá khứ đã diệt, không làm được gì; tâm vị lai chưa đến, không làm được gì; tâm hiện tại không dừng lại, không làm được gì; không bám vào tâm quá khứ, vị lai hay hiện tại. Bồ-tát ma-ha-tát hành được như vậy thì gọi là tu hành bồ-đề."

 "Lại nữa, Na-la-diên, nếu Bồ-tát biết rằng: bố thí (đem của cải, sức lực, giáo pháp cho người), bồ-đề, chúng sinh và Như Lai (danh hiệu của Phật: bậc từ chân như mà đến) đều bình đẳng, hành không có hai; trì giới (giữ gìn giới luật), bồ-đề, chúng sinh, Như Lai đều bình đẳng, hành không có hai; nhẫn nhục (nhẫn chịu điều trái ý), bồ-đề, chúng sinh, Như Lai đều bình đẳng, hành không có hai; tinh tấn (siêng năng không lùi bước), bồ-đề, chúng sinh, Như Lai đều bình đẳng, hành không có hai; thiền định (giữ tâm yên lặng, chuyên nhất), bồ-đề, chúng sinh, Như Lai đều bình đẳng, hành không có hai; trí tuệ (thấy rõ thật tướng các pháp), bồ-đề, chúng sinh, Như Lai đều bình đẳng, hành không có hai. Bồ-tát hành sáu Ba-la-mật (sáu hạnh đưa người qua bờ bên kia giải thoát, tức sáu hạnh vừa kể) như vậy thì không làm hư hoại tánh tướng của hạnh. Bồ-tát tu hành bồ-đề như vậy."

 "Lại nữa, Na-la-diên, Bồ-tát quán sắc (thân xác, vật chất) là không (trống rỗng, không có tự tánh cố định), không có hành tác. Như quán sắc là không, cũng quán thọ (cảm giác), tưởng (sự nhận biết hình tướng, khái niệm), hành (các tác ý, động lực của tâm), thức (sự phân biệt nhận biết) là không, không có hành tác. Sắc là không nên không có tận, sắc rốt ráo là tận, vì nó là không. Thọ, tưởng, hành, thức cũng vậy: thức là không nên không có tận, thức rốt ráo là tận, vì nó là không. Như tánh của nó tận thì tất cả pháp đều tận; sắc không tận, thọ, tưởng, hành, thức không tận. Nếu có Bồ-tát hành như vậy, đó gọi là tu hạnh bồ-đề."

 "Lại nữa, Na-la-diên, Bồ-tát siêng năng dứt hạnh của pháp phàm phu (người thường chưa giác ngộ), mà không có hạnh sinh khởi pháp Phật, không có hạnh ra khỏi sinh tử, không có hạnh làm đầy đủ Niết-bàn, không thấy tất cả pháp bất thiện thành tựu, không gom góp pháp thiện, không quán ở chỗ nào khác. Hiểu biết như vậy mà không làm hư hoại tánh của hạnh, đó là hạnh bồ-đề. Na-la-diên, Bồ-tát hành như vậy thì gọi là tu hạnh bồ-đề."

 "Lại nữa, Na-la-diên, Bồ-tát ma-ha-tát hiểu rằng cõi chúng sinh vô lượng, pháp giới (toàn thể mọi pháp, mọi hiện tượng, xét về bản tánh chân thật) vô lượng; cõi chúng sinh và pháp giới không có hạnh tận diệt. Vì sao? Vì cõi chúng sinh và pháp giới không có hai, không có hai tác dụng, không có hai tướng. Không tăng không giảm pháp giới, không tăng cõi chúng sinh, không giảm cõi chúng sinh. Tướng pháp giới thế nào thì tướng cõi chúng sinh cũng thế ấy. Lại nữa, Bồ-tát hiểu biết các pháp không có tướng: không có hạnh làm tận pháp giới, không có hạnh làm tận cõi chúng sinh; không có hạnh làm tận pháp giới, không có hạnh làm tăng pháp giới; không có hạnh làm tận cõi chúng sinh, không có hạnh làm tăng cõi chúng sinh; cũng không trụ vào các kết sử (những phiền não trói buộc và sai khiến tâm) do vọng tưởng điên đảo khác sinh ra. Quán đúng như vậy, khéo biết các hạnh, không phá hoại hạnh trong các cõi hữu (các cõi tồn tại trong sinh tử), không phá hoại hạnh về ta, chúng sinh, thọ mạng. Na-la-diên, Bồ-tát hành như vậy thì gọi là tu hạnh bồ-đề."

 Khi Pháp vương tử Văn-thù-sư-lợi diễn nói những pháp về các hạnh như vậy, mười sáu vị thiên tử (con trời, chỉ các vị trời) trước kia đã hướng về Đại thừa, nay chứng được vô sinh pháp nhẫn (trí tuệ an nhiên chấp nhận và an trụ nơi lẽ thật rằng các pháp vốn không sinh không diệt). Bấy giờ lực sĩ Tịnh Uy muốn cúng dường và giữ gìn kinh này, liền nói: "Bạch Thế Tôn, nếu có chúng sinh tin hiểu kinh này, sẽ được mọi điều lành tốt đẹp."

 Bấy giờ Bồ-tát Ly Ma nói với Văn-thù-sư-lợi: "Tôi cũng muốn nói về hạnh của Bồ-tát." Văn-thù-sư-lợi nói: "Thiện nam tử, nay đúng là lúc, ông có thể nói." Bồ-tát Ly Ma nói: "Văn-thù-sư-lợi, hành hạnh của tất cả pháp là hạnh Bồ-tát; hành tất cả hạnh của ma (những thế lực ngăn trở việc tu hành) là hạnh Bồ-tát; hành tất cả hạnh của chúng sinh là hạnh Bồ-tát; hành hạnh Hữu học (người đang tu, còn phải học) và hạnh Vô học (bậc đã chứng quả A-la-hán, không còn gì phải học) là hạnh Bồ-tát; hành hạnh Duyên giác là hạnh Bồ-tát. Vì sao? Vì Bồ-tát ma-ha-tát phải học khắp tất cả."

 Bấy giờ Bồ-tát Na-la-diên hỏi thiên tử Ly Ma: "Bồ-tát học và hành hạnh của tất cả chúng sinh như thế nào?" Thiên tử đáp: "Na-la-diên, Bồ-tát nên học tám vạn bốn nghìn hạnh. Tám vạn bốn nghìn hạnh là gì? Đó là hai vạn một nghìn hạnh tham dục, hai vạn một nghìn hạnh sân nhuế (giận dữ), hai vạn một nghìn hạnh ngu si, hai vạn một nghìn hạnh đẳng phần (tham, giận, si xen lẫn ngang nhau). Bồ-tát đều nên đi vào những hạnh ấy: nơi tham dục thì dứt bỏ, hành hạnh lìa tham dục; nơi sân nhuế thì dứt bỏ, hành hạnh lìa sân nhuế; nơi ngu si thì dứt bỏ, hành hạnh lìa ngu si; nơi đẳng phần thì dứt bỏ, hành hạnh lìa đẳng phần. Bồ-tát hành tất cả hạnh của chúng sinh mà không nhiễm hạnh chúng sinh; hiện ra làm mọi hạnh của chúng sinh là để giáo hóa chúng sinh. Đó gọi là Bồ-tát hành hạnh bồ-đề."

 Na-la-diên hỏi: "Thiên tử, vì sao tất cả hạnh ma là hạnh Bồ-tát?" Thiên tử đáp: "Tất cả hạnh ma xâm nhập vào tâm Bồ-tát; Bồ-tát nên nhận biết việc ma đang khởi lên mà không chạy theo, không bị hạnh ma trói buộc, đi vào mọi hạnh mà tu hành; nên khiến thiên ma (ma vương ở cõi trời) không tìm được kẽ hở để quấy phá, và nên giáo hóa ma để ma lìa bỏ việc ma."

 Na-la-diên hỏi: "Thiên tử, vì sao học hạnh Thanh văn, Duyên giác là hạnh Bồ-tát?" Thiên tử đáp: "Thiện nam tử, tất cả các hạnh như vậy là hạnh của tánh chân thật, là hạnh không cầu quả báo, là hạnh không trụ, là hạnh không hướng tới đâu, là hạnh không sinh; hiểu biết hạnh của chính mình. Bồ-tát nên tu hành như vậy."

 Thiên tử Ly Ma nói như vậy xong, thưa với Pháp vương tử Văn-thù-sư-lợi: "Thiện nam tử, nay ngài cũng hãy nói về hạnh như vậy." Văn-thù-sư-lợi nói: "Thiên tử, hạnh của Bồ-tát vượt qua mọi cảnh giới. Vì sao? Vì hạnh này không thuộc về cảnh giới của mắt, cũng không thuộc về cảnh giới của sắc, thanh, hương, vị, xúc, pháp (hình sắc, âm thanh, mùi, vị, cảm giác chạm, và đối tượng của ý). Thiên tử, vì thế nên biết các hạnh mà bậc thiện trượng phu ấy thực hành đều vượt qua mọi cảnh giới. Lại nữa, thiên tử, nếu Bồ-tát ma-ha-tát tu hành như vậy thì được chư Phật chấp thuận, không có lỗi lầm. Hành như vậy gọi là Bồ-tát tu hành chánh hạnh (hạnh chân chánh)."

 Thiên tử hỏi: "Văn-thù-sư-lợi, Bồ-tát tu hành thế nào là hạnh được chư Phật chấp thuận?" Văn-thù-sư-lợi đáp: "Thiên tử, thật tế (chỗ chân thật rốt ráo) của tất cả các pháp tự nó là không; Như Lai giác biết như vậy. Nếu Bồ-tát trụ nơi hạnh pháp như vậy thì được Phật chấp thuận. Nếu cho đến đối với Niết-bàn mà sinh hạnh chấp kiến, bám víu, thì là dối gạt chư Phật. Thiên tử, thật tế của tất cả các pháp là vô tướng (không có hình tướng để nắm bắt); Như Lai Thế Tôn giác biết như vậy. Nếu có Bồ-tát tạo tướng cho các pháp, cùng trụ với tướng, thì là dối gạt chư Phật. Thật tế của tất cả các pháp là vô nguyện (không có gì để mong cầu, tạo tác); Như Lai Thế Tôn giác biết như vậy: không hành, không thật, không sinh, không khởi, không có gì; không hình, không tướng, cũng chẳng phải không tướng; không đến, không đi, không trụ; bản tánh thanh tịnh, bản tánh sáng tỏ, tánh ấy thường diệt; tất cả các pháp giống như hư không. Như Lai Thế Tôn giác biết như vậy. Nếu Bồ-tát ấy đối với tánh các pháp mà có chút sở đắc (cho là mình đạt được điều gì), thì là dối gạt Như Lai Ứng Chánh Biến Giác (Ứng cúng: bậc đáng được cúng dường; Chánh biến giác: bậc giác ngộ chân chánh, cùng khắp — đều là danh hiệu của Phật)."

 "Thiên tử, nếu Bồ-tát ấy cùng trụ với không mà sinh chấp kiến, Bồ-tát ấy cùng trụ với vô tướng mà sinh chấp kiến, nếu Bồ-tát ấy cùng trụ với vô nguyện mà sinh chấp kiến, thì là dối gạt chư Phật. Nếu Bồ-tát ấy vượt ra khỏi ba cõi (cõi Dục, cõi Sắc, cõi Vô sắc — toàn bộ thế giới sinh tử), biết tất cả pháp không thật, không sinh, không khởi, không có, không hình, không tướng, không đến, không đi, không trụ, bản tánh thanh tịnh, bản tánh soi sáng, bản tánh thường diệt, giống như hư không, bản tánh không nhơ — nếu biết như vậy thì gọi là Bồ-tát không dối gạt chư Phật."

 Bấy giờ Thế Tôn khen Văn-thù-sư-lợi: "Lành thay, lành thay, Văn-thù-sư-lợi! Ông nói lời này thật hay. Nếu Bồ-tát tu hành như vậy thì gọi là hạnh bồ-đề, mau được thọ ký (được Phật báo trước rằng sẽ thành Phật). Văn-thù-sư-lợi, xưa kia ta ở trước Phật Nhiên Đăng (vị Phật thời quá khứ đã thọ ký cho Phật Thích-ca), những hạnh ta trụ đều không được thọ ký. Vì sao? Vì ta có hạnh chấp tướng, hạnh có chỗ nương tựa, hạnh có chỗ bám víu. Về sau ta gặp Phật Nhiên Đăng, được vượt qua các hạnh ấy; ngay khi mới gặp, ta lìa cái thấy về các hạnh, biết tự tánh của tất cả pháp không sinh. Khi ấy Phật Nhiên Đăng thọ ký cho ta rằng: 'Sau này ông sẽ thành Phật, hiệu là Thích-ca Mâu-ni Như Lai Ứng Chánh Biến Giác.' Lúc ấy ta được vô sinh nhẫn. Vì thế, Văn-thù-sư-lợi, nếu có Bồ-tát muốn mau được vô sinh pháp nhẫn thì trong phẩm này nên tu như vậy, không bám vào các pháp."

 Bấy giờ Văn-thù-sư-lợi thưa: "Bạch Thế Tôn, Bồ-tát ma-ha-tát nương vào pháp gì mà được vô sinh nhẫn?" Phật nói: "Văn-thù-sư-lợi, nương vào ấm, giới, nhập (ấm: năm nhóm sắc, thọ, tưởng, hành, thức; giới: mười tám giới gồm sáu giác quan, sáu đối tượng và sáu thức; nhập: mười hai nhập gồm sáu giác quan và sáu đối tượng) mà được vô sinh nhẫn. Người ấy được nhẫn đối với tất cả các pháp, cũng nương vào thường, lạc, ngã, tịnh (thường còn, an vui, có cái ta chân thật, trong sạch) mà được pháp nhẫn. Văn-thù-sư-lợi, cái gọi là nhẫn, nghĩa là nương vào sự vô tận của tất cả các pháp. Cái gọi là nhẫn, nghĩa là chân chánh. Văn-thù-sư-lợi, chỗ nương của nhẫn không cùng đi với pháp thế gian; không phải cùng đi với pháp phàm phu, pháp Hữu học, pháp Vô học, pháp Duyên giác, pháp Bồ-tát hay pháp Phật. Không cùng đi với tất cả các pháp, gọi là được nhẫn. Bỏ mọi tưởng chấp về tất cả các pháp, gọi là nhẫn. Nhẫn này cũng không nằm trong số mắt và sắc, tai và tiếng, mũi và hương, lưỡi và vị, thân và xúc, ý và pháp. Không tận, cũng chẳng phải không tận, gọi là nhẫn. Nhẫn này cũng không lìa các giới ấy; đó gọi là nhẫn."

 Khi nói về nhẫn này, có năm trăm Bồ-tát vốn đã gieo các căn lành (gốc rễ của việc lành) nơi chư Phật đời trước, được vô sinh nhẫn, và nói rằng: "Tam muội Tập Nhất Thiết Phước Đức này có thể khiến chúng con an trụ nơi chỗ cần trụ, cũng khiến chúng con đầy đủ vô lượng pháp. Bạch Thế Tôn, Bồ-tát ma-ha-tát nên hết lòng lắng nghe các pháp rất sâu này và nên tu tập."

 Bấy giờ Bồ-tát Na-la-diên hỏi Văn-thù-sư-lợi: "Thế nào là Bồ-tát đối với pháp sâu này việc cần làm đã làm xong?" Văn-thù-sư-lợi đáp: "Nếu có Bồ-tát biết tất cả pháp không tạo tác, cũng chẳng phải không tạo tác, đó gọi là Bồ-tát việc cần làm đã xong. Nếu biết tất cả các pháp không có hành tác, làm rồi không chấp, không làm cũng không quên (?), đó gọi là Bồ-tát việc cần làm đã xong. Nếu Bồ-tát tùy việc mình làm mà không kể ơn, đó gọi là biết ơn. Đối với hữu vi và vô vi (pháp không do tạo tác, không sinh diệt) không sinh tâm cao thấp; không thấy có người làm mà vẫn có việc làm, tức là làm bố thí, trụ nơi hồi hướng (đem công đức của mình hướng về quả giác ngộ và chia cho chúng sinh), mà cũng không thấy có bố thí, không thấy có bồ-đề, không thấy có mình và người — đó gọi là Bồ-tát việc cần làm đã xong. Giữ gìn giới trong sạch, hồi hướng về bồ-đề mà không thấy có giới; tu hành nhẫn nhục, tinh tấn, thiền định, trí tuệ mà cũng không thấy có trí tuệ — đó gọi là Bồ-tát việc cần làm đã xong. Nếu không thấy có nghiệp lành của thân, miệng, ý, nên biết Bồ-tát ấy việc cần làm đã xong. Nếu không thấy có thân, không thấy sự trang nghiêm do miệng và ý gom góp, nên biết Bồ-tát ấy việc cần làm đã xong."

 Bấy giờ Bồ-tát Thường Tinh Tấn nói với Văn-thù-sư-lợi: "Tôi cũng muốn nói về việc cần làm đã xong của Bồ-tát ma-ha-tát." Văn-thù-sư-lợi nói: "Thiện nam tử, nay đúng là lúc, ông cứ nói." Bồ-tát Thường Tinh Tấn nói với Văn-thù-sư-lợi: "Nếu Bồ-tát có thể khiến một chúng sinh vào trong Phật pháp, Bồ-tát như vậy việc cần làm đã xong. Nếu có Bồ-tát nhận thức ăn của chúng sinh, hoặc đem cho người khác, không phải vì sợ hãi, tất cả đều thâu về nơi bồ-đề vô thượng, đó gọi là Bồ-tát làm phước điền (ruộng phước: người đáng được cúng dường, ai cúng dường thì được phước như gieo hạt vào ruộng tốt) thanh tịnh. Nếu người cho và người nhận ấy đều làm đúng pháp, gọi là Bồ-tát khiến cả hai đều thanh tịnh. Nếu Bồ-tát dùng tiếng nói của Phật khiến người khác được nghe, tự mình trụ nơi bố thí, trì giới, nhẫn nhục, tinh tấn, thiền định, trí tuệ, giữ chánh niệm (nhớ nghĩ đúng đắn), ở giữa đại chúng nói sáu Ba-la-mật, khiến người khác được nghe, nhớ nghĩ và thọ trì căn lành như thế, nên biết Bồ-tát ấy việc cần làm đã xong, xứng đáng thọ nhận sự cúng dường."

 "Nếu Bồ-tát tu hành nhẫn nhục, khi bị giặc thù, kẻ chiên-đà-la (giai cấp thấp nhất ở Ấn Độ xưa, làm nghề đồ tể, hành hình) và những kẻ khác mắng nhiếc làm nhục mà không giận không phiền, vì những chúng sinh ấy mà khiến họ sinh lòng tin và vui mừng; siêng tu tinh tấn, trụ nơi sức tinh tấn, nên biết Bồ-tát ấy việc cần làm đã xong. Nếu Bồ-tát có vàng ròng châu báu đầy khắp tứ thiên hạ (bốn châu lớn quanh núi Tu-di, tức toàn cõi thế giới loài người) mà không tham của báu ấy để nói dối; nếu người khác hỏi pháp thì không vì bè phái mà nói điều phi pháp, nên biết Bồ-tát ấy việc cần làm đã xong. Nếu có Bồ-tát nhịn đói bảy ngày, có người đến nói: 'Nếu ông bỏ được tâm bồ-đề, giết các chúng sinh, ta sẽ cho ông ăn', mà Bồ-tát ấy trọn không làm, nên biết Bồ-tát ấy việc cần làm đã xong."

 "Lại nữa, Văn-thù-sư-lợi, nếu Bồ-tát thấy khắp thế giới đầy dao bén lửa dữ, vẫn băng qua giữa đó để đến nghe pháp, không tiếc thân mạng, học như vậy, nghĩ rằng: 'Thân do ấm, nhập, giới hợp thành thì dễ có, Phật khó gặp, pháp khó nghe, chúng sinh kính pháp cũng rất khó có.' Nghĩ vậy rồi vào giữa chúng để nghe pháp, nên biết Bồ-tát ấy việc cần làm đã xong. Lại nữa, Văn-thù-sư-lợi, nếu Bồ-tát nghe người khác nói một bài kệ bốn câu (kệ: bài văn vần trong kinh), hoặc về giới, hoặc về bố thí, mà lòng vui mừng hơn được lên ngôi đại vương Chuyển luân (vị vua lý tưởng cai trị cả thế giới bằng chánh pháp); nếu đem bài kệ ấy cho một người nghe, mà vui hơn được ngôi Đế Thích (vua cõi trời Đao-lợi) và Phạm vương (vua cõi trời Phạm thiên), nên biết Bồ-tát ấy việc cần làm đã xong."

 "Lại nữa, Văn-thù-sư-lợi, nếu Bồ-tát có thể ở giữa đại chúng, ở nơi sự nghe nhiều học rộng mà sinh vui mừng lớn, đem sự học rộng ấy hướng về Nhất thiết trí; không vì được châu báu đầy tam thiên đại thiên thế giới (một vũ trụ rộng lớn gồm một tỷ thế giới nhỏ) mà sinh vui mừng lớn, mà lấy việc đem căn lành của mình vì một chúng sinh hồi hướng về Phật đạo làm niềm vui, nên biết Bồ-tát ấy việc cần làm đã xong."

 "Lại nữa, Văn-thù-sư-lợi, Bồ-tát vì giáo hóa chúng sinh nên phải siêng năng tinh tấn, vững vàng tự trang nghiêm, tu tập nghe nhiều học rộng, xả bỏ cả chân tay thân thể; đối với tám pháp của thế gian (được, mất, khen, chê, tiếng tốt, tiếng xấu, vui, khổ) tâm không đổi khác. Bồ-tát vì trí tuệ của Phật, thà bỏ thân mạng chứ không bỏ giới. Bồ-tát nên thực hành nhẫn nhục, nhẫn được mọi lời ác, lời không lành. Bồ-tát nên siêng thêm tinh tấn, trang nghiêm cõi Phật. Bồ-tát nên ở một mình nơi vắng lặng, để không đánh mất đạo bồ-đề. Bồ-tát nên không mất chánh niệm, để tu tập sáu Ba-la-mật. Bồ-tát nên không bám chấp điều gì, siêng tiến, giới đầy đủ, đã làm nghiệp lành, vì không bỏ tất cả chúng sinh. Bồ-tát nên lấy thệ nguyện vững chắc để trang nghiêm, vì giữ giống pháp Phật. Bồ-tát nên lìa mọi dua nịnh giả dối, vì thân, miệng, ý đều ngay thẳng chất phác. Bồ-tát nên tự làm trong sạch chí nguyện, để cứu giúp và làm chỗ nương tựa cho chúng sinh. Bồ-tát nên không mong cầu gì nơi việc mình làm, vì không bám thân mạng. Bồ-tát nên nói lời ngọt ngào mềm mỏng, vì khéo đón chào hỏi han. Bồ-tát nên luôn mở lời trước, vì không giận hờn mà im lặng không nói. Bồ-tát nên như mặt đất, vì không thương không ghét. Bồ-tát nên hiền hòa mềm mỏng, vì đồng lòng vui vẻ với người. Bồ-tát nên dễ dạy bảo, vì mau nhận lời dạy. Bồ-tát nên trừ bỏ kiêu mạn, vì khiêm nhường với tất cả chúng sinh. Bồ-tát nên như con chó (vốn trung thành với chủ), vì không lừa dối chúng sinh, không trái lời thề ban đầu."

 "Bồ-tát nên khởi lòng đại từ đối với chúng sinh, vì tất cả đều không. Bồ-tát nên khởi lòng đại bi đối với chúng sinh, vì làm lợi ích lớn cho chúng sinh. Bồ-tát nên sinh đại hỷ (niềm vui lớn), vì vui thích tu tập các căn lành. Bồ-tát nên tu hạnh đại xả (buông bỏ lớn), vì không ngó tới mọi thú vui ngũ dục (năm thứ ham muốn: sắc đẹp, tiếng hay, mùi thơm, vị ngon, xúc chạm êm dịu). Bồ-tát nên không tham lam keo kiệt, vì tự bỏ được thân mình. Bồ-tát nên không bám vào cái của ta, vì không tham mọi của cải. Bồ-tát nên tu tâm đại xả, vì bỏ mọi vọng tưởng. Bồ-tát nên đầy đủ của cải lớn, tức bảy của báu của bậc thánh (lòng tin, giữ giới, tự thẹn, thẹn với người, nghe học, bố thí, trí tuệ). Bồ-tát nên có chí vững chắc, để củng cố mọi căn lành. Bồ-tát nên không biết đủ, vì tu tập vô lượng công đức của Phật. Bồ-tát nên có trí tuệ dũng mãnh, để dẹp bốn ma (ma phiền não, ma năm ấm, ma chết, thiên ma). Bồ-tát nên làm đại y vương (vị thầy thuốc lớn), vì khéo chữa mọi bệnh phiền não. Bồ-tát nên làm bậc Ứng cúng (đáng được cúng dường), vì không bỏ tâm bồ-đề. Bồ-tát nên làm phước điền, vì làm ánh sáng cho chúng sinh. Bồ-tát nên như hoa sen, vì không bị bùn đời làm nhơ. Bồ-tát nên như thuyền bè, vì đưa chúng sinh qua sông sinh tử. Bồ-tát nên như chiếc cầu, vì đối với chúng sinh hạng trên, giữa, dưới đều không có ý phân biệt. Bồ-tát nên như ao lớn, vì chuyên ý nơi chánh pháp, nước không bao giờ cạn. Bồ-tát nên như biển cả, vì một mực nghe học không chán. Bồ-tát nên như núi lớn, vì không gì lay động được. Bồ-tát nên khéo an trụ vững vàng như ngưỡng cửa. Bồ-tát nên không nhiễm đắm mọi của cải sở hữu. Bồ-tát nên làm cho tâm tự tại, vì không thoái lui. Bồ-tát nên như đại vương, vì tôn quý hơn hết. Bồ-tát nên như Đế Thích, vì được tất cả chúng sinh tôn quý. Bồ-tát nên như Phạm vương, vì là vua pháp tự tại. Bồ-tát nên làm cho tất cả chúng sinh an vui, an vui rốt ráo cho đến Niết-bàn. Bồ-tát nên làm cha mẹ, vì cho chúng sinh áo mặc và lợi ích. Bồ-tát nên không làm tổn hại đối với mọi pháp thiện và bất thiện (?). Bồ-tát nên không xâm hại, vì đối với người thân và người không thân tâm đều bình đẳng. Bồ-tát nên không thân cận, không tin theo các nhập do sinh ra mà có. Bồ-tát nên làm thí chủ về pháp, vì bỏ hết tất cả. Bồ-tát nên lìa mọi buông lung lười biếng, để gom góp bồ-đề. Văn-thù-sư-lợi, Bồ-tát thường nên tinh tấn bền chắc, tu tập mọi đức hạnh về giới, để được đạo chân chánh vô thượng."

 Bấy giờ Thế Tôn khen Bồ-tát ma-ha-tát Thường Tinh Tấn: "Lành thay, lành thay, thiện nam tử! Ông đã khéo nói những điều mà các hạnh nên an trụ. Thiện nam tử, nếu Bồ-tát ma-ha-tát muốn chứng được Tam muội Tập Nhất Thiết Phước Đức này thì nên siêng tu mọi phước đức, không nên lìa bỏ phước đức nào."

 Bấy giờ Bồ-tát Na-la-diên thưa: "Bạch Thế Tôn, nếu ai được Tam muội Tập Nhất Thiết Phước Đức này thì không rơi vào đường ác (các cõi khổ: địa ngục, ngạ quỷ, súc sinh), không sinh vào tám nạn (tám hoàn cảnh khó được gặp Phật nghe pháp), dứt mọi nghèo khó, tâm thường tự tại, các căn (giác quan) đầy đủ, khéo tự trang nghiêm bằng ba mươi hai tướng đại trượng phu (ba mươi hai tướng tốt đặc biệt trên thân Phật); được biện tài (tài ăn nói, giảng giải) lớn và pháp vô tận; được đà-la-ni (năng lực ghi nhớ, giữ gìn mọi pháp không quên), được niệm không quên, vì khởi mọi phước để chuyển pháp luân (giảng dạy chánh pháp); được địa vị quán đảnh (lễ rưới nước lên đầu như khi phong vương; chỉ địa vị Bồ-tát sắp thành Phật), vì được Đế Thích, Phạm vương, các vị Hộ thế (bốn vị Thiên vương giữ gìn thế gian) và tất cả chúng sinh cúng dường; được đầy đủ các thần thông, thông suốt mọi chỗ chết nơi này sinh nơi kia; được đại tự tại ở bất cứ nơi nào mình sinh ra và đi vào; được đất phong lớn, vì tăng trưởng các pháp; được ánh sáng trí tuệ, vì lìa tà kiến xấu ác; được khen ngợi lớn vượt trên địa vị Thanh văn, Duyên giác (?); được sức điều phục lớn đối với mọi người Thanh văn, Duyên giác; khéo phân biệt căn cơ, để giáo hóa chúng sinh; thần thông tự tại nơi các pháp môn thiền, giải thoát (thoát khỏi trói buộc) và tam muội; được bố thí không tạo tác, vì hiểu rõ bố thí; được giới không trụ, vì ba loại giới đều thanh tịnh (giữ luật nghi, làm mọi điều lành, làm lợi ích chúng sinh); có nhẫn vô lượng, vì lòng từ trùm khắp chúng sinh; tu hành tinh tấn, vì tâm không mỏi mệt; được thiền Ba-la-mật, hiểu rõ sự vắng lặng, vì để giáo hóa chúng sinh mà sinh vào cõi Dục (cõi còn ham muốn, nơi loài người ở); trí tuệ thanh tịnh trang nghiêm, vì khéo quán âm thanh; đó gọi là mắt trong sạch, vì thấy được đạo."

 "Không lìa việc thấy Phật và nghe pháp; không lìa không, vô tướng, vô tác (tức vô nguyện); giữ được tất cả pháp mà Phật có, không lìa việc thấy Phật; được vào Tăng đoàn Bồ-tát bất thoái chuyển (không còn lùi bước trên đường thành Phật); đi khắp không chướng ngại, vì có mọi công đức nơi các cõi Phật; hàng phục các ma, vì thắng bốn ma; được pháp nhẫn sâu xa, vì là pháp không thoái chuyển; mau thông đạt, đầy đủ Phật pháp; những pháp chưa từng nghe tự đến bên tai; ước nguyện đầy đủ, vì lấy được mọi công đức của các cõi Phật; người ấy được an ổn, vì lìa các tập khí (thói quen, dấu vết phiền não còn sót lại); được thân tự tại, vì thị hiện khắp ba cõi; tất cả ngoại đạo (những người theo giáo phái ngoài Phật pháp) không thể hàng phục; khéo giữ gìn pháp nơi chư Phật, vì bỏ thân mạng để giữ chánh pháp; thấy cảnh giới Phật mà không rốt ráo nhập Niết-bàn; được vô sở úy (không sợ hãi), vì ở giữa đại chúng không sợ; mọi việc làm ở đâu cũng lấy trí tuệ làm đầu, vì tâm không mưu tính; hiện sự trang nghiêm lớn, vì thần thông biến hóa; được thế lực lớn, vì vượt qua mọi tai hại; âm thanh trong trẻo vang xa, vì nghe khắp mọi thế giới; tâm rất dũng mãnh, vì dẹp được mọi quân ma; đến bờ bên kia của thần thông, vì làm rung động được mọi thế giới của Phật; được biện tài lớn, vì về pháp, lời và nghĩa đều không ngăn trệ; hiểu biết không ngăn ngại mà không buông lung; trụ nơi việc làm Phật sự, chỉ bày Nhất thiết trí cho chúng sinh. Na-la-diên, nếu Bồ-tát vào Tam muội Tập Nhất Thiết Phước Đức này thì được vô lượng công đức với những tướng trạng, sự việc như vậy."

 Bấy giờ Bồ-tát Na-la-diên thưa: "Bạch Thế Tôn, nguyện cho các chúng sinh được Tam muội Tập Nhất Thiết Phước Đức như thế. Những công đức mà Bồ-tát được nhờ tam muội này, nguyện khiến các chúng sinh đều được những công đức ấy, là điều mà tất cả Thanh văn và Duyên giác không có. Bạch Thế Tôn, nếu có Bồ-tát không được nghe tam muội quý báu này, hoặc nghe mà không hiểu, nên biết người ấy bị ma nắm giữ." Phật nói: "Na-la-diên, đúng vậy, đúng vậy, như ông nói. Nếu có Bồ-tát nghe tam muội này, thì công đức sinh ra — đã sinh, đang sinh hay sẽ sinh — đều vô lượng vô biên."

 Bấy giờ Bồ-tát Na-la-diên hỏi Văn-thù-sư-lợi: "Nếu có Bồ-tát muốn tu tập, thực hành tam muội này thì nên hành pháp gì?" Văn-thù-sư-lợi đáp: "Bồ-tát muốn được tam muội này thì không bỏ pháp phàm phu, để giữ gìn Phật pháp. Tu hành như vậy thì không tương ưng với pháp, cũng không tương ưng với phi pháp. Tu hành như vậy, tuy trôi lăn trong sinh tử mà không học pháp sinh tử, không bị sinh tử làm nhiễm; tuy học Niết-bàn mà không vào Niết-bàn của Thanh văn, Duyên giác."

 "Lại nữa, Na-la-diên, nếu có Bồ-tát muốn học tam muội này, nên càng tăng trưởng việc gom góp mọi phước đức, không sinh vọng tưởng đối với các công đức hữu lậu (còn dính phiền não, còn trong sinh tử) và vô lậu (không còn phiền não). Đối với thiện hay bất thiện, hữu vi hay vô vi, thế gian hay xuất thế gian (vượt ra ngoài thế gian), tội hay phước, cũng không khởi phân biệt. Hiểu rằng mọi phước đức đều vào pháp tánh (bản tánh chân thật của các pháp). Dù là hạnh thuộc pháp phước, hạnh thuộc pháp tội hay hạnh thuộc pháp vô ký (không thiện không ác), đều vào pháp tánh. Nên thấy như vậy: phước của chúng sinh đều bình đẳng, khởi lên không thật. Phước của chúng sinh và phước của Phật đều đồng đẳng, không thấy sai khác; pháp giới không khác, khởi lên không sai biệt. Dù là phước của phàm phu, phước Hữu học, phước Vô học, phước Duyên giác, phước Bồ-tát hay phước của bậc Chánh giác (Phật), đều không thật, vì không có vật gì; không có phương hướng nơi chốn, cũng chẳng phải không có phương hướng nơi chốn. Nên biết như vậy, nên hiểu tánh của phước và chúng sinh đồng đẳng. Thiện nam tử, như mọi sắc đều nương vào bốn đại (đất, nước, lửa, gió — bốn yếu tố tạo thành vật chất), phước của Bồ-tát cũng vậy, có khắp mọi chỗ, mà trọn không vì phước đức khởi lòng kiêu cuồng buông thả; nên biết đó là pháp vô thường, sẽ hết và diệt."

 "Na-la-diên, nếu Bồ-tát muốn được tam muội này thì đối với bốn pháp không kinh sợ. Bốn pháp là gì? Lòng đại bi đối với chúng sinh không bờ bến; cõi Phật không bờ bến; trí Phật không bờ bến; việc đi vào tâm hành (các hoạt động của tâm) của tất cả chúng sinh không bờ bến. Na-la-diên, Bồ-tát đối với bốn điều không bờ bến này không nên sinh sợ hãi. Lại nữa, Bồ-tát nên hiểu biết bốn điều không thể nghĩ bàn. Bốn điều là gì? Nghiệp (hành động tạo tác) và quả báo của nghiệp không thể nghĩ bàn; các hạnh muôn vẻ sai khác của tất cả chúng sinh không thể nghĩ bàn; hạnh của Phật Như Lai không thể nghĩ bàn; các hạnh thanh tịnh mà Bồ-tát khởi lên không thể nghĩ bàn. Na-la-diên, đó gọi là bốn điều không thể nghĩ bàn, nên hiểu biết. Thiện nam tử, Bồ-tát hiểu biết thì được bốn điều vô tận. Bốn điều là gì? Phước đức vô tận, làm tròn thệ nguyện vô tận, vui nói pháp vô tận, trí rốt ráo vô tận. Na-la-diên, đó là Bồ-tát được bốn điều vô tận. Na-la-diên, Bồ-tát nên tu hành bốn pháp. Bốn pháp là gì? Trang nghiêm căn lành không biết đủ; phương tiện hồi hướng tất cả vô tận, không biết đủ; lấy mọi sự trang nghiêm của tất cả cõi Phật để trang nghiêm cõi Phật của mình, không biết đủ. (Trong bản tiếng Phạn thiếu một pháp.) Na-la-diên, Bồ-tát nên tu tập, thực hành bốn pháp này như vậy."

 Bấy giờ Bồ-tát Na-la-diên lại hỏi Văn-thù-sư-lợi: "Kinh Tập Nhất Thiết Phước Đức Tam Muội này sẽ đến tay những Bồ-tát nào? Nếu quyển kinh này đến nhà ở, đến người tu thiền hay tu nhẫn, người tại gia hay xuất gia (thì thế nào) (?)?" Văn-thù-sư-lợi đáp: "Na-la-diên, nếu Bồ-tát ma-ha-tát nghe tam muội này, hoặc nó đến tai, đến tay, đến nhà, mà người ấy không khởi lòng chê bai, thì người như vậy ta không gọi là người tại gia (người sống đời thường ở nhà), mà gọi là người xuất gia (người rời nhà đi tu). Vì sao? Vì Bồ-tát ấy siêng tu, phân biệt tam muội này. Người ấy sẽ trừ được mọi tưởng; ở bất cứ nơi nào, mọi phước đức và trí tuệ đều không tận, không tan. Na-la-diên, Bồ-tát vì giáo hóa chúng sinh mà thị hiện đủ loại hình sắc tướng mạo. Na-la-diên, người ấy đến khắp mọi nơi, như mặt trời mặt trăng soi bốn châu thiên hạ, tất cả đều hiện rõ. Cũng vậy, Na-la-diên, Bồ-tát cũng thế, không nương vào các nạn (?); tuy ở trong nhà mà không nương vào nhà, cũng chẳng phải xuất gia mà nương vào pháp Sa-môn (người tu hành xuất gia); cả hai đều không thể nói được. Vì sao? Vì Bồ-tát không nương vào mọi thứ sở hữu và các nhập. Na-la-diên, như đồ đựng bằng ngọc lưu ly (một loại đá quý trong xanh), ở đâu cũng không mất tánh của nó; cũng vậy, Na-la-diên, nếu có Bồ-tát trụ nơi tam muội này, tuy ở tại gia nhưng nên nói người ấy là người xuất gia, vì không mất thể tánh của pháp giới."

 Bấy giờ Na-la-diên hỏi Văn-thù-sư-lợi: "Bồ-tát ma-ha-tát trụ ở đâu mà không mất Tam muội Tập Nhất Thiết Phước Đức này, được sự trang nghiêm bằng phước đức trí tuệ vô tận như vậy?" Văn-thù-sư-lợi đáp: "Bồ-tát ma-ha-tát có bốn chỗ trụ. Bốn chỗ ấy là gì? Đó là: Bồ-tát không trụ nơi thân mạng và các lợi lộc, sự tôn trọng, khen ngợi, mà trụ nơi tam muội không, vô tướng, vô nguyện; không trụ nơi chánh vị của Thanh văn, Duyên giác; mong cầu trí Phật và biện tài vô ngại mà không kiêu căng, không vọng tưởng phân biệt, cũng không bám chấp chỗ trụ như vậy; Bồ-tát ấy trụ nơi việc giải thoát tất cả chúng sinh, không trụ nơi ta, người, chúng sinh, thọ mạng và trượng phu (các quan niệm chấp có một cái ta thật). Na-la-diên, đó là bốn chỗ trụ của Bồ-tát: chỗ trụ tối thắng, trang nghiêm vô tận; khối phước đức lớn, trang nghiêm vô tận; khối trí tuệ lớn, dứt mọi kiến chấp; thành tựu đầy đủ, khởi lên các pháp của Phật."

 Na-la-diên hỏi Văn-thù-sư-lợi: "Bồ-tát làm sao được chỗ trụ này và được gọi là xuất gia?" Văn-thù-sư-lợi đáp: "Na-la-diên, Bồ-tát có bốn pháp thì được chỗ trụ này, đó là trụ nơi từ, trụ nơi bi, trụ nơi hỷ, trụ nơi xả. Na-la-diên, đó là Bồ-tát trụ nơi bốn chỗ trụ. Na-la-diên, Bồ-tát dù ở thôn ấp làng xóm, hay ở nơi vắng vẻ, nếu trụ nơi bốn chỗ trụ phạm hạnh (hạnh thanh tịnh; ở đây là bốn tâm rộng lớn từ, bi, hỷ, xả, gọi là bốn phạm trú) này thì gọi là chỗ trụ đúng. Nếu lìa bốn chỗ trụ phạm hạnh này, dù ở giữa điện đường lầu gác cũng không gọi là chỗ trụ. Na-la-diên, người ấy gọi là kẻ dối gạt tất cả trời, người, A-tu-la (loài thần hung hăng, hay tranh đấu với chư thiên), ăn không của cúng dường. Na-la-diên, Bồ-tát dù trụ nơi các phạm hạnh khác thì đều thâu gồm trong bốn phạm hạnh này. Vì sao? Na-la-diên, vì chỗ trụ phạm hạnh này rất khó được. Nếu ai không thấy bốn phạm hạnh này mà nương vào thiền của bậc thánh, thì đó là thân kiến (chấp thân này là cái ta thật) của thế gian, không dứt được kiêu mạn."

 Na-la-diên hỏi: "Văn-thù-sư-lợi, thế nào là Bồ-tát được gọi là trụ nơi từ, bi, hỷ, xả này?" Văn-thù-sư-lợi đáp: "Na-la-diên, nếu có Bồ-tát nghĩ rằng: 'Ta nhất định phải độ tất cả chúng sinh', đó gọi là trụ nơi từ. 'Ta nhất định phải giải thoát tất cả chúng sinh', đó gọi là trụ nơi bi. 'Ta nhất định phải khiến tất cả chúng sinh được trụ nơi Phật pháp', đó gọi là trụ nơi hỷ. 'Ta nhất định phải dùng pháp xuất thế gian làm cho tất cả chúng sinh được vắng lặng', đó gọi là trụ nơi xả. Lại nữa, Na-la-diên, nếu Bồ-tát hiểu các pháp giới là không, đó gọi là trụ nơi từ; nếu hiểu các pháp giới là vắng lặng, đó gọi là trụ nơi bi; nếu hiểu tất cả pháp giới không bám, không trói, không mở, đó gọi là trụ nơi hỷ; nếu hiểu tất cả pháp giới không đi không đến, đó gọi là trụ nơi xả. Na-la-diên, đó gọi là Bồ-tát trụ nơi từ, bi, hỷ, xả. Lại nữa, Na-la-diên, nếu Bồ-tát thấy pháp vô ngã mà không kinh sợ, đó gọi là trụ nơi từ; nếu thấy tất cả chúng sinh vắng lặng mà không kinh sợ, đó gọi là trụ nơi bi; nếu nghe tất cả Phật pháp đồng đẳng như một Phật pháp mà không kinh sợ, đó gọi là trụ nơi hỷ; nếu nghe tất cả cõi đều vô tận mà không kinh sợ, đó gọi là trụ nơi xả. Lại nữa, Na-la-diên, không có gì ngăn trệ gọi là từ; cứu khổ chúng sinh gọi là bi; hoàn toàn không phiền não gọi là hỷ; không cao không thấp gọi là xả."

 "Lại nữa, Na-la-diên, có từ bi mà không phải đại từ đại bi; đại từ đại bi thì hàng Thanh văn, Duyên giác không có. Từ bi mà Thanh văn, Duyên giác có, không thể làm cho tất cả chúng sinh an vui; đó gọi là từ bi mà không phải đại từ bi. Thế nào gọi là đại từ đại bi? Nếu đối với tất cả chúng sinh khởi tâm bình đẳng, cứu họ khỏi khổ não, đó gọi là đại từ đại bi của Bồ-tát. Nếu vì chúng sinh mà sinh vào năm đường (năm cõi luân hồi: địa ngục, ngạ quỷ, súc sinh, người, trời), tự bỏ niềm vui của mình mà nghĩ rằng: 'Các chúng sinh này rơi vào đường tà, ta sẽ an trí, khiến họ trụ nơi đường chánh', đó gọi là đại từ đại bi của Bồ-tát. Na-la-diên, vì thế nên biết Thanh văn, Duyên giác có từ, có bi mà không có đại từ đại bi. Na-la-diên, vì thế Bồ-tát nên tu cho đầy đủ đại từ đại bi."

 Khi nói pháp đại từ đại bi này, tám nghìn chúng sinh phát tâm A-nậu-đa-la tam-miệu tam-bồ-đề (tâm cầu quả giác ngộ cao tột, chân chánh, cùng khắp, tức quả Phật), nói rằng: "Chúng con cũng sẽ trụ nơi đại từ đại bi như lời Văn-thù-sư-lợi đã nói." Tám nghìn Bồ-tát được Tam muội Tập Nhất Thiết Phước Đức. Tám nghìn chúng sinh xa lìa bụi nhơ, được pháp nhãn tịnh (con mắt pháp trong sạch: lần đầu thấy rõ chân lý).

 Bấy giờ Bồ-tát Na-la-diên thưa: "Bạch Thế Tôn, Như Lai Thế Tôn được gọi là bậc có tướng trăm phước. Do nhân duyên gì mà được tướng như vậy?" Phật bảo Na-la-diên: "Giả sử trong các thế giới ở mười phương, mỗi phương nhiều như số cát sông Hằng (ví dụ chỉ số nhiều vô kể), tất cả chúng sinh đều thành đại vương Chuyển luân, thì khối phước đức công đức của họ chỉ bằng phước đức của một vị Đế Thích. Tất cả chúng sinh trong các thế giới mười phương nhiều như cát sông Hằng đều thành tựu khối phước như Đế Thích, thì khối phước của các vị Đế Thích ấy chỉ bằng khối phước của một vị Phạm vương. Na-la-diên, nếu tất cả chúng sinh trong các thế giới nhiều như cát sông Hằng thành tựu khối phước như Phạm vương, thì khối phước của các vị Phạm vương ấy chỉ bằng khối phước của một vị Thanh văn. Na-la-diên, nếu tất cả chúng sinh trong các thế giới nhiều như cát sông Hằng đều thành Thanh văn, thì khối đức của họ chỉ bằng phước đức của một vị Duyên giác. Na-la-diên, giả sử tất cả chúng sinh trong các thế giới nhiều như cát sông Hằng đều thành tựu khối đức Duyên giác. Na-la-diên, khối đức của tất cả Thanh văn, Duyên giác ấy gộp hết làm một, thì Bồ-tát thành tựu Tam muội Tập Nhất Thiết Phước Đức này có khối phước đức còn vượt hơn thế. Na-la-diên, phước đức căn lành mà Bồ-tát ấy thành tựu là vô lượng vô biên. Na-la-diên, giả sử tất cả chúng sinh trong các thế giới mười phương nhiều như cát sông Hằng đều chứng được khối phước đức của Tam muội Tập Nhất Thiết Phước Đức này, rồi các khối đức ấy lại nhân lên trăm nghìn lần, vẫn chưa bằng phước của một tướng của Phật. Đó gọi là tướng trăm phước đức của Như Lai, mà tất cả chúng sinh không ai có thể suy lường. Vì thế Như Lai được gọi là bậc có tướng trăm phước đức không thể nghĩ bàn."

 Khi nói pháp về tướng trăm phước đức này, tam thiên đại thiên thế giới chấn động sáu cách (sáu kiểu rung chuyển của mặt đất, điềm lành khi Phật thuyết pháp quan trọng), ánh sáng lớn chiếu khắp, trăm nghìn nhạc khí không ai đánh mà tự vang lên, trời mưa hoa đẹp. Tất cả chư thiên, người đời, A-tu-la… trong thế gian đều khen là việc chưa từng có, lớn tiếng hô "lành thay", năm vóc gieo xuống đất (hai đầu gối, hai khuỷu tay và trán chạm đất — cách lễ kính cao nhất), lễ chân Thế Tôn mà nói: "Nếu có chúng sinh phát tâm đạo chân chánh vô thượng thì mau được lợi lành, sẽ được thân trang nghiêm bằng tướng trăm phước đức như vậy, hơn mọi khối đức của Đế Thích, Phạm vương, các vị Hộ thế, Thanh văn, Duyên giác. Chúng sinh nào được nghe Tam muội quý báu Tập Nhất Thiết Phước Đức này thì được lợi ích lớn; đã được nghe rồi thì nên làm đúng như lời dạy. Bạch Thế Tôn, ở quốc độ nào có kinh này, nên biết thiện nam tử, thiện nữ nhân ở đó được sức Phật gia hộ nên có thể lưu truyền kinh này. Bạch Thế Tôn, giả sử khắp thế giới đầy lửa lớn, chúng con cũng sẽ băng qua giữa đó để đến nghe kinh này."

 Phật nói: "Đúng vậy, đúng vậy, thiện nam tử, như lời các ông nói. Nếu có thiện nam tử, thiện nữ nhân không được nghe kinh này, nên biết người ấy bị ma nắm giữ. Thiện nam tử, nếu Bồ-tát nghe kinh tam muội này mà không thọ trì (nhận lấy và giữ gìn), ta không nói người ấy là đã được nghe. Nếu nghe mà không giữ, không đọc, không tụng, không truyền lại, không giảng giải rộng rãi giữa đại chúng, thì không gọi là đa văn (nghe nhiều, học rộng)."

 Bấy giờ đại chúng cùng đồng thanh thưa: "Bạch Thế Tôn, xin Ngài hộ trì kinh tên là Tập Nhất Thiết Phước Đức Tam Muội này, khiến được lưu truyền rộng rãi." Bấy giờ Thế Tôn phóng ánh sáng từ tướng bạch hào (sợi lông trắng xoáy giữa hai chân mày của Phật), chiếu khắp vô lượng vô biên thế giới. Trong ánh sáng ấy phát ra âm thanh: "Như Lai Ứng Cúng Chánh Biến Giác đã hộ trì kinh này."

 Bấy giờ Phật bảo Đại đức (bậc đức lớn, tiếng tôn xưng vị tỳ-kheo) A-nan (người em họ và là thị giả của Phật): "A-nan, chẳng bao lâu nữa Như Lai sẽ bát Niết-bàn (nhập diệt hoàn toàn); ba tháng sau sẽ vào Niết-bàn vô dư (Niết-bàn trọn vẹn, không còn thân xác sót lại). A-nan, nay ta đem kinh điển tam muội này giao phó cho ông, hãy thọ trì, đọc tụng, giảng giải rộng rãi. A-nan, nếu có chúng sinh giữ kinh này, thì đối với người ấy Phật không Niết-bàn, pháp cũng không diệt. Vì sao? A-nan, nếu có ai khai mở chỉ bày kinh điển này, nên biết người ấy là đã thấy Phật. Nếu ở giữa đại chúng phân tích diễn nói, làm sáng tỏ văn và nghĩa, nên biết người ấy giữ gìn chánh pháp."

 Bấy giờ A-nan buồn khóc rơi lệ thưa: "Bạch Thế Tôn, xin Ngài ở lại đời một kiếp (một khoảng thời gian cực kỳ dài), hoặc trăm kiếp, hoặc nghìn kiếp, để đem lại nhiều an ổn, nhiều lợi ích, làm lợi lạc cho trời và người." Phật bảo A-nan: "Ông đừng buồn khóc. Nếu ông thọ trì, đọc tụng kinh này, khiến nó lưu truyền rộng rãi, không để thất lạc, thì suốt thời gian ấy ông thường được thấy Phật. Vì sao? Phật Như Lai hoàn toàn không thể thấy được qua sắc thân (thân xác bằng vật chất), không thể thấy qua ba mươi hai tướng, không thể thấy qua các vẻ đẹp (tám mươi vẻ đẹp phụ trên thân Phật). A-nan, nếu ai được thấy những kinh như thế này thì là thấy Phật."

 Phật nói kinh này xong, Pháp vương tử Văn-thù-sư-lợi, Bồ-tát Na-la-diên, lực sĩ Tịnh Uy cùng chúng đại Bồ-tát, Đại đức A-nan và đại chúng Thanh văn, tất cả trời, người, rồng (loài thần rồng), Dạ-xoa (loài quỷ thần nhanh mạnh), Càn-thát-bà (thần âm nhạc của chư thiên), A-tu-la cùng nhân dân thế gian, nghe lời Phật dạy đều rất vui mừng.

 Kinh Tập Nhất Thiết Phước Đức, quyển hạ.

◄ Trước

Quay lại danh sách thiên · Giỏ video