Thiên 2 — Quyển trung

 Kinh Tập Nhất Thiết Phúc Đức Tam Muội (kinh về phép tam muội gom tụ mọi phúc đức; tam muội: trạng thái tâm lắng yên, chuyên chú vào một chỗ không tán loạn), quyển giữa.

 Ngài Tam tạng (vị pháp sư thông suốt cả ba kho kinh điển Phật giáo: kinh, luật, luận) Cưu-ma-la-thập đời Diêu Tần dịch.

 Lúc ấy Phật bảo lực sĩ Tịnh Uy: "Này thiện nam tử (người con trai hiền lành, cách Phật gọi người nghe)! Thế nào là Bồ-tát ma-ha-tát (bậc đại Bồ-tát, người phát nguyện tu thành Phật để cứu giúp mọi chúng sinh) lấy tịnh giới làm trang nghiêm (dùng việc giữ giới trong sạch làm vật tô điểm cho mình; giới: những điều răn cấm người tu phải giữ)? Đó là: giữ giới trong sạch không sứt mẻ, không bỏ việc học giới; thương xót người phạm giới, hết lòng kính trọng người giữ giới. Làm sạch ba nghiệp của thân (ba việc ác do thân làm: giết hại, trộm cắp, tà dâm), làm sạch bốn lỗi của miệng (nói dối, nói đâm thọc, nói lời thô ác, nói lời thêu dệt vô ích), làm sạch ba nghiệp của ý (tham lam, giận dữ, mê lầm tà kiến). Tự mình làm đủ thập thiện (mười điều lành, tức không phạm mười điều ác vừa kể), lại dạy người khác làm mười điều lành. Không tự khen mình, không vì giữ giới mà sinh kiêu mạn, siêng năng tinh tấn tu giới. Trong các hạnh đầu-đà (lối tu khổ hạnh, sống giản dị, ít muốn biết đủ, xin ăn để sống) thì tâm không lay chuyển. Sống theo Thánh chủng (những hạnh của bậc thánh: biết đủ về áo mặc, thức ăn, chỗ ở và ưa thích dứt bỏ phiền não, tu tập), tự giữ gìn tâm mình. Không soi lỗi người, không làm các việc ác. Không mong cầu các cõi hữu (các cõi tồn tại trong vòng sống chết luân hồi), cũng không ưa thích chúng. Khuyên người khác làm lành, siêng năng giúp đỡ người. Không mong được sung sướng, khuyên người bố thí. Không rời chỗ a-lan-nhã (nơi vắng lặng xa làng xóm để tu hành). Hầu hạ người bệnh, làm xong thì vui mừng. Nói sao làm vậy. Mất lợi không buồn, được lợi không tự cao. Bị chê hay được khen, được tán dương hay bị chế giễu, gặp khổ hay gặp vui, tâm đều không nghiêng ngả. Dứt trừ yêu thương đắm nhiễm và giận ghét, không ôm lòng oán hận. Tu tập lòng từ, nhìn kẻ thù như người thân. Không lấy việc giữ giới mà tự đề cao. Không hướng về các cỗ xe khác (các con đường tu không phải đạo Phật), không lễ lạy các vị trời khác. Lìa bỏ các kiến chấp sai lầm, các thứ che lấp tâm, thói che giấu lỗi, các phiền não sai khiến và trói buộc; dứt trừ sự day dứt ăn năn. Bỏ của bố thí mà không hối tiếc, lòng sinh vui mừng. Không sinh vào các cõi hữu, lòng không mong ưa. Nhẫn chịu mệt nhọc khổ sở, khéo giữ gìn tâm tinh tấn. Xa lìa tâm bám chấp, không kinh hãi sợ sệt đối với vô sinh pháp nhẫn (trí tuệ an nhiên chấp nhận sự thật rằng mọi sự vật vốn không thật có sinh, cũng không thật có diệt).

 Này thiện nam tử! Bồ-tát ma-ha-tát vì gom tụ giới ấy, dù đến mất mạng cũng không bao giờ phạm. Không vì ngôi vua mà giữ gìn giới cấm. Không vì được sinh lên cõi trời, không vì làm Đế Thích (vua cõi trời Đao-lợi), không vì làm Phạm vương (vua cõi trời Phạm thiên) mà giữ gìn giới cấm. Không vì đất phong, không vì quyền tự tại, không vì sắc đẹp mà giữ gìn giới cấm. Không vì dung mạo đoan chính, không vì danh tiếng, không vì được khen ngợi, không vì lợi lộc cúng dường, không vì được cung kính, không vì sinh kế, không vì ăn uống, không vì đồ nằm, không vì thuốc men chữa bệnh mà giữ gìn giới cấm. Không vì hình sắc của mắt, âm thanh của tai, mùi hương của mũi, vị của lưỡi, cảm xúc của thân, đối tượng của ý mà giữ gìn giới cấm. Không nương tựa vào sắc, không nương tựa vào thọ, tưởng, hành, thức (năm nhóm hợp thành con người: sắc là thân xác vật chất, thọ là cảm giác, tưởng là sự nhận biết hình dung, hành là ý chí tạo tác, thức là sự phân biệt hiểu biết) mà giữ gìn giới cấm. Không nương tựa cõi dục (cõi còn ham muốn ăn uống, dâm dục), cõi sắc (cõi đã hết ham muốn thô nhưng còn thân hình vi tế), cõi vô sắc (cõi không còn thân hình, chỉ còn tâm thức) mà giữ gìn giới cấm. Không vì sợ địa ngục, ngạ quỷ (loài quỷ đói), súc sinh, không vì mong được cứu che mà giữ gìn giới cấm. Không vì sợ cảnh nghèo khổ khốn đốn trong loài người mà giữ gìn giới cấm. Không vì sợ cảnh nghèo khổ trên cõi trời mà giữ gìn giới cấm. Không vì sợ cảnh nghèo khổ phiền não trong các loài trời, rồng, dạ-xoa (loài quỷ thần nhanh nhẹn, dũng mãnh), càn-thát-bà (thần âm nhạc, sống bằng mùi hương), a-tu-la (loài thần hiếu chiến hay đánh nhau với chư thiên), khẩn-na-la (thần ca hát), ca-lâu-la (chim thần cánh vàng), ma-hầu-la (thần rắn lớn) mà giữ gìn giới cấm.

 Vì hạt giống Phật (dòng giống để thành Phật được nối tiếp) mà giữ gìn giới cấm. Vì để được ở lại nghe pháp, nghe sao làm vậy mà giữ gìn giới cấm. Vì hạt giống Tăng (dòng giống đoàn thể người tu) mà giữ gìn giới cấm. Vì muốn vượt khỏi sinh, già, bệnh, chết, lo buồn, khổ não mà giữ gìn giới cấm. Vì muốn giải thoát cho các chúng sinh mà giữ gìn giới cấm. Vì muốn đem an vui lợi ích cho các chúng sinh mà giữ gìn giới cấm. Muốn giữ Phật pháp còn mãi nên giữ gìn giới cấm. Muốn chuyển bánh xe pháp (giảng dạy giáo pháp cho đời, như bánh xe lăn đi nghiền nát phiền não) nên giữ gìn giới cấm. Vì gom tụ Thánh chủng nên giữ gìn giới cấm. Vì không để dứt hạt giống Phật, Pháp, Tăng nên giữ gìn giới cấm. Vì có được thần thông nhiệm mầu nên giữ gìn giới cấm. Vì giới, định, tuệ, giải thoát và giải thoát tri kiến (năm phẩm chất của bậc giác ngộ: giữ giới, tâm định, trí tuệ, thoát khỏi phiền não, và cái biết rõ rằng mình đã giải thoát) nên giữ gìn giới cấm. Vì thần túc (năng lực thần thông đi lại, biến hóa tùy ý) biến hóa, ứng hiện khắp nơi không giới hạn mà giữ gìn giới cấm. Giữ giới như vậy thì không hủy, không sứt, không thủng, bền chắc; không có tạo tác cầu mong, đầy đủ thành tựu; tinh tế nhiệm mầu, không nhiễm bẩn, trong sạch thơm tho; được người trí khen, được chư Phật ngợi ca; tu hành đúng pháp, bền chắc chân thật.

 Nếu Bồ-tát thành tựu được việc giữ giới như vậy thì không mất mười điều. Mười điều ấy là gì? Đó là: không mất ngôi Chuyển luân vương (vị vua lý tưởng cai trị cả thiên hạ bằng chính pháp); đã ở ngôi ấy rồi thì không sinh buông lung, vẫn mong cầu đạt được vô thượng bồ-đề (sự giác ngộ cao tột của Phật), nguyện được thấy Phật. Không mất ngôi Đế Thích; đã ở chỗ ấy rồi thì không sinh buông lung, vẫn mong cầu đạt được vô thượng bồ-đề, nguyện được thấy Phật. Không mất ngôi Phạm vương; đã sinh vào chỗ ấy rồi thì không sinh buông lung, vẫn mong cầu đạt được vô thượng bồ-đề, nguyện được thấy Phật. Lòng tin trong sạch, chân chính, không mất việc nghe pháp. Pháp đã nghe thì khéo phân biệt được. Không mất việc thu nhận trí tuệ của Bồ-tát. Không mất tài biện luận không đứt đoạn, không vướng mắc. Không mất việc gom tụ mọi căn lành (gốc rễ việc lành, nhân tốt đẹp sinh ra quả lành). Không mất sự khen ngợi của tất cả chư Phật, Thanh văn (người tu nhờ nghe lời Phật dạy mà giác ngộ, chủ yếu cầu tự giải thoát) và Duyên giác (người tự quán xét lẽ nhân duyên mà giác ngộ, không cần thầy chỉ dạy). Không mất khả năng mau chóng thông suốt trí tuệ của tất cả chư Phật. Nếu Bồ-tát thành tựu được việc giữ giới như vậy thì không mất mười điều này.

 Bồ-tát thành tựu được khối giới như vậy thì chư thiên thường lễ lạy, các loài rồng tôn kính, dạ-xoa thường cúng dường, các càn-thát-bà cũng thường cúng dường, a-tu-la kính cẩn hầu hạ; các vua, các Bà-la-môn (giai cấp tu sĩ chuyên lo tế lễ ở Ấn Độ xưa), trưởng giả (người giàu có, có đức trong xã hội), cư sĩ (người tu tại gia) đều tôn trọng; người trí thường tìm đến, chư Phật thường nghĩ nhớ đến; chư thiên và người đời thường thờ làm thầy. Bồ-tát ấy thường thương xót chúng sinh.

 Nếu Bồ-tát giữ khối giới trong sạch như vậy thì không sinh vào bốn chỗ, trừ khi vì giáo hóa chúng sinh. Bốn chỗ là gì? Không sinh ở vùng biên địa (nơi hẻo lánh không có Phật pháp). Không sinh ở cõi không có Phật. Không sinh trong nhà theo tà kiến. Không sinh vào đường ác. Bồ-tát giữ khối giới trong sạch như vậy thì không sinh vào bốn chỗ ấy.

 Lại nữa, này thiện nam tử! Bồ-tát giữ khối giới trong sạch như vậy thì không mất bốn điều. Bốn điều là gì? Đó là: không mất tâm bồ-đề (tâm nguyện cầu thành Phật để cứu độ chúng sinh); không mất việc niệm Phật (nhớ nghĩ đến Phật); không mất việc nghe pháp; đã nghe pháp rồi thì cho đến vô lượng a-tăng-kỳ kiếp (khoảng thời gian dài vô số không thể đếm được; kiếp: đơn vị thời gian cực kỳ dài) cũng không quên mất. Đó là bốn điều Bồ-tát giữ khối giới trong sạch không bị mất.

 Này thiện nam tử! Nếu Bồ-tát giữ gìn khối giới trong sạch như vậy thì không gặp bốn cảnh: không gặp thời pháp diệt (thời Phật pháp tiêu mất), không gặp kiếp đao binh (thời kỳ chiến tranh chém giết khắp nơi), không gặp kiếp đói kém, không gặp kiếp lửa thiêu (lửa lớn thiêu đốt thế giới vào cuối kiếp). Bồ-tát giữ khối giới trong sạch như vậy thì không gặp bốn cảnh ấy.

 Lại nữa, này thiện nam tử! Bồ-tát giữ khối giới trong sạch như vậy thì được bốn điều thù thắng. Đó là: không dối Phật, không dối chư thiên, không dối chúng sinh, không dối tâm mình. Bồ-tát giữ khối giới trong sạch như vậy thì được bốn điều thù thắng.

 Lại nữa, này thiện nam tử! Bồ-tát thành tựu việc giữ gìn khối giới thì lìa được mười nỗi sợ. Mười nỗi sợ là gì? Lìa nỗi sợ địa ngục. Lìa nỗi sợ súc sinh. Lìa nỗi sợ ngạ quỷ. Lìa nỗi sợ nghèo khổ. Lìa nỗi sợ không được khen ngợi. Lìa nỗi sợ các phiền não trói buộc. Lìa nỗi sợ rơi vào địa vị Thanh văn, Duyên giác. Lìa nỗi sợ trời, rồng, dạ-xoa, càn-thát-bà, a-tu-la, ca-lâu-la, khẩn-na-la, ma-hầu-la-già, cưu-bàn-trà (loài quỷ thân hình như cái bình, hút tinh khí người), la-sát (loài quỷ ăn thịt người). Lìa nỗi sợ đao phủ, dao gậy, lửa, thuốc độc. Lìa nỗi sợ sư tử, hổ báo, gấu, cùng đa-lặc-xoa (một loài thú dữ?), cáo, sói, trăn rắn, mèo, chuột, rết, rắn độc, các loài sâu bọ độc (?), vua ác và giặc cướp. Bồ-tát sống trong khối giới trong sạch như vậy thì lìa được mười nỗi sợ.

 Này thiện nam tử! Bồ-tát giữ giới thì có thể phát khởi tất cả Phật pháp, cho đến phát khởi vô thượng bồ-đề. Vì sao vậy? Nếu có giữ giới thì có tam muội (định). Nếu có giữ giới thì có trí tuệ. Nếu có giữ giới thì có giải thoát. Nếu có giữ giới thì có giải thoát tri kiến.

 Này thiện nam tử! Thế nào gọi là giới? Giới nghĩa là làm lắng yên, chế ngự kết sử (các phiền não trói buộc và sai khiến chúng sinh). Vì duyên cớ gì gọi là kết sử? Vì chúng làm nhơ nhiễm chúng sinh trong ba cõi hữu, nên gọi là kết sử. Thế nào gọi là lắng yên? Không vọng tưởng, không phân biệt, không khởi bám chấp, mãi mãi không nghĩ nhớ đến bất cứ pháp (sự vật, hiện tượng) nào; đó gọi là làm lắng yên, chế ngự mọi kết sử. Này thiện nam tử! Nếu Bồ-tát ma-ha-tát không biết làm lắng yên, chế ngự kết sử như vậy thì không gọi là khối giới trong sạch. Vì sao vậy? Nếu không biết làm lắng yên, chế ngự kết sử thì dù sinh lên cõi Phạm thiên vẫn còn bị kết sử làm nhơ nhiễm, cho đến lên tận cõi Phi tưởng phi phi tưởng xứ (tầng trời cao nhất của cõi vô sắc, nơi tâm thức vi tế đến mức không thể nói là có hay không có nhận biết) vẫn còn kết sử. Này thiện nam tử! Vì thế nên biết: làm lắng yên kết sử của ba cõi mới gọi là khối giới trong sạch."

 Bấy giờ lực sĩ Tịnh Uy bạch Phật: "Bạch Thế Tôn (bậc được cả thế gian tôn kính, danh hiệu của Phật)! Nếu lìa sự nhơ nhiễm của các kết sử trong ba cõi mới gọi là khối giới trong sạch, thì vì sao Thế Tôn khi còn là Bồ-tát đã lìa kết sử ba cõi mà vẫn sinh trở lại trong ba cõi?" Bấy giờ Thế Tôn bảo lực sĩ Tịnh Uy: "Này thiện nam tử! Bồ-tát ma-ha-tát không phải do kết sử của chính mình mà sinh vào ba cõi, mà là dùng phương tiện (cách thức khéo léo, linh hoạt để giáo hóa chúng sinh) nên cùng ở trong ba cõi; không có kết sử ba cõi, chỉ vì giáo hóa chúng sinh. Này thiện nam tử! Giả sử người hay trời có thể vẽ lên hư không, làm hiện ra các hình ảnh màu sắc, ý ông nghĩ sao, có phải là hiếm có không?" — "Đúng vậy, bạch Thế Tôn! Đúng vậy, bạch Thiện Thệ (bậc đã khéo léo đi đến chỗ giải thoát, danh hiệu của Phật)! Việc người ấy làm thật là hiếm có." Phật nói: "Này thiện nam tử! Bồ-tát lìa bỏ mọi kết sử

 mà vẫn ở trong ba cõi, hiện ra ba thừa (ba cỗ xe, tức ba con đường tu: Thanh văn, Duyên giác, Bồ-tát) để giáo hóa, đó mới thật là hiếm có."

 Lực sĩ Tịnh Uy nói: "Bạch Thế Tôn! Bồ-tát ấy đã thành tựu, đứng ở cửa giải thoát, vì thương xót chúng sinh mà trở lại ở trong ba cõi. Bạch Thế Tôn! Ví như có người thoát được thân mạng toàn vẹn khỏi tay đao phủ; thoát rồi lại quay trở về chỗ ấy mà nói với đao phủ rằng: 'Nay ông hãy giết tôi, đừng giết người khác.' Bạch Thế Tôn! Ba cõi giống như nhà của đao phủ; tất cả chúng sinh ví như những người sắp bị giết; các hành vi tạo tác trong vòng sinh tử giống như đao phủ; người đã thoát được giống như Bồ-tát, đã thoát khỏi ba cõi rồi, vì giáo hóa chúng sinh, vì giải thoát chúng sinh mà trở lại ở trong ba cõi. Bạch Thế Tôn! Lòng đại bi của Bồ-tát ấy, các bậc Thanh văn, Duyên giác không thể theo kịp. Vì sao vậy? Vì Thanh văn, Duyên giác không có lòng đại bi như thế, không có phương tiện khéo léo, không có tịnh giới trang nghiêm."

 Thế Tôn lại bảo lực sĩ Tịnh Uy: "Này thiện nam tử! Thế nào là Bồ-tát ma-ha-tát khéo tu tập lấy đa văn làm trang nghiêm (lấy việc nghe nhiều, học rộng giáo pháp làm vật tô điểm cho mình), cầu học nghe nhiều? Này thiện nam tử! Bồ-tát ma-ha-tát đối với các vị hòa thượng (thầy truyền giới, thầy bổn sư) và a-xà-lê (thầy dạy dỗ khuôn phép, uốn nắn hạnh kiểm) thì cung kính, cúng dường, tôn trọng, khen ngợi, làm theo lời dạy, bỏ hết kiêu mạn, mau chóng nhận lãnh lời dạy bảo. Đối với chính pháp thì nghĩ như là thuốc; đối với hòa thượng, a-xà-lê thì nghĩ như là Phật; đối với bản thân thì nghĩ mình là người bệnh; đối với người thuyết pháp thì nghĩ như là thầy thuốc giỏi. Vì gom tụ Phật pháp mà không tiếc thân mạng. Đối với các của cải, ngoài áo cà-sa và bình bát, đều coi là thứ gây phiền não trói buộc. Dù có đủ bổng lộc cũng không sinh lòng tham đắm. Vì quý trọng pháp nên bỏ hết thảy. Vì giữ gìn chính pháp nên phải bỏ mọi châu báu của thế gian. Vì được pháp nên phải bỏ mọi danh tiếng, lời khen. Vì được làm vua pháp nên bỏ mọi ngôi vua. Vì muốn bỏ hết mọi kết sử nên phải siêng năng tu tập cho tương ứng với pháp. Vì muốn cứu giúp mọi chúng sinh nên phải siêng năng tu tập cho tương ứng với pháp. Bồ-tát ma-ha-tát tu tập các pháp thì tự nhiên được mọi căn lành. Vì thế, này thiện nam tử, Bồ-tát ma-ha-tát muốn thành bồ-đề, muốn dựng lên cột trụ trí tuệ thì phải tu đa văn.

 Này thiện nam tử! Như cung điện của Đế Thích nhờ cột trụ mà đứng vững, trời Ba mươi ba (cõi trời Đao-lợi, nơi có ba mươi ba vị trời cai quản, Đế Thích đứng đầu) ở trong đó vui chơi; cũng vậy, này thiện nam tử, nhờ cột trụ trí tuệ của Bồ-tát mà tất cả chư thiên và người đời đều được hưởng an vui. Này thiện nam tử! Nếu có Bồ-tát phát tâm bồ-đề, được bồ-đề thu nhiếp, nói rằng muốn làm Phật mà không siêng năng tu đa văn, thì đó là kẻ không có trí nhất trong các chúng sinh. Vì thế, này thiện nam tử, Bồ-tát ma-ha-tát phải siêng năng tinh tấn tu tập đa văn, làm cột trụ đa văn giữa các chúng sinh. Lúc ấy chư thiên vui mừng hớn hở nói: 'Bậc trượng phu hiền thiện này bền chắc tinh tấn tu tập trí tuệ, ắt sẽ đạt được mười lực của Phật (mười năng lực trí tuệ đặc biệt chỉ Phật mới có). Bậc trượng phu hiền thiện này sẽ dùng sức trí tuệ cắt đứt lưới kết sử. Bậc trượng phu hiền thiện này sẽ giảng nói pháp, dứt trừ kết sử cho tất cả chúng sinh. Bậc trượng phu hiền thiện này sẽ đến dưới cội bồ-đề, nơi chư Phật ngồi. Bậc trượng phu hiền thiện này sẽ dùng sức mình hàng phục tất cả ma. Bậc trượng phu hiền thiện này sẽ chuyển bánh xe pháp mười hai hành tướng (giảng bốn chân lý Khổ, Tập, Diệt, Đạo qua ba vòng: chỉ rõ, khuyên tu, chứng nghiệm, mỗi chân lý ba vòng thành mười hai).'

 Này thiện nam tử! Nếu có Bồ-tát tu đa văn thì mọi cung điện của ma đều tối sầm lại. Các ma vương trong tam thiên đại thiên thế giới (cõi rộng lớn gồm một nghìn triệu thế giới, phạm vi giáo hóa của một vị Phật) đều lo buồn mà nói rằng: 'Người này nay đã hơn chúng ta.' Các ma trời khác đều nói: 'Người này đã hàng phục chủ của chúng ta, tất cả chúng ta đều thuộc về người này.' Vì sao vậy? Này thiện nam tử! Vì Bồ-tát ấy gom tụ trí tuệ đa văn nên làm lắng yên được kết sử; do không có kết sử nên ma không thừa cơ hại được. Đã có đa văn thì biết phân biệt; đã biết phân biệt thì có thể tu hành; đã tu hành được thì ma không thừa cơ hại được. Người tu đa văn xa lìa tà kiến, đứng vững trong chính kiến (cái thấy đúng đắn). Đã đứng vững đúng đắn thì ma không thừa cơ hại được, và có thể tu đúng. Đã tu đúng thì biết phân biệt nghĩa lý, lìa những điều phi nghĩa, nên có thể xét đúng điều hợp nghĩa và điều không hợp nghĩa. Này thiện nam tử! Do duyên cớ ấy nên phải biết như vậy.

 Này thiện nam tử! Bồ-tát khi tu tập đa văn thì trừ được bốn loại ma, đó là: ấm ma (năm nhóm sắc, thọ, tưởng, hành, thức gây ra khổ não), phiền não ma (các phiền não làm hại tâm), tử ma (cái chết cắt đứt mạng sống) và thiên ma (ma vương ở cõi trời cao nhất cõi dục, chuyên phá người tu). Này thiện nam tử! Về việc xưa kia khi ta còn là Bồ-tát tu tập đa văn, ham pháp, lấy pháp làm lợi, khéo an trụ trong pháp, nay ta nói sơ qua.

 Này thiện nam tử! Thuở quá khứ, cách đây vô lượng vô biên không thể nghĩ bàn a-tăng-kỳ kiếp, có một vị đại tiên tên là Tối Thắng, ở trong rừng núi, đủ năm phép thần thông (năm năng lực siêu phàm: thấy xa, nghe xa, biết tâm người, biết đời trước, biến hóa đi lại tùy ý), thường thực hành lòng từ và nghĩ thế này: 'Nay ta ở trong núi tu lòng từ mà chẳng có ích lợi gì. Không phải chỉ lòng từ mà diệt được phiền não chúng sinh tích tụ trong vô lượng kiếp; cũng không phải lòng từ này mà khởi được chính kiến.' Ông lại nghĩ: 'Nhờ việc gì mà khởi được chính kiến?' Ông nghĩ rằng: 'Có hai nhân duyên khởi được chính kiến: một là nghe từ người khác, hai là nghe rồi suy nghĩ đúng đắn. Nhờ hai điều này mà sinh được chính kiến.' Lúc ấy ông liền sinh tâm cầu đa văn: 'Ta phải nghe được lời giảng hay từ đâu?' Vì nhân duyên của pháp, để tu tập cho tương ứng với pháp, lúc ấy vị tiên đi đến các làng xóm, thái ấp, quận huyện, kinh thành của vua, khắp nơi tìm cầu đa văn, nhưng rốt cuộc chẳng tìm được vị thầy nào thuyết pháp.

 Lúc ấy, một thiên tử ma đến chỗ ông nói: 'Nay ta có một bài kệ (bài thơ ngắn chứa giáo lý) do Phật nói.' Tiên Tối Thắng ấy nghe nói có kệ của Phật liền bảo: 'Xin giảng cho tôi.' Vị trời đáp: 'Nay nếu ông có thể lột da làm giấy, lấy máu làm mực, bẻ xương làm bút để chép bài kệ này, thì ta mới trao cho bài kệ do Phật nói.' Này thiện nam tử! Lúc ấy tiên Tối Thắng nghĩ: 'Thân ta đây đã trải vô lượng lần sống chết; ở khắp nơi sinh ra, trong trăm nghìn kiếp thường vô cớ rơi vào tay giặc cướp, quân lính, đao phủ, bị dao sắc cắt xẻ, phân thây chặt tay chân; hoặc vì dục vọng, hoặc vì của cải lợi lộc mà bị giết, trói, đánh đập, giam cầm, mắng chửi, chịu khổ vô lượng mà chẳng có lợi ích gì, bị cắt xẻ uổng phí. Nay ta nên đem thân không bền chắc này đổi lấy pháp nhiệm mầu.' Ông vui mừng hớn hở: 'Ta được lợi lớn vì được nghe lời pháp này.' Ông đối với vị trời ấy sinh tâm coi như thầy, liền lấy dao sắc tự lột da mình, phơi khô làm giấy, lại chích máu làm mực, lại bẻ xương gọt làm bút, chắp tay hướng về vị trời mà nói: 'Xin trời nói cho tôi bài kệ của Phật. Như lời trời đã dặn trước, lột da làm giấy, chích máu làm mực, bẻ xương làm bút, tôi đều đã làm xong.'

 Này thiện nam tử! Lúc ấy thiên tử ma thấy tiên Tối Thắng cung kính vì pháp như vậy, thấy rồi buồn rầu, liền biến mất. Này thiện nam tử! Lúc ấy tiên Tối Thắng thấy vị trời biến mất rồi thì nghĩ: 'Nay ta vì pháp mà sinh lòng cung kính, lột da làm giấy, bẻ xương làm bút. Nay ta cung kính cầu pháp như vậy, căn lành này rốt cuộc sẽ không mất. Nếu lời ta chân thật không dối — rằng ta khởi lòng từ bi, vì các chúng sinh mà không tiếc thân mạng, lột da làm giấy, chích máu làm mực, bẻ xương làm bút — nếu lòng chí thành của ta chân thật không dối, thì xin vị đại từ đại bi có thể thuyết pháp ở thế giới phương khác hãy hiện ra trước mặt ta.'

 Này thiện nam tử! Khi đại tiên Tối Thắng nói lời ấy, chỉ trong khoảnh khắc một niệm, ở phương đông cách cõi Phật này ba mươi hai cõi Phật, có một cõi nước tên là Phổ Vô Cấu; trong đó có Phật hiệu là Tịnh Danh Vương Như Lai (bậc đến từ chân lý như thật), Ứng Cúng (bậc đáng được trời người cúng dường), Chính Biến Giác (bậc giác ngộ đúng đắn và trọn khắp), hiện đang còn tại thế. Ngài biết việc làm và tâm niệm của tiên Tối Thắng, lại cũng muốn giáo hóa các chúng sinh ở cõi Diêm-phù-đề (châu lục nơi loài người chúng ta sinh sống), nên nhanh như người lực sĩ co duỗi cánh tay, bay qua hư không mà đến, đứng trước mặt tiên Tối Thắng, cùng với năm trăm vị Bồ-tát. Đức Tịnh Danh Vương Như Lai phóng ánh sáng lớn chiếu khắp khu rừng ấy; trời mưa xuống các loài hoa; lúc ấy cành lá hoa quả trong khu rừng đều phát ra tiếng pháp. Bấy giờ vô lượng trăm nghìn vạn ức chư thiên đến tụ hội. Lúc ấy vị tiên được ánh sáng của Phật Tịnh Danh Vương chạm vào thân, mọi đau đớn đều hết, thân thể trở lại như cũ, không có vết sẹo.

 Bấy giờ vị tiên cúi đầu sát đất lễ chân Phật Thế Tôn, đi vòng quanh bên phải ba vòng, chắp tay trên đỉnh đầu, bạch Phật Tịnh Danh Vương rằng: 'Bạch Thế Tôn! Ngài là thầy của con, bạch Thiện Thệ! Ngài là thầy của con, bạch Thế Tôn! Nay con quy y (quay về nương tựa) Phật, quy y Pháp, quy y Tăng. Cúi xin Thế Tôn thuyết pháp cho con. Con nghe pháp rồi sẽ vì những chúng sinh không tin, những kẻ theo tà kiến, những kẻ phá hoại chính kiến, những kẻ đi trong tối tăm mà thuyết pháp, để dẫn dắt chỉ bày đường chính cho họ.'

 Này thiện nam tử! Bấy giờ Phật Tịnh Danh Vương nhân tiên Tối Thắng, cùng các thiên tử và các Bồ-tát, mà giảng nói pháp Tập Nhất Thiết Phúc Đức Tam Muội này. Trong chúng trời ấy có tám nghìn thiên tử vốn đã gieo căn lành, đều phát tâm đạo vô thượng chân chính (tâm cầu giác ngộ cao tột, tức tâm bồ-đề). Đại tiên Tối Thắng rất vui mừng, sinh lòng tin lớn, được tài biện luận không vướng mắc.

 Đức Như Lai ấy lại giảng tám câu kim cương (tám câu chân lý vững chắc như kim cương, không gì phá nổi). Tám câu là gì? Câu 'tất cả các pháp, bản tính vốn trong sạch', vì tất cả các pháp lìa kết sử. Câu 'tất cả các pháp vô lậu' (không có lậu, tức không bị phiền não rỉ chảy làm ô nhiễm), vì đã hết mọi lậu. Câu 'tất cả các pháp lìa hang ổ' (không có chỗ bám víu để trú ẩn), vì đã vượt qua hang ổ. Câu 'tất cả các pháp không có cửa', vì không có hai. Câu 'tất cả các pháp phổ biến khắp nơi', vì chỉ bày cửa giải thoát. Câu 'tất cả các pháp không đi', vì không có chỗ đi đến. Câu 'tất cả các pháp không đến', vì đã dứt mọi sự đến. Câu 'tất cả các pháp bình đẳng trong ba đời', vì quá khứ, vị lai, hiện tại không có hai tướng. Phật Tịnh Danh Vương ấy giảng nói tám câu kim cương như vậy, trong đó mở bày nghĩa lý của tất cả các pháp.

 Ngài lại giảng thêm tám pháp môn (cửa ngõ đi vào giáo pháp) khác, khiến Bồ-tát ma-ha-tát mau thành tựu trí tuệ. Tám pháp môn là gì? Đó là: cửa 'tên gọi' của tất cả các pháp, vì dùng tên gọi mà phân biệt tất cả các pháp. Cửa 'âm thanh' của tất cả các pháp, vì dùng lời nói phân biệt khiến người vui mừng. Cửa 'điểm cốt yếu chung' của tất cả các pháp, vì tất cả các pháp có tướng quyết định. Cửa 'lời nói' của tất cả các pháp, vì hư dối mà tự tại. Cửa 'tự tướng' của tất cả các pháp, vì lìa tướng của cái khác. Cửa 'rốt ráo hết sạch' của tất cả các pháp, vì không có gì cả. Cửa 'phân biệt' của tất cả các pháp, vì do phân biệt mà có. Cửa 'bình đẳng' của tất cả các pháp, vì đều cùng một vị. Này Tối Thắng! Đó gọi là tám pháp môn mau thành tựu trí tuệ.

 Này Tối Thắng! Lại có tám cửa chữ hạt giống (tám âm chữ, mỗi âm như hạt giống gợi mở một nghĩa lý), có thể thành tựu tài biện luận vô tận. Tám cửa là gì? Cửa chữ hạt giống A của tất cả các pháp, vì chỉ bày rằng pháp không sinh. Cửa chữ hạt giống Xà của tất cả các pháp, vì chỉ bày pháp đệ nhất nghĩa (chân lý tối thượng). Cửa chữ hạt giống Na của tất cả các pháp, vì chỉ bày chữ và danh sắc (phần tâm và phần thân hợp thành chúng sinh). Cửa chữ hạt giống Già của tất cả các pháp, vì chỉ bày rằng tất cả các pháp được điều phục. Cửa chữ hạt giống Bà của tất cả các pháp, vì chỉ bày rằng tất cả các pháp đi vào bình đẳng. Cửa chữ hạt giống Đa của tất cả các pháp, vì chỉ bày rằng chân như (bản thể chân thật như như của muôn pháp) không hư hoại. Cửa chữ hạt giống Ca của tất cả các pháp, vì diệt nghiệp khổ. Cửa chữ hạt giống Ma của tất cả các pháp, vì rốt ráo thành tựu việc đoạn dứt tất cả các pháp. Đó gọi là tám cửa chữ hạt giống, có thể thành tựu tài biện luận vô tận. Vì thế, này Tối Thắng, đối với tám cửa câu chữ hạt giống này, tám cửa câu pháp, tám cửa câu kim cương này, hãy nghĩ nhớ đúng đắn mà tu hành, thường lìa chỗ ồn ào, luôn khéo suy nghĩ, quán xét lợi ích của việc tu tập công đức.'

 Này thiện nam tử! Đức Tịnh Danh Vương Như Lai nói pháp ấy xong, phóng ánh sáng lớn chiếu khắp thế giới, làm chấn động mặt đất, rồi liền biến mất, cùng các Bồ-tát trở về cõi ấy. Các chúng sinh ở đó đều không hay biết lúc Phật đến và đi. Này thiện nam tử! Bấy giờ đại tiên Tối Thắng thành tựu tài biện luận của bậc thánh, có chư thiên hầu cận, chư thiên che chở. Vì hàng phục ma nên ông đi đến các làng xóm, thành ấp, nước, huyện, vì các chúng sinh mà rộng giảng pháp Tập Nhất Thiết Phúc Đức Tam Muội này, suốt một nghìn năm thường giảng pháp, khiến tám vạn bốn nghìn chúng sinh đứng vững trong Thanh văn thừa, tám vạn bốn nghìn chúng sinh đứng vững trong Duyên giác thừa, tám vạn bốn nghìn chúng sinh đứng vững trong Đại thừa (cỗ xe lớn, tức con đường Bồ-tát cứu độ mọi người); tám vạn bốn nghìn chúng sinh làm Chuyển luân vương, tám vạn bốn nghìn chúng sinh làm Thích-đề-hoàn-nhân (tức Đế Thích), tám vạn bốn nghìn chúng sinh được làm Phạm vương; tám vạn bốn nghìn chúng sinh tu lòng từ (thương yêu, ban vui), tám vạn bốn nghìn chúng sinh tu lòng bi (xót thương, cứu khổ), tám vạn bốn nghìn chúng sinh tu lòng hỷ (vui theo điều lành của người), tám vạn bốn nghìn chúng sinh tu lòng xả (buông bỏ, bình đẳng không thiên vị); vô lượng chúng sinh được sinh lên cõi trời. Đại tiên Tối Thắng ấy về sau mạng chung, liền vãng sinh về cõi Phổ Vô Cấu của Phật Tịnh Danh Vương, và tám vạn bốn nghìn thiên tử cũng sinh về cõi ấy.

 Này thiện nam tử! Ý ông nghĩ sao? Vị tiên Tối Thắng thuở ấy há phải người nào khác sao? Ông chớ nghi ngờ, chính là thân ta đây. Xưa ta ham pháp, kính pháp, nói lời chân thật như vậy, nên có thể cảm động khiến Phật Tịnh Danh Vương đến chỗ ta. Vì thế nên biết: nếu có Bồ-tát cung kính cầu pháp thì đối với người ấy, Phật không nhập niết-bàn (không rời bỏ cõi đời, đi vào cảnh giới tịch diệt), pháp cũng không diệt mất. Vì sao vậy? Này Tịnh Uy! Nếu có Bồ-tát chuyên tâm thành tựu việc cầu chính pháp, thì dù ở cõi khác vẫn thường được thấy Phật tận mặt, được nghe chính pháp. Này Tịnh Uy! Nếu Bồ-tát ma-ha-tát ham pháp, kính pháp, thì khiến cho núi non, vách đá, cây cối, rừng rậm phát ra các kho pháp và các cửa đà-la-ni (pháp tổng trì: năng lực ghi nhớ và giữ gìn trọn vẹn mọi giáo pháp), và các quyển kinh tự đến trong tay. Này Tịnh Uy! Những Bồ-tát kính pháp, ham pháp thì có các vị trời từng thấy Phật đến chỗ họ, đem các pháp đã nghe từ Phật mà giảng nói đầy đủ cho. Này Tịnh Uy! Bồ-tát lấy pháp làm lợi, nếu tuổi thọ đã hết, chư Phật Thế Tôn sẽ tăng thêm tuổi thọ cho; nhờ sức Phật gia hộ, muốn sống nghìn năm liền sống được, hai nghìn, ba nghìn, bốn nghìn, năm nghìn năm, cho đến một kiếp hay gần một kiếp, tùy ý được ở lại. Này Tịnh Uy! Nếu có Bồ-tát kính pháp, ham pháp thì không già, không bệnh, được sức ghi nhớ, tiến tới trí tuệ, được tài biện luận. Nếu có Bồ-tát kính pháp, ham pháp, được thấy Phật rồi thì lìa bỏ các kiến chấp, đi vào chính kiến. Này Tịnh Uy! Nếu có Bồ-tát kính pháp, ham pháp thì không chúng sinh nào xâm hại được. Vì thế, này Tịnh Uy, bậc chúng sinh lớn ấy (tức Bồ-tát) phải siêng năng tu đa văn trang nghiêm; công đức đạt được còn hơn cả những điều trên.

 Này Tịnh Uy! Nếu có Bồ-tát đứng vững trong ba điều ấy thì là phúc trang nghiêm, là cột trụ phúc, phúc rộng lớn, phúc tăng trưởng, phúc vô tận, phúc không thể nghĩ bàn, không ai có thể tìm được bờ mé của phúc ấy. Này Tịnh Uy! Dù có thể dùng một sợi lông mà đếm hết giọt nước biển cả, cũng không ai có thể đếm hết, tìm được bờ mé của khối phúc trang nghiêm, khối tịnh giới, khối đa văn trí tuệ của Bồ-tát này. Này Tịnh Uy! Dù có thể cân được nặng nhẹ của cỏ cây, núi rừng và các chúng sinh trong tam thiên đại thiên thế giới, cũng không thể cân lường, tìm được bờ mé của khối phúc trang nghiêm, giới, đa văn, trí tuệ của Bồ-tát như vậy. Đó gọi là đã giảng giải xong về trí trang nghiêm."

 Bấy giờ lực sĩ Tịnh Uy bạch Phật: "Bạch Thế Tôn! Bố thí trang nghiêm, tịnh giới trang nghiêm, đa văn trang nghiêm — trong ba thứ trang nghiêm này, thứ nào là nhất, thứ nào là hơn hết?" Phật nói: "Này Tịnh Uy! Trong ba thứ trang nghiêm, đa văn trang nghiêm đáng khen ngợi nhất, cao quý hơn hết, vô thượng, không gì trên nữa, cao tột trên hết. Này thiện nam tử! Như đặt một hạt cải bên cạnh núi Tu-di (ngọn núi lớn nhất ở trung tâm thế giới theo vũ trụ quan Phật giáo); phúc bố thí và khối tịnh giới cũng như vậy, giống như hạt cải, còn đa văn trang nghiêm như núi Tu-di. Này thiện nam tử! Như khoảng hư không chỗ một con chim nhỏ đậu; bố thí và giới trang nghiêm cũng như vậy, còn đa văn trang nghiêm như phần hư không còn lại. Này thiện nam tử! Bố thí trang nghiêm làm được hai việc. Hai việc gì? Trừ được nghèo khổ, thành được bổng lộc lớn. Tịnh giới trang nghiêm cũng làm được hai việc. Hai việc gì? Một là lìa đường ác, hai là đến chỗ lành. Này thiện nam tử! Đa văn trang nghiêm cũng làm được hai việc. Hai việc gì? Đó là trừ bỏ được mọi kiến chấp, và gom tụ được mọi trí tuệ trang nghiêm. Này thiện nam tử! Bố thí trang nghiêm là quả báo hữu lậu (quả báo còn dính phiền não, vẫn ở trong vòng luân hồi); tịnh giới trang nghiêm cũng là quả báo hữu lậu. Này thiện nam tử! Đa văn trang nghiêm là vô lậu, không có quả báo luân hồi. Vì thế, này thiện nam tử, Bồ-tát ma-ha-tát phải siêng năng tinh tấn tu trí tuệ đa văn."

 Khi nói pháp về phúc bố thí, tịnh giới, đa văn trang nghiêm này, ba nghìn chúng sinh vốn đã gieo căn lành liền phát tâm đạo vô thượng chân chính; năm nghìn thiên tử đối với các pháp xa lìa bụi nhơ, được pháp nhãn tịnh (con mắt thấy chân lý trở nên trong sạch, tức bước đầu chứng ngộ); lực sĩ Tịnh Uy được vô sinh pháp nhẫn.

 Bấy giờ lực sĩ Tịnh Uy bạch Phật: "Bạch Thế Tôn! Bồ-tát ma-ha-tát thành tựu bao nhiêu pháp thì mau đạt được vô sinh pháp nhẫn?" Phật nói: "Này thiện nam tử! Bồ-tát thành tựu bốn pháp thì mau đạt được vô sinh pháp nhẫn. Bốn pháp là gì? Đó là: hiểu biết thân như bóng trong gương; hiểu biết lời nói như tiếng vang; hiểu tâm như trò ảo thuật; hiểu các pháp không có hai. Này Tịnh Uy! Nên biết Bồ-tát thành tựu bốn pháp này thì mau đạt được vô sinh pháp nhẫn.

 Lại nữa, này thiện nam tử! Bồ-tát ma-ha-tát thành tựu bốn pháp thì mau đạt được vô sinh pháp nhẫn. Bốn pháp là gì? Đó là: lòng từ bi che phủ khắp mọi chúng sinh mà không có ý tưởng về chúng sinh; hiểu các pháp là không (trống rỗng, không có tự tính cố định) mà không thấy có cái được hiểu; quán thấy Phật thanh tịnh, không dùng mắt thịt mà an trụ ở mắt tuệ; khéo phân biệt tâm mà không thấy tâm, không nương tựa vào tâm. Này thiện nam tử! Bồ-tát thành tựu bốn pháp này thì mau đạt được vô sinh pháp nhẫn.

 Lại nữa, này thiện nam tử! Bồ-tát thành tựu bốn pháp thì mau đạt được vô sinh pháp nhẫn. Bốn pháp là gì? Đó là: không bỏ mọi chúng sinh; lìa bỏ các kiến chấp; giữ gìn tịnh giới; làm lắng yên mọi kết sử. Này thiện nam tử! Bồ-tát thành tựu bốn pháp này thì mau đạt được vô sinh pháp nhẫn.

 Lại nữa, này thiện nam tử! Bồ-tát thành tựu bốn pháp thì mau đạt được vô sinh pháp nhẫn. Bốn pháp là gì? Đó là: có sức nhẫn nhục; pháp ngày càng tăng tiến thù thắng; siêng năng thực hành tinh tấn; hiểu pháp vốn vắng lặng. Này thiện nam tử! Bồ-tát thành tựu bốn pháp này thì mau đạt được vô sinh pháp nhẫn.

 Lại nữa, này thiện nam tử! Bồ-tát thành tựu bốn pháp thì mau đạt được vô sinh pháp nhẫn. Bốn pháp là gì? Đó là: được thiền (trạng thái tâm lắng sâu do tu định) mà không nương tựa vào thiền; dùng trí tuệ phân biệt mà không có hý luận (lời bàn luận suông, phân biệt vô ích); thành tựu phương tiện để thu nhiếp chúng sinh; tăng trưởng các hạnh và khéo biết các hạnh. Này thiện nam tử! Bồ-tát thành tựu bốn pháp này thì mau đạt được vô sinh pháp nhẫn.

 Lại nữa, này thiện nam tử! Bồ-tát thành tựu bốn pháp thì mau đạt được vô sinh pháp nhẫn. Bốn pháp là gì? Đó là: dùng lòng đại từ cứu giúp các chúng sinh; dùng lòng đại bi mà không chán sinh tử; dùng lòng đại hỷ mà vui thích pháp; dùng lòng đại xả mà dứt mọi tham ái. Này thiện nam tử! Bồ-tát thành tựu bốn pháp này thì mau đạt được vô sinh pháp nhẫn.

 Lại nữa, này thiện nam tử! Bồ-tát thành tựu bốn pháp thì mau đạt được vô sinh pháp nhẫn. Bốn pháp là gì? Đó là: được ba cửa giải thoát (ba phép quán dẫn đến giải thoát: không, vô tướng, vô nguyện); hiểu biết ba đời; vượt qua ba cõi; tin rằng pháp tính (bản tính chân thật của muôn pháp) vốn không sinh. Này thiện nam tử! Bồ-tát thành tựu bốn pháp này thì mau đạt được vô sinh pháp nhẫn."

 Khi giảng nói các bộ bốn pháp như vậy, lực sĩ Tịnh Uy được vô sinh pháp nhẫn, vui mừng hớn hở bay lên hư không cao bằng bảy cây đa-la (loại cây thốt nốt rất cao, dùng làm đơn vị đo chiều cao). Bấy giờ tam thiên đại thiên thế giới chấn động theo sáu cách; nhạc của người và trời đồng thời trỗi lên; trời mưa xuống những đám mây hoa; ánh sáng lớn chiếu khắp thế giới này. Bấy giờ Thế Tôn liền mỉm cười. Theo lệ thường của chư Phật, khi mỉm cười thì có trăm nghìn luồng ánh sáng xanh, vàng, đỏ, trắng, hồng, tím... từ miệng phát ra, chiếu khắp vô lượng vô biên thế giới, lên quá cõi Phạm thiên, rồi trở lại nhiễu quanh thân ba vòng và đi vào nơi tướng đỉnh đầu. Lúc ấy Đại đức A-nan (vị đệ tử thị giả thân cận của Phật) liền đứng dậy khỏi chỗ ngồi, sửa y phục, để trần vai phải, gối phải quỳ sát đất, chắp tay hướng về Phật bạch rằng: "Bạch Thế Tôn! Phật không cười vô cớ. Nay Thế Tôn vì duyên cớ gì mà cười?" Rồi nói kệ hỏi rằng:

 Được trí vô thượng, mắt không nhơ, các giác quan vắng lặng, đã đến bờ bên kia (bờ giải thoát),

 Ánh sáng lớn, sắc như núi vàng Tu-di; bậc Đạo sư (người thầy dẫn đường, chỉ Phật) vì nhân duyên gì mà cười?

 Khéo biết căn cơ và hành vi của chúng sinh, trí tuệ trong sạch tương ứng, biết suốt ba đời,

 Đã được trí cao tột không còn vọng tưởng, mặt như trăng tròn, xin nói duyên cớ của nụ cười.

 Như chư Phật quá khứ và vị lai, chư Phật đáng tôn ở hiện tại cũng thế,

 Đủ mọi hạnh chân thật thanh tịnh, khéo biết mọi nghĩa lý đúng như thật.

 Thân Ngài trùm khắp các cõi Phật, tiếng Ngài cũng vang khắp các cõi Phật,

 Lòng từ trùm khắp mọi chúng sinh; xin nói ai là người tương ứng với trí tuệ?

 Tự tại biết các pháp như trăng dưới nước, như hình ảo hóa, cũng như giấc mộng,

 Như hư không, như tia chớp, là pháp trong sạch; nay bậc Sư tử trong loài người (ví Phật như sư tử, chúa loài thú) vì duyên gì mà cười?

 Hiểu pháp không, vô tướng, vô nguyện, khéo biết tính chân thật, thường điều phục tâm,

 Như gió dạo đi giữa hư không; cúi xin giảng nói vì duyên gì mà cười.

 Nay trí tuệ của Phật biết được tâm ai? Ai sẽ hàng phục ma dưới cây đạo (cây bồ-đề, nơi thành đạo)?

 Ai sẽ ngồi trên tòa kim cương (chỗ ngồi vững chắc nơi chư Phật thành đạo)? Bậc Tiên trong loài người nay vì duyên gì mà cười?

 Đây chẳng phải cảnh giới của Thanh văn, cũng chẳng phải chỗ Duyên giác với tới được,

 Mà là cảnh giới biển cả trí tuệ của Phật; xin nói nhân duyên của nụ cười ấy.

 Bấy giờ Phật bảo A-nan: "Nay ông có thấy lực sĩ Tịnh Uy đang ở trên hư không không? Này A-nan! Lực sĩ Tịnh Uy này qua ba trăm ức a-tăng-kỳ kiếp sẽ được làm Phật hiệu là Đa Trang Nghiêm Vương, xuất hiện ở đời, đủ các danh hiệu: Như Lai, Ứng Cúng, Chính Biến Giác, Minh Hạnh Túc (đầy đủ trí sáng suốt và đức hạnh), Thiện Thệ, Thế Gian Giải (bậc hiểu rõ mọi việc thế gian), Vô Thượng Sĩ (bậc cao tột không ai hơn), Điều Ngự Trượng Phu (bậc khéo điều phục, dẫn dắt người), Thiên Nhân Sư (thầy của trời và người), Phật Thế Tôn; ở phương đông này, cõi nước tên là Nghiêm Tịnh, kiếp tên là Phạm Thán. Này A-nan, nên biết: Phật Đa Trang Nghiêm Vương sẽ thành Phật trong cõi nước Nghiêm Tịnh. Cõi ấy giàu vui, yên ổn, thịnh vượng; những vật dụng mà mọi người ở đó thụ hưởng giống như ở trời Đâu-suất (một tầng trời cõi dục, nơi các vị Bồ-tát sắp thành Phật ở). Đức Phật Trang Nghiêm Vương ấy không nói pháp nào khác, chỉ nói Bồ-tát thừa; ở đó không có cả tên gọi Thanh văn thừa, Duyên giác thừa; toàn là tăng chúng Bồ-tát, ai cũng được pháp nhẫn (trí tuệ an nhiên chấp nhận chân lý); không có tám nạn (tám hoàn cảnh khiến không gặp được Phật, không nghe được pháp), không có ma oán và các ngoại đạo (những đạo ngoài Phật giáo). Tuổi thọ của Phật ấy không có hạn lượng. Đất bằng lưu ly (một loại đá quý màu xanh trong), xen lẫn hoa bằng vàng Diêm-phù-đàn (thứ vàng quý nhất, sắc đỏ tía)."

 Bấy giờ lực sĩ Tịnh Uy từ trên không đi xuống, cúi đầu lễ chân Phật, chắp tay hướng về Phật xin xuất gia. Phật liền cho phép. Bấy giờ Bồ-tát Na-la-diên bạch rằng: "Bạch Thế Tôn, thật chưa từng có! Bạch Thiện Thệ, thật chưa từng có! Ngài có thể dùng pháp lành thù thắng nhiệm mầu này để khéo điều phục chúng sinh, cho đến khiến những chúng sinh kiêu mạn, hiếu thắng như thế, khi gặp Phật Như Lai, liền được vui mừng, bỏ kiêu mạn mà lễ chân Như Lai. Như lực sĩ Tịnh Uy đầy kiêu mạn này, bỏ kiêu mạn rồi được pháp cao thượng thù thắng, lại sẽ điều phục vô lượng chúng sinh bỏ kiêu mạn. Bạch Thế Tôn! Lực sĩ Tịnh Uy này đã từng cúng dường bao nhiêu đức Phật Thế Tôn, gieo các căn lành, mà có thể mau chóng tỏ ngộ như vậy?" Bấy giờ Phật bảo Bồ-tát Na-la-diên: "Này Na-la-diên! Lực sĩ Tịnh Uy này trong đời quá khứ đã từng cúng dường sáu mươi hai ức đức Phật, gieo các căn lành; từ nay về sau sẽ còn gặp vô lượng vô biên a-tăng-kỳ đức Phật, cung kính cúng dường, tôn trọng khen ngợi, tu phạm hạnh (đời sống trong sạch, giữ giới, dứt dâm dục) thanh tịnh."

 Na-la-diên nói: "Bạch Thế Tôn! Lực sĩ Tịnh Uy này lại vì duyên gì mà ôm lòng kiêu mạn lớn, muốn tranh hơn với Phật?" Phật bảo Na-la-diên: "Bồ-tát ma-ha-tát có bốn điều làm quên tâm bồ-đề. Bốn điều là gì? Đó là: tăng thượng mạn (chưa chứng đắc mà tự cho là đã chứng đắc, kiêu ngạo cho mình hơn người); không kính trọng pháp; khinh thiện tri thức (người bạn hiền, vị thầy tốt dẫn đường tu tập); nói lời không thật. Này Na-la-diên! Bồ-tát có bốn điều này thì quên tâm bồ-đề. Này Na-la-diên! Bồ-tát ma-ha-tát lại có bốn điều làm quên tâm bồ-đề, đó là: khen ngợi người hướng về Thanh văn thừa, Duyên giác thừa; chê bai người hướng về Đại thừa; chê bai Bồ-tát; keo kiệt giữ pháp không chịu giảng cho người. Này Na-la-diên! Bồ-tát có bốn điều này thì quên tâm bồ-đề. Này Na-la-diên! Bồ-tát lại có bốn điều làm quên tâm bồ-đề. Bốn điều là gì? Dùng trò ảo thuật mê hoặc chúng sinh; giả dối thân cận; đối với thiện tri thức nói lời xu phụ chiều theo; vì lợi lộc cúng dường. Này Na-la-diên! Bồ-tát có bốn điều này thì quên tâm bồ-đề. Này Na-la-diên! Bồ-tát lại có bốn điều làm quên tâm bồ-đề. Bốn điều là gì? Không nhận biết việc ma; không trừ nghiệp chướng (những trở ngại do nghiệp ác đời trước gây ra); chí ý yếu đuối; không có trí tuệ phương tiện. Này Na-la-diên! Bồ-tát có bốn điều này thì quên tâm bồ-đề.

 Này Na-la-diên! Lực sĩ Tịnh Uy này xưa kia đã tạo nghiệp ác, quên tâm bồ-đề; nay ta sẽ nói, ông hãy khéo lắng nghe. Thuở quá khứ, trong Hiền kiếp (kiếp hiện tại, kiếp có một nghìn vị Phật ra đời) này, có Phật ra đời hiệu là Ca-ca-tôn. Trong pháp của Phật ấy có một vị đại Bà-la-môn tên là Thiện Tài, khởi lòng kiêu mạn lớn, mắc tăng thượng mạn, không đến chỗ Phật. Vì kiêu mạn quá mức nên ông bàn luận về phép trị nước của vua (?), tranh cãi với các Bà-la-môn. Vì kiêu mạn ấy mà ông chịu quả báo ngay trong đời hiện tại, mất mát nhiều việc: đó là không được thấy Phật, không được nghe chính pháp, cũng không được nghe pháp Đại thừa hướng về Bồ-tát, cũng không được nghe pháp trong sạch của chư thiên, cũng không được nghe về công đức căn lành; việc hồi hướng (đem công đức đã làm hướng về mục đích giác ngộ) về bồ-đề không được bền chắc. Vì năm pháp ác này ngăn che nên ông lìa mất tâm bồ-đề. Này Na-la-diên! Ý ông nghĩ sao? Bà-la-môn Thiện Tài thuở ấy há phải người nào khác sao? Ông chớ nghi ngờ, chính là lực sĩ Tịnh Uy ngày nay. Vì kiêu mạn nên quên tâm bồ-đề; nhờ căn lành của tâm bồ-đề thuở trước nên không rơi vào đường ác. Tuy thành người có sức mạnh lớn mà vẫn còn kiêu mạn. Nhờ sức Phật gia hộ, được nghe về sức của Phật và sức của Bồ-tát, bỏ được ngạo mạn, sau này sẽ thấy Phật, không làm các điều ác. Nhờ căn lành thuở trước, nay hiện bày phát khởi, mau chóng được vô sinh pháp nhẫn này."

 Bấy giờ Bồ-tát Na-la-diên hỏi lực sĩ Tịnh Uy: "Ông an trụ ở pháp nào mà được vô sinh nhẫn và được thọ ký (được Phật báo trước rằng sẽ thành Phật)?" Tịnh Uy đáp: "Tôi nhờ sinh khởi các pháp phàm phu mà được thọ ký." Na-la-diên hỏi: "Sinh khởi thế nào?" Tịnh Uy đáp: "Sinh như là không sinh, sinh như vậy; diệt như là không diệt, diệt như vậy. Sinh như vậy mà cũng không trụ lại." Na-la-diên hỏi: "Này thiện nam tử! Nếu như thế thì pháp Phật và pháp phàm phu có gì khác nhau?" Tịnh Uy đáp: "Chỉ vì văn tự (chữ nghĩa, tên gọi) nên có khác nhau thôi; nếu xét về nghĩa thì không có khác nhau." Na-la-diên hỏi: "Pháp phàm phu ấy có nghĩa gì?" Tịnh Uy đáp: "Không vọng tưởng, không phân biệt, đó là nghĩa của pháp phàm phu." Na-la-diên hỏi: "Nghĩa ấy hướng về đâu?" Tịnh Uy đáp: "Nghĩa ấy là lìa pháp phàm phu mà hướng về pháp Phật." Na-la-diên hỏi: "Pháp Phật có nghĩa gì?" Tịnh Uy đáp: "Không tạo ra hai, đó là nghĩa của pháp Phật."

 Na-la-diên nói: "Này thiện nam tử! Như Phật đã nói: 'Nương theo pháp, không nương theo người.' Lại nói: 'Có hai nhân duyên khởi lên chính kiến. Hai điều ấy là gì? Nhờ tiếng nói từ bên ngoài, và bên trong khéo suy nghĩ.' Nghĩa như vậy tức là văn tự." Tịnh Uy đáp: "Này Na-la-diên! Bồ-tát nương theo pháp thì không nắm giữ văn tự, cũng không nắm giữ cái không phải văn tự. Nếu nắm được văn tự thì cho đó là nghĩa; nhưng nghĩa ấy là không nắm được nghĩa. Vì thế không nương vào nghĩa. Tất cả các pháp đều không có nghĩa. Vì sao vậy? Vì tất cả các pháp đều không thể nắm bắt được; không ở phương nào, cũng không lìa phương nào; tùy chỗ nó ở thì ngay chỗ ấy tự diệt. Như Phật đã nói: ý tưởng rốt ráo diệt hết, đó gọi là nghĩa. Vì thế, này Na-la-diên, người nương theo nghĩa thì không có pháp nào để nương, cũng không có gì là không thể nương. Nương mà như không nương, đó gọi là nghĩa."

 Na-la-diên hỏi: "Này thiện nam tử! Có phải nương theo nghĩa tức là nương theo tất cả các pháp chăng?" Tịnh Uy đáp: "Phải, này Na-la-diên! Tất cả các pháp là không, tất cả các pháp là vắng lặng. Tất cả các pháp là không, thì sự nương cũng như vậy; tất cả các pháp là vắng lặng, thì sự nương cũng như vậy. Như thế, này Na-la-diên, nếu nương theo nghĩa ấy tức là nương theo các pháp." Na-la-diên nói: "Này Tịnh Uy! Nếu như thế thì tất cả các pháp luôn tự là chỗ nương." Tịnh Uy đáp: "Đúng vậy, đúng vậy, này Na-la-diên! Tất cả các pháp đều là đệ nhất nghĩa (chân lý tối thượng). Người nương theo đệ nhất nghĩa thì được an vui; người ấy phải cầu đệ nhất nghĩa. Nếu có thể không khởi pháp và phi pháp, không cầu hai, không cầu không hai, đó gọi là sự phân biệt chọn lựa của bậc thánh. Sự chọn lựa ấy không làm, cũng không phải không làm. Nếu không làm, cũng không phải không làm, đó gọi là việc làm và điều mình cầu; người cầu và nghĩa không trái nhau." Khi lực sĩ Tịnh Uy nói pháp ấy, năm trăm vị tỳ-kheo (người xuất gia nam đã thọ giới đầy đủ) không còn chấp giữ các pháp, hết sạch các lậu, tâm được giải thoát; tám nghìn thiên tử xa lìa bụi nhơ, được pháp nhãn tịnh.

 Bấy giờ Bồ-tát Na-la-diên nói với lực sĩ Tịnh Uy: "Như Phật đã nói: 'Nương theo nghĩa, không nương theo văn.' Nhưng chúng sinh này không hiểu nghĩa ấy, đi theo lối hai bên đối đãi; họ không hiểu văn, cũng không hiểu nghĩa. Vì họ không hiểu nên Phật mới nói 'nương theo nghĩa, không nương theo văn'. Nương theo văn hay nương theo nghĩa, nghĩa ấy vượt ra ngoài mọi văn tự. Này thiện nam tử! Như Phật đã nói: 'Có hai nhân duyên có thể sinh ra chính kiến.' Đó là vì có người chưa nghe chính pháp, chưa nghe pháp điều phục, chỉ do chút duyên nhỏ mà đã sinh vui mừng, nói rằng: 'Ta đã ra khỏi sinh tử.' Người ấy là kẻ tăng thượng mạn, vốn là kẻ tăng thượng mạn. Để khuyên người ấy siêng năng tu hành, nên Phật nói như vậy; người ấy nghe pháp rồi liền tu hành, hướng về chính đạo. Vì thế Phật nói: nghe rồi thì biết được pháp, nghe rồi thì không làm điều ác, nghe rồi thì lìa điều vô ích, nghe rồi thì được niết-bàn."

 Na-la-diên hỏi: "Thế nào là tỳ-kheo niệm pháp tương ứng (tâm nghĩ nhớ hòa hợp ăn khớp với pháp)?" Tịnh Uy đáp: "Không có tương ứng, cũng không có không tương ứng; nếu được như vậy là niệm pháp tương ứng." Na-la-diên nói: "Người tu hành ấy là tương ứng với lời nói." [Tịnh Uy nói:] "Lại nữa, này Na-la-diên! Nếu có tỳ-kheo tương ứng với niệm pháp thì không nổi giận, không khởi kiêu mạn; đó gọi là chính tư duy (suy nghĩ đúng đắn). Nếu có người quán xét việc thuyết pháp trong quá khứ, vị lai, hiện tại; nếu hiểu được điều được nói — vì dứt bỏ mà nói, vì hiểu biết mà nói, vì tu tập mà nói — không nắm bắt được việc làm của đời quá khứ, không nắm bắt được việc làm của đời vị lai, không nắm bắt được việc làm của đời hiện tại, đó là tu hành đúng đắn. Nếu quán đúng rằng tính của tất cả các pháp luôn diệt, đó gọi là tu đúng cái thấy của tư duy. Nếu thấy tính của tất cả các pháp luôn vắng lặng, đó gọi là tu đúng cái thấy của tư duy. Nếu quán đúng rằng tính của tất cả các pháp luôn định, đó gọi là tu đúng cái thấy của tư duy. Nếu quán đúng rằng các pháp rốt ráo không sinh, đó gọi là tu đúng cái thấy của tư duy. Nếu quán đúng rằng tất cả các pháp thật là vô thường (không bền lâu, luôn biến đổi), đó gọi là tu đúng cái thấy của tư duy. Nếu quán đúng rằng tất cả các pháp vô thường diệt mất, đó gọi là tu đúng cái thấy của tư duy. Nếu người thấy và cái được thấy đều không thể thấy, thấy như như (đúng như thật) mà như không thấy, như vậy gọi là chỉ bày sự tư duy."

 Lúc ấy Thế Tôn khen lực sĩ Tịnh Uy: "Hay thay, hay thay! Này thiện nam tử! Điều ông nói như vậy là tương ứng. Nếu được như vậy thì đối với các pháp không có ngu si. Tu hành như vậy thì không có chướng ngại. Người tu hành đúng đắn thì không bị trói buộc, cũng không có gì để cởi gỡ. Vì sao vậy? Người tư duy đúng đắn thì đối với tất cả các pháp không dứt bỏ, cũng không hướng tới. Nếu như vậy thì gọi là chính kiến, thấy tất cả các pháp. Chính kiến như vậy là thế nào? Đó là không thấy pháp. Gọi là 'thấy' là nói lời không sinh, không thật; lời nói không thật là nói tên gọi 'không sinh'. Như ta đã nói: các pháp không sinh, dùng trí tuệ mà thấy được lúc ban đầu; nếu đến được chính vị thì gọi là chính kiến; nếu thấy như vậy thì gọi là đến chính vị (địa vị chân chính, tức chỗ chứng nhập chân lý). Vì nhân duyên gì gọi là chính vị? Vì 'có ta' và 'không có ta' cả hai đều bình đẳng; như cái 'không có ta' bình đẳng thế nào thì các pháp cũng khởi lên bình đẳng như thế; đó gọi là chính vị."

 Kinh Tập Nhất Thiết Phúc Đức, quyển giữa.

◄ Trước Sau ►

Quay lại danh sách thiên · Giỏ video