Bảo Chiếu Kinh (Kinh "Gương báu soi chiếu")
Phần giữa
Quân châu (thành trì, châu quận) trong thiên hạ đều đóng ở chỗ trống, cần gì long (mạch núi uốn lượn như rồng, mang sinh khí) phía sau chống đỡ. Người đời không biết bí quyết huyền cơ, chỉ nói phía sau thiếu long chống đỡ. Phàm quân châu đóng trên long trống, cũng giống như mồ mả, nhà cửa ở bình dương (đồng bằng). Nhà cửa ở châu huyện đóng trên long trống, nghìn quân vạn ngựa đều chứa được. Người thấy rõ rồi mà vẫn còn ngờ, nhưng long không trống thì không phải long sống. Dạy anh hãy xem nơi châu huyện, toàn là dấu vết long trống bày biện uốn lượn. Chớ chê từ xa đến mà không có long phía sau; long nếu trống thì khí không trống. Hai dòng nước phân giới long, nối liền thành ổ sinh khí; huyệt (điểm đất khí kết tụ, chỗ đặt mộ hoặc dựng nhà) được nước rồi thì sao còn sợ gió? Cứ xem đất của các bậc khanh tướng xưa nay, một huyệt ở đồng bằng hơn cả nghìn ngọn núi.
Chú của họ Tưởng (Tưởng Đại Hồng, nhà phong thủy cuối đời Minh, đầu đời Thanh): Hai câu "quân châu trong thiên hạ" thì thiên trước đã đánh thức rồi. Ý Dương công (Dương Quân Tùng, thầy phong thủy cuối đời Đường) vẫn sợ người sau thấy không rõ, tin không chắc, nên ngâm than đi than lại, gột rửa phát huy từng tầng, truy đến tận cùng, nói hết cái lẽ vì sao như vậy. Lại sợ chỉ nói đại thế của quân châu thì người ta còn ngờ rằng nhà cửa, mồ mả có khi không như thế, nên chỉ đích danh mà nói: quân châu như vậy, mồ mả cũng không đâu không như vậy; chỉ khuyên người đời chọn long trống, chớ lấy long đặc làm chỗ chống đỡ.
Vì sao như vậy? Long vùng núi chỉ bàn mạch đến, đồng bằng chỉ bàn khí kết. Trống thì nước sống động mà khí đến hòa quyện kết tụ; đặc thì bị che lấp mà sinh khí bị nghẽn tắc. Mắt thường chỉ thấy ruộng bằng mênh mông, không chút che chắn, ngờ là chỗ ngồi bị gió thổi khí tan, không biết rằng dòng nước phân giới ôm lấy, khí dương hòa hợp. Huyệt ở đồng bằng không có nước thì bốn mặt đều là gió, có nước thì gió tám phương lập tức lặng. Câu người xưa nói "khí gặp gió thì tan, gặp nước phân giới thì dừng" chính là nói cho đồng bằng.
Tý, Ngọ, Mão, Dậu là long bốn sơn (sơn: một trong hai mươi bốn phương hướng trên la kinh — la bàn phong thủy — mỗi phương 15 độ; Tý là chính Bắc, Ngọ chính Nam, Mão chính Đông, Dậu chính Tây), ngồi đối với các cung Càn, Khôn, Cấn, Tốn (bốn quẻ ứng với bốn phương góc). Chớ theo âm dương của bát quái (tám quẻ trong Kinh Dịch) mà chọn lấy; âm dương sai lệch thì bại vô cùng. Một trăm hai mươi nhà (các phái phong thủy) mịt mờ không có quyết thật; quyết này là tổ tông lớn của huyền cơ. Long đến phải trông xem long huyệt; phía sau nếu trống ắt có công hiệu. Đế Tọa, Đế Xa cùng Đế Vị, Đế Cung, Đế Điện (tên các chòm sao vùng sao Bắc Cực, ví với đất của bậc đế vương) thì phía sau đều phải trống. Muôn đời vương hầu đều cấm giữ không cho truyền; ta nay ngầm hé lộ ở chỗ "Giang Đông" (?). Người học âm dương nếu gặp được điều này, thì con giun gặp được cũng hóa thành rồng.
Chú của họ Tưởng: Đây là làm rõ lý bát quái: Tý Ngọ Mão Dậu ở trên thuộc bốn quẻ Khảm, Ly, Chấn, Đoài, còn Càn Khôn Cấn Tốn là bốn quẻ kia. Cái gọi là "ngồi đối" không phải chỉ núi ngồi và hướng, mà vì bốn quẻ tứ chính (bốn phương chính) và bốn quẻ tứ ngung (bốn phương góc) từng đôi đối nhau, cho nên nói thế. "Âm dương của bát quái" là chỉ ngũ hành theo bát quái: lấy quẻ Càn dẫn ba con trai Chấn, Khảm, Cấn mà thuộc dương; quẻ Khôn dẫn ba con gái Tốn, Ly, Đoài mà thuộc âm. Đó là thể của Tiên thiên (cách sắp tám quẻ theo bản thể trời đất), không phải dụng của Hậu thiên (cách sắp tám quẻ theo sự vận hành, dùng vào việc); đem nó bàn âm dương thì sai lệch mà bại không kể xiết.
Kẻ bàn âm dương có một trăm hai mươi nhà, đều cho mình đúng người sai, mịt mờ không có quyết thật; chỉ có Huyền Không đại quái (phép phong thủy dựa vào quẻ Dịch kết hợp với vận thời gian) mới là tổ tông lớn của âm dương ngũ hành, các bậc thánh truyền cho nhau, không phải người thường thì chớ chỉ cho. Biết được quyết này thì dù đất lớn của đế vương cũng rõ như xem bàn tay, chỉ là bị cấm giữ bí mật mà không dám nói thôi. Dương công tự nói đã được đạo tột bậc mà không dám khoe khoang với đời, cho nên mặc áo vải thô mà ôm ngọc trong lòng, giữ đạo không nói. Nhưng báu vật của trời tuy giữ kín tiếc rẻ, lòng cứu đời chưa từng chút lơi lỏng; ông từng ở các thiên "Giang Đông một quẻ" trong Thiên Ngọc kinh mà ngầm hé lộ chỉ ý; người đời ưa âm dương mà có duyên gặp được, tin và làm theo, thì trong chốc lát có điềm cá hóa rồng. Có người nói Dương công sau khi đắc đạo thì giấu ánh sáng, ẩn dấu vết, rời bỏ quê nhà, ở ẩn tại Giang Đông, chờ người (có duyên) (?).
Tý, Ngọ, Mão, Dậu là long bốn sơn; chi kiêm can mà ra thì hào hùng nhất (chi: mười hai địa chi Tý, Sửu… ; can: thiên can Giáp, Ất…; ở đây đều là tên phương vị trên la kinh). Ất, Tân, Đinh, Quý là mạch đi riêng lẻ, nửa lúc lành mà nửa lúc dữ. Ngồi và hướng ở ngôi Càn, Khôn, Cấn, Tốn, kiêm sao Phụ (Tả Phụ, Hữu Bật, hai sao trong cửu tinh — chín sao Tham Lang, Cự Môn, Lộc Tồn, Văn Khúc, Liêm Trinh, Vũ Khúc, Phá Quân, Tả Phụ, Hữu Bật) mà thành long năm sao lành.
Chú của họ Tưởng: Đây đều là câu đố ẩn của Dương công, nêu bốn phương chính làm ví dụ. Nếu long đi ở bốn chi Tý Ngọ Mão Dậu, chảy dài không pha tạp, thì dù có kiêm mang ngôi can, rốt cuộc cũng không ra ngoài quẻ của mình, mạch trong sạch thuần nhất, cho nên nói "hào hùng nhất". Còn Ất Tân Đinh Quý tuy là đi riêng lẻ, nhưng không khỏi hơi lệch, tức phạm sang quẻ khác, vì thế lành dữ mỗi bên một nửa. Nói Tý Ngọ Mão Dậu thì Càn Khôn Cấn Tốn cũng không ra ngoài lẽ ấy; nói Ất Tân Đinh Quý thì Giáp Canh Nhâm Bính cũng không ra ngoài lẽ ấy. Phân biệt long đã rõ, mới ở trong các ngôi quẻ mà tùy tiện lập hướng; như thế lại lấy vuông tròn làm khuôn phép mà chưa từng câu nệ một chiều.
Thìn, Tuất, Sửu, Mùi là bốn sườn núi; chọn hướng Giáp, Canh, Nhâm, Bính mà táng mồ thì nhiều. Nếu theo lý này mà không sai lầm, thì danh tiếng thanh cao quý hiển thiên hạ không ai bằng; làm quan tự có đường xuất thân, con cháu từ nhà tranh nghèo mà đỗ đạt. Bát quái không phải diệu quyết thật, thầy đời chớ đem ra ngâm nga ngoài miệng. Bại tuyệt chỉ vì dùng quẻ mà đặt, đâu thấy ai theo quẻ mà ra quan cao. Núi âm, nước dương tưởng đều thật lành, mà chôn xong thì con cháu gặp trăm điều họa. Nước nếu chầu đến thì phải "được nước", chớ tham đỉnh núi đẹp ở xa. Xem xét long nếu theo đồ quyết mà táng, thì quan chức vinh hoa thấy được ngay.
Chú của họ Tưởng: Đây là nói về long mạch bốn phương góc, mà nêu Thìn Tuất Sửu Mùi làm câu đố ẩn. Nói rằng với loại long đi như thế mà chọn hướng Giáp Canh Nhâm Bính thì rất nhiều; phải phép long thuần toàn, phép hướng hợp lành, không chút sai lầm, rồi mới có danh thanh quý vượt trội thiên hạ. "Đường xuất thân" chính là chỉ đường long đến. Bát quái vốn là quyết thật, nhưng dùng lầm thì họa phúc đảo lộn, cho nên nói "không phải diệu quyết". Chương sau nói "tám quẻ chỉ có một quẻ thông" thì mới hơi lộ ra tin tức.
Phép thu nước, xưa nay nói "dương dùng âm chầu, âm dùng dương ứng", là lời về lý quẻ đúng nhất không thể thay đổi; vậy mà lại có kẻ núi âm nước dương, núi dương nước âm mà lại gặp tai họa, là vì phân biệt không thật, dương chẳng phải dương mà âm chẳng phải âm. Hai chữ "được nước", người đời mở miệng là nói lẫn lộn; nhưng nếu không thật biết chỉ ý bí mật của cơ trời mà thu vào trong huyền khiếu (chỗ then chốt huyền diệu nơi âm dương giao hợp), thì dù nước từ các phương tốt như "tam dương, lục kiến" (?) cùng tụ về minh đường (khoảng đất trống trước huyệt), hổ ôm long vòng (hai dải núi trái phải ôm huyệt), một giọt cũng không lọt, rốt cuộc vẫn chưa thể gọi là "được". Nếu biết quyết thật của việc được nước, thì lý âm dương bát quái rõ như chỉ trên bàn tay. "Chớ tham đỉnh núi đẹp ở xa" tức là nghĩa thiên trước đã nói, ở đây dặn dò lại mà thôi.
Quyết mầu nhiệm của huyền cơ có nguyên do, nhắm vào đỉnh núi mà tìm kỹ từng chút. Xây dựng, đặt mộ theo quyết này thì khiến phát phúc, sinh ra công hầu. Hướng thật thì tìm tổ mạch ở núi chi; hạ huyệt ở thần can thì mãi không lo. Dần, Thân, Tỵ, Hợi là cưỡi rồng mà đi; Ất, Tân, Đinh, Quý là nước giao lưu. Nếu có núi này cùng nước này, thì từ nhà tranh nghèo mà đỗ đạt phát mãi không thôi. Ngày xưa Tôn Chung (cha của Tôn Kiên, ông nội Tôn Quyền — vua nước Ngô thời Tam Quốc) cắm huyệt này, từ đó danh tiếng rạng muôn thuở.
Chú của họ Tưởng: Cả thiên đều nói về đồng bằng, chương này lại chen vào đỉnh núi là vì sao? Bởi bát quái cửu tinh là tổng thể lớn của âm dương; cho nên phàm nước có núi thì có thể không bàn núi, còn núi có nước thì không thể không bàn nước. Nếu gặp đất có cả núi lẫn nước, thì không thể chỉ theo long vùng núi mà bàn, còn phải tìm tòi tỉ mỉ, cũng phải hợp với quyết Huyền Không đại quái này rồi mồ mả, nhà cửa mới sinh ra công hầu. Tổ mạch nhất định phải ở núi chi, vì bàn theo bốn phương chính; còn hạ huyệt lập hướng thì không câu nệ can hay chi. Tổ mạch này là tổ mạch theo Huyền Không, không phải mạch đến của long vùng núi; người đọc chớ nhận lầm. Dần Thân Tỵ Hợi, Ất Tân Đinh Quý đều thuộc long dễ phạm sai lệch, cho nên nói "cưỡi rồng mà đi", "nước giao lưu"; lời khác nhau mà nghĩa không khác. Núi này, nước này mà đỗ đạt không dứt là vì không phạm sai lệch. Mộ Tôn Chung ở núi Thiên Tử, huyện Phú Dương; vốn là long vùng núi mà thu được nước chảy dài của sông Phú Xuân, cho nên dẫn ra làm chứng.
Long đến phải xem ngồi đúng huyệt; phía sau nếu trống ắt có công hiệu. Lấy dinh quan của châu huyện làm cách cục (khuôn mẫu hình thế), thì ắt thanh cao hiển đạt, dựng uy hùng mạnh. Mộ tổ của Phạm Lãi (công thần nước Việt thời Xuân Thu, sau thành phú hộ), Tiêu Hà, Hàn Tín (hai công thần lập nhà Hán) là Ất, Tân, Đinh, Quý, đủ của cải dồi dào. Hợi Nhâm là cách "Phong Long hưng tổ" (?), Tỵ Bính vượng tướng (khí đang thịnh) cũng giống như vậy. Dần, Thân, Tỵ, Hợi cùng thành năm sao lành; Ất, Tân, Đinh, Quý bốn ngôi đều thông. Mặc áo tía, gấm vóc vinh quy ban ngày (?) vinh hiển biết bao, được hưởng tam sinh ngũ đỉnh (lễ ba con vật tế, năm vạc thức ăn — chỉ bổng lộc tột bậc) và được vua phong. Long quay về chầu tổ, nước uốn khúc như chữ "Huyền" (?), thì đỗ bảng nhãn (đỗ thứ hai kỳ thi Đình) và sinh thần đồng. Phía sau trống thì đã thấy quyết ở thiên trước; huyệt cần dạng oa kiềm (ổ lõm hoặc hình càng kẹp ôm lấy) để mạch đến được cung. Thử xem dinh châu và lầu gác quan lớn, có cái nào dựa vào long đến phía sau? Sa (các gò bao quanh) vái chào, nước chầu về là cách bậc trên; la thành (vòng núi, nước bao quanh như tường thành) ôm hộ, huyệt ở chính giữa. Theo đồ mà lấy hướng không sai lầm, thì không phải vương hầu cũng là tể tướng.
Chú của họ Tưởng: Chỉ ý "phía sau trống" đã nhiều lần thấy trong thiên, mà chương này lại nói đi nói lại không thôi, là vì phía sau trống không chỉ là không có mạch đến mà thôi, mà còn coi trọng việc chỗ ngồi có nước, mới gọi là long sống bày biện uốn lượn, thành ra trống thật mà có khí. Cho nên câu đầu nói "ngồi đúng huyệt", thật ra là chỉ việc phía sau huyệt có nước, lấy đó làm chỗ ngồi chính. Dấu vết cũ của các bậc hiền xưa thường như thế; "khắp đất kiềm" (?), cái gọi là "mộ tổ của Đỗ Phủ, Lư Đồng, Lý Bạch", ở đây lại dẫn Phạm Lãi, Tiêu Hà, Hàn Tín, đều hợp cách này. Các can chi kê ở dưới là nói không kể là ngôi quẻ nào, chỉ cần hợp được năm sao lành mà thu về sau chỗ ngồi thì phát phúc như thế. Cho nên câu dưới liền nối "long quay về chầu tổ, nước như chữ Huyền", rõ ràng chỉ ra rằng nước uốn khúc chầu về, ôm ra sau huyệt, đó là cách hồi long cố tổ (long vòng lại nhìn về tổ). Thần đồng và hoàng giáp (đỗ tiến sĩ, tên ghi trên bảng vàng) chắc chắn như cầm khế ước trong tay.
Trong thiên lại tự nói quyết "phía sau trống" đã thấy ở thiên trước; nhưng sợ người ta nhận lầm, chỉ lấy việc sau chỗ ngồi không có mạch đến là bảo có khí, mà không biết sau huyệt phải có nước ôm thành hình oa kiềm rồi mới gọi là "đến cung". Nếu chỉ nói trống thôi, không phải cái trống của việc ngồi trên nước, thì trống có gì quý? "Sa vái nước chầu", "la thành ôm hộ" đều là bàn theo dòng nước; "huyệt ở chính giữa" là chỉ chỗ ngồi của huyệt. Đoạn này nói thẳng ra phép cuộc đất lớn của vương hầu tướng tướng, không phải bàn chung chung.
Diệu quyết cơ trời vốn chẳng giống nhau: tám quẻ chỉ có một quẻ thông. Càn, Khôn, Cấn, Tốn đi qua ngôi nào? Ất, Tân, Đinh, Quý rơi vào cung nào? Giáp, Canh, Nhâm, Bính đến từ đất nào? Các sao lưu chuyển cần gặp được nhau. Chớ gọi phép Thiên Cương (phép tục khởi sao Thiên Cương ở bốn phương mộ khố để cho nước chảy ra) là diệu quyết, lầm đem bát quái làm tổ tông đầu tiên. Càn, Khôn, Cấn, Tốn sinh ra quan quý; Ất, Tân, Đinh, Quý là ngôi ruộng vườn; Giáp, Canh, Nhâm, Bính vinh hiển nhất, chôn xong con cháu sinh thần đồng. Chưa xét núi nào tiêu được nước này, thì sao hợp được công tạo hóa của thiên tâm (lòng trời, tức vận trời đang hiện hành)?
Chú của họ Tưởng: Một bộ Bảo Chiếu Kinh không dưới mấy nghìn chữ, đều nửa ngậm nửa nhả, đến đây bỗng nhiên tiết lộ. Bởi đại quái âm dương chẳng qua là lý bát quái, mà trong thiên lại nói "bát quái không phải diệu quyết thật", chính là vì không được chân truyền, không rõ phép dùng quẻ; mà sở dĩ không rõ phép dùng quẻ là vì nói chung chung về tám quẻ, không biết trong tám quẻ chỉ có một quẻ dùng được. Bí quyết Đại Ngũ hành (phép ngũ hành theo quẻ của Huyền Không) chẳng qua là biết dùng một quẻ này; từ một quẻ này mà lưu chuyển cửu tinh, liền biết các quẻ Càn Khôn Cấn Tốn rơi vào cung nào, can chi của hai mươi bốn sơn rơi vào cung nào, rồi lành hay dữ rõ như xem bàn tay.
Thầy tục không được quyết này, đặt bừa ngũ hành, có kẻ khởi Thiên Cương từ bốn mộ khố (bốn phương Thìn, Tuất, Sửu, Mùi) để dùng cho việc tháo nước, đuổi sát khí, làm sao hợp được lý bát quái? Thu được núi về rồi mới đuổi được sát khí đi; không biết cách dùng một quẻ thì núi đã không có cách thu; một quẻ không thu được thì can chi của các quẻ lại từ đâu mà lưu chuyển cửu tinh, chọn thuần bỏ tạp, mà tiêu nước đuổi sát? Nay người ta chỉ biết hai mươi bốn sơn chỗ nào cũng có thể sinh quan quý, chỗ nào cũng có thể vượng ruộng vườn, chỗ nào cũng có thể sinh thần đồng, mà không biết ở hai mươi bốn ngôi đường nước chạy ngang dọc, rốt cuộc hạ quẻ nào, thu núi nào thì mới tiêu được nước này, đuổi được sát đi. Đã không thu được núi, đuổi được sát, thì việc họ bàn bát quái, luận can chi đều là nói càn nói bậy, sao có thể khế hợp với thiên tâm mà nắm tạo hóa trong tay?
Thiên tâm tức là vận trời; không phải nhà người lành hợp lòng trời thì không gặp được. Cái gọi là "một quẻ" trong Đại Ngũ hành chính là chỉ một quẻ của vận chính thiên tâm. Trong thiên lộ ra hai chữ này, cái huyền diệu ở trong đó khó dùng lời mà nói. Dương công tuy đã chỉ ra đầu mối của một quẻ thiên tâm, nhưng quyết hạ quẻ khởi sao rốt cuộc chưa từng nói rõ; vì cơ trời bí mật phải đợi truyền miệng, không dám viết vào sách.
Một quyết ngũ tinh (năm hình sao theo năm hành) chẳng phải thuật thật; một quyết thành môn (cửa thành — chỗ khí ra vào cuộc đất, thường là chỗ nước vào ra hai bên hướng) là hay nhất. Biết được quyết ngũ tinh và thành môn, dựng nhà đặt mộ ắt lành thịnh. Đáng cười kẻ tầm thường ngu dốt phần nhiều chuộng lối ấy (?), bừa đem lệ quẻ mà định âm dương; không nhìn thân long mà xem mạch ra, lại theo sa và nước mà đoán họa phúc. Bảo Chiếu của Quân Tùng (tên tự của Dương công) là bí quyết thật, cha con dù thân cũng không chịu nói. Ai gặp được là duyên kiếp trước, làm tiên trên mặt đất đi ngang dọc khắp thiên hạ.
Chú của họ Tưởng: Chương trước đã nói nghĩa dùng một quẻ để hạ huyệt, thu núi, đuổi sát; chương này lại chỉ thẳng một quyết thành môn; lời bàn này của Dương công thật có thể nói là bày gan phơi mật. Đây là chỗ dùng của ngũ tinh, yếu quyết đều ở thành môn; biết được thành môn rồi thì ngũ tinh mới có chỗ dùng; ở đây làm nhà ở hay mồ mả thì không đâu không hưng thịnh. Một quyết thành môn với mạch ra của thân long chính là cùng một nhà ruột thịt, tinh thần thông suốt; biết thành môn thì mới xem được mạch ra, xem được mạch ra thì liền biết thành môn. Cho nên cười người đời không biết điều bí mật này mà nói bừa lệ quẻ, theo sa và nước mà nói bậy về họa phúc. Từ đây trở xuống đều là lời Dương công khắc tinh túy, moi tận tủy; được điều này là thần tiên trên đất liền. Cha không truyền cho con, ấy cũng là điều răn cấm thầy truyền như thế, đâu dám trái.
Người đời chỉ ưa thế bao quanh đẹp, chẳng biết nước loạn thì núi đảo điên. Thầy đời chỉ biết giảng bát quái, lại đem âm dương chia làm hai ngả: núi âm chỉ dùng nước dương chầu về, nước âm chỉ dùng núi dương soi chiếu. Kẻ tục không biết chỗ mầu nhiệm của cơ trời, tự đem núi mà sai lầm đảo điên; làm bừa làm loạn hại người đời, phúc chưa đến thì họa đã đến trước.
Chú của họ Tưởng: Đạo Đức kinh (sách của Lão Tử) há chẳng nói: "Thường không ham muốn để xem chỗ mầu nhiệm, thường có ham muốn để xem chỗ khiếu (chỗ then chốt)". Đây chính là cái nhà luyện đan gọi là "huyền quan nhất khiếu" (cửa ải huyền diệu, chỗ then chốt trong thân nơi âm dương giao hợp). Đạo lớn không nhiều, chỉ hơn thua ở "chút ấy" (điểm then chốt nhỏ), cho nên nói "không rời cái này". Thân người có khiếu ấy, nhà địa lý phải biết khiếu của âm dương. Người nay chỉ ưa thế bao quanh đẹp mà không biết "chút ấy"; "chút ấy" hợp với cơ trời thì thế bao quanh không đẹp cũng thành đẹp; "chút ấy" không hợp cơ trời thì thế bao quanh dù đẹp cũng vô dụng. Núi âm núi dương, nước âm nước dương đều là tên gọi có sẵn, chỗ nào cũng là chết cứng; chỉ có "chút ấy" là sống; "chút ấy" một khi biến đổi thì âm không phải âm, dương không phải dương, âm có thể làm dương, dương có thể làm âm. Cho nên nói: "Biết được ngũ hành đảo lộn rồi lại đảo lộn, liền là tiên Đại La (bậc tiên cao nhất)". Người đời không thông cơ trời, lầm đem mạch đến của long vùng núi gán ghép vào lý khí của đồng bằng, giữ chặt khuôn cứng, âm dương lại thành sai lệch, đó mới thật là đảo điên. Vốn muốn tạo phúc mà lại chuốc họa; Dương công vì thế mà xót xa trong lòng, nên mới có sách này.
Dương nếu không có âm thì ắt không thành, âm nếu không có dương thì ắt không sinh. Nước dương và núi âm phối hợp với nhau, thì con cháu sớm ghi tên ở Thiên Phủ (kho trời, chỉ việc đỗ đạt, vào triều làm quan).
Chú của họ Tưởng: Đoạn này cùng đoạn dưới càng là lời dốc hết túi, đổ hết rương của cả kinh; đọc lướt qua thì không thấy chỗ mầu nhiệm. Bởi học phép long, phép huyệt ở đồng bằng, lý thu núi đuổi sát, bát quái can chi, đều do một lẽ này xâu suốt. "Dương lẻ loi không sinh, âm riêng một không nuôi", đó tuy là lời bàn chung, nhưng bí quyết Đại Ngũ hành chỉ có thế là xong. Người học phải để mắt vào sự phối hợp núi và nước; cái gọi là phối hợp là phối hợp tự nhiên, không phải đi tìm một cái dương để phối với âm, tìm một cái âm để phối với dương. Nước tức là dương, núi tức là âm; âm tức là núi, dương lại là nước; cho nên chỉ nói "nước dương núi âm" mà không nói thêm "nước âm núi dương". Biết điều này thì có thể đọc Bảo Chiếu Kinh; mà biết điều này rồi thì cũng không cần xem Bảo Chiếu Kinh nữa.
Lời giải thẳng của họ Chương (Chương Trọng Sơn, nhà phong thủy đời Thanh): Âm dương ở đây là thứ âm dương "cái sắp đến là dương, cái đã qua là âm". Núi âm nước dương nghĩa là nên đem khí sắp đến xếp vào trong nước, khí đã qua đặt lên trên núi, ấy là nước dương núi âm. Âm dương này là âm dương của sự lên xuống, thịnh suy của khí vận; không phải âm dương của can chi, quẻ hào; cũng không phải âm dương "đến từ bên trái, đến từ bên phải"; cũng không phải âm dương "thượng nguyên phải có nước ở phương Ly, hạ nguyên phải có nước ở phương Khảm" (thượng nguyên, hạ nguyên: các giai đoạn sáu mươi năm trong phép tam nguyên tính vận đất; Ly là phương Nam, Khảm là phương Bắc); cũng không phải âm dương "nước đến là dương, nước đi là âm". Thấu được cửa ải này mới biết lý mầu nhiệm của sự sinh thành phối hợp.
Bài long (xếp sao theo long) trong nước thì trong nước được dương, trên núi được âm; bài long trên núi thì trên núi được dương, trong nước được âm; đó gọi là nước dương núi âm, nước âm núi dương. Cái mà đoạn trên gọi là "núi dương nước dương" là đây; cái gọi là "núi với nước đối nhau" là đây; cái gọi là "Giang Nam Giang Bắc, chủ khách Đông Tây" cũng chính là đây. Dương lẻ loi không sinh, âm riêng một không lớn, đó là lẽ sinh thành của trời đất, đúng nhất không thể thay đổi. Phối hợp tức là nước dương núi âm, núi âm nước dương, giao nhau sinh cho nhau, qua lại đều là mùa xuân; đó mới là phối hợp thật. Nếu làm được như thế, tự có ứng nghiệm ghi tên ở Thiên Phủ.
Đô Thiên đại quái (tên khác của Huyền Không đại quái, phép quẻ lớn bao trùm khắp trời) gồm tóm cả âm dương; ngắm nước xem núi phải có chủ kiến. Biết được tình của núi và ý của nước, phối hợp rồi mới có thể bàn âm dương.
Chú của họ Tưởng: Nối gấp đoạn trên: Đô Thiên đại quái nào có gì khác, rốt cuộc chẳng qua là âm dương mà thôi. Âm thật dương thật chỉ xem ở núi và nước; mà ngắm nước xem núi thì trong lòng phải tự có chủ kiến riêng. Chủ kiến này không phải chủ kiến chung chung, mà là tin tức thật của Càn Khôn (trời đất), tức cái gọi là thiên tâm (lòng trời, vận trời đang hiện hành). Bốn chữ "tình núi ý nước" là chỗ then chốt mầu nhiệm của cả kinh. Người nay ai mà chẳng nói núi nước có tình có ý, nhưng không biết cái tình ý người đời nói không phải tình ý thật. Biết được tình ý này thì âm dương liền thành phối hợp; muôn quyển sách túi xanh (sách phong thủy, theo tích "Thanh nang") đều ở trong đó. Ôi, thật đến tột cùng rồi!
Đô Thiên Bảo Chiếu không ai có được; gặp núi thì dẫm đường đi tìm long mạch, đi lên đến núi năm dặm (?), gặp chỗ khách và chủ giao tiếp nhau. Muốn cầu giàu sang đến trong chốc lát, hãy ghi nhớ diệu quyết thật của Quân Tùng.
Chú của họ Tưởng: Đoạn trên nói đến tình núi ý nước thì lý của Đô Thiên đại quái đã hết; đoạn này lại khen ngợi mà nói thêm. Đô Thiên Bảo Chiếu này không dễ truyền cho đời; nếu có người được nó, dùng nó mà xem núi ngắm nước, hễ đến chỗ tình núi ý nước, khách chủ giao nhau, dùng phép quyết của Dương công mà cắm huyệt, thì trong chốc lát tạo hóa nằm trong tay. Ấy là một tấm lòng nhiệt thành, mong sâu xa người ta tin theo mà buông ra lời than ấy.
Trời có tam kỳ, đất có lục nghi (thuật ngữ của Kỳ Môn Độn Giáp — một thuật bói toán chọn thời và phương: tam kỳ là ba can Ất, Bính, Đinh; lục nghi là sáu can Mậu, Kỷ, Canh, Tân, Nhâm, Quý); trời có cửu tinh, đất có cửu cung (chín ô của Lạc thư — bảng số cổ chia chín phương); mười hai địa chi, mười thiên can; can thuộc dương còn chi thuộc âm. Thầy đời chuyên bàn loại quyết này, làm lầm hết người đời ở cõi Diêm Phù (cõi người, theo cách gọi nhà Phật). Âm dương động tĩnh nếu hiểu rõ, thì hãy tìm chỗ mầu nhiệm của sự phối hợp sinh sôi không ngừng.
Chú của họ Tưởng: Thiên trước khen ngợi đã đủ, ở đây lại dẫn Kỳ Môn ra để so sánh; bởi Kỳ Môn chủ về đất (?), từ Lạc thư mà ra, cùng một nguồn với đại quái của địa lý; nhưng thầy đời dùng sai nên không ứng nghiệm. Chỉ có Đại Ngũ hành là quyết thật của Kỳ Môn; muốn biết quyết này thì chỉ ở trong khoảng một động một tĩnh của âm dương mà tìm chỗ mầu nhiệm của sự phối hợp sinh sôi; như thế chỗ nào cũng có một âm dương, không phải khuôn cứng "can là dương, chi là âm" như vậy mà thôi. Bởi động tĩnh tức là tình núi ý nước, tức là một quyết thành môn, tức là thu núi đuổi sát, phép dùng một quẻ; cái gọi là "long đáo đầu" (chỗ long đi đến cuối, dừng lại kết khí) là đây, cái gọi là "mạch ra của thân long" là đây, cái gọi là "long trống mà khí không trống" là đây; đó gọi là khách chủ thật, gọi là vợ chồng thật, gọi là trống mái thật. Thiên này lại nêu ra hai chữ "động tĩnh", ứng với câu "tìm ở khoảng giữa động và tĩnh" ở chương thứ ba của thiên trên, đầu cuối hô ứng nhau; chỉ ý của Dương công kín đáo mà cũng rõ ràng vậy thay. Họ Khương (một người chú giải khác) nói: Thiên giữa gồm mười ba đoạn, cả thảy một trăm bốn mươi sáu câu, đều làm rõ những nghĩa chưa nói hết từ chương thứ ba của thiên trên trở xuống, để nói trọn các biến hóa của long huyệt ở đồng bằng.
◄ Trước
Sau ►
Quay lại danh sách thiên · Giỏ video