Thiên 3 — Quyển 3 – Kệ hỏi đáp trong tiếng nhạc; pháp chuyển thân nữ; vua Đại Thụ được thọ ký

 Kinh Đại Thụ Khẩn-na-la Vương Sở Vấn (Kinh ghi những điều vua Khẩn-na-la tên Đại Thụ hỏi Phật; Khẩn-na-la là một loài thần âm nhạc ở cõi trời, giỏi ca múa, chuyên tấu nhạc hầu các vị trời), quyển thứ ba.

 Đời Diêu Tần, Tam tạng (danh hiệu dành cho vị pháp sư thông suốt cả ba kho kinh điển Phật giáo: Kinh là lời Phật dạy, Luật là giới luật, Luận là sách giảng giải) Cưu-ma-la-thập người nước Quy Tư dịch.

 Bấy giờ, đức Thế Tôn (danh hiệu của Phật, nghĩa là bậc được cả thế gian tôn kính) biết rõ điều mà các con của vua Khẩn-na-la mong muốn trong lòng. Ngài liền bay lên giữa không trung, cao bằng bảy cây đa-la (cây đa-la là một loại cây cọ thân rất cao ở Ấn Độ, người xưa dùng chiều cao của nó để ước lượng độ cao), rồi phóng ra ánh sáng lớn. Ánh sáng ấy chiếu khắp tam thiên đại thiên thế giới này (khối vũ trụ gồm một nghìn triệu thế giới, đơn vị vũ trụ lớn nhất trong Phật giáo).

 Mọi nhạc khí của các vị trời ở cõi Dục (cõi của những chúng sinh còn ham muốn ăn uống, sắc dục; gồm cõi người và sáu tầng trời thấp), mọi nhạc khí của các loài Càn-thát-bà (một loài thần nhạc ở cõi trời, sống bằng hương thơm), Khẩn-na-la…, không ai gảy đánh mà tự vang lên những âm thanh vi diệu. Hết thảy cây cối trên núi chúa Hương Sơn (núi nơi vua Khẩn-na-la cư ngụ) cũng đều phát ra tiếng nhạc vi diệu.

 Bấy giờ, từ mọi lỗ chân lông trên thân, đức Thế Tôn lại phóng ra vô lượng muôn ức tia sáng. Đầu mỗi tia sáng đều có một đóa sen, trong mỗi đóa sen đều có một vị Bồ-tát (người tu hành đã phát nguyện thành Phật để cứu độ hết thảy chúng sinh), thân trang nghiêm đủ ba mươi hai tướng tốt (ba mươi hai đặc điểm hình tướng tốt đẹp khác thường của bậc vĩ nhân, như Phật), ngồi trên đài hoa.

 Khi ấy, đức Thế Tôn dùng sức thần thông (năng lực siêu phàm có được nhờ tu tập) khiến các tiếng nhạc nói lên những bài kệ trí tuệ (kệ là những bài thơ trong kinh Phật) để hỏi về mọi điều còn ngờ vực, và khiến các vị Bồ-tát trên đài hoa, mỗi vị dùng một bài kệ để trả lời câu hỏi ấy.

 Làm sao phát khởi được
Tâm bồ-đề vô thượng (tâm cầu sự giác ngộ cao nhất, tức quyết chí tu để thành Phật),

 Và trọn không quên tâm ấy
Cho đến khi giác ngộ bồ-đề?

 Chuyên một lòng thành tựu,
Vì hết thảy chúng sinh,

 Lấy lòng đại bi (lòng thương xót lớn, muốn cứu khổ cho mọi loài) để tô điểm,
Thì không quên tâm bồ-đề.

 Chí hướng người ấy phải ra sao?
Người ấy phải tu hành thế nào?

 Gọi là tâm đại bi,
Thì làm sao sinh khởi được?

 Chí hướng không dối trá, quanh co,
Việc tu hành không gian xảo,

 An trú nơi việc đưa chúng sinh tới Niết-bàn (cảnh giới dứt sạch phiền não khổ đau, thoát khỏi vòng sinh tử) —
Lòng đại bi của người ấy là như vậy.

 Làm sao thực hành bố thí,
Cho rồi lòng không nóng tiếc,

 Cũng không mong được đền đáp,
Mà hồi hướng (đem công đức việc lành đã làm hướng về một mục đích cao cả) về bồ-đề?

 Những gì đem cho đều buông bỏ hết,
Người ấy cho rồi không hối tiếc,

 Hướng về con đường bồ-đề —
Ấy là không mong quả báo.

 Làm sao giữ giới (giới là những điều răn cấm người tu phải giữ)
Mà không sinh kiêu mạn vì mình giữ giới,

 Lại cứu giúp người phạm giới,
Theo Đại thừa (cỗ xe lớn — con đường tu nhằm cứu độ hết thảy chúng sinh cùng thành Phật) cao tột không gì hơn?

 Giới chính là tâm bồ-đề,
Thấy rõ tính không (mọi sự vật đều không có tự thể cố định) nên chẳng khởi kiêu mạn,

 Phát khởi tâm đại từ (lòng thương yêu lớn, muốn đem niềm vui cho mọi loài),
Cứu giúp những người phạm giới.

 Làm sao nhẫn chịu được chúng sinh
Mắng chửi và quát tháo,

 Lòng trọn không khởi giận,
Trái lại càng thêm vui mừng?

 "Ta là thầy thuốc của chúng sinh,
Chữa trị mọi bệnh tật",

 Nghĩ vậy nên khi nghe lời ác,
Không khởi lòng giận hờn.

 Người ấy tinh tấn ra sao?
Gom góp các hạnh lành ra sao?

 Làm sao lòng không mỏi mệt
Khi tu hạnh bồ-đề?

 Tinh tấn che chở chúng sinh,
Giữ gìn chính pháp, luôn siêng năng,

 Căn lành (những hạt giống thiện là gốc sinh ra mọi điều tốt) đều đầy đủ,
Thì lòng người ấy không mỏi mệt.

 Làm sao tu chính niệm (luôn tỉnh giác, ghi nhớ điều chân chính),
Mạnh mẽ vượt lên mà tiến bước?

 Làm sao tu thiền định (giữ tâm yên lặng, chuyên chú một chỗ)
Mà tâm không tán loạn chạy theo ngoại cảnh?

 Không có ý nghĩ chạy rong,
Trí tuệ không có quanh co dối trá,

 Dùng phương tiện (cách khéo léo, linh hoạt theo hoàn cảnh) mà tu thiền,
Thì tâm người ấy không tán loạn.

 Làm sao có được trí tuệ?
Làm sao thấy được lẽ ngay thẳng?

 Làm sao quyết định được?
Làm sao phân biệt các pháp (mọi sự vật, hiện tượng và cả giáo lý)?

 Tu việc nghe học thì trí tuệ tăng,
Vốn tập tâm ngay thẳng,

 Quyết định thực hành pháp thí (đem giáo pháp ban cho người khác),
Theo đúng nghĩa lý mà tu hành.

 Người ấy cầu nghe pháp ra sao?
Làm sao trở thành người đa văn (nghe nhiều, học rộng)?

 Làm sao nghe rồi làm đúng như lời dạy?
Bậc đại nhân đi con đường nào?

 Người ấy vì kính trọng mà lắng nghe,
Gần gũi bậc nghe nhiều học rộng,

 Giảng nói không vì của cải lợi lộc —
Bậc đại nhân đi như thế.

 Người ấy thực hành lòng từ ra sao?
Thực hành lòng đại bi ra sao?

 Hỷ (vui theo điều tốt của người) và xả (buông bỏ, lòng bình đẳng không thiên vị) đều thành tựu,
Làm sao an trú nơi phạm đạo (con đường dẫn lên cõi trời Phạm thiên thanh tịnh, ở đây chỉ bốn tâm từ, bi, hỷ, xả)?

 Lòng từ đều bình đẳng,
Lòng đại bi không mỏi mệt,

 Vui theo điều lành của người gọi là hỷ —
Như thế là đạt tới phạm đạo.

 Làm sao được thấy Phật,
Thấy rồi sinh lòng tin?

 Người ấy nghe pháp ra sao?
Làm sao dứt sạch ngờ vực?

 Tu hành niệm Phật (nhớ nghĩ đến Phật),
Thì được thấy bậc Đạo sư của thế gian,

 Lòng tin được đầy đủ,
Nghe pháp xong không còn ngờ.

 Làm sao trang nghiêm bằng phúc đức?
Làm sao trang nghiêm bằng trí tuệ?

 Còn định và tuệ,
Người ấy trang nghiêm ra sao?

 Tô điểm bằng phúc đức mà không chán đủ,
Học hỏi để tô điểm trí tuệ,

 Tâm lặng yên gọi là định,
Hiểu biết các pháp gọi là trí.

 Chỗ người ấy đi lại là đâu?
Chỗ ở, chỗ dừng có hình tướng gì?

 Chỗ người ấy hành trì là thế nào?
Người ấy tu hành ra sao?

 Người ấy đi trong chỗ các pháp đều không,
Buông bỏ — đó là lời của bờ bên kia (bờ giải thoát),

 Người ấy hành và trú trong tứ thiền (bốn bậc thiền định từ thấp lên cao),
Tu hành để giải thoát chúng sinh.

 Thế nào là việc làm của ma (những gì cản trở con đường giác ngộ)?
Việc làm chân chính của Phật là thế nào?

 Làm những việc gì
Thì được bồ-đề che chở?

 Hạ thừa (cỗ xe nhỏ — con đường tu chỉ cầu giải thoát riêng cho mình) là việc của ma,
Đại thừa là đạo thù thắng,

 Lìa bỏ mọi điều ác,
Thì được bồ-đề che chở.

 Làm sao gần gũi bạn lành?
Bạn ác có hình tướng gì?

 Làm sao đi con đường bình đẳng,
Lìa bỏ tà kiến (cái thấy sai lệch)?

 Ai khen ngợi đạo bồ-đề,
Thì khéo gần gũi người ấy,

 Tâm bồ-đề trong sạch tốt lành,
Lìa bỏ thầy bạn xấu ác.

 Hiểu rõ các nghiệp (việc làm bằng thân, miệng, ý tạo ra kết quả về sau) và các hạnh rồi,
Tu hành cái thấy ngay thẳng,

 Lìa bỏ những gì tương ưng với tà —
Như vậy không mất chính kiến (cái thấy đúng đắn).

 Làm sao giữ gìn chính pháp
Và giáo hóa chúng sinh?

 Phương tiện của người ấy ra sao
Mà có thể thành tựu bồ-đề?

 Tinh tấn giữ gìn chính pháp,
Có phương tiện thì giáo hóa được,

 Lìa bỏ dòng chảy của hai bên cực đoan (chấp có và chấp không, chấp thường còn và chấp đoạn diệt),
Thì đạt được bồ-đề thù thắng.

 Làm sao làm việc của trí?
Làm sao làm việc vừa lòng người?

 Làm sao mau nhận lời dạy,
Luôn cung kính đi vòng quanh bên phải (đi nhiễu quanh theo chiều kim đồng hồ để tỏ lòng tôn kính)?

 Không tranh cãi là việc của trí,
Không gây ra tranh chấp kiện tụng,

 Miệng nói lời mềm mỏng tốt lành,
Cung kính mà đi vòng quanh bên phải.

 Đạo có hình tướng gì?
Thế nào là chẳng phải đạo?

 Làm sao có thể khiến
Vô số chúng sinh khó nghĩ bàn an trú nơi đạo?

 Lục độ (sáu pháp đưa sang bờ giải thoát: bố thí, trì giới, nhẫn nhục, tinh tấn, thiền định, trí tuệ) là chính đạo,
Hạ thừa là chẳng phải đạo,

 Học xong trí tuệ phương tiện,
Thì khiến chúng sinh an trú nơi đạo.

 Làm sao được giàu lớn?
Làm sao được lợi lớn?

 Kho báu ở nơi đâu?
Làm sao làm cho chúng sinh đầy đủ?

 Bảy thứ của báu (của báu của bậc thánh: lòng tin, giữ giới, biết hổ thẹn với mình, biết hổ thẹn với người, nghe học, bố thí, trí tuệ) là giàu lớn,
Sự vắng lặng là lợi lớn,

 Đà-la-ni (năng lực ghi nhớ và giữ gìn trọn vẹn mọi giáo pháp không quên) là kho báu,
Tài biện thuyết làm cho chúng sinh đầy đủ.

 Cha mẹ người ấy là ai?
Họ hàng có hình tướng gì?

 Kẻ hầu cận có hình tướng gì?
Để tô điểm cho người có trí tuệ?

 Trí tuệ là mẹ, pháp đưa sang bờ kia [là cha] (?),
Các pháp trợ đạo (những pháp tu hỗ trợ cho con đường giác ngộ) là họ hàng,

 Các căn lành là kẻ hầu cận,
Tô điểm cho bậc trí.

 Đã hiểu các pháp vô ngã (không có một cái "tôi" thường còn, làm chủ),
Mà lòng từ lại trải khắp thế gian,

 Vô ngã và lòng từ,
Nghĩa ấy làm sao dung hợp được?

 Nếu hiểu biết tính không,
Người ấy tự rõ vô ngã,

 Ấy là lòng từ cao nhất:
Ngay đời này biết rõ tính không.

 Vị lai không có đến,
Bản tính các hành (mọi sự vật do nhân duyên tạo thành, luôn biến đổi) là như vậy,

 Nghiệp và quả báo cũng như vậy,
Thì làm sao lại có sinh ra?

 Trong đệ nhất nghĩa (chân lý tối hậu, chân thật tuyệt đối) không có những điều ấy,
Cũng không có ai đi,

 Bước vào con đường thế đế (chân lý theo cách nói quy ước của thế gian),
Mới nói có nghiệp và quả báo của nghiệp.

 Không, vô tướng (không có hình tướng để bám vào)
Và vô nguyện (không mong cầu gì) — ba cửa giải thoát,

 Chỉ một tướng, đồng là không tướng,
Thì làm sao sinh ra đạo?

 Không chính là vô tướng,
Do vô tướng mà chứng đắc,

 Một tướng, cùng một nghĩa,
Nên gọi là cửa giải thoát.

 Làm sao quán (quan sát sâu bằng trí tuệ) tính không?
Làm sao quán chúng sinh?

 Không và chúng sinh,
Làm sao mà sinh ra được?

 Dùng trí tuệ quán tính không,
Dùng phương tiện quán chúng sinh,

 Dùng đại bi mà giáo hóa,
Hướng về Niết-bàn.

 Không sinh, không khởi,
Hết thảy các pháp đều như vậy,

 Thì làm sao sinh ra các hạnh?
Nên hiểu nghĩa này thế nào?

 Không sinh và không diệt
Là chỗ đi của trí,

 Sinh ra từ lời thệ nguyện —
Đó là điều phương tiện dựng nên.

 Làm sao được thụ ký (được Phật báo trước rằng về sau sẽ thành Phật)?
Làm sao được bất thoái chuyển (không bao giờ lùi bước, sa sút trên đường tu)?

 Làm sao nhẫn được đối tượng?
Làm sao đạt được sự quyết định?

 Trú trong sự bình đẳng thì được thụ ký,
Trú trong pháp giới (cảnh giới chân thật bao trùm mọi pháp) thì không thoái chuyển,

 Không sinh là đối tượng của nhẫn,
Biết rõ các pháp thì được quyết định.

 Đạo tràng (nơi Phật thành đạo) là nơi nào?
Bồ-đề có hình tướng gì?

 Ai được gọi là Như Lai (danh hiệu Phật: bậc từ chân như mà đến)?
Phật làm sao được sáng suốt?

 Hư không gọi là đạo tràng,
Bồ-đề có tướng như hư không,

 Không nương vào thân và tâm,
Như như (chân thật như vốn có, không đổi khác) gọi là Như Lai.

 Bấy giờ, các con của vua Khẩn-na-la Đại Thụ nghe nói pháp như vậy rồi, đạt được nhu thuận pháp nhẫn (sự thuận theo và chấp nhận chân lý một cách nhu hòa, bậc nhẫn đầu tiên trên đường tu), ai nấy đều tháo chuỗi ngọc mình đang đeo dâng cúng đức Như Lai và thưa rằng: "Bạch Thế Tôn, nay chúng con được gặp Phật ra đời, hôm nay chúng con mới được nghe pháp sâu xa này. Thật hiếm có, bạch Thế Tôn! Ngài đã khiến trong tiếng nhạc nói lên kệ hỏi điều ngờ, khiến hình tượng các Bồ-tát trả lời câu hỏi, dứt được hết mọi ngờ vực của đại chúng. Chúng con nghe xong được ánh sáng lớn của pháp. Bạch Thế Tôn, đó là do sức của ai gìn giữ?"

 Khi ấy Phật đáp: "Các hiền sĩ nên biết, tất cả đều là sức của Như Lai. Sức Phật là như thế, không thể nghĩ bàn." Bấy giờ, con của vua Khẩn-na-la Đại Thụ thưa: "Bạch Thế Tôn, xin nguyện cho hết thảy chúng sinh đều được sức như vậy."

 Bấy giờ, các phu nhân và cung nữ của vua Khẩn-na-la Đại Thụ, gồm tám vạn bốn nghìn người, ai nấy tay cầm chuỗi ngọc trai đi đến chỗ đức Thế Tôn. Đến nơi, họ cúi đầu lễ dưới chân Phật, rồi mỗi người tung chuỗi ngọc lên cúng dường (dâng lễ vật để tỏ lòng tôn kính) trên Phật. Khi tung, nhờ sức thần của Phật, giữa hư không hóa thành tám vạn bốn nghìn đài lớn bằng ngọc trai, có bốn mặt, bốn cột, trang hoàng rõ ràng. Trong mỗi đài báu đều có tòa ngồi, chuỗi ngọc bằng mọi thứ báu và trăm nghìn tấm áo trời. Trên mỗi tòa đều có một đức Như Lai ngồi kiết già (ngồi xếp bằng, hai bàn chân đặt ngửa trên hai đùi), thân trang nghiêm đủ ba mươi hai tướng tốt và tám mươi vẻ đẹp phụ.

 Bấy giờ, tám vạn bốn nghìn phu nhân của vua Khẩn-na-la thấy sức thần của Phật thì vui mừng hớn hở, được điều chưa từng có, đều dốc hết lòng sâu xa phát tâm A-nậu-đa-la tam-miệu tam-bồ-đề (sự giác ngộ cao nhất, chân chính và trọn vẹn — tức quả vị Phật), được bất thoái chuyển. Phát tâm rồi, họ vui mừng hớn hở, cùng đồng thanh ca kệ khen ngợi đức Như Lai:

 Bậc tối thắng vô thượng, đáng được cúng dường,
Những lợi ích Ngài ban khó thể nghĩ bàn,

 Khéo học pháp làm lợi ích và điều phục (chế ngự, uốn nắn tâm tính),
Nay con cúi đầu lễ bậc thù thắng.

 Lìa tham, sân (giận dữ), si (mê muội) và dối trá,
Lìa cả tập khí phiền não (thói quen còn sót lại của những tâm xấu gây khổ), tiếng nói không sợ hãi,

 Từ kho báu lớn mở bày giáo pháp,
Con cúi đầu khen lễ bậc lìa ham muốn.

 Năm thứ mắt (mắt thịt, mắt trời, mắt tuệ, mắt pháp, mắt Phật) trong sạch, không bợn nhơ trói buộc,
Khéo hàng phục mọi kẻ oán địch,

 Không nhiễm ba cõi tồn tại (cõi Dục, cõi Sắc, cõi Vô sắc) như hoa sen,
Đã đến bờ kia, con cúi đầu lễ.

 Ban cho thế gian con mắt trí tuệ sáng suốt,
Che lấp mọi ánh sáng của mặt trời mặt trăng,

 Sinh ra từ dòng dõi Chuyển luân thánh vương (vị vua lý tưởng dùng chính pháp cai trị khắp thiên hạ),
Mang tướng bánh xe (hình bánh xe nghìn căm ở lòng bàn tay, bàn chân, một trong ba mươi hai tướng tốt), con khen lễ.

 Lòng thường không nhiễm đắm các sắc,
Bậc Đạo sư làm chỗ nương tựa, làm chỗ cứu giúp,

 Không ai ngang bằng, huống gì hơn được,
Tiếng nhiệm mầu diễn nói pháp, con cúi đầu lễ.

 Được lợi hay mất lợi đều không vướng mắc,
Biết rõ hết mọi pháp của thế gian (tám điều xoay chuyển lòng người: được, mất, chê, khen, tiếng xấu, tiếng tốt, khổ, vui),

 Kẻ sa vào lưới ái thì khiến được giải thoát,
Bậc Đạo sư Thế Tôn, con khen lễ.

 Thường điều phục tâm, an trú thiền định,
Đốt cháy mọi kết sử (phiền não trói buộc và sai khiến con người), trụ khắp mười phương,

 Diễn nói bố thí pháp chứ không bố thí thức ăn,
Ruộng phúc (người đáng được cúng dường, cúng thì sinh phúc như gieo hạt vào ruộng tốt) vô thượng, con cúi đầu lễ.

 Lời nói vi diệu, đầy đủ tướng tốt,
Vứt bỏ, xa lìa các đường tà,

 Tiếng nói mềm mỏng mà như sấm vang,
Cúi đầu lạy bậc vượt khỏi ba cõi.

 Bậc tôn quý trong loài người đã lìa khổ não nóng bức,
Dùng thần thông dạo đến vô lượng cõi,

 Đóng chiếc thuyền vững chắc đưa thế gian qua sông,
Con cúi đầu lễ khen đức Như Lai.

 Thế Tôn diễn nói lòng tin và tinh tấn,
Độ thoát thế gian khỏi mọi trói buộc chướng ngại,

 Có đủ hạnh sáu thần thông của hàng Thanh văn (người tu nghe lời Phật mà chứng ngộ, cầu giải thoát cho riêng mình),
Lìa khỏi sáu nẻo luân hồi (trời, người, a-tu-la, súc sinh, ngạ quỷ, địa ngục), con cúi đầu khen.

 Nay con cúi đầu lạy bậc có màu sắc như núi vàng,
Cúi đầu lạy bậc các căn (các giác quan) đã điều phục, vắng lặng an định,

 Nay con cúi đầu lạy bậc mặt như trăng tròn,
Cúi đầu lạy bậc cao nhất trong loài người, nương vào đức hạnh (?),

 Bẻ gãy mọi trói buộc của chúng sinh,
Vượt qua bốn dòng thác (bốn dòng phiền não cuốn trôi người: tham dục, chấp có, tà kiến, vô minh) — dòng sông khó vượt,

 Hôm nay chúng con quy mệnh (đem cả thân mạng nương tựa) nơi Ngài,
Thế Tôn các căn đã điều phục, con kính lễ.

 Đời trước, khi còn tu, Ngài đã bố thí lớn,
Cho người xin mà lòng vui mừng,

 Thứ tuyệt diệu quý yêu nhất cũng đem cho người,
Mạnh mẽ bố thí, khéo dứt lòng bỏn xẻn, con cúi đầu lễ.

 Thấy chúng sinh say sưa trong ngu si, kiêu mạn,
Khéo biết rõ những nhân họ đã tạo,

 Đã đắc đạo tối thắng không gì hơn,
Bậc Tôn quý khéo dẫn dắt, đặt họ vào chỗ an ổn.

 Bản tính của ấm giới (các yếu tố cấu thành thân tâm và thế giới) vốn thường không lặng,
Các trói buộc không thật, chỉ có cách giả dối,

 Bậc Đạo sư dứt hết ngờ vực, hối hận của thế gian,
Thế Tôn nói đúng lúc, con khen lễ.

 Thường an trú trong pháp chân thật và các tam-muội (trạng thái tâm định tĩnh sâu, chuyên chú một chỗ),
Tự tại nơi các pháp, đã đến bờ kia,

 Trí tuệ điều ngự cao tột không gì hơn,
Con cúi đầu lạy bậc Đại thương chủ (người cầm đầu đoàn buôn lớn, ví Phật dẫn chúng sinh vượt đường hiểm đến chỗ có báu).

 Lìa mọi dối trá huyễn hoặc lừa gạt,
Có sức mạnh lớn hàng phục quân ma,

 Trí sáng, khéo chỉ đường, cao nhất trong loài người,
Như ngọn gió mạnh không gì ngăn trở, vướng mắc.

 Đã cạn đến đáy mọi dòng chảy, đến bờ kia,
Bậc tôn quý trong loài người có kho báu vô tận,

 Các đức Như Lai nhiều như cát sông Hằng,
Khi xưa tu hành, Ngài thường cúng dường,

 Ở giữa đời mà không dao động,
Lìa lỗi lầm tai họa của ái dục, đến bờ kia,

 Gần gũi chư Phật, ở chỗ tốt lành,
Cho nên con kính lễ bậc cao nhất trong loài người.

 Vứt bỏ nỗi sợ hãi sinh, già, bệnh, chết,
Nhớ được nghìn ức đời trước của mình,

 Lưới ái cực lớn thật đáng sợ hãi,
Ánh mặt trời trí tuệ chiếu làm cho khô cạn.

 Bậc Đạo sư một mình giác ngộ các pháp,
Tay chân có hình bánh xe là tướng cát tường,

 Người tên Cát Tường dâng cúng cỏ mềm (tích người cắt cỏ tên Cát Tường dâng cỏ mềm làm tòa cho Phật ngồi khi sắp thành đạo),
Thế Tôn cát tường, con cúi đầu lễ.

 Tự tại vượt lên trên đà-la-ni,
Thường bố thí pháp chứ không bố thí của cải,

 Bậc Nhân tôn đánh lên trống pháp lớn,
Pháp vương Thế Tôn (vua của giáo pháp), con khen lễ.

 Sinh ra từ dòng dõi vua họ Thích (dòng họ Thích-ca của Phật),
Các căn thường lặng, tâm cũng lặng,

 Bậc Đạo sư của ba cõi thường tịch diệt (vắng lặng, dứt hết phiền não),
Bậc tâm vắng lặng, con khen lễ.

 Ma vương cầm kiếm sắc kéo đến,
Cùng chúng ma dưới gốc cây chúa (cây bồ-đề, nơi Phật thành đạo),

 Không thể khiến một sợi lông của Ngài dựng lên,
Bất động như núi, con cúi đầu khen.

 Bậc Nhân tôn đã đến bờ kia của tinh tấn,
Vì chúng sinh mà gánh chịu nhẫn nhục khổ nhọc,

 Sinh tử đã dứt hết, không còn thọ thân sau,
Thế Tôn dạy pháp nhẫn, con khen lễ.

 Được sức mạnh lớn, không lay động,
Khéo an trú không sợ hãi, biết rõ điều hợp lẽ và không hợp lẽ,

 Đặt vô lượng chúng sinh an trú nơi bồ-đề,
Thế Tôn khéo an trú, con khen lễ.

 Biết các pháp hữu vi (những gì do nhân duyên tạo thành) đều không bền chắc,
Lìa bỏ quyến thuộc mà xuất gia,

 Biết rõ ba cõi, cao tột không gì hơn,
Trí đã đến bờ kia, con khen lễ.

 Chúng sinh khổ não không ai cứu giúp,
Ngài dùng pháp Tam bảo (ba ngôi quý báu: Phật, Pháp, Tăng) làm cho đầy đủ,

 Đặt họ an trú nơi con đường không còn hoạn nạn,
Thế Tôn cứu đời chân thật, con cúi đầu lễ.

 Bậc Tôn quý tu trí lực, biết rõ căn cơ (khả năng tiếp nhận) của chúng sinh,
Phá tan các đạo quân của ác ma,

 Tiếng nói ra tôn quý vi diệu nhất,
Bậc khéo tu các căn, con khen lễ.

 Lấy lòng muốn nghe chính pháp làm gốc,
Lại dùng lòng muốn ấy mà mong cầu bồ-đề,

 Che bóng mát khắp nơi bình đẳng, không chọn người thân,
Bậc thật sự che chở thế gian, con khen lễ.

 Đức Thiện Thệ (danh hiệu Phật: bậc đã đi đến nơi tốt lành) tự giác ngộ các pháp,
Tự chuyển bánh xe pháp thánh vô thượng (tức giảng dạy giáo pháp),

 Biết tướng các hành giống như giấc mộng,
Khiến chúng sinh nhận biết điều chân thật.

 Bấy giờ, các phu nhân của vua Khẩn-na-la Đại Thụ dùng kệ khen Phật xong, thưa rằng: "Bạch Thế Tôn, chúng con đều đã phát tâm cầu đạo vô thượng, quyết không dùng thân nữ này mà thành A-nậu-đa-la tam-miệu tam-bồ-đề. Lành thay Thế Tôn, xin Ngài vì chúng con mà nói pháp thích hợp, khiến chúng con bỏ thân nữ, được thân nam, mau thành đạo vô thượng chính chân (đạo giác ngộ cao nhất, chân chính)."

 Bấy giờ, đức Thế Tôn bảo các phu nhân của vua Khẩn-na-la: "Này các chị em, hãy lắng nghe kỹ và khéo suy nghĩ. Ta sẽ giảng nói cách chuyển bỏ thân nữ thành thân nam, mau được đạo vô thượng chính chân." – "Lành thay Thế Tôn, chúng con xin vâng lời mà nghe."

 Phật dạy: "Này các chị em, người nữ thành tựu một pháp thì bỏ được hình nữ, được thân nam, mau được đạo vô thượng chính chân. Một pháp ấy là gì? Đó là tâm bồ-đề: tâm cầu nhất thiết trí (trí biết rõ hết thảy mọi sự, tức trí tuệ của Phật) hợp làm một tâm, là tâm thù thắng nhất trong cả ba cõi, không quên dùng mọi căn lành để tô điểm. Này các chị em, đó là người nữ thành tựu một pháp, chuyển bỏ thân nữ, được thân nam, mau thành đạo vô thượng chính chân.

 Lại nữa, này các chị em, người nữ thành tựu hai pháp thì chuyển bỏ thân nữ, được thân nam, mau thành đạo vô thượng chính chân. Hai pháp ấy là gì? Đó là gần gũi Phật chứ không thờ các vị trời khác, và lìa bỏ tà kiến. Đó là hai pháp, chuyển bỏ thân nữ cho đến mau thành đạo vô thượng chính chân.

 Lại nữa, này các chị em, người nữ thành tựu ba pháp thì chuyển bỏ thân nữ, thành thân nam. Ba pháp ấy là gì? Đó là giữ giới nơi thân, giữ giới nơi miệng, giữ giới nơi ý. Đó là ba pháp.

 Lại nữa, này các chị em, người nữ thành tựu bốn pháp thì chuyển thân nữ thành thân nam. Bốn pháp ấy là gì? Đó là bố thí với lòng không mưu cầu; giữ giới không giả dối; đem lòng cung kính hướng về các bậc hiền thánh; và lắng nghe tiếp nhận chính pháp. Đó là bốn pháp.

 Lại nữa, này các chị em, người nữ thành tựu năm pháp thì chuyển thân nữ thành thân nam. Năm pháp ấy là gì? Đó là yêu pháp, vui với pháp, mong cầu pháp, lắng nghe pháp; nghe pháp rồi thì chính niệm quán xét; chán ghét thân nữ, luôn vui mong được thân nam. Đó là năm pháp.

 Lại nữa, này các chị em, người nữ thành tựu sáu pháp thì chuyển thân nữ được thân nam. Sáu pháp ấy là gì? Đó là tâm mau lẹ, mềm mỏng, chất phác ngay thẳng, không giả dối, không huyễn hoặc, không gian trá, ngay thẳng. Đó là sáu pháp.

 Lại nữa, này các chị em, người nữ thành tựu bảy pháp thì chuyển thân nữ thành thân nam. Bảy pháp ấy là gì? Đó là niệm Phật vì muốn được thân Phật; thường niệm chính pháp vì muốn được Phật pháp; luôn luôn niệm Tăng (đoàn thể người xuất gia tu hành) vì muốn tự mình được làm Tăng; luôn luôn niệm giới vì nguyện được thanh tịnh; luôn luôn niệm xả vì muốn bỏ mọi phiền não; luôn luôn niệm trời vì muốn hiểu rõ tâm bồ-đề; quán các chúng sinh với lòng vui mừng. Đó là bảy pháp.

 Lại nữa, này các chị em, người nữ thành tựu tám pháp thì chuyển thân nữ thành thân nam. Tám pháp ấy là gì? Không tham đắm ăn uống; không tham tiệc tùng; không tham chồng; không tham phấn hương, dầu thơm thoa thân; không tham dạo chơi vườn rừng; không tham đùa cợt cười giỡn; không tham ca hát và các thứ âm nhạc; không tham múa hát vui chơi; không tham họp nhau uống rượu vui vầy. Đó là tám pháp.

 Lại nữa, này các chị em, người nữ thành tựu chín pháp thì chuyển thân nữ được thân nam. Chín pháp ấy là gì? Không nói có ngã; không nói có chúng sinh; không nói có thọ mệnh, có người, có trượng phu (một chủ thể con người thật có); không nói đoạn kiến (chấp rằng chết là mất hẳn); không nói thường kiến (chấp rằng có cái gì thường còn mãi); không vướng vào chấp có; không vướng vào chấp không; khéo hiểu pháp nhân duyên (mọi sự đều do nhiều nguyên nhân và điều kiện hợp lại mà thành). Đó là chín pháp.

 Lại nữa, này các chị em, người nữ thành tựu mười pháp thì chuyển thân nữ được thân nam, mau được A-nậu-đa-la tam-miệu tam-bồ-đề. Mười pháp ấy là gì? Đối với mọi chúng sinh đều tu lòng từ; đối với của cải, đất đai của người khác không sinh tham muốn; không tơ tưởng đến đàn ông khác; dù có nguy đến tính mạng cũng không nói dối; không nói hai lưỡi (đâm thọc gây chia rẽ); không nói lời thô ác; không nói lời vô nghĩa; không khởi vô minh (sự mê muội, không thấy rõ chân lý); không bị cơn giận lôi kéo; có cái thấy ngay thẳng, tin theo nghiệp báo. Này các chị em, đó là người nữ thành tựu mười pháp, chuyển thân nữ được thân nam, mau được A-nậu-đa-la tam-miệu tam-bồ-đề.

 Lại nữa, này các chị em, người nữ nên quán xét pháp sâu xa. Quán sắc (thân thể và vật chất) như bọt nước, không tham đắm say mê sắc. Quán thọ (cảm giác vui, khổ, không vui không khổ) như bong bóng nước: đối với cảm giác vui không sinh tham đắm; đối với cảm giác khổ không xa lánh; đối với cảm giác không khổ không vui thì không sinh mê muội trói buộc. Quán tưởng (sự nhận biết hình tướng, khái niệm) như ánh nắng dợn lúc trời nóng, ở trong ấy không khởi ý tưởng nam hay nữ. Quán hành (các tâm hành, ý chí tạo tác) như cây chuối, hiểu biết các hành đều không có lõi chắc. Quán như vậy rồi, không trụ vào các pháp, không khởi tưởng chấp. Quán thức (cái biết, sự phân biệt của tâm) như trò ảo thuật, hiểu biết tâm thức như người ảo hiện ra. Biết như vậy rồi, đối với mọi pháp đều không nhiễm đắm.

 Quán biết thân này do bốn đại (bốn yếu tố cấu thành vật chất) là đất, nước, lửa, gió hòa hợp lại, các đại tạo thành, tạm gọi là thân, giống như cỏ cây, tường vách, ngói sỏi. Thân này như bóng hình, không có ngã, không có chúng sinh, không có mạng sống, không có người, không có trượng phu, chỉ do nghiệp tạo ra mà tự xoay vần. Các giới (các yếu tố của thân tâm) do vọng tưởng mà có, giống như xóm làng trống không. Quán đúng như thật rằng mắt chỉ là một khối thịt, bản tính nó vốn không lặng. Cũng quán đúng như vậy: tai, mũi, lưỡi, thân, ý bản tính đều không lặng. Hiểu thân như hình trong gương, hiểu lời nói như tiếng vang, quán tâm như ảo thuật. Như vậy, này các chị em, người nữ quán xét các pháp như thế thì mau chuyển thân nữ thành thân nam, mau được A-nậu-đa-la tam-miệu tam-bồ-đề."

 Bấy giờ, các phu nhân và cung nữ của vua Khẩn-na-la Đại Thụ nghe Phật nói pháp chuyển thân nữ này, nghe pháp môn ấy thì vui mừng hớn hở, được điều chưa từng có, cúi đầu lễ chân Phật, dốc lòng không đứng dậy. Khi ấy, đức Thế Tôn biết điều các phu nhân của vua Khẩn-na-la nghĩ trong lòng, liền mỉm cười. Lệ thường của Phật, mỗi khi mỉm cười thì có trăm nghìn tia sáng xanh, vàng, đỏ, trắng, hồng, tía… từ miệng phát ra, chiếu khắp vô lượng vô biên thế giới, trên đến cõi Phạm thiên (các tầng trời cõi Sắc thanh tịnh), che lấp ánh sáng mặt trời mặt trăng, rồi trở về dừng trước Phật, nhiễu quanh Phật ba vòng, rồi nhập vào đỉnh đầu.

 Bấy giờ, Đại đức A-nan (vị đệ tử thị giả luôn theo hầu Phật, nổi tiếng nghe nhiều nhớ kỹ) liền từ chỗ ngồi đứng dậy, sửa lại y phục, để trần vai phải, gối phải quỳ xuống đất, chắp tay hướng về Phật mà nói kệ rằng:

 Con xin hỏi bậc gương mặt không nhơ, ai thấy cũng vui,
Con xin hỏi bậc không nhơ, uy đức đặc biệt,

 Con xin hỏi bậc khéo dứt mọi ngờ vực,
Vì duyên cớ gì mà Ngài mỉm cười?

 Con xin hỏi bậc có sắc thân trong sạch tuyệt diệu,
Con xin hỏi bậc làm lợi ích cho thế gian,

 Con xin hỏi bậc cao nhất trong trời và người,
Vì thương xót ai mà Ngài hiện mỉm cười?

 Con xin hỏi bậc vui bố thí, khéo điều phục,
Con xin hỏi bậc vui giữ giới thanh tịnh,

 Con xin hỏi bậc vui nhẫn nhục, được sức nhẫn,
Vì lợi ích gì mà Ngài hiện mỉm cười?

 Con xin hỏi bậc an trú sức tinh tấn,
Con xin hỏi bậc an trú thiền định, đủ thần thông,

 Con xin hỏi bậc trí tuệ ngang hư không,
Bậc không ai sánh, vì duyên gì mà hiện mỉm cười?

 Con xin hỏi đức Thiện Thệ có lòng đại từ,
Con xin hỏi bậc đại bi thương xót thế gian,

 Con xin hỏi bậc vui hỷ và đại xả,
Vì nhân duyên gì mà hiện mỉm cười?

 Con xin hỏi bậc đã vượt qua bờ ba thứ nhơ (tham, sân, si),
Con xin hỏi bậc ba con mắt không nhơ trong sạch (?),

 Con xin hỏi bậc thường vui nơi ba cửa giải thoát (không, vô tướng, vô nguyện),
Vì duyên cớ gì mà hiện mỉm cười?

 Con xin hỏi bậc hàng phục được các chúng ngoại đạo,
Con xin hỏi bậc nói được pháp cam lộ (giáo pháp ví như nước cam lộ, thứ nước trời làm người bất tử),

 Con xin hỏi bậc che mờ được các ma,
Bậc đại bi, xin nói nhân duyên của nụ cười.

 Con xin hỏi bậc giữ được mười lực thù thắng (mười năng lực trí tuệ đặc biệt chỉ Phật mới có),
Con xin hỏi bậc có màu sắc như núi vàng,

 Con xin hỏi bậc đã đạt đến đỉnh cao công đức,
Vì lợi ích gì mà hiện mỉm cười?

 Bấy giờ, Phật bảo Đại đức A-nan: "Nay ông có thấy các phu nhân của vua Khẩn-na-la Đại Thụ không? Nay họ đã gieo căn lành nơi ta, hết lòng thành phát tâm A-nậu-đa-la tam-miệu tam-bồ-đề, muốn chuyển thân nữ lấy thân nam, nên cúi đầu lễ chân ta." A-nan thưa: "Bạch Thế Tôn, con đã thấy."

 Phật bảo A-nan: "Các phu nhân của vua Khẩn-na-la, nhờ lòng thành này mà gieo các căn lành, khi mệnh chung ở đời này sẽ bỏ thân nữ, được thành thân nam, sinh lên cõi trời Đâu-suất (tầng trời ở cõi Dục, nơi vị Bồ-tát sắp thành Phật cư ngụ), cùng với Bồ-tát Di-lặc (vị Bồ-tát sẽ thành Phật kế tiếp sau Phật Thích-ca) giữ gìn giáo pháp đạo vô thượng chính chân mà ta đã gom góp trong vô lượng a-tăng-kỳ kiếp (a-tăng-kỳ là con số nhiều không đếm xuể; kiếp là một khoảng thời gian cực kỳ dài). Khi Di-lặc thành Phật, họ lại sẽ cúng dường. Cứ lần lượt như vậy, họ cúng dường hết nghìn vị Phật trong Hiền kiếp (kiếp hiện tại, trong đó có một nghìn vị Phật ra đời), dần dần làm đầy đủ các pháp trợ giúp bồ-đề. Khi vua Khẩn-na-la Đại Thụ này thành Phật, các người nữ ấy sẽ sinh vào nước của vị ấy, và đức Như Lai ấy sẽ thụ ký cho họ."

 Bấy giờ, vua Khẩn-na-la Đại Thụ thưa: "Bạch Thế Tôn, nay đức Phật Thế Tôn đã vì chúng con làm nên Phật sự lớn lao: dẹp sạch đường ác, đặt vào đường lành, chỉ bày đường bồ-đề, an trú trong kho báu lớn trí tuệ, hoàn thành mọi căn lành xuất thế (vượt ra khỏi thế gian), giảng nói các pháp bạn đồng hành giúp thành tựu ba-la-mật (các pháp tu đưa sang bờ giải thoát), chỉ bày phương tiện khéo léo, khuyến khích tâm bồ-đề, cho nghe pháp đầy đủ; được chỉ bày, dạy bảo, làm lợi ích và làm cho vui mừng, ưa thích pháp sâu xa, đều được an trú nơi bậc bất thoái chuyển. Bạch Thế Tôn, nay chúng con phải là kẻ biết ơn, không phải kẻ vô ơn. Bạch Thế Tôn, nay chúng con dù đem máu thịt, tủy não ra cũng chưa báo đáp được ơn, huống gì các thứ châu báu khác."

 Bấy giờ, trong hội có các vị Bồ-tát khác nghĩ thế này: "Vua Khẩn-na-la Đại Thụ này đến bao giờ sẽ được A-nậu-đa-la tam-miệu tam-bồ-đề? Thành Phật rồi sẽ có danh hiệu gì? Cõi nước của vị Phật ấy trang nghiêm ra sao? Chúng Bồ-tát được trang nghiêm bằng gì? Các vật dụng thọ dùng giống như thế nào?" Khi ấy, đức Thế Tôn biết điều các Bồ-tát nghĩ, liền mỉm cười. Vô lượng trăm nghìn thứ ánh sáng đủ màu từ miệng phát ra, chiếu khắp các thế giới chư Phật nhiều như cát sông Hằng ở mười phương, làm dừng hết nỗi khổ của mọi chúng sinh, rồi khắp đến các cõi trời, trở về nhiễu quanh Phật đủ nghìn vòng rồi nhập vào tướng đỉnh đầu (khối thịt nổi cao trên đỉnh đầu Phật).

 Bấy giờ, A-nan liền từ chỗ ngồi đứng dậy, cúi đầu lễ chân Phật, nhiễu quanh bên phải bảy vòng, đứng chắp tay trước Như Lai mà nói kệ rằng:

 Con lễ đức Thiện Thệ, chưa từng thấy
Nụ cười với dấu hiệu như thế này,

 Chiếu khắp vô lượng ức thế giới,
Mười phương nhiều như cát sông Hằng.

 Đế Thích (vua cõi trời Đao-lợi), Phạm vương (vua cõi trời Phạm thiên) và các vị Hộ thế (bốn vị Thiên vương giữ gìn bốn phương thế gian),
Ánh sáng mặt trời, mặt trăng, ngọc báu, lửa, tinh tú,

 Ánh sáng bậc Nhân tôn đều che lấp hết,
Xin nói vì nhân duyên gì mà Ngài cười.

 Dập tắt mọi khổ não của ba đường ác (địa ngục, ngạ quỷ, súc sinh),
Chúng sinh lìa trói buộc, được vui mừng,

 Người, trời và các loài khác đều được an vui,
Chúng sinh đều thanh tịnh, vì duyên gì mà cười?

 Trong trời và người, ai an trú Đại thừa?
Ai sẽ chứng đắc và chuyển bánh xe pháp?

 Ai sẽ được viên mãn bồ-đề cao tột,
Mà bậc Dũng kiện phóng ra ánh sáng trong sạch nhiệm mầu này?

 Xin đấng Pháp vương vì con mà dứt ngờ,
Cùng các vị trời khác cũng được hết ngờ,

 Đại chúng vui mừng mong được nghe,
Ngài vì ai mà hiện nụ cười này?

 Bấy giờ, A-nan dùng kệ hỏi Phật xong, nhiễu quanh bên phải ba vòng rồi trở về chỗ ngồi. Khi ấy, đức Thế Tôn như con rồng lớn, nhìn khắp mười phương, bảo A-nan: "Này A-nan, nay ông có thấy vua Khẩn-na-la Đại Thụ này cúng dường Như Lai rộng lớn không?" A-nan thưa: "Bạch Thế Tôn, con đã thấy."

 Phật bảo A-nan: "Vua Khẩn-na-la Đại Thụ này, qua sáu mươi tám trăm nghìn ức kiếp nữa, sẽ được thành Phật, hiệu là Công Đức Vương Quang Minh Như Lai, Ứng Cúng (đáng được trời người cúng dường), Chính Biến Giác (giác ngộ chân chính và khắp cùng), Minh Hạnh Túc (trí sáng và đức hạnh đầy đủ), Thiện Thệ, Thế Gian Giải (hiểu rõ thế gian), Vô Thượng Sĩ (bậc cao tột không ai hơn), Điều Ngự Trượng Phu (bậc khéo điều phục người), Thiên Nhân Sư (thầy của trời và người), Phật Thế Tôn. Nước tên là Vô Cấu Nguyệt (Trăng Không Nhơ), kiếp tên là Hữu Bảo (Có Báu).

 Này A-nan, đất của thế giới Vô Cấu Nguyệt ấy bằng phẳng như lòng bàn tay, lấy lưu ly trắng (một loại ngọc quý) làm đất, như màu trăng cực kỳ trong sạch không nhơ, không có gai góc, ngói sỏi, cát đá. Có các đài báu nhiệm mầu ở giữa hư không. Khi các Bồ-tát kinh hành (đi qua đi lại thong thả để tu tập) trên mặt đất, hai bên có hiện ra hình tượng của Công Đức Vương Quang Minh Như Lai Thế Tôn. Các Bồ-tát thấy hình tượng Như Lai thì liền có ý nghĩ: 'Hết thảy các pháp cũng đều như hình tượng.' Nếu có chúng sinh ngờ vực về pháp thì hỏi hình tượng Phật; hỏi xong liền thọ trì được và đạt vô sinh nhẫn (sự an trú vững chắc trong chân lý rằng các pháp vốn không sinh không diệt). Hết thảy chúng sinh đều nương ở trên các đài báu giữa hư không.

 Cõi nước của vị Phật ấy không có cả tên gọi người nữ; chúng sinh trong nước ấy đều hóa sinh (tự nhiên sinh ra do biến hóa, không qua thai mẹ). Trong nước ấy không có cả tên gọi thức ăn uống, chỉ thuần lấy niềm vui pháp làm thức ăn. Trong nước ấy không có thừa nào khác, chỉ thuần một Đại thừa; hết thảy chúng sinh đều quyết định theo Đại thừa. Các chúng sinh ấy không ai phạm giới, phạm oai nghi (phép tắc đi đứng nằm ngồi đúng mực) hay phá chính kiến; hết thảy chúng sinh đều quyết định theo Phật pháp. Nước ấy không có ma, không có trời ma, không có ngoại đạo, Ni-kiền (một phái tu khổ hạnh lõa thể ở Ấn Độ) và các đạo khác. Họ không vướng vào các kiến chấp, cho đến cũng không trụ vướng vào cái thấy tốt. Hết thảy chúng sinh đều được ấn định bằng ấn không (dấu ấn của chân lý tính không) do tu hành sâu xa. Các chúng sinh ấy, người và trời không khác nhau, vật dụng thọ dùng đều như nhau.

 Đức Công Đức Vương Quang Minh Như Lai ấy thọ mười trung kiếp (trung kiếp là một đơn vị thời gian rất dài), làm lợi ích nhiều, đem an vui nhiều, làm lợi và an vui cho trời người, có vô lượng quyến thuộc Bồ-tát đều không thoái chuyển. Khi đức Công Đức Vương Quang Minh Như Lai sắp nhập Niết-bàn, sẽ thụ ký cho Bồ-tát Thượng Tinh Tấn rằng: 'Bồ-tát Thượng Tinh Tấn này, tiếp sau ta sẽ thành Phật, hiệu là Đại Trang Nghiêm Như Lai… cho đến Phật Thế Tôn.' Trong kiếp ấy, Phật bảo, Pháp bảo, Tăng bảo không hề gián đoạn, cho nên kiếp ấy tên là Hữu Bảo."

 Bấy giờ, vua Khẩn-na-la Đại Thụ tự mình nghe được thụ ký, vui mừng hớn hở, được điều chưa từng có. Nhờ thần lực của căn lành bậc đại Bồ-tát, muốn khiến đại chúng sinh lòng vui mừng, tăng thêm căn lành, vua bay lên hư không cao bảy cây đa-la, nhờ sức thần của Phật cùng tài biện thuyết của mình mà nói kệ rằng:

 Thực tính (bản tính chân thật) thâu nhiếp khắp mọi pháp,
Tính ấy như hư không, không chút nhơ bẩn,

 Ai biết được đạo nhiệm mầu như thế,
Người ấy là con trưởng của tất cả chư Phật.

 Như trong mộng thấy điều gì,
Không có gì thật để thấy, thảy đều hư dối,

 Ai hiểu biết các pháp như mộng,
Thì đối với các hạnh không lo buồn chán nản.

 Như những gì ảo thuật biến hiện ra:
Quân voi, quân ngựa, quân xe, quân bộ,

 Trong đệ nhất nghĩa không có gì thật,
Các ấm (năm nhóm yếu tố hợp thành con người: sắc, thọ, tưởng, hành, thức) này như ảo, không bền chắc.

 Thể tính của sắc như bọt nước,
Các thọ hiện ra như bong bóng nước,

 Tưởng như ánh nắng dợn lúc trời nóng,
Các hành không thật như cây chuối.

 Tâm, ý và thức trong ba cõi,
Như Lai nói đều như ảo thuật biến hóa,

 Biết tính các ấm là không, chẳng có gì,
Thì đối với các hạnh không mỏi mệt chán nản.

 Bốn đại và các giới như pháp giới,
Các nhập (các giác quan cùng đối tượng của chúng) ví như xóm làng trống không,

 Hiểu biết các pháp như vậy rồi,
Thì giữ được kho pháp tính không của chư Phật.

 Khéo tự điều phục trong việc bố thí của cải,
Dùng giới trong sạch của tính không mà tự điều phục,

 Tính nhẫn thường dứt sạch, không có tướng,
Tinh tấn thù thắng nhiệm mầu, thường vắng lặng.

 Tính thiền vắng lặng, không hý luận (lời bàn luận suông, phân biệt vô ích),
Trí cũng không lặng, không hý luận,

 Nếu ai vào được pháp như vậy,
Thì gọi là đã vượt đến bờ kia.

 Lòng từ không có ngã, không có chúng sinh,
Đại bi trong sạch như hư không,

 Đại hỷ, đại xả đều không lặng,
Đạo này là phạm đạo, thường tối thắng.

 Bốn điều này thâu nhiếp là tối thắng,
Như Lai nói chúng thâu nhiếp được khắp cả (tức bốn nhiếp pháp: bố thí, nói lời ái ngữ, làm việc lợi ích, cùng làm việc với người — bốn cách thu phục, gắn bó chúng sinh),

 Kẻ thâu nhiếp và kẻ được thâu nhiếp đều giải thoát mãi mãi,
Người ấy đến bờ kia của pháp thâu nhiếp.

 Chúng sinh không có ngã, không có chúng sinh,
Không tìm thấy thọ mệnh và sĩ phu (cái "con người" làm chủ thể),

 Sáu căn (mắt, tai, mũi, lưỡi, thân, ý) thường tự mang tướng vắng lặng,
Biết được như vậy gọi là Bồ-tát.

 Không có Bồ-tát, không có chúng sinh,
Cũng không sinh lòng kiêu mạn về ngã (?),

 Lìa cả hai bên, không vướng mắc, không hý luận,
Đó gọi là Bồ-tát chân thật không vướng mắc.

 Các pháp không thật như mây nổi,
Không có kẻ đến, không có kẻ đi,

 Thể của chúng thường trụ nơi tính pháp giới,
Đức Thiện Thệ giác ngộ đúng như như.

 Các pháp không phải có, cũng không phải không,
Do nhân duyên mà các pháp có,

 Như ánh chớp thoáng hiện rồi liền tắt,
Lòng người ấy thường vui quán xét như vậy.

 Tâm hành không phải là sắc, không nắm bắt được,
Thế gian cũng như vậy, đều không nắm bắt được,

 Nếu biết tâm tính vốn trong sạch,
Thì không có kết sử và mọi sự tối tăm.

 Nói thân như gỗ, như tường vách,
Vô tri, không có chủ, như ngói sỏi,

 Biết được bản tính ấy rồi,
Thì không còn khởi tâm nương tựa vào thân.

 Miệng nói lời trong sạch như gió,
Như tiếng vang trong hang núi,

 Biết tiếng nói cũng như vậy,
Thì đối với mọi âm thanh không nhiễm ham muốn.

 Ở giữa hư không mà không rơi xuống,
Hư không không có chỗ trụ, cũng không có nơi chốn,

 Biết các pháp như hư không rồi,
Chúng sinh như vậy an trú nơi chân như.

 Hư không vốn không sinh và không bị đốt cháy,
Nghìn muôn ức kiếp cũng không cháy,

 Biết các pháp như hư không,
Người ấy đến trăm nghìn cõi mà không bị đốt cháy.

 Núi Tu-di (ngọn núi lớn ở trung tâm một thế giới theo vũ trụ quan Phật giáo), núi Thiết vi bao quanh và các núi,
Thành lớn, làng xóm và cỏ cây,

 Biết được những thứ ấy như hư không,
Thì thần thông đi xa đến nghìn ức cõi.

 Đại đất, nước, lửa và đại gió,
Bốn đại giống như hư không,

 Biết được những thứ ấy đều bình đẳng,
Bậc dũng mãnh cưỡi không bay qua nghìn ức cõi.

 Mọi âm thanh có trong ba cõi,
Thù thắng, bậc trên, bậc giữa, bậc dưới,

 Dù nói suốt vô lượng trăm nghìn ức kiếp,
Cũng không thấy bản tính, không biết chúng ở đâu.

 Bậc thù thắng ấy không có tướng khác biệt,
Tuy biết mà không thể nhận ra bằng tâm (?),

 Tâm và ý đồng như nhau, vào chỗ vắng lặng,
Các đức Như Lai đều đồng với pháp.

 Trăm nghìn muôn kiếp tu căn lành,
Vốn là khi còn làm Bồ-tát tu hành,

 Biết bồ-đề đồng với hết thảy các pháp,
Người ấy được thụ ký, danh tiếng lớn.

 Cảnh giới các pháp tự tính trong sạch,
Cảnh giới Như Lai không thể đo lường,

 Biết được sự bình đẳng như vậy rồi,
Giữ đức như thế thì được thụ ký.

 Nay ta không có sắc ấm, thọ ấm,
Tưởng ấm, tư (ý chí) và hành ấm cũng như vậy,

 Hiểu biết bồ-đề nên được thụ ký,
Không nhận thụ ký của ấm, thụ ký của giới, của nhập.

 Pháp nhẫn đạt được vốn là không lặng,
Nhẫn và dứt sạch như nhau, không hai,

 Đó là vô lượng, gọi là vô sinh nhẫn,
Như vậy thì được thụ ký.

 Không có gì dứt được cái không thể dứt,
Hỏi cho tận cùng thì mọi pháp đều không khởi (?),

 Thông suốt pháp nhẫn rồi thì được thụ ký,
Từ chỗ không lời mà vào lời, không có tướng (?).

 Thật không có số lượng, không có hai bên,
Không có làm khác đi, phải làm đúng như thật (?),

 Nếu được như vậy thì Phật thụ ký,
Nay tính của ta bình đẳng với hết thảy các pháp.

 Tính của mình vô ngã, bình đẳng với tính không,
Tính của bồ-đề như hư không,

 Nếu được như vậy thì được thụ ký.
Gọi là hành tà, không phải hành chính,

 Nếu dùng tâm ý mà tu hành;
Trong pháp bình đẳng mà hành hạnh thù thắng (?),

 Những người ấy đều ở trên mặt đất,
Nay ta ở giữa hư không phía trên.

 Biết người ở trên đất không bằng nhau,
Không vướng ba cõi, trí càng tăng thêm,

 Cho nên được thụ ký vô thượng.

 Bấy giờ, vua Khẩn-na-la Đại Thụ nói kệ xong, từ hư không xuống, cúi đầu lễ chân Phật, chắp tay hướng về Phật mà thưa: "Bạch Thế Tôn, Ngài đã vì con làm Phật sự, thụ ký cho con viên mãn đạo vô thượng. Bạch Thế Tôn, các hạnh con tu ở đời quá khứ không phải là luống uổng; các hạnh con đã làm không phải là dối trá."

 Khi ấy, trong đại chúng có các vị Bồ-tát ma-ha-tát (Bồ-tát lớn, bậc Bồ-tát tu hành cao) nghĩ thế này: "Vua Khẩn-na-la Đại Thụ này lần đầu gieo căn lành nơi đức Phật nào? Đức Như Lai ấy hiệu là gì?" Lúc ấy, Bồ-tát Thiên Quan biết điều các Bồ-tát nghĩ, liền thưa: "Bạch Thế Tôn, vua Khẩn-na-la Đại Thụ này lần đầu gieo căn lành, phát tâm bồ-đề nơi đức Phật nào? Đức Phật Thế Tôn ấy hiệu là gì?"

 Bấy giờ, Phật bảo Bồ-tát Thiên Quan: "Này thiện nam tử (người con trai hiền lành, cách Phật gọi người tu tại gia hay xuất gia), vào thuở quá khứ cách đây vô lượng vô biên a-tăng-kỳ kiếp, lại qua vô lượng vô biên a-tăng-kỳ kiếp nữa, bấy giờ có Phật hiệu là Bảo Tụ Như Lai, Ứng Cúng, Chính Biến Giác… cho đến Phật Thế Tôn. Thế giới của vị Phật ấy tên là Tịnh Trang Nghiêm, kiếp tên là Tịnh Khiết. Đức Bảo Tụ Như Lai, Ứng Cúng, Chính Biến Giác ấy có chúng Bồ-tát sáu mươi ức vị, tất cả đều tinh tấn vô lượng, được đà-la-ni, không thoái lui khỏi đạo vô thượng chính chân. Vị Phật ấy thọ sáu mươi ức năm. Trong nước ấy, các vật dụng thọ dùng đều đầy đủ, đều làm bằng lưu ly; ăn uống dồi dào như cõi trời Đâu-suất. Cõi ấy không có thừa nào khác, chỉ thuần một Đại thừa.

 Thuở ấy có một vị Chuyển luân đại vương tên là Ni-mẫn-đà-la, làm chủ tự tại cả bốn châu thiên hạ, có bốn vạn phu nhân và đủ nghìn người con, ai cũng dũng mãnh, dung sắc đẹp đẽ, hàng phục được kẻ khác. Bấy giờ vua Ni-mẫn-đà-la thỉnh Bảo Tụ Như Lai và chúng Tăng Bồ-tát, suốt trọn một ức năm dâng cúng mọi thứ cần dùng cho an ổn: y phục, ăn uống, giường nệm, thuốc men và hết thảy đồ dùng an vui. Vua làm vô lượng sự cúng dường như vậy. Cúng dường Như Lai xong, vua thành tựu căn lành này. Vua cùng bốn vạn phu nhân, nghìn người con, lại thêm tám vạn bốn nghìn chúng sinh, cùng phát tâm đạo vô thượng chính chân. Phát tâm đạo rồi, lại trọn thêm một ức năm nữa, dùng mọi đồ dùng an vui thường xuyên cúng dường Bảo Tụ Như Lai.

 Sau đó, vua bỏ ngôi vua, truyền cho người con trưởng tên là Tịnh Giới. Tự mình bỏ ngôi nước, vua vào trong giáo pháp của Phật ấy cạo bỏ râu tóc, do lòng tin mà xuất gia. Cũng như vậy, nghìn người con lần lượt nhường ngôi cho nhau, rồi ai nấy đều xuất gia; chỉ trừ người con út tên là Giác Bi dùng chính pháp trị nước, không dùng binh khí, khéo được tự tại cai quản đất nước.

 Này thiện nam tử, bấy giờ vua Ni-mẫn-đà-la và các con đã xuất gia rồi, đều thọ trì được hết các pháp mà Bảo Tụ Như Lai giảng nói lúc đầu, lúc giữa và lúc sau. Này thiện nam tử, ý ông thế nào? Chớ nghĩ là người nào khác, đừng có ngờ. Vị Chuyển luân vương Ni-mẫn-đà-la ấy chính là vua Khẩn-na-la Đại Thụ ngày nay; các người con của vua nay đều đang tu hành đạo Bồ-tát. Này thiện nam tử, vua Khẩn-na-la Đại Thụ ở trong giáo pháp của Bảo Tụ Như Lai ấy, lần đầu phát tâm bồ-đề vô thượng. Từ đó về sau, không lúc nào rời việc thấy Phật, nghe pháp, cúng dường Tăng, giáo hóa chúng sinh, mà không vội vàng chứng lấy đạo vô thượng chính chân. Nay ta thụ ký đạo vô thượng cho vị ấy, sẽ được thành Phật hiệu là Công Đức Vương Quang Minh Như Lai."

 Khi ấy, Bồ-tát Thiên Quan thưa: "Bạch Thế Tôn, thật chưa từng có! Trí tuệ của Như Lai không thể nghĩ bàn, mới có thể biết được việc lâu xa đến thế." Phật dạy: "Đúng vậy, này thiện nam tử, như lời ông nói, sự biết thấy của Như Lai là vô lượng vô biên. Vì sao vậy? Này thiện nam tử, hết thảy chúng sinh vô lượng trong quá khứ, Như Lai đều biết được tâm của họ: ở mười phương như thế, ở các nơi như thế, việc làm như thế, nghiệp thiện, nghiệp bất thiện hay nghiệp vô ký (nghiệp không thiện cũng không ác) — mọi sự chuyển động của tâm như thế, Như Lai đều biết. Nếu là tâm khởi lên trong hiện tại, dù là tâm thiện, tâm bất thiện hay tâm vô ký, ở mười phương như thế, ở các nơi như thế, việc làm như thế, Như Lai đều biết. Như Lai, Ứng Cúng, Chính Biến Giác, sự biết thấy không bị ngăn ngại như vậy. Những tâm mà hết thảy chúng sinh ở đời vị lai sẽ khởi lên, Như Lai cũng đều biết."

 Khi nói về trí vô ngại này của Như Lai, có ba vạn hai nghìn chúng sinh xưa nay chưa phát tâm, nay mới hết lòng tha thiết phát tâm A-nậu-đa-la tam-miệu tam-bồ-đề.

 Bấy giờ, vua Khẩn-na-la Đại Thụ thỉnh Phật cùng các Bồ-tát và đại chúng Thanh văn để cúng dường suốt bảy đêm. Xong rồi, vua lại đem mọi đồ dùng an vui cần thiết cùng cung điện, vườn rừng, sân bãi, tất cả đều dâng cúng, và thưa rằng: "Xin đức Phật Thế Tôn vì thương xót chúng con mà hạ cố thường đến đây, để đem an vui lớn, đem lợi ích lớn cho các loài Càn-thát-bà, Khẩn-na-la, Ma-hầu-la-già (loài thần rắn lớn)."

 Bấy giờ, con của vua Khẩn-na-la Đại Thụ tên là Vô Cấu Nhãn đem lưới ngọc báu dâng lên Như Lai và thưa: "Bạch Thế Tôn, loài Khẩn-na-la chúng con say đắm hoa và hương, say đắm ca múa, say đắm vui chơi. Cúi xin Thế Tôn vì chúng con nói pháp môn nên vào, khiến chúng con lìa bỏ sự cuồng say, tu tập gom góp các pháp trợ đạo bồ-đề."

 Bấy giờ, đức Thế Tôn bảo vương tử Khẩn-na-la Vô Cấu Nhãn: "Này hiền sĩ, từ nay về sau, ta sẽ hộ trì cho ông, khiến các tiếng nhạc phát ra sáu mươi bốn thứ âm thanh pháp nhiệm mầu giúp đỡ cho bồ-đề. Sáu mươi bốn thứ ấy là gì? Đó là phát ra tiếng bố thí, tiếng giữ giới, tiếng nhẫn nhục, tiếng tinh tấn, tiếng thiền định, tiếng trí tuệ, tiếng từ, tiếng bi, tiếng hỷ, tiếng xả, tiếng bốn nhiếp pháp (bốn cách thu phục chúng sinh: bố thí, nói lời ái ngữ, làm việc lợi ích, cùng làm việc với họ), tiếng không quên tâm bồ-đề vô thượng, tiếng không chán sinh tử, tiếng gom góp căn lành, tiếng Phật, tiếng Pháp, tiếng Tăng tỳ-kheo (người xuất gia thọ đủ giới);

 tiếng niệm xứ (bốn chỗ để quán niệm: thân, cảm thọ, tâm, pháp), tiếng chính đoạn (bốn sự siêng năng chân chính: dứt điều ác đã sinh, ngăn điều ác chưa sinh, làm điều lành chưa sinh, tăng điều lành đã sinh), tiếng thần túc (bốn nền tảng của thần thông), tiếng căn (năm căn lành: tin, tinh tấn, niệm, định, tuệ), tiếng lực (năm sức mạnh phát sinh từ năm căn ấy), tiếng giác (bảy yếu tố giác ngộ), tiếng đạo (tám con đường chân chính), tiếng định, tiếng tuệ;

 tiếng vô thường, tiếng khổ, tiếng vô ngã, tiếng tịch (vắng lặng), tiếng vô hành (không tạo tác), tiếng tĩnh, tiếng vô sinh, tiếng vô khởi, tiếng như (chân như: thực tại đúng như vốn có), tiếng pháp tính (bản tính chân thật của các pháp), tiếng thực tế (chỗ tột cùng của chân lý), tiếng vô ngã, tiếng không có chúng sinh, tiếng không có thọ mệnh, tiếng không có trượng phu, tiếng không có người, tiếng không đến, tiếng không đi, tiếng không nơi chốn, tiếng không trụ, tiếng không, tiếng vô tướng, tiếng vô nguyện, tiếng lìa, tiếng diệt, tiếng không có gì cả, tiếng nhân duyên, tiếng không có vật, tiếng không tụ họp, tiếng không nương tựa;

 tiếng giữ gìn chính pháp, tiếng hàng phục ma, tiếng phương tiện khéo léo, tiếng giáo hóa chúng sinh, tiếng như ảo thuật, như biến hóa, như ánh chớp, như trăng dưới nước, như mộng, như tiếng vang, tiếng phá bỏ pháp giới (?), tiếng nói sao làm vậy, tiếng gom góp các căn lành mà không quên mất, không buông lung.

 Như vậy, này hiền sĩ, ta sẽ khiến trong các tiếng nhạc của các ông phát ra sáu mươi bốn thứ âm thanh như thế, là những tiếng pháp giúp đỡ đạo bồ-đề, sẽ khiến các ông được không buông lung, làm đầy đủ các pháp trợ giúp bồ-đề."

 Kinh Đại Thụ Khẩn-na-la Vương Sở Vấn, quyển thứ ba.

◄ Trước Sau ►

Quay lại danh sách thiên · Giỏ video