Kinh Đại Thụ Khẩn-na-la vương sở vấn (Kinh do vua Khẩn-na-la tên Đại Thụ thưa hỏi; Khẩn-na-la là một loài thần âm nhạc ở cõi trời, giỏi ca múa, hình dáng giống người nhưng trên đầu có sừng), quyển thứ tư.
Đời Diêu Tần, Tam tạng (vị thầy thông suốt cả ba kho kinh điển Phật giáo: Kinh là lời Phật dạy, Luật là giới luật, Luận là sách giải thích) người nước Quy Tư là Cưu-ma-la-thập dịch.
Bấy giờ toàn thể đại chúng được điều chưa từng có, chắp tay lễ Phật và thưa rằng: "Thật hiếm có thay, bạch Thế Tôn (Đấng được cả thế gian tôn kính, tức Phật)! Như Lai (danh hiệu của Phật, nghĩa là bậc đến từ chân như, đến và đi như thật) lại có thể khéo che chở, ghi nhớ các vị Bồ-tát ma-ha-tát (Bồ-tát là người tu hành phát nguyện thành Phật để cứu độ mọi loài; ma-ha-tát nghĩa là bậc lớn), dùng sức thần thông (năng lực siêu phàm có được nhờ tu tập) mà giữ gìn họ."
Phật dạy: "Đúng vậy, đúng vậy, đúng như lời các ông nói. Như Lai che chở, ghi nhớ các vị Bồ-tát. Vì sao vậy? Che chở, ghi nhớ các vị Bồ-tát tức là che chở, ghi nhớ tất cả chúng sinh (mọi loài có sự sống và có cảm giác). Này các bậc chánh sĩ (người chính trực, cách gọi tôn kính các vị Bồ-tát)! Nếu Phật Như Lai che chở các vị Bồ-tát thì chính là che chở tất cả chúng sinh. Vì sao vậy? Vì các vị Bồ-tát này đã vì tất cả chúng sinh mà phát đại trang nghiêm (phát lời thề nguyện lớn, ví như mặc áo giáp lớn để ra trận cứu người). Phát đại trang nghiêm rồi thì khiến vô số chúng sinh lìa khỏi sự đói khát (?) của sinh tử (vòng sinh ra rồi chết đi, chết rồi lại sinh, không dứt), cứu vớt họ ra, đặt họ vào và giữ họ ở trên con đường chân chính.
Này các bậc chánh sĩ! Vì thế, sau khi Ta nhập Niết-bàn (cảnh giới dứt sạch phiền não và khổ đau, ra khỏi sinh tử; ở đây chỉ việc Phật qua đời), các ông phải giữ gìn bảo vệ các vị Bồ-tát. Nếu bảo vệ Bồ-tát thì nên biết đó là đã bảo vệ các chúng sinh rồi. Nếu bố thí cho Bồ-tát áo mặc, thức ăn uống, đồ nằm, thuốc chữa bệnh thì chính là bố thí cho tất cả chúng sinh. Nếu đem những vật dụng đem lại an vui mà dâng cho Bồ-tát thì cũng là đã bố thí cho các chúng sinh rồi. Vì sao vậy? Vì các vị Bồ-tát này, mỗi hơi thở ra thở vào, đều thường là vì tất cả chúng sinh."
Bấy giờ chư thiên ở cõi Dục (cõi thấp nhất trong ba cõi, nơi chúng sinh còn lòng ham muốn ăn uống, dâm dục), chư thiên ở cõi Sắc (cõi của những vị trời đã lìa ham muốn thô nặng nhưng vẫn còn thân hình vi tế), các loài Càn-thát-bà (thần âm nhạc của cõi trời, sống nhờ ăn hương thơm), Ma-hầu-la (tức Ma-hầu-la-già, loài thần rắn lớn) cùng cả đại chúng, nghe lời Phật dạy, tận đáy lòng vui mừng tán thành, đem các thứ hoa đẹp, chuỗi ngọc châu báu đeo mình, các loại hương bột rải lên trên Như Lai.
Lúc ấy vua Khẩn-na-la Đại Thụ nghĩ thầm: "Nay Như Lai cùng các vị Bồ-tát và chúng đại Thanh văn (các đệ tử nghe lời Phật dạy mà tu hành để tự giải thoát) sắp trở về. Ta hãy dùng sức thần thông của mình mà đi từ đây, làm một cỗ xe báu lớn để Phật, Bồ-tát và đại chúng Thanh văn ngồi lên mà đi. Ta cùng quyến thuộc sẽ cùng nhau kéo xe. Như thế là cúng dường Như Lai một cách trọn vẹn."
Vua Khẩn-na-la Đại Thụ nghĩ như vậy rồi, liền dùng châu báu cõi trời làm thành một cỗ xe báu, cao năm do-tuần (đơn vị đo đường dài của Ấn Độ xưa, mỗi do-tuần khoảng mười mấy cây số), chiều dọc chiều ngang bằng nhau cũng năm do-tuần, các thứ báu xen kẽ nhau, vô số cây báu trang hoàng chung quanh. Trên xe ấy, vua làm cho Phật Như Lai một tòa sư tử (tòa ngồi cao quý dành cho Phật, ví Phật như sư tử là vua loài thú), trang hoàng chạm trổ, cao bảy nhận (?) (nhận là đơn vị đo chiều cao xưa, khoảng bảy tám thước), trải lên vô số áo báu cõi trời. Lại đặt chỗ ngồi riêng cho tất cả các vị Bồ-tát và các vị Thanh văn. Các vị thiên tử, Đế Thích (vua cõi trời Đao-lợi), Phạm thiên (vị vua cõi trời Phạm thiên), các vị Hộ thế (bốn vị Thiên vương giữ gìn bốn phương thế gian), các Càn-thát-bà… những ai đến nghe pháp, vua đều đặt chỗ ngồi cho.
Vua Khẩn-na-la làm xong cỗ xe báu lớn và trải các tòa ngồi rồi, chắp tay thưa: "Cúi xin Thế Tôn cùng đại chúng thương xót con mà lên ngồi trên xe báu." Bấy giờ Thế Tôn cùng các vị Bồ-tát, đại chúng Thanh văn và tất cả các chúng khác đều ngồi lên những tòa đã trải trên xe báu.
Lúc ấy vua Khẩn-na-la nhờ thần lực của Phật và thần lực của chính mình, đặt cỗ xe báu ấy trên lòng bàn tay phải, bay lên hư không cao bằng bảy cây đa-la (loại cây cọ rất cao ở Ấn Độ, thường dùng để ước lượng độ cao). Tám nghìn người con của vua Khẩn-na-la cùng vô số Càn-thát-bà, Khẩn-na-la, Ma-hầu-la-già, mỗi vị cầm dây xích vàng kéo cỗ xe báu đi giữa không trung. Tám vạn bốn nghìn vị Khẩn-na-la tấu lên tám vạn bốn nghìn khúc nhạc, đi trước Như Lai dẫn đường, vừa đi vừa dùng các bài kệ tụng ngợi khen Phật:
Đủ đầy tám vạn bốn nghìn vị, thân hình loài Khẩn-na-la ấy,
Tiếng ca trong trẻo hòa cùng muôn nhạc, ngợi khen công đức chân thật của Như Lai.
Tướng hảo (ba mươi hai tướng tốt và tám mươi vẻ đẹp nơi thân Phật) bậc nhất, đầy oai đức; sắc thân đẹp đẽ bậc nhất, mọi người đều yêu mến.
Công đức chân thật, thanh tịnh, thường còn mãi; Thế Tôn có công đức lớn lao như thế.
Trên hư không, các vị hầu hai bên tả hữu, nhưng không ai có thể thấy được đỉnh đầu của Như Lai.
Như núi lớn vững chắc không lay động, Ngài có thân như thế với đức đáng mến yêu.
Đi giữa không trung tự tại, muốn đến đâu tùy ý; bậc Đạo sư (người thầy dẫn đường, chỉ Phật) có thần lực lớn như vậy.
Như hư không trong sạch không chút bụi nhơ, Thế Tôn khéo dứt bỏ và thoát khỏi kết sử (các phiền não trói buộc và sai khiến chúng sinh).
Các A-tu-la (loài thần có phúc lớn nhưng hay ghen tức, thường đánh nhau với chư thiên) cùng La-sát (loài quỷ dữ ăn thịt người), Đế Thích, Phạm thiên vương và chư thiên cõi Tịnh Cư (những tầng trời cao trong cõi Sắc, nơi các bậc thánh không còn trở lại cõi Dục cư ngụ),
Ánh sáng của mặt trời, mặt trăng, tinh tú, ngọc châu và lửa, trước ánh sáng của tướng bạch hào (sợi lông trắng xoáy tròn giữa hai chân mày Phật, thường phóng ra ánh sáng) đều bị lu mờ cả.
Sức trí tuệ của Ngài như biển lớn, khơi dậy mọi tâm hành (các hoạt động, các khuynh hướng của tâm) của chúng sinh.
Tam minh (ba trí sáng suốt: biết rõ các đời trước, thấy rõ sự chết đi sinh lại của chúng sinh, và dứt sạch phiền não) chiếu soi khắp tam giới (ba cõi: cõi Dục, cõi Sắc và cõi Vô Sắc, tức toàn bộ thế gian còn trong sinh tử); con cúi đầu kính lạy bậc được đời tôn kính.
Ngài dẹp tan bốn thứ ma (phiền não, thân tâm do năm uẩn hợp thành, cái chết, và thiên ma ở cõi trời) cùng các kết sử, nói Tứ thánh đế (bốn chân lý cao quý: khổ, nguyên nhân của khổ, sự hết khổ, và con đường đưa đến hết khổ), con đường dẫn đến Niết-bàn.
Sức tứ thần túc (bốn nền tảng làm phát sinh thần thông: ý muốn mạnh mẽ, siêng năng, nhất tâm, và quán xét) không chút sợ hãi; dáng đi của Như Lai thù thắng (vượt trội, cao quý) bậc nhất.
Thong thả ung dung tiến bước, không nghiêng không lệch; thường rèn luyện điều phục tâm, an trú trong tam-muội (trạng thái tâm định, chuyên chú vào một chỗ không tán loạn).
Lời Ngài nói vi diệu làm vui lòng thế gian, mà Ngài cũng không dựa dẫm, bám víu vào lời nói ấy.
Lời nói dịu dàng, tiếng nói hay đẹp, vang xa đến vô số cõi nước.
Nếu có chúng sinh nào nghe được tiếng ấy, thảy đều an vui, sinh lòng hoan hỷ.
Nước của các biển trong ba nghìn thế giới, chỉ một lỗ chân lông của Ngài đều chứa trọn.
Vậy mà trọn không làm phiền chạm đến các loài sống dưới nước; sức thần thông của Ngài không hề suy giảm.
Mọi ngọn núi có trong ba nghìn thế giới, Ngài đều đặt vào trong một sợi lông,
Mang đi đến vô lượng nghìn ức thế giới, vậy mà sức của thân Ngài không hề suy giảm.
Lại trong vô lượng trăm nghìn kiếp (kiếp là khoảng thời gian cực kỳ dài), Ngài siêng năng chịu khổ không kể xiết, điều phục tâm mình và bố thí,
Khéo tu học giới luật, giữ gìn các căn (sáu giác quan: mắt, tai, mũi, lưỡi, thân, ý), có sức nhẫn nhục, tinh tấn (siêng năng tiến lên không lùi), thiền định và trí tuệ.
Ngài cúng dường vô lượng ức chư Phật, giữ gìn những lời chư Phật ấy đã dạy,
Lòng Ngài trọn không sinh mỏi mệt chán nản; với lòng đại từ đại bi (thương yêu lớn, muốn đem vui cho mọi loài; xót thương lớn, muốn cứu mọi loài khỏi khổ) làm lợi ích cho đời.
Ở trong pháp vô vi (cái không do nhân duyên tạo tác, không sinh không diệt, tức Niết-bàn) Ngài không tự hạ mình; ở trong pháp hữu vi (những gì do nhân duyên tạo thành, có sinh có diệt) Ngài không tự cao.
Như mặt đất lớn không hề lay động, sống giữa các pháp thế gian (tám thứ gió đời: được và mất, khen và chê, vinh và nhục, vui và khổ) mà như hoa sen không nhiễm bùn.
Quán xét kỹ càng, thấu rõ các pháp đều là không (không có tự thể cố định, chỉ do nhân duyên hợp thành), hoàn toàn không có hình tướng thật, như bóng trăng dưới nước.
Như trò ảo thuật, như vật do phép biến hóa, như bọt nước, cũng như giấc mộng, như tia chớp, như sóng nắng.
Tính chân thật là vô ngã (không có cái "ta" thật), không có "người", cực kỳ trong sạch, không thiêu đốt (?), không có chủ tể.
Như hư không trong sạch không nhơ bẩn, mọi vật đang có đều đúng như thật tính ấy.
Mọi nhân và duyên (nhân là nguyên nhân chính, duyên là các điều kiện phụ trợ) xoay vần tạo ra các pháp mà không có ai làm chủ.
Ai giác ngộ thấu suốt được con đường Bồ-đề (giác ngộ) này, vì thế mà được gọi là Phật.
Các chúng sinh này được lợi ích lớn, nếu được thấy bậc Đạo sư và được nghe Ngài dạy.
Họ trọn không phải sợ đọa vào đường ác; những người ấy luôn đến được đường lành.
Chúng tôi nay được cúng dường bậc Thượng nhân (người cao quý nhất); mọi người đều cúng dường, tôi cũng cúng dường.
Đem công đức này hồi hướng (hướng công đức về một mục đích) về tâm Bồ-đề, nguyện cho tất cả đều được như bậc Nhân tôn (Đấng tôn quý nhất trong loài người, tức Phật).
Giả sử có thể đo lường được hư không, có thể dùng sợi lông chấm cạn hết nước biển,
Mặt trời, mặt trăng, tinh tú có rơi rụng khỏi hư không, cũng không ai có thể nói cho hết công đức của Phật.
Bấy giờ Thế Tôn ngồi trên xe báu, bay qua không trung mà đi, phóng ra ánh sáng màu vàng ròng. Ánh sáng ấy chiếu khắp cõi tam thiên đại thiên thế giới này (một nghìn lần một nghìn lần một nghìn thế giới nhỏ hợp lại, tức một vũ trụ rộng lớn). Ở núi Kỳ-xà-quật (tức núi Linh Thứu) gần đại thành Vương Xá (kinh đô nước Ma-kiệt-đà ở Ấn Độ xưa), ánh sáng chiếu càng thêm rực rỡ.
Lúc ấy, vua A-xà-thế ở thành Vương Xá (vua nước Ma-kiệt-đà) cùng phu nhân, quyến thuộc, quân lính, các vị tỳ-kheo (người nam xuất gia đã thọ giới đầy đủ), tỳ-kheo-ni (người nữ xuất gia đã thọ giới đầy đủ), ưu-bà-tắc (nam cư sĩ tu tại gia, giữ năm giới), ưu-bà-di (nữ cư sĩ tu tại gia), các bà-la-môn (giai cấp tu sĩ lo việc tế lễ trong xã hội Ấn Độ xưa) và cư sĩ (người giàu có, có địa vị, sống tại gia), thấy điềm lành ánh sáng ấy rồi, liền mang các thứ hương, hoa, hương bột, hương xoa, cờ phướn, lọng báu và các thứ nhạc, ra khỏi thành Vương Xá để đón Như Lai. Ra khỏi thành rồi, họ đến núi Kỳ-xà-quật, từ xa đã nghe tiếng nhạc và giọng ca vi diệu do các vị Khẩn-na-la tấu lên vang khắp trong núi Kỳ-xà-quật.
Bấy giờ vua Khẩn-na-la Đại Thụ nhờ thần lực của Phật từ trên không trung hạ xuống, đặt cỗ xe báu lớn ở giữa núi Kỳ-xà-quật. Thế Tôn từ trên xe báu bước xuống, đến chỗ thất mình thường ở, trải tòa mà ngồi. Các vị Bồ-tát và chúng đại Thanh văn cũng đều xuống xe, lễ dưới chân Như Lai rồi lần lượt ngồi xuống.
Lúc ấy vua A-xà-thế cùng phu nhân, thể nữ, quyến thuộc trong ngoài, các vị tỳ-kheo, tỳ-kheo-ni, ưu-bà-tắc, ưu-bà-di, bà-la-môn, cư sĩ, mỗi người đem những phẩm vật cúng dường mình mang theo dâng lên cúng dường Như Lai, quỳ gối theo lối người Tây Vực (gối phải chạm đất, gối trái dựng lên), chắp tay thăm hỏi: "Bạch Thế Tôn, Ngài có mệt mỏi chăng? Chuyến đi có được an lành chăng?" Thăm hỏi xong, họ lui ra ngồi một bên.
Bấy giờ Bồ-tát Thiên Quan thưa: "Bạch Thế Tôn, vua Khẩn-na-la Đại Thụ này cùng chúng Khẩn-na-la kéo xe của Như Lai bay qua không trung đến đây thì được bao nhiêu phúc?"
Phật dạy: "Này thiện nam tử (người con trai hiền lành, cách Phật gọi người nam có lòng tin)! Vua Khẩn-na-la Đại Thụ này cùng những quyến thuộc đã phát đạo tâm (lòng cầu đạo giác ngộ), từ nay về sau sẽ được ngũ thông (năm phép thần thông: đi lại biến hóa tự tại, mắt thấy xa không chướng ngại, tai nghe xa không chướng ngại, biết được tâm người khác, biết được đời trước), cho đến khi thành Phật. Họ sẽ đi từ cõi Phật này đến cõi Phật khác, không lúc nào rời việc thấy Phật, nghe pháp, cúng dường chư Tăng. Đời đời sinh ra đều thường nhớ được đời trước của mình, có tài ăn nói khéo léo, giọng nói hay đẹp, cũng không bỏ việc giáo hóa chúng sinh. Đời đời sinh ra đều siêng năng giữ gìn chánh pháp và siêng năng giáo hóa chúng sinh."
Bấy giờ vua A-xà-thế nói với vua Khẩn-na-la Đại Thụ: "Này vua Khẩn-na-la, ngài thật được lợi lành lớn, nay Như Lai đã ngợi khen công đức của ngài. Này vua Khẩn-na-la, công đức của ngài, tôi cũng mong được cùng có một phần nhỏ."
Vua Khẩn-na-la Đại Thụ nói với vua A-xà-thế: "Đại vương nên biết, tất cả công đức tôi có, tôi đều xin trao tặng cho ngài và các chúng sinh. Vì sao vậy? Thưa đại vương, mọi việc công đức của Bồ-tát đều cùng chung với tất cả chúng sinh. Vì sao vậy? Thưa đại vương, pháp của Bồ-tát là không có gì keo kiệt, tiếc rẻ; bao nhiêu công đức có được đều ban cho chúng sinh, lòng vui vẻ, không bức bối, không phiền não. Đại vương nên biết, Bồ-tát đem công đức này hồi hướng về nhất thiết trí (trí tuệ biết rõ tất cả mọi pháp, tức trí tuệ của Phật), cũng là để nuôi dưỡng tất cả chúng sinh. Vì sao vậy? Thưa đại vương, vì Bồ-tát che chở, ghi nhớ các chúng sinh nên tu hành Bồ-đề để làm chỗ nương tựa cho chúng sinh.
Thưa đại vương, nay ngài cũng được lợi lành lớn: được Phật Thế Tôn và Văn-thù-sư-lợi (vị Bồ-tát tiêu biểu cho trí tuệ) làm thiện tri thức (người bạn hiền, người thầy tốt dẫn dắt trên đường tu), được gần gũi lắng nghe. Bóng tối mờ mịt che lấp của vô minh (sự si mê, không thấy rõ sự thật) không thật, cùng lòng ngờ vực và sự bức bối phiền não do tội nghịch (tội ác cực nặng, như giết cha — vua A-xà-thế từng giết vua cha) đều được dứt sạch, được ánh sáng lớn của pháp. Vì được ánh sáng của pháp nên không còn phiền não nóng bức, được sống an ổn. Vì thế, thưa đại vương, ngài nên tự gắng sức rèn luyện để trở thành pháp khí (người đủ khả năng tiếp nhận và gìn giữ giáo pháp, ví như đồ đựng chứa được vật quý). Nếu nghe pháp, dù chỉ một câu, mà không quên không mất, thì gọi là giữ gìn chánh pháp."
Bấy giờ Bồ-tát Thiên Quan bạch Phật: "Bạch Thế Tôn, Bồ-tát thành tựu được bao nhiêu pháp thì có thể làm pháp khí?" Lúc ấy Phật bảo Bồ-tát Thiên Quan: "Này thiện nam tử, pháp khí của Bồ-tát có ba mươi hai. Ba mươi hai là gì?
Được Phật che chở giữ gìn, đó là đồ đựng tâm Bồ-đề. Một lòng chất phác ngay thẳng, đó là đồ đựng không giả dối. Làm tăng trưởng chí nguyện, đó là đồ đựng thiện căn (gốc rễ của điều lành). Tu hành theo đạo, đó là đồ đựng cột trụ Bồ-đề. Suy nghĩ với ý chân chính, đó là đồ đựng sự học rộng nghe nhiều. Trí tuệ là đồ đựng con đường ra khỏi sinh tử. Tinh tấn là đồ đựng việc gom góp ý nghĩa. Bố thí là đồ đựng sự giàu có lớn. Trì giới là đồ đựng sự toại nguyện. Nhẫn nhục là đồ đựng ba mươi hai tướng đại trượng phu (ba mươi hai tướng tốt trên thân của bậc đại nhân như Phật). Tinh tấn là đồ đựng tất cả Phật pháp. Thiền định là đồ đựng sự rèn luyện tâm. Trí tuệ là đồ đựng sự vượt qua chướng ngại.
Đại từ là đồ đựng tâm bình đẳng với mọi chúng sinh. Đại bi là đồ đựng việc cứu vớt người nghèo khổ. Đại hỷ (vui mừng lớn khi thấy người khác được an vui) là đồ đựng niềm vui ưa thích Phật pháp. Đại xả (buông bỏ lớn, tâm bình đẳng không thương không ghét) là đồ đựng việc lìa bỏ yêu thương và giận ghét. Thiện tri thức là đồ đựng mọi thiện căn. Siêng năng học rộng nghe nhiều là đồ đựng Bát-nhã ba-la-mật (trí tuệ siêu việt đưa người qua bờ giác ngộ). Xuất gia là đồ đựng sự lìa khỏi trói buộc và chướng ngại. Chỗ a-luyện-nhi (chỗ vắng vẻ yên tĩnh xa làng xóm, nơi người tu ở) là đồ đựng sự ít việc, không bị quấy rối. Ưa thích vắng lặng là đồ đựng các thiền định và thần thông. Tứ nhiếp pháp (bốn cách thu phục, cảm hóa người: bố thí, nói lời dịu dàng, làm việc lợi ích cho người, cùng sống cùng làm việc với người) là đồ đựng việc giáo hóa chúng sinh. Giữ gìn các pháp là đồ đựng ánh sáng soi chiếu.
Đà-la-ni (năng lực ghi nhớ, nắm giữ mọi pháp đã nghe không quên) là đồ đựng việc nghe được tất cả các pháp chưa từng nghe. Biện tài (tài ăn nói, giảng giải lưu loát) là đồ đựng việc dứt mọi nghi ngờ. Niệm Phật là đồ đựng việc được thấy chư Phật. Tâm không làm phiền, không làm hại là đồ đựng việc giữ gìn mọi thiện căn. Pháp Không là đồ đựng việc dứt ngã kiến (cái thấy sai lầm cho rằng có một cái "ta" thật). Hiểu nhân duyên là đồ đựng việc buông bỏ mọi thứ quý giá mình có. Vô sinh pháp nhẫn (trí tuệ chứng biết các pháp vốn không thật sinh, không thật diệt, tâm an nhiên chấp nhận không dao động) là đồ đựng việc bỏ mọi chướng ngại và được thọ ký (được Phật báo trước sẽ thành Phật). Nương vào bậc bất thoái (địa vị tu hành không còn lui sụt) là đồ đựng sự không sợ hãi. Này thiện nam tử, đó là ba mươi hai pháp khí của Bồ-tát."
Khi Phật nói pháp này, mười nghìn chúng sinh phát tâm A-nậu-đa-la tam-miệu tam-bồ-đề (tâm cầu sự giác ngộ cao tột, chân chính, cùng khắp, tức quả vị Phật), và nói rằng: "Bạch Thế Tôn, nguyện cho chúng sinh được những pháp khí này, cũng khiến chúng con thành tựu những pháp khí ấy đúng như lời Phật dạy."
Bấy giờ Thế Tôn bảo vua Khẩn-na-la Đại Thụ: "Này thiện nam tử, ông hãy trở về chỗ ở của mình, e rằng quyến thuộc của ông đang lo buồn." Vua Khẩn-na-la thưa: "Bạch Thế Tôn, nếu vị Bồ-tát nào còn lo buồn thì không gọi là Bồ-tát. Vì sao vậy? Bạch Thế Tôn, nhẫn chịu được lo buồn mới gọi là Bồ-tát. Bạch Thế Tôn, thế nào là Bồ-tát có lo buồn? Thế nào là Bồ-tát không lo buồn?"
Phật bảo vua Khẩn-na-la: "Bồ-tát thành tựu bốn pháp thì có lo buồn, nên biết rõ. Bốn pháp là gì? Nghe có vô lượng vô biên chúng sinh thì trong lòng kinh sợ. Nghe phải chịu vô lượng vô biên sinh tử thì trong lòng kinh sợ. Nghe trí tuệ vô lượng của Phật Như Lai thì trong lòng kinh sợ. Nghe phải gom góp vô lượng phúc đức để trang nghiêm, làm đầy đủ tướng tốt thì trong lòng kinh sợ. Này vua Khẩn-na-la, Bồ-tát thành tựu bốn pháp này thì sinh lo buồn.
Này vua Khẩn-na-la, Bồ-tát thành tựu bốn pháp thì lòng không lo buồn, nên biết rõ. Bốn pháp là gì? Nghe có vô lượng vô biên chúng sinh thì nghĩ: 'Ta sẽ đặt họ vào con đường Niết-bàn', mà không lo buồn. Nghe phải trải qua vô lượng sinh tử mà không kinh sợ, tu các thiện căn mà lòng không lo buồn. Nghe trí tuệ vô lượng của Phật Như Lai rồi thì nghĩ: 'Ta sẽ thành tựu viên mãn trí tuệ lớn như thế', mà không lo buồn. Nghe phải gom góp vô lượng phúc đức để trang nghiêm, làm viên mãn tướng tốt, mà không lo buồn. Đó là bốn pháp.
Này vua Khẩn-na-la, Bồ-tát lại thành tựu bốn pháp thì có lo buồn, nên biết rõ. Bốn pháp là gì? Lúc lúc muốn chứng quả theo Thanh văn thừa (cỗ xe Thanh văn, tức con đường tu để tự giải thoát của hàng Thanh văn). Lúc lúc muốn chứng quả theo Duyên giác thừa (con đường của bậc Duyên giác, người tự quán xét lẽ nhân duyên mà giác ngộ, không cần nghe Phật dạy, chỉ lo tự giải thoát). Khi chánh pháp sắp diệt thì bỏ mặc, không giữ gìn. Không khuyên người khác an trú nơi Bồ-đề. Đó là bốn pháp.
Này vua Khẩn-na-la, Bồ-tát lại thành tựu bốn pháp thì không lo buồn, nên biết rõ. Bốn pháp là gì? Gặp khổ bức bách vẫn không bỏ tâm Bồ-đề. Không sinh tâm Thanh văn, Duyên giác. Thà bỏ thân mạng chứ không bỏ chánh pháp. Dù ở xa ngoài trăm do-tuần cũng đến khuyên người phát tâm Bồ-đề. Đó là bốn pháp.
Này vua Khẩn-na-la, Bồ-tát lại thành tựu bốn pháp thì có lo buồn, nên biết rõ. Bốn pháp là gì? Thấy người đến xin thì nổi giận quát mắng (?). Tự ưa nằm yên sung sướng, không chịu học rộng nghe nhiều. Đã nghe pháp rồi mà không giảng nói cho mọi người. Đó là bốn pháp. (?) (bản văn chỉ kể ba điều)
Này vua Khẩn-na-la, Bồ-tát lại thành tựu bốn pháp thì không lo buồn, nên biết rõ. Bốn pháp là gì? Thấy người xin thì coi họ như thiện tri thức, không có lòng xâm hại. Không ham vui cho riêng mình, luôn muốn đem vui cho người. Học rộng nghe nhiều mà không biết chán đủ. Những pháp đã nghe và gìn giữ được thì giảng rộng cho mọi người giữa đại chúng mà không mong lợi lộc, cúng dường. Đó là bốn pháp.
Này vua Khẩn-na-la, Bồ-tát lại thành tựu bốn pháp thì có lo buồn, nên biết rõ. Bốn pháp là gì? Không vun góp con đường ba-la-mật (các hạnh tu đưa người từ bờ mê sang bờ giác ngộ). Không tu pháp nhiếp hóa người. Không siêng năng tinh tấn giáo hóa chúng sinh. Có chút công đức đã tự cho là đủ, không tu vô lượng công đức của Bồ-tát. Đó là bốn pháp.
Này vua Khẩn-na-la, Bồ-tát lại thành tựu bốn pháp thì không lo buồn, nên biết rõ. Bốn pháp là gì? Luôn siêng năng tinh tấn tu các ba-la-mật, gấp rút như người cứu lửa đang cháy trên đầu mình. Luôn siêng năng tinh tấn vun góp bốn pháp nhiếp hóa. Luôn siêng năng tinh tấn giáo hóa chúng sinh. Tinh tấn siêng tu cho đầy đủ các công đức, vun góp vô lượng công đức của Bồ-tát. Đó là bốn pháp."
Bấy giờ Thế Tôn nói bốn pháp ấy xong, cho vua Khẩn-na-la Đại Thụ trở về, rồi bảo vua A-xà-thế: "Đại vương, nay ngài có nghe nói bốn câu pháp không lo buồn của Bồ-tát như thế không?" Vua A-xà-thế liền bạch Phật: "Bạch Thế Tôn, con đã nghe rồi." "Vì thế, thưa đại vương, các vị Bồ-tát tu hạnh Bồ-đề không nên lo buồn." Vua A-xà-thế thưa: "Bạch Thế Tôn, Bồ-tát tu hạnh Bồ-đề như thế nào?"
Bấy giờ Thế Tôn muốn làm cho trọn vẹn những tiếng pháp phát ra trong các tiếng nhạc của Khẩn-na-la, Càn-thát-bà, Ma-hầu-la-già…, lại muốn đáp câu hỏi của vua A-xà-thế về việc Bồ-tát tu hạnh Bồ-đề, nên nói kệ tụng để làm rõ ý nghĩa:
Nếu muốn tu hạnh làm lợi ích, nghe pháp rồi làm đúng như lời dạy,
Tu hạnh Bồ-đề cao quý nhất, người tu hạnh ấy không còn lo buồn.
Tu hạnh an vui vì chúng sinh, đối với mọi chúng sinh đều thương yêu bình đẳng,
Tu hạnh Bồ-đề cao quý nhất, người ấy không có những hạnh pha tạp lẫn lộn.
Vì chúng sinh tu hạnh bền chắc, người tu hành với tâm ý trong sạch,
Tu hạnh Bồ-đề cao quý nhất, người ấy trọn không đọa vào đường ác.
Tu hạnh bố thí buông xả, làm hạnh xả bỏ tất cả,
Tu hạnh Bồ-đề cao quý nhất, người ấy không có hạnh keo kiệt tiếc rẻ.
Tu hạnh giới thanh tịnh vắng lặng, hạnh thân và miệng trong sạch không nhơ,
Tu hạnh Bồ-đề cao quý nhất, người ấy trọn không có hạnh làm hỏng phạm hạnh (đời sống trong sạch theo giới luật).
Tu hạnh nhẫn nhục đem lợi ích, hạnh lìa bỏ lỗi lầm của sân giận,
Tu hạnh Bồ-đề cao quý nhất, người ấy không có hạnh lỗi độc hại của sân giận.
Tu hạnh tinh tấn làm cột trụ sức mạnh, hạnh không chán nản giữa sinh tử,
Tu hạnh Bồ-đề cao quý nhất, người ấy trọn không có hạnh lười biếng.
Tu hạnh thiền định tam-muội, thân tâm một mình vắng lặng, không ồn náo,
Tu hạnh Bồ-đề cao quý nhất, người ấy trọn không có hạnh ồn ào rối loạn.
Tu hạnh trí tuệ Bồ-đề, hạnh đối với mọi pháp cũng đều như thế,
Tu hạnh Bồ-đề cao quý nhất, người ấy trọn không có hạnh không hiểu biết.
Tu hạnh tâm từ đem lợi ích, hạnh thương xót cao quý đối với chúng sinh,
Tu hạnh Bồ-đề cao quý nhất, người ấy trọn không có hạnh làm hại người khác.
Tu hạnh Không (thấy rõ mọi pháp không có tự thể cố định), hạnh vắng lặng, hạnh vô tướng (không bám vào hình tướng) và vô nguyện (không mong cầu, không tạo tác) trong sạch,
Tu hạnh Bồ-đề cao quý nhất, người ấy trọn không có hạnh mong cầu.
Tu hạnh chân thật, hạnh đúng lẽ thật, hạnh đầy đủ viên mãn nhất thiết trí,
Tu hạnh Bồ-đề cao quý nhất, người ấy trọn không có hạnh bị chướng ngại.
Tu hạnh tin, hạnh vui mừng, hạnh khéo nhớ nghĩ suy xét không tán loạn,
Tu hạnh Bồ-đề cao quý nhất, người ấy trọn không có hạnh không tin.
Tu hạnh thiền định giải thoát, hạnh nhiệm mầu đạt được năm thần thông,
Tu hạnh Bồ-đề cao quý nhất, người ấy trọn không có hạnh vướng mắc.
Tu hạnh của Phật và hạnh theo Pháp, hạnh thanh tịnh cung phụng Tăng bảo (ngôi báu Tăng, tức đoàn thể người xuất gia tu hành),
Tu hạnh Bồ-đề cao quý nhất, người ấy có hạnh chân thật cao tột thù thắng.
Tu hạnh theo Pháp và hạnh Không, hạnh giáo hóa tất cả chúng sinh,
Tu hạnh Bồ-đề cao quý nhất, người ấy trọn không có hạnh dừng nghỉ.
Tu hạnh gieo nhân và hạnh thấy quả báo, hạnh dứt bỏ mọi giới hạn của sự hiện hữu (?) (tức mọi trói buộc vào vòng sinh tồn),
Tu hạnh Bồ-đề cao quý nhất, người ấy trọn không có hạnh đắm nhiễm bám chấp.
Tu hạnh trong sạch, hạnh không nhơ bẩn, hạnh giải thoát mọi kết sử,
Tu hạnh Bồ-đề cao quý nhất, người ấy trọn không có hạnh phiền não nóng bức.
Tu hạnh an ổn giải thoát, hạnh ban cho chúng sinh sự không sợ hãi,
Tu hạnh Bồ-đề cao quý nhất, người ấy có hạnh làm toại mọi ước nguyện.
Tu hạnh như mặt trời và như mặt trăng, hạnh không nhiễm bẩn như hoa sen,
Tu hạnh Bồ-đề cao quý nhất, người ấy được trời và người kính lạy.
Tu hạnh của Đế Thích, hạnh của Phạm thiên vương, hạnh nhiệm mầu làm đầy đủ bạch pháp (các pháp lành trong sạch),
Tu hạnh Bồ-đề cao quý nhất, người ấy có hạnh làm quân ma kinh sợ.
Tu hạnh cao thượng và hạnh thù thắng, hạnh dứt bỏ tham dục và sân giận,
Tu hạnh Bồ-đề cao quý nhất, người ấy trọn không có hạnh sân giận và si mê.
Tu hạnh vượt trên giới cấm của ngoại đạo (?) (các phái tu hành ngoài Phật giáo), hạnh nhiệm mầu có mắt tuệ trong sạch,
Tu hạnh Bồ-đề cao quý nhất, người ấy trọn không có hạnh vọng tưởng (suy nghĩ sai lầm, không đúng sự thật).
Tu hạnh điều phục vắng lặng, không có hạnh cuồng loạn của danh sắc (thân và tâm: "danh" là phần tinh thần, "sắc" là phần vật chất),
Tu hạnh Bồ-đề cao quý nhất, người ấy được trời và người kính lạy.
Tu hạnh dễ dàng, hạnh đem lợi ích, hạnh thù thắng vi diệu dứt bỏ đường tà,
Tu hạnh Bồ-đề cao quý nhất, người ấy luôn có trí tuệ sắc bén.
Tu hạnh mạnh mẽ, hạnh siêng năng tiến tới, hạnh dũng mãnh làm quân ma khiếp sợ,
Tu hạnh Bồ-đề cao quý nhất, người ấy ở nơi đạo tràng (chỗ ngồi tu chứng thành Phật) không điều gì không biết.
Tu hạnh phơi bày rõ ràng, hạnh không che giấu, hạnh nhiệm mầu đạt được đà-la-ni,
Tu hạnh Bồ-đề cao quý nhất, người ấy không mất hạnh quả báo.
Tu hạnh của bậc vua, hạnh vắng lặng, hạnh luôn luôn xuất gia trong mọi lúc,
Tu hạnh Bồ-đề cao quý nhất, người ấy có hạnh tu đúng như lời nói.
Tu hạnh của bậc trưởng giả (người giàu có, đức độ, được kính trọng) và hạnh thù thắng, đi giữa thế gian với hạnh không ai hơn,
Tu hạnh tương ứng với phương tiện (những cách khéo léo, linh hoạt để dẫn dắt người), hạnh vi diệu dám bỏ niềm vui thiền định,
Tu hạnh Bồ-đề cao quý nhất, người ấy trọn không có hạnh phiền não nóng bức.
Tu hạnh trong thế gian và hạnh lìa thế gian, hạnh trong cõi Dục, cõi Sắc, cõi Vô Sắc (cõi chỉ có tâm thức, không còn thân hình),
Tu hạnh Bồ-đề cao quý nhất, người ấy trọn không có hạnh sợ hãi.
Tu hạnh cùng khắp, mọi hạnh, hạnh làm đầy đủ các căn, khéo hợp với chân như (?) (bản tính chân thật như vậy của mọi pháp),
Tu hạnh Bồ-đề cao quý nhất, trí của người ấy rộng như hư không.
Khi Phật nói các pháp về hạnh của Bồ-tát này, năm trăm vị Bồ-tát đạt được vô sinh pháp nhẫn. Vua A-xà-thế cùng quyến thuộc, các bà-la-môn, cư sĩ trong thành Vương Xá và tám nghìn chúng sinh trong quyến thuộc Khẩn-na-la phát tâm A-nậu-đa-la tam-miệu tam-bồ-đề, rồi thưa: "Bạch Thế Tôn, chúng con sẽ tu hành đúng như lời dạy về các hạnh Bồ-đề mà Bồ-tát thực hành đã nói ở trên."
Bấy giờ Thế Tôn bảo vua Khẩn-na-la Đại Thụ: "Nay ông có thể đi về chỗ ở của mình." Lúc ấy vua Khẩn-na-la Đại Thụ cùng phu nhân, các con và tất cả quyến thuộc cúi đầu lễ dưới chân Phật, đi vòng quanh bên phải ba vòng (cách bày tỏ lòng tôn kính), sám hối lỗi lầm với Thế Tôn, tấu các thứ nhạc, trời mưa xuống các loại hoa, phóng ánh sáng lớn, mặt đất chấn động theo sáu cách, rồi liền trở về núi Hương Sơn.
Bấy giờ Thích-đề-hoàn-nhân (tức Đế Thích, vua cõi trời Đao-lợi) thưa: "Bạch Thế Tôn, vua Khẩn-na-la Đại Thụ này lại có thể cúng dường Phật một cách chân thật, cúng dường Pháp một cách chân thật như thế!" Phật dạy: "Này Kiều-thi-ca (tên họ của Đế Thích)! Không chỉ đối với ông mà vua ấy được gọi là chân thật hơn, mà vua Khẩn-na-la này còn chân thật thù thắng hơn tất cả các vị Đế Thích, Phạm thiên, Hộ thế thiên vương, Thanh văn, Duyên giác trong khắp cõi tam thiên đại thiên thế giới. Vì sao vậy? Này Thiên chủ, Bồ-tát một khi đã phát tâm thì hơn tất cả Thanh văn, Duyên giác. Này Kiều-thi-ca, không ai có thể hơn được Bồ-tát, chỉ trừ Như Lai. Vì sao vậy? Vì từ Bồ-tát mà sinh ra Như Lai, từ Như Lai mà sinh ra tất cả Thanh văn, Duyên giác."
Bấy giờ Thích-đề-hoàn-nhân ở chỗ Như Lai nghe lời ấy rồi, khóc lóc tuôn nước mắt mà nói: "Nay tôi đã vĩnh viễn xa lìa Đại thừa (cỗ xe lớn, con đường tu của Bồ-tát nhằm cứu độ tất cả chúng sinh)."
Lúc ấy thiên tử Cù-di nói với Thích-đề-hoàn-nhân: "Thưa phụ vương Thiên chủ, đúng vậy, đúng vậy. Mọi hạnh, mọi pháp, nếu không có gì che lấp chướng ngại thì [vẫn] khởi lên từ vọng tưởng (?), không thể phát khởi tâm đại đạo chân chính vô thượng, không thể thương xót tất cả chúng sinh, không thể tu tâm đại từ. Thưa phụ vương Thiên chủ, nay còn nói gì nữa! Đã vào chánh vị (đã chứng quả vị Thánh của hàng Thanh văn, cho là đã xong việc), như hạt giống đã bị thiêu hỏng, đối với Đại thừa này vĩnh viễn không còn là đồ đựng thích hợp nữa." Khi thiên tử Cù-di nói lời ấy, năm trăm thiên tử ở cõi trời Ba mươi ba (tức cõi trời Đao-lợi, trên đỉnh núi Tu-di, gồm ba mươi ba cung trời) đều phát tâm đạo chân chính vô thượng.
Bấy giờ thiên tử Cù-di thưa: "Bạch Thế Tôn, con muốn được tận mắt biết những hạnh Bồ-tát đã làm, trăm nghìn vạn ức những việc khó làm, những khổ hạnh, cho đến khi ở chỗ Phật Nhiên Đăng (vị Phật thời xa xưa đã báo trước rằng Phật Thích-ca sẽ thành Phật) mà đạt được vô sinh nhẫn. Cúi mong Phật nói sơ qua. Chúng con nghe rồi sẽ tu hành đúng như lời dạy để được pháp ấy."
Bấy giờ Thế Tôn bảo thiên tử Cù-di: "Không có vị Bồ-tát nào không gieo thiện căn mà đạt được vô sinh nhẫn. Bồ-tát gieo trồng vô lượng thiện căn rồi sau đó mới đạt được vô sinh pháp nhẫn. Này thiên tử Cù-di, Bồ-tát thành tựu bốn pháp này thì được vô sinh pháp nhẫn. Bốn pháp là gì? Thấy chư Phật bình đẳng, các pháp bình đẳng, các thế giới bình đẳng, chúng sinh bình đẳng. Này Cù-di, đó là Bồ-tát thành tựu bốn pháp mà được vô sinh pháp nhẫn.
Lại thành tựu bốn pháp nữa. Bốn pháp là gì? Vui thú với tứ không (bốn tầng thiền định của cõi Vô Sắc: định không vô biên, định thức vô biên, định không có gì cả, định chẳng phải có tưởng chẳng phải không tưởng). Vui thú với đại bi và tam giải thoát môn (ba cửa ngõ đưa đến giải thoát: không, vô tướng, vô nguyện). Vui thú với phương tiện và sáu ba-la-mật (sáu hạnh đưa sang bờ giác: bố thí, trì giới, nhẫn nhục, tinh tấn, thiền định, trí tuệ). Vui thú với thiền định và năm thần thông. Đó là bốn pháp.
Lại thành tựu bốn pháp nữa. Bốn pháp là gì? Hiểu biết rằng tính của các ấm (năm ấm hay năm uẩn, năm thứ hợp thành con người: sắc là thân thể vật chất, thọ là cảm giác, tưởng là nhận biết, hành là ý chí và các hoạt động tâm, thức là sự phân biệt) chính là Bồ-đề. Biết rằng tính của các giới (mười tám giới: sáu giác quan, sáu đối tượng của giác quan và sáu thức tương ứng) đều quy về Bồ-đề, tin rằng tính của Bồ-đề chính là tính của các giới. Biết rằng tính của các nhập (mười hai nhập: sáu giác quan và sáu đối tượng tiếp xúc) đều quy về Bồ-đề, lấy tính Bồ-đề mà quán sát các nhập. Mọi pháp đều quy về Bồ-đề, tính của Bồ-đề chính là tính của các pháp, quyết định không chút nghi ngờ. Đó là bốn pháp.
Lại thành tựu bốn pháp nữa. Bốn pháp là gì? Biết mọi pháp đều an trú nơi thật tế (chỗ chân thật rốt ráo của mọi sự vật), vì không lay động. Biết mọi pháp đều an trú trong chân như (bản tính chân thật, như vậy, không thay đổi của mọi pháp). Tin các pháp trong ba đời (quá khứ, hiện tại, vị lai) đều bình đẳng, vì tính không hư hoại. Quán sát các pháp bình đẳng như tính của hư không. Này Cù-di, đó là Bồ-tát thành tựu bốn pháp mà được vô sinh pháp nhẫn." Khi Phật nói pháp này, năm trăm vị Bồ-tát được vô sinh pháp nhẫn, thiên tử Cù-di được thuận nhẫn (mức nhẫn tùy thuận theo chân lý, thấp hơn vô sinh pháp nhẫn một bậc).
Bấy giờ Thế Tôn sắp niêm ấn (khép lại, xác nhận và trao truyền) kinh pháp này, bảo đại đức A-nan (người thị giả hầu cận Phật, nổi tiếng nghe nhiều nhớ giỏi): "Này A-nan, ông hãy thọ trì (tiếp nhận và giữ gìn) kinh này. Kinh tên là 'Kinh Đại Thụ Khẩn-na-la vương nhập tác nhất thiết pháp môn hạnh' (Kinh về hạnh đi vào và thực hành tất cả các pháp môn của vua Khẩn-na-la Đại Thụ)."
Đại đức A-nan thưa: "Bạch Thế Tôn, con đã thọ trì, thật là điều chưa từng có. Bạch Thế Tôn, kinh này cực kỳ sâu xa vi diệu, ý nghĩa quyết định rõ ràng, lời văn trang nghiêm. Bạch Thế Tôn, không có kinh nào khác hơn được kinh này. Trong kinh này không điều gì không được mở bày chỉ dạy. Bạch Thế Tôn, ánh sáng pháp con được thấy trước mắt từ trước tới nay không bằng kinh này. Nay con tự biết rằng trong kinh này con đã được trăm nghìn vạn ức công đức. Bạch Thế Tôn, nay con với trí tuệ có hạn lượng, ở địa vị Thanh văn, nghe kinh này rồi mà còn được ánh sáng pháp lớn như thế, huống chi các vị Bồ-tát ma-ha-tát đã thành tựu pháp khí lớn như biển vô lượng, với trí tuệ lớn không sợ hãi tu tập gom góp các pháp, làm người bạn không cần mời của chúng sinh (tự đến giúp đỡ chúng sinh mà không đợi họ cầu xin); các vị có trí tuệ lớn vô lượng ấy nghe pháp như thế thì được bao nhiêu pháp môn?"
Phật dạy: "Này A-nan, giả sử tất cả ánh sáng mặt trời, mặt trăng có trong tam thiên đại thiên thế giới này, thì với ánh sáng pháp mà các vị Bồ-tát ấy có được, chỉ ánh sáng của một lỗ chân lông cũng đủ làm lu mờ hết ánh sáng của các mặt trời, mặt trăng ấy. Này A-nan, nếu tất cả lỗ chân lông của Phật Như Lai đều phóng ánh sáng thì mọi ánh sáng ấy đều có trí tuệ. Vì sao vậy? Vì tất cả những gì của Phật đều là trí tuệ. Này A-nan, Như Lai có ánh sáng trí tuệ này, và dùng ánh sáng trí tuệ này mà biết được tâm hành của tất cả chúng sinh. Nếu có chúng sinh nào nghe kinh này thì đều sẽ được ánh sáng trí tuệ lớn này soi chiếu. Nếu ai biên chép, thọ trì, đọc tụng thông thạo, giảng rộng cho người giữa đại chúng, nhớ nghĩ suy xét chân chính và tu hành đúng như lời dạy, thì người ấy trọn không rời tâm Bồ-đề, giáo hóa chúng sinh, lấy đại bi làm trang nghiêm, mặc áo giáp đại từ để dẹp trừ các ma. A-nan nên biết, người như thế nhất định sẽ hướng đến đạo tràng."
Bấy giờ A-nan thưa: "Bạch Thế Tôn, nhờ sức của Phật, nay con đã thọ trì kinh pháp này. Bạch Thế Tôn, nếu có thiện nam tử, thiện nữ nhân nào thọ trì kinh này, đọc tụng, biên chép, giảng rộng cho người giữa đại chúng, thì được bao nhiêu công đức?"
Phật dạy: "Này A-nan, giả sử có Bồ-tát, thiện nam tử, thiện nữ nhân, vào buổi sáng đem bảy thứ báu (vàng, bạc, lưu ly, pha lê, xà cừ, xích châu, mã não) đầy khắp tam thiên đại thiên thế giới mà bố thí cho các bậc Tu-đà-hoàn (quả thánh thứ nhất, người mới vào dòng thánh), Tư-đà-hàm (quả thánh thứ hai, chỉ còn trở lại cõi đời một lần), A-na-hàm (quả thánh thứ ba, không còn trở lại cõi Dục), A-la-hán (quả thánh cao nhất của Thanh văn, đã dứt sạch phiền não), cùng các vị Duyên giác cho đến chư Phật; giữa trưa, lúc mặt trời lặn, đầu hôm, nửa đêm, cuối đêm cũng bố thí như trên, suốt đủ một nghìn năm. Này A-nan, ý ông nghĩ sao? Công đức mà thiện nam tử, thiện nữ nhân ấy có được có nhiều chăng?" "Rất nhiều, bạch Thế Tôn! Rất nhiều, bạch Thiện Thệ (danh hiệu của Phật, nghĩa là bậc đã khéo đi đến bờ giải thoát)! Bạch Thế Tôn, công đức có được trong một ngày đã là vô lượng vô biên, huống gì là một nghìn năm."
Phật dạy: "Này A-nan, nay Ta tuyên bố: nếu thiện nam tử, thiện nữ nhân nào vì để được Bồ-đề, vì để giáo hóa chúng sinh, vì để chuyển pháp luân (bánh xe pháp, tức việc giảng dạy giáo pháp, ví như bánh xe lăn đi nghiền nát phiền não), mà thọ trì kinh này, đọc tụng, biên chép, giảng bày rộng rãi giữa đại chúng, thì phúc ấy hơn hẳn; huống chi lại có thể tu hành đúng như lời dạy. Này A-nan, nếu đối với kinh này thọ trì dù chỉ một bài kệ bốn câu, giảng rộng cho người giữa đại chúng, thì phúc ấy cũng hơn hẳn. Vì sao vậy? Vì sự bố thí như thế gọi là pháp thí (bố thí bằng giáo pháp, giảng dạy chân lý cho người), là bậc nhất trong các thứ bố thí. Sự bố thí như thế chính là pháp thí. Đó là sự xả bỏ thù thắng, tức là xả bỏ đem pháp cho người. Đó gọi là sự nhận lãnh cao quý, tức là nhận lãnh pháp. Đó gọi là sự gìn giữ cao quý, tức là gìn giữ pháp.
Vì sao vậy? Này A-nan, bố thí pháp rồi thì có thể diệt được kết sử, còn bố thí tiền của rồi thì lại làm tăng thêm phiền não. Vì thế Bồ-tát vì muốn diệt kết sử nên phải thực hành pháp thí. Điều này được Phật chấp nhận. Pháp thí như thế có thể thu tóm được mọi công đức.
Này A-nan, pháp thí của Bồ-tát có ba mươi hai công đức được tán dương. Ba mươi hai là gì? Có chánh niệm (nhớ nghĩ đúng đắn). Có trí tuệ. Có sự tiến tới. Lìa được sự trói buộc của lòng keo kiệt. Ít dâm dục. Ít sân giận. Ít ngu si. Hàng phục được kết sử của mình và của người. Được nhiều người yêu kính, chư thiên ngợi khen. Các loài rồng, dạ-xoa (loài quỷ thần nhanh nhẹn, có khi hung dữ, có khi hộ pháp), càn-thát-bà… thường theo bảo vệ. Không uổng phí khi nhận sự cúng dường của người. Áo mặc, thức ăn uống, đồ nằm, thuốc men không cầu mà tự có. Danh tiếng vang xa khắp mười phương thế giới; các loài quỷ dữ không tìm được dịp hãm hại. Được chư Phật Thế Tôn khen ngợi. Giữ gìn chánh pháp, gìn giữ kho tàng Phật pháp. Không đọa vào bất cứ đường ác nào.
Sinh vào cõi người, cõi trời không có gì khó. Không rời việc thấy Phật. Không rời việc nghe pháp. Không rời việc cúng dường chư Tăng. Biết được đời trước. Sinh vào cõi Phật thanh tịnh. Đời đời sinh ra các giác quan đều đầy đủ. Được thân trang nghiêm ba mươi hai tướng tốt, làm bậc chủ cao nhất. Gieo hạt giống gốc rễ của đà-la-ni. Tạo nhân cho trí tuệ biện tài không gián đoạn. Được quyến thuộc là người có trí. Gom góp nhân trí tuệ lớn, mau chóng đạt được pháp. Không khởi tâm nhớ nghĩ không chân chính. Lìa bỏ mọi sự bố thí tài vật thế gian. Được kho tàng pháp lớn, biện tài không cùng tận. Này A-nan, pháp thí của Bồ-tát có ba mươi hai công đức được tán dương như thế."
Bấy giờ Thích-đề-hoàn-nhân bạch Phật: "Bạch Thế Tôn, chúng con cũng sẽ thọ trì kinh này. Bạch Thế Tôn, sau khi Như Lai nhập Niết-bàn, chúng sinh nào là pháp khí, con nhất định sẽ khiến họ được nghe kinh này, khiến họ tin hiểu, và con sẽ bảo vệ họ. Vì sao vậy? Bạch Thế Tôn, vì chúng con muốn được những công đức như trên."
Bấy giờ Thế Tôn khen Thích-đề-hoàn-nhân: "Hay thay, hay thay, Thiên chủ! Nay ông lại có thể siêng năng giữ gìn pháp, cất tiếng sư tử hống (lời tuyên bố mạnh mẽ không sợ hãi, như tiếng sư tử gầm). Này Thiên chủ, nay nhờ thiện căn hộ pháp này, chừng nào pháp của Ta còn, thì chúng A-tu-la đều sẽ bị hàng phục, chư thiên được thắng lợi. Vì sao vậy? Này Kiều-thi-ca, vì được thấy pháp không sợ hãi như thế, tức là không đắm nhiễm bám chấp vào các pháp. Này Thiên chủ, mọi nỗi sợ hãi đều do bám chấp vào ngã kiến. Này Thiên chủ, nếu không bám chấp thì đó là giữ gìn chánh pháp."
Bấy giờ Đại Phạm thiên vương, vị chủ của thế giới Ta-bà (thế giới mà chúng ta đang sống, nghĩa là cõi phải nhẫn chịu khổ đau), thưa: "Bạch Thế Tôn, con cũng sẽ bỏ niềm vui thiền định vô lượng, đến các thành ấp, làng xóm, quận huyện để lưu truyền pháp này. Con cũng sẽ đến đó nghe pháp, giúp cho người thuyết pháp có được sức nhớ nghĩ vững chắc. Vì sao vậy? Vì từ trong pháp này sinh ra vô lượng Thanh văn, Duyên giác, Đế Thích, Phạm thiên, Hộ thế."
Bấy giờ bốn vị Thiên vương (bốn vị vua trời giữ gìn bốn phương) bạch Phật: "Bạch Thế Tôn, bốn vua chúng con là hàng đệ tử Thanh văn của Phật, sẽ bền lòng giữ gìn kinh pháp này để kinh được tồn tại lâu dài. Trong quyến thuộc của chúng con, nếu ai không tin pháp này của Phật, chúng con sẽ khuất phục để họ tin, khiến họ siêng năng tinh tấn trong Phật pháp, gần gũi và yêu thích. Bạch Thế Tôn, nếu có các loài trời, rồng, dạ-xoa, càn-thát-bà, a-tu-la, ca-lâu-la (chim thần cánh vàng, thân rất lớn), khẩn-na-la, ma-hầu-la-già… có lòng ác, nếu muốn hàng phục chúng thì nên tụng chú (lời mật chú có thần lực) này. Chú rằng:
Đa-la-ti (1) Sử-ti (2) Sử-na-ti (3) Bà-la-ti (4) Hô-lâu (5) Ma-ha hô-lâu (6) Hô-lâu hô-lâu (7) Sử-bà-tri (8) Tỳ-bà-tri (9) Ba-ly-xa-đà-ni kỳ-na-ni (10) Ba-ca-xa-ni (11) Hy-trì hy-trì (12) Tỳ-trì (13) A-xa (14) Đa-xa (15) Ma-la-sử-cức(?)-ni già-hầu (16) Tát-bà bì(?)-bì(?)-đề (17) Tát-bà di-lợi-xa bì(?)-dã(?)-đa-na (18) A-na ưu-đa-la tát-bà phục-đa-na Phật-đà phạt(?)-ni-đa (19). Đây là câu chú do bốn vị Thiên vương thấy được (20). Thần lực của chú này có thể hàng phục tất cả những kẻ muốn tìm chỗ sơ hở để hãm hại (21).
Bấy giờ Thế Tôn bảo Bồ-tát Di-lặc (vị Bồ-tát sẽ thành Phật kế tiếp sau Phật Thích-ca), Bồ-tát Thiên Quan cùng các bậc thiện trượng phu: "Nay Ta đem pháp A-nậu-đa-la tam-miệu tam-bồ-đề khó được này, mà Ta đã gom góp suốt vô lượng nghìn vạn a-tăng-kỳ kiếp (số kiếp nhiều đến không thể đếm được), phó thác cho các ông, để pháp được tồn tại lâu dài, không bị đứt đoạn mất đi giữa chừng."
Lúc ấy Bồ-tát Di-lặc và Bồ-tát Thiên Quan thưa: "Bạch Thế Tôn, sau khi Phật nhập Niết-bàn, chúng con sẽ lưu truyền rộng rãi kinh pháp này, khiến cho các vị Bồ-tát đã gieo sâu thiện căn và các chúng sinh đều có được kinh này trong tay, khiến họ được tự tại, hàng phục được lòng kiêu mạn, có thể thọ trì kinh này, khiến họ tin và muốn hiểu. Sau khi Phật nhập Niết-bàn, nếu có ai được nghe kinh pháp này, thọ trì, đọc tụng, biên chép, giải nói, thì nên biết đều là do thần lực của Bồ-tát Di-lặc và Bồ-tát Thiên Quan gìn giữ."
Bấy giờ ma vương Ba-tuần (vua ma ở cõi trời cao nhất của cõi Dục, chuyên phá hoại người tu đạo) đến giữa hội chúng thưa: "Bạch Thế Tôn, nếu là những pháp nói cho hàng Thanh văn thì ở trong đó tôi không hề sợ đến dựng một sợi lông. Nay Thế Tôn giảng nói pháp đạo của Bồ-tát như thế, là ấn chứng (?) của Bồ-tát được Như Lai giữ gìn, là nơi quy hướng của tất cả chúng sinh. Nghe nói pháp như thế, nay tôi đã bị mũi tên ưu sầu bắn trúng, nay tôi tự biết mình như đã già yếu (?). Mong Phật Thế Tôn nắm lấy tay tôi, đừng giảng nói kinh có sức công đức cực lớn như thế nữa, đừng để chúng tôi lại bị trúng tên ưu sầu."
Phật bảo Ba-tuần: "Ông đừng buồn khổ. Có nhiều chúng sinh trong cảnh giới của ông không tin kinh này, ít có chúng sinh tin nhận được. Ba-tuần nên biết, ví như từ mặt đất lớn bốc lên một ít đất, những chúng sinh tin pháp sâu xa cũng ít ỏi như thế; còn những kẻ không tin thì nhiều như phần đất lớn còn lại. Này Ba-tuần, những kẻ không tin đều thuộc về ông cả. Vì thế, Ba-tuần nên vui mừng. Này Ba-tuần, cõi chúng sinh thì vô lượng vô biên."
Khi Phật nói pháp này, vô lượng chúng sinh an trú nơi tâm đạo chân chính vô thượng; chín vạn hai nghìn Bồ-tát được vô sinh pháp nhẫn; tám vạn bốn nghìn chúng sinh xa lìa bụi nhơ, được pháp nhãn tịnh (mắt pháp trong sạch, tức thấy rõ chân lý lần đầu, chứng quả thánh đầu tiên); tám nghìn tỳ-kheo dứt sạch các lậu (phiền não, ví như chỗ rò rỉ khiến tâm bị ô nhiễm), tâm được giải thoát.
Lúc ấy cõi tam thiên đại thiên thế giới này chấn động theo sáu cách, ánh sáng lớn chiếu khắp, trời mưa xuống các loại hoa, trăm nghìn thứ nhạc không ai đánh mà tự vang. Trăm nghìn vạn ức na-do-tha (một đơn vị số cực lớn) chư thiên vui mừng hớn hở, ngợi khen ca tụng: "Hôm nay ở cõi Diêm-phù-đề (châu lục phía nam núi Tu-di, tức thế giới loài người chúng ta) chúng ta lại được thấy bánh xe pháp chuyển lần nữa. Bạch Thế Tôn, xưa kia ở nước Ba-la-nại (nơi Phật giảng pháp lần đầu tiên sau khi thành đạo) Ngài chuyển bánh xe chánh pháp làm lợi ích cho chúng sinh, nay Ngài nói kinh này làm lợi ích cho chúng sinh còn thù thắng hơn. Chúng sinh nào gìn giữ kinh này thì người ấy không bao lâu nữa sẽ chuyển bánh xe pháp."
Bấy giờ Bồ-tát Di-lặc, Bồ-tát Thiên Quan, đại đức A-nan và các vị khác thưa: "Bạch Thế Tôn, nên gọi kinh này tên là gì? Thọ trì như thế nào?" Phật dạy: "Này các thiện nam tử, kinh này tên là 'Đại Thụ Khẩn-na-la vương sở vấn' (Điều vua Khẩn-na-la Đại Thụ thưa hỏi), cũng gọi là 'Phẩm tuyên nói pháp không thể nghĩ bàn'. Hãy thọ trì như thế." Phật nói kinh này xong, Bồ-tát Di-lặc, Bồ-tát Thiên Quan, đại đức A-nan cùng tất cả đại chúng, trời, rồng, dạ-xoa, càn-thát-bà, nghe lời Phật dạy đều rất vui mừng.
Kinh Đại Thụ Khẩn-na-la vương sở vấn, quyển thứ tư.
◄ Trước
Quay lại danh sách thiên · Giỏ video