Thiên 0 — Các bài tựa

 # Toàn tập của tiên sinh Trương Tam Phong

 Toàn tập của Tổ sư Tam Phong

 Lời tựa

 Từ xưa đến nay, người lúc ẩn mình, lúc ra mặt với đời mà vẫn không rời con đường chính đáng, có lẽ chỉ có bậc chí nhân (người đã đạt đến chỗ hoàn thiện cao nhất về đạo) mà thôi chăng? Biết ẩn mà không biết ra giúp đời thì lòng lạnh nhạt, nhàn tản sẽ nặng, chẳng ích gì cho đời. Biết ra giúp đời mà không biết ẩn thì ngày tháng bị bào mòn nhiều, bản thân chẳng làm nên gì. Tuy vậy, ra đời thì như cơn mưa dầm đúng lúc (ví người tài giúp đời như mưa cứu hạn), lui về thì sống giữa khói mây núi non, há lại là khô héo, lặng lẽ, chẳng làm gì sao? Hay là không phải vậy?

 Bậc thượng chân (bậc tiên cao nhất, đã đạt chân đạo) lánh đời mà vẫn cứu độ đời. Hiện ra trước người mà không bám víu vào người, ấy lại là chỗ thần diệu của việc ẩn và hiện. Tổ sư Tam Phong của chúng ta có cái sáng suốt "tri cơ" (nhận ra được dấu hiệu nhỏ nhất của sự việc từ khi nó còn chưa hiện rõ), giữ lẽ chính nghĩa. Khi theo đạo Nho thì thân có thể tiến ra làm quan, cũng có thể lui về. Khi theo đạo tiên thì thân có thể bay lên, cũng có thể lặn ẩn. Giữa tiến và lui, bay và lặn, ấy chính là đại đạo "giống như rồng" (tích Khổng Tử gặp Lão Tử, khen ông giống như rồng, khó lường; ý chỉ đạo của Lão Tử).

 Tôi là Tích Linh, chỉ là viên quan tầm thường lăn lộn trong bụi đời, chưa hiểu tới cội nguồn. Thuở nhỏ đọc sách Nho, chỉ mong đem ra giúp đời. Nay đã mỏi mệt rồi, sắp đi hẳn vào núi mây, cùng dạo chơi với An Kỳ và Tiện Môn (hai vị tiên thời cổ trong truyền thuyết).

 Trước đây tôi làm quan ở Kiếm Nam (vùng đất thuộc Tứ Xuyên), rồi được cất nhắc sang Thủy Bắc (?), sóng gió chốn quan trường nổi lên dồn dập, lo toan vất vả giữa biển bụi trần. May gặp được Tổ sư, ngài dùng lời hay lẽ phải mà nhắc nhở, cảnh tỉnh. Ngài gọi tôi đến trước mặt, bảo rằng: "Nay bậc thánh nhân đang ở ngôi trên, bên dưới có các tể phụ (quan đại thần giúp vua cầm quyền) hiền tài, các công khanh (quan lớn trong triều) nổi tiếng cùng nhau giúp việc trị nước. Ngươi chớ quên lúc chúng ta từng cùng ở Bồng Sơn (núi Bồng Lai, núi tiên ngoài biển)." Tôi lui về suy nghĩ, mới bừng tỉnh.

 Đang gặp buổi thịnh trị như thế này, đâu cam lòng làm kẻ vô dụng như quả bầu to không dùng được việc gì (tích trong sách Trang Tử)? Nhưng nghĩ rằng những kẻ bôn ba khắp chín châu như tôi, có thêm cũng chẳng nhiều, mất đi cũng chẳng ít, cần gì phải khổ sở mãi trong lưới đời. Vì vậy tôi lấy hai quyển đan kinh (kinh sách dạy luyện đan, tức phép tu luyện tinh, khí, thần trong thân để thành tiên) cùng một số bài thơ văn của Tổ sư, ngày đêm tìm tòi, mong được giải thoát.

 Lúc rảnh rỗi, khi thì trong giấc mộng, khi thì giữa núi sông, khi thì giữa chim loan chim hạc (loài chim tiên cưỡi, ý chỉ những lúc tiên giáng), tôi lại được Tổ sư hiện ra dạy bảo trực tiếp. Ngài bảo đạo của ngài bắt đầu từ Thái Thượng (Thái Thượng Lão Quân, tức Lão Tử được tôn làm thần), và lấy Hy Di (Trần Đoàn, đạo sĩ đầu đời Tống, hiệu Hy Di tiên sinh) làm tổ. Cần ẩn thì ẩn, cần hiện thì hiện; có cái hiện ở trong ẩn, có cái ẩn ở trong hiện. Như thế thì không có lúc ẩn nào không phải là hiện, không có lúc hiện nào không phải là ẩn. Ngài tuyệt nhiên không chạy đến yết kiến vua chúa, công hầu, không bàn chuyện cao xa về kim thạch (luyện thuốc tiên từ kim loại và khoáng chất), không làm hạng người theo phương thuật (các thuật bói toán, luyện thuốc, phù phép để mưu lợi).

 Tôi bèn ghi lại hơn ba mươi chuyện Tổ sư hiển hiện dấu tích mà cất giữ. Còn những chỗ huyền cơ diệu lý mà chính tôi được truyền, thì giữ lại phần văn, còn khẩu quyết (bí quyết tu luyện chỉ truyền miệng) thì chỉ giữ sơ lược, sợ bị tiết lộ. Mai sau khi tôi cưỡi gió đi muôn dặm, cưỡi hạc đến Tam Sơn (ba núi tiên ngoài biển: Bồng Lai, Phương Trượng, Doanh Châu), thì cuốn sách này biết giao cho ai đây?

 Tháng Tiểu Dương (tháng Mười âm lịch) năm Ung Chính thứ nhất (năm 1723), Uông Tích Linh, tự Mộng Cửu, được vua ban sắc phong Thông nghị đại phu (tước hàm danh dự của quan hàng tam phẩm), giữ chức Hà đạo phó sứ (phó quan coi việc sông ngòi, đê điều) toàn tỉnh Hà Nam, cúi đầu sát đất, tắm gội xông hương, kính cẩn viết.

 Lời tựa

 Đầu đời nhà Minh, tiên nhân xuất hiện nhiều: Chu Điên Tiên ở Nam Xương, Trương Cảnh Hoa ở Lâm Xuyên, Hiệp luật lang (chức quan coi việc âm luật, nhạc lễ trong triều) Lãnh Khải Kính. Họ đều lặng lẽ xem xét vận số của thời thế, giúp sức làm nên công nghiệp lạ thường. Nhưng những trò cười đùa, phép thần kỳ của họ làm chấn động cả nhà vua, nên bọn phương sĩ (người làm phương thuật) bèn theo đó mà lừa người.

 Tiên sinh Trương Tam Phong cưỡi hạc Liêu Đông (ông người đất Liêu Đông; lại mượn tích Đinh Lệnh Uy người Liêu Đông học đạo thành tiên, hóa hạc bay về), thu mây đất Kế Bắc (vùng phía bắc, quanh Bắc Kinh ngày nay) (?). Nhờ văn học, tài năng và kiến thức, ông được quan Bình chương (chức đại thần đứng đầu triều đình nhà Nguyên) họ Liêm biết đến, tâu vua bổ làm huyện lệnh (quan đứng đầu một huyện). Chẳng bao lâu ông lại xin thôi quan về nhà, theo Xích Tùng Tử (vị tiên thời thượng cổ) mà dạo chơi, tức là đi tu tiên. Đến khoảng niên hiệu Chí Chính (niên hiệu cuối cùng của nhà Nguyên, 1341–1370), tiên sinh đã đắc đạo một cách rộng lớn.

 Đầu niên hiệu Đạo Quang, tôi từ Chiết Giang trở về, nay giữ chức quan coi việc học (nguyên văn "cầm chuông mõ", chỉ người dạy dỗ, giáo hóa) ở Gia Dương. Mỗi khi rảnh việc dạy học trò, tôi lại thích đọc sách dưỡng sinh. Có lần ở thư phòng của ông Lý, tôi được xem bộ *Tam Phong toàn tập* do cố Quan sát (chức quan đứng đầu một đạo, coi nhiều phủ) Kiếm Nam là tiên sinh Uông Mộng Cửu cất giữ. Đọc rồi mới biết văn chương cùng việc ra làm quan hay lui ẩn của tiên sinh trong sạch, cứng cỏi, khác hẳn người thường. Đây cũng là sách quý bí truyền trong Lang Hoàn (kho sách của trời theo truyền thuyết).

 Cậu Lý vì sách đã để lâu năm, mục nát không giở ra được, nên vội muốn khắc ván in để giữ lại. Cậu lại tìm các bia đá ở núi danh tiếng và các bản chép lưu ở đạo quán để bù vào chỗ thiếu. Nhờ đó sách trở nên đầy đặn, thành một học thuyết riêng.

 Xưa Tống Thái Tông bảo các quan rằng: "Trần Đoàn ở núi Hoa Sơn chỉ lo tu sửa bản thân, không cầu quyền thế lợi lộc, có thể gọi là bậc phương ngoại (người đứng ngoài vòng thế tục)." Tam Phong há chẳng phải là người nối được phong thái của Hy Di đó sao?

 Đổng Thừa Hy, được ban học vị Tiến sĩ (người đỗ khoa thi cao nhất của triều đình), từng làm Thứ cát sĩ (học sĩ tập sự) ở Hàn lâm viện (viện các học sĩ soạn văn thư cho vua), làm tri huyện Thanh Điền tỉnh Chiết Giang, nay là Giáo thụ (quan coi việc học của một phủ) phủ Gia Định, viết.

 Lời tựa

 Tôi từng đọc *Lã Tổ toàn thư* (toàn tập của Tổ sư Lã Động Tân, vị tiên đời Đường). Từ các bài thơ luật trong *Toàn Đường thi* (bộ sưu tập thơ đời Đường) cho đến dấu tích để lại qua các triều đại đều được ghi chép đầy đủ, rành mạch, nhằm chấn hưng phong khí của huyền môn (đạo học sâu kín, tức Đạo giáo) và dạy bảo người học về sau.

 Tiên sinh Trương Tam Phong đạo đức cao cả, huyền diệu khó lường, văn chương mênh mông, làm lợi và cứu giúp người không có giới hạn, không khác gì Lã Tổ. Sách của tiên sinh từng được in vào niên hiệu Vĩnh Lạc (1403–1424) đời Minh trước, lâu ngày ván khắc hư hỏng, nhưng những bài rải rác trong các sách khác cũng không ít. Sách của Lã Tổ được làm nên nhờ Hàm Tam (?). Chẳng lẽ sách của tiên sinh lại đành để thất lạc sao? Hay là thời cơ chưa đến?

 Đầu triều nay, khi ông Uông Mộng Cửu làm Quan sát ở Kiếm Nam, tiên sinh từng hiện hình trong công đường. Những chính sách tốt của ông như giữ yên quân lính, thương yêu dân chúng phần nhiều là học được từ tiên sinh. Mộng Cửu cất giữ bản cũ, gom nhặt các bài văn thất lạc, định đem in, lại muốn cùng quan Tuần phủ (quan đứng đầu một tỉnh) tâu xin lập đền thờ, nhưng đều chưa thành, có lẽ vì lúc ấy thời cơ mới sắp đến.

 Trường Ất Sơn Nhân và Độn Viên Cư Sĩ đều là những người quên danh lợi. Họ tìm được sách của tiên sinh ở nhà người cháu sáu đời của Mộng Cửu tên là Đàm, mười phần còn bảy tám. Bèn lấy các sách khác bổ sung vào, khắc lên ván gỗ lê, gỗ táo cho lưu truyền lâu dài, để hoàn thành chí nguyện còn dang dở của Mộng Cửu.

 Tuy họ chỉ ở nhà đọc sách ngâm vịnh, chưa đi khắp Võ Đang, Bảo Kê cùng các thắng cảnh khác để sưu tầm chân tích, không sót mảy may; nhưng xem trong tập từ đầu đến cuối, đầy đặn hoàn bị, thật ngang hàng với *Lã Tổ toàn thư*. Dù có chỗ thất lạc thì cũng không ngại bổ sung thêm về sau.

 Khi nhà Minh trước tìm tiên sinh, vua ngồi lệch chiếu chờ đợi (tỏ lòng mong mỏi người hiền), tìm khắp nơi hơn mười năm mà không gặp. Tiên sinh riêng mình ẩn đời mà cứu đời, gìn giữ vận nước ở nơi người ta không biết, không vướng chút bụi trần, cao không với tới. Các bậc chân nhân, thánh nhân cao nhất cũng không hơn được thế. Vua nhà Minh còn phong cho tiên sinh hiệu "Thông Vi Hiển Hóa" (thấu suốt điều vi diệu, hiện hình giáo hóa), vậy mà sách *Minh sử* lại xếp tiên sinh vào hàng phương kỹ (người làm nghề bói toán, thuốc thang, thuật số) tầm thường, thật là sai lầm.

 Người đọc tập này sẽ thấy tiên sinh trong chữ nghĩa, lại thấy tiên sinh ở ngoài chữ nghĩa, lâng lâng như muốn thành tiên. Người hiểu ý ắt tự lĩnh hội được.

 Lý Già Tú ở Tây Lai, được ban học vị Tiến sĩ, từng làm Nội các trung thư (quan lo việc văn thư ở Nội các, cơ quan giúp vua xử lý chính sự), đổi làm Giáo thụ phủ Bảo Ninh, nay đã về hưu, kính cẩn viết lời tựa.

 Lời tựa

 Trình Tử (nhà Nho đời Tống, một trong hai anh em họ Trình) nói: trừ bệnh, kéo dài tuổi thọ thì có, còn giữa ban ngày bay lên trời thì không có. Ông Âu Dương (Âu Dương Tu, nhà văn đời Tống) nói: thuật dưỡng sinh thì có, còn chuyện thần tiên thì không có. Tôi cho rằng trừ bệnh, dưỡng sinh chính là đạo tiên. Kinh *Hoàng Đình* (kinh Đạo giáo dạy tu luyện trong thân) nói: "Tiên nhân, đạo sĩ chẳng có phép thần gì, chỉ tích tinh (chất tinh túy nuôi sống cơ thể), dồn khí (sinh lực vận hành trong người) mà thành chân (bậc đắc đạo)." Thật là lời bàn công bằng, xác đáng!

 Nay "cốc" (hang) là cảnh trống rỗng, "thần" là cái biết linh diệu. Hư linh bất muội (tâm trống lặng, linh diệu, không bị che tối — cách nhà Nho tả bản tâm sáng suốt) thì thành nhà Nho; "cốc thần bất tử" (thần hang không chết — lời trong sách Lão Tử, chỉ cái gốc trống lặng mà sinh sinh không dứt) thì thành đạo. Thành tiên có gì khác đâu?

 Tiên sinh Tam Phong sống vào buổi giao thời đổi ngôi từ Nguyên sang Minh, riêng mình giữ toàn tính mạng trong thời loạn, không cầu tiếng tăm với vua chúa, đi sâu vào đạo, mong tự mình lĩnh hội. Tiên sinh thầm nghĩ: việc quan ở châu huyện làm khổ người, lễ vật cùng thư từ mời gọi mình đều là thứ che lấp cái tâm hư linh và làm tổn hại cốc thần. Vì thế tiên sinh gạt bỏ, vứt đi, lánh xa, ẩn giấu.

 Thật đúng như người ta nói: nếu đời có thần tiên thì ắt họ ẩn sâu trong vách núi hang khe, chỉ sợ người khác biết đến. Khí tiết của tiên sinh thật trong sạch, bền vững. Nằm ngủ giữa gió tuyết được, đâu chỉ là trừ bệnh; râu mày không già, đâu chỉ là dưỡng sinh! Nói về ánh sáng thì có cái sáng của mặt trời mặt trăng, nói về to lớn thì có nước của biển cả. Lại biết đâu không có người trút bỏ xác thân, mọc lông cánh, giữa ban ngày bay lên, thành tiên ngoài trời xanh?

 Đầu niên hiệu Ung Chính, ông Uông Mộng Cửu làm Quan sát ở Kiếm Nam, tiên sinh dùng pháp thân (thân linh diệu của người đắc đạo, không phải thân xác thịt) hiện hình ở công đường của ông. Vậy có thể nói đã năm trăm năm mà tiên sinh vẫn còn ở cõi người. Ông Uông biết đạo thần tiên là đáng tin và có chứng cứ, nên đem văn chương cùng việc ra làm quan, lui ẩn của tiên sinh biên tập thành sách, ý muốn mở rộng tầm nhìn cho những người chỉ nghĩ đến trừ bệnh, kéo dài tuổi thọ.

 Ông Lưu Trác Am có được sách của ông Uông, bổ sung thêm, khắc ván in truyền lại cho đời. Người đời sau ngâm thơ, đọc sách của tiên sinh hẳn sẽ biết đạo tiên không phải chuyện hư không vậy.

 Đêm Thất tịch (đêm mùng Bảy tháng Bảy âm lịch) năm Giáp Thìn, niên hiệu Đạo Quang (năm 1844), Trường Ất Sơn Nhân Hàm Hư Sinh viết lời tựa.

Sau ►

Quay lại danh sách thiên · Giỏ video