Thiên thứ hai mươi: Nhân duyên (câu chuyện kể về nguyên nhân từ đời trước dẫn đến kết quả ở đời này) về cô con gái xấu xí tên Lại-đề của vua Ba-tư-nặc (vua nước Câu-tát-la ở Ấn Độ thời Đức Phật, đóng đô ở thành Xá-vệ).
Thuở xưa, vua Ba-tư-nặc có một người con gái tên là Lại-đề. Cô có mười tám chỗ xấu xí, chẳng giống người chút nào, ai thấy cũng sợ hãi. Bấy giờ vua Ba-tư-nặc cho người đi khắp trong nước tìm kiếm: hễ có con trai nhà trưởng giả (người giàu có, dòng dõi danh giá) thuộc dòng họ tốt mà nghèo khó, cô độc, thì đưa về đây. Lúc ấy, ở bên chợ có một người con nhà trưởng giả sống một mình không người thân thích, phải đi xin ăn mà sống. Người được vua sai đi tìm thấy anh, liền đưa về gặp vua.
Vua dẫn người ấy vào vườn sau, dặn dò rằng: "Ta sinh được một đứa con gái, hình dáng xấu xí, không đáng cho người ngoài thấy. Nay ta muốn gả nó cho ngươi làm vợ, ngươi có chịu không?" Người con nhà trưởng giả thưa với vua: "Lời vua đã dặn, dù có là con chó, thần cũng còn không từ chối, huống chi là con gái của vua, sao lại không được!" Vua liền gả con gái cho anh, xây cho hai người một tòa nhà riêng, rồi dặn người con nhà trưởng giả: "Con gái ta hình dáng xấu xí, ngươi phải cẩn thận đừng để ai thấy. Đi ra thì khóa cổng, vào nhà thì đóng cửa, phải lấy đó làm lệ thường."
Có nhiều người con nhà trưởng giả khác kết làm bạn thân với anh, cùng nhau ăn uống, tiệc tùng, vui chơi. Mỗi lần đến ngày họp mặt, vợ của các người con nhà trưởng giả đều đến dự, chỉ riêng con gái vua là không bao giờ đến. Thế là mọi người cùng nhau giao ước: "Lần họp mặt sau, ai cũng phải đưa vợ đến. Ai không đưa đến thì bị phạt nặng bằng tiền của." Rồi lại mở cuộc họp mặt. Người con nhà trưởng giả nghèo kia vẫn như trước, không đưa vợ đến. Mọi người liền cùng nhau phạt anh thật nặng. Anh kính cẩn chịu phạt. Mọi người lại giao ước nữa: "Ngày mai lại họp mặt, ai không đưa vợ đến thì lại bị phạt nặng." Cứ như thế, anh bị phạt đến hai ba lần mà vẫn không đưa vợ đến chỗ họp mặt.
Về sau, người con nhà trưởng giả nghèo về đến nhà, nói với vợ: "Ta mấy lần vì nàng mà bị người ta phạt." Vợ hỏi: "Vì sao vậy?" Chồng đáp: "Mọi người có giao ước rằng vào ngày tiệc tùng, ai cũng phải đưa vợ đến chỗ họp mặt. Ta đã nhận lệnh của vua, không được đưa nàng ra cho người ngoài thấy, cho nên mấy lần bị phạt."
Người vợ nghe lời ấy, vô cùng xấu hổ, tự mình đau buồn thương xót sâu sắc, ngày đêm niệm Phật (một lòng tưởng nhớ, hướng về và cầu khẩn Đức Phật). Về sau, lại có buổi tiệc họp mặt, người chồng lại đi một mình. Người vợ ở trong nhà càng thêm tha thiết đau xót, phát nguyện rằng: "Đức Như Lai (một danh hiệu của Đức Phật, nghĩa là bậc đã đến từ chân lý) ra đời, đem lại lợi ích cho rất nhiều người. Nay con vì tội lỗi nặng nề, riêng mình không được thấm nhuần ơn ấy."
Đức Phật cảm được tấm lòng hết mực chí thành của cô, liền từ dưới đất vọt hiện lên. Đầu tiên cô thấy tóc của Phật, lòng kính trọng vui mừng; vừa thấy xong, tóc của cô liền biến thành tóc đẹp. Kế đó cô thấy trán của Phật, rồi dần dần thấy mày, mắt, tai, mũi, thân và miệng của Phật. Cứ thấy đến đâu, lòng vui mừng lại càng thêm sâu đến đó, và thân cô liền biến đổi theo, những chỗ xấu xí đều mất hết, dung mạo giống như chư thiên (các vị thần sống trên cõi trời).
Các người con nhà trưởng giả lén bàn với nhau: "Con gái vua sở dĩ không đến dự họp mặt, ắt hẳn là xinh đẹp khác hẳn người thường, hoặc là xấu xí vô cùng, cho nên mới không đến. Bây giờ chúng ta nên mời chồng cô ấy uống rượu cho say đến mê man không biết gì, rồi cởi lấy chìa khóa, mở cửa đến xem." Họ liền chuốc cho anh say, cởi lấy chìa khóa, rồi rủ nhau cùng đi, mở cửa ra xem. Họ thấy con gái vua xinh đẹp không ai sánh bằng, bèn quay về khóa cửa lại, trở về chỗ cũ. Lúc ấy người chồng vẫn còn chưa tỉnh, họ đem chìa khóa buộc lại bên hông anh.
Người chồng tỉnh dậy, liền trở về nhà, mở cửa ra thấy vợ xinh đẹp khác lạ, lấy làm kinh ngạc hỏi: "Nàng là thần nữ cõi trời nào mà ở trong nhà ta?" Người vợ đáp: "Thiếp là Lại-đề, vợ của chàng đây." Chồng lấy làm lạ, hỏi vì sao bỗng nhiên được như vậy. Người vợ bèn đáp: "Thiếp nghe chàng mấy lần vì thiếp mà bị phạt, trong lòng xấu hổ, tha thiết đau xót mà niệm Phật. Liền thấy Đức Như Lai từ dưới đất vọt hiện lên. Thấy rồi lòng vui mừng, thân thể liền biến thành đẹp đẽ."
Người con nhà trưởng giả nghèo vô cùng vui mừng, liền vào tâu với vua: "Thân thể của công chúa tự nhiên biến thành đẹp đẽ, nay xin được ra mắt vua." Vua nghe vậy vui mừng, lập tức cho gọi đến xem. Thấy rồi vua rất vui, nhưng trong lòng vẫn còn nhiều ngờ vực lạ lùng, bèn dẫn con gái đến chỗ Đức Phật, bạch với Phật rằng: "Bạch Thế Tôn (một danh hiệu của Đức Phật, nghĩa là bậc được cả thế gian tôn kính), con gái này do nhân duyên gì mà được sinh ra trong cung sâu nhà vua, nhưng thân thể lại xấu xí, ai thấy cũng kinh hãi? Lại do nguyên nhân gì mà nay bỗng nhiên trở nên đẹp đẽ?"
Đức Phật bảo vua rằng: "Vào thời quá khứ xa xưa, có một vị Bích-chi Phật (bậc tự mình tu hành giác ngộ khi không có Phật ra đời, không nhờ thầy dạy, và thường sống lặng lẽ một mình, không đi giảng đạo) ngày ngày đi khất thực (đi xin thức ăn để nuôi thân, theo lối sống của người tu hành). Một hôm ngài đến trước cửa nhà một vị trưởng giả. Lúc ấy con gái của trưởng giả mang thức ăn ra dâng cúng cho vị Bích-chi Phật. Thấy thân thể vị Bích-chi Phật thô xấu, cô nói rằng: 'Người này xấu xí, da giống như da cá, tóc giống như đuôi ngựa.' Cô con gái trưởng giả thuở ấy nay chính là con gái của vua. Do nhân duyên dâng cúng thức ăn nên được sinh ra trong cung sâu nhà vua; do chê bai vị Bích-chi Phật nên thân thể xấu xí; do sinh lòng xấu hổ, tha thiết đau xót nên được thấy ta; do lòng vui mừng nên thân thể biến thành đẹp đẽ."
Bấy giờ, đại chúng có mặt trong buổi pháp hội nghe Đức Phật nói xong, đều cung kính lễ lạy, vui mừng vâng theo lời dạy mà thực hành.
◄ Trước
Sau ►
Quay lại danh sách thiên · Giỏ video