Nhân duyên của Từ Đồng Nữ, thiên thứ bảy (nhân duyên: câu chuyện kể về nguyên nhân và kết quả của việc làm, theo giáo lý nhà Phật)
Xưa kia, Phật ở thành Vương Xá (kinh đô nước Ma-kiệt-đà ở Ấn Độ cổ), bảo các tỳ-kheo (những người đàn ông xuất gia theo Phật, đã nhận giữ đầy đủ giới luật): "Đối với cha mẹ, chỉ cần cúng dường (dâng hiến, phụng dưỡng với lòng kính trọng) một chút cũng được phúc (quả báo tốt do việc lành mang lại) vô lượng. Chỉ cần làm trái ý một chút cũng mắc tội (quả báo xấu do việc ác gây ra) vô lượng."
Các tỳ-kheo bạch Phật rằng: "Bạch Thế Tôn (danh hiệu của Phật, nghĩa là đấng được cả thế gian tôn kính), quả báo của tội và phúc ấy ra sao?"
Phật nói: "Vào thời quá khứ rất xa xưa, ở nước Ba-la-nại (một nước cổ ở Ấn Độ, nay là vùng Varanasi) có một người con nhà trưởng giả (người giàu có, có danh vọng trong xã hội), tên là Từ Đồng Nữ. Cha cậu mất sớm, tiền của tiêu hết, cậu phải làm thuê, bán củi, mỗi ngày được hai đồng tiền để nuôi mẹ già. Rồi cậu tìm cách làm ăn khá hơn, mỗi ngày được bốn đồng để nuôi mẹ. Sau đó lại dần dần khá hơn nữa, mỗi ngày được tám đồng để phụng dưỡng mẹ. Dần dần cậu được mọi người tin cậy, người xa gần đều tìm đến, lợi lộc thu được càng nhiều, mỗi ngày được mười sáu đồng để dâng mẹ.
Mọi người thấy cậu thông minh, có phúc đức, bèn khuyên rằng: 'Khi cha cậu còn sống, ông thường ra biển tìm châu báu. Nay cậu sao không ra biển?' Nghe vậy, cậu thưa với mẹ: 'Khi cha con còn sống, cha thường làm nghề gì?' Mẹ đáp: 'Khi cha con còn sống, cha ra biển lấy châu báu.' Cậu liền thưa mẹ: 'Nếu cha con đã ra biển tìm châu báu, thì nay cớ sao con lại không ra biển?' Người mẹ thấy con hiền lành, hiếu thảo, nghĩ rằng cậu không nỡ đi, nên nói đùa: 'Con cũng có thể đi được.' Nghe mẹ nói vậy, cậu tưởng là việc đã quyết, liền tìm bạn đồng hành, định ra biển.
Sửa soạn xong xuôi, cậu từ biệt mẹ để lên đường. Người mẹ liền nói: 'Mẹ chỉ có một đứa con, con phải đợi mẹ chết đã, sao mẹ có thể để con đi được?' Người con đáp: 'Nếu lúc trước mẹ không cho thì con đâu dám quyết chí. Mẹ đã cho con đi rồi, sao lại còn ngăn cản? Con mong đem thân này giữ trọn chữ tín cho đến chết. Con đã hứa với người ta chắc chắn rồi, không thể ở lại được nữa.' Người mẹ thấy con đã quyết ý, liền bước tới ôm chân mà khóc, nói rằng: 'Không đợi mẹ chết thì sao con đi được!' Người con đã quyết chí, tự giằng tay, rút chân ra, làm đứt mấy chục sợi tóc của mẹ. Người mẹ sợ con mắc tội, liền buông cho đi.
Cậu cùng các thương nhân ra biển, đến được đảo châu báu, lấy được rất nhiều của quý, rồi cùng các bạn đồng hành khởi hành trở về. Lúc ấy có hai đường: một là đường thủy, một là đường bộ. Mọi người đều bảo đi đường bộ, bèn theo đường bộ mà đi.
Theo luật lệ nước ấy thời bấy giờ, khi giặc đến cướp, nếu bắt được người chủ đoàn buôn thì toàn bộ hàng hóa của các thương nhân đều thuộc về giặc; nếu không bắt được chủ đoàn buôn, thì dù giặc có cướp được của cải, khi chủ đoàn buôn trở về, của cải đều phải trả lại hết. Vì vậy, Từ Đồng Nữ thường ra khỏi trại, ngủ riêng một chỗ, sáng sớm các thương nhân dậy đến đón cậu về.
Một đêm nổi gió lớn, các thương nhân vội vã thức dậy lên đường, quên không đến đón. Người chủ đoàn ở lại phía sau, không còn bạn đồng hành, lại không biết đường. Cậu thấy có một ngọn núi, bèn trèo lên đỉnh, nhìn xa thấy một tòa thành màu lưu ly xanh biếc (lưu ly: một loại ngọc quý màu xanh). Đang đói khát, mệt mỏi, cậu vội chạy về phía thành ấy.
Khi ấy trong thành có bốn ngọc nữ (thiếu nữ xinh đẹp như ngọc, giống như tiên nữ) tay nâng ngọc báu như ý (viên ngọc thần, cầu gì được nấy), vừa ca múa tấu nhạc vừa cùng ra đón. Suốt bốn vạn năm, cậu hưởng niềm vui sướng lớn. Rồi tự nhiên trong lòng sinh chán, muốn bỏ đi. Các ngọc nữ nói: 'Người cõi Diêm-phù-đề (theo quan niệm nhà Phật, đó là châu lục phía nam núi Tu-di, tức thế giới loài người chúng ta ở) thật bạc bẽo, sống với chúng em đã bốn vạn năm, sao một sớm lại bỏ chúng em mà đi?' Cậu không đoái hoài lời ấy, lại tiếp tục đi.
Cậu thấy một tòa thành pha lê (một loại ngọc trong suốt như thủy tinh), có tám ngọc nữ nâng tám viên ngọc như ý, cũng ca múa tấu nhạc ra đón. Suốt tám vạn năm, cậu vô cùng vui sướng. Rồi lại sinh lòng chán ghét, bỏ đi xa.
Cậu đến thành bạc trắng, có mười sáu ngọc nữ nâng mười sáu viên ngọc như ý, ra đón như trước. Suốt mười sáu vạn năm, cậu hưởng niềm vui lớn, rồi cũng lại bỏ đi.
Cậu đến thành vàng ròng, có ba mươi hai ngọc nữ nâng ba mươi hai viên ngọc như ý, ra đón như trước. Lại suốt ba mươi hai vạn năm, cậu hưởng niềm vui lớn, rồi cũng muốn bỏ đi. Các ngọc nữ nói: 'Những nơi chàng ở từ trước đến nay đều là chốn tốt đẹp. Từ đây trở đi không còn chốn nào tốt đẹp nữa, chi bằng ở lại đây.' Nghe vậy, cậu tự nghĩ: 'Các ngọc nữ này vì quyến luyến ta nên mới nói vậy thôi. Nếu ta đi tiếp, ắt sẽ có chốn tốt hơn.' Thế là cậu bỏ đi.
Từ xa cậu trông thấy một tòa thành sắt, lòng sinh nghi ngờ lạ lùng, nhưng lại nghĩ: 'Bên ngoài tuy là sắt, nhưng bên trong hẳn rất tốt đẹp.' Cậu dần dần tiến tới, đến gần thành mà cũng chẳng có ngọc nữ nào ra đón. Cậu lại nghĩ: 'Trong thành có lẽ vui sướng vô cùng, cho nên họ không kịp ra đón ta.' Cậu cứ thế tiến dần, rồi vào trong thành sắt. Cửa thành vừa đóng sập lại (?), bên trong có một người đầu đội vòng lửa. Người ấy bỏ vòng lửa ra, đặt lên đầu Đồng Nữ rồi liền đi ra ngoài.
Từ Đồng Nữ hỏi ngục tốt (lính canh ngục nơi địa ngục): 'Tôi đội vòng này đến bao giờ mới được tháo ra?' Ngục tốt đáp: 'Khi nào trong thế gian có người tạo tội và phúc giống như ngươi đã làm, cũng ra biển tìm châu báu, đi qua các thành, thời gian lâu mau cũng như ngươi (?), thì người ấy sẽ đến chịu tội thay ngươi. Vòng sắt này trước sau không bao giờ rơi xuống đất.'
Từ Đồng Nữ hỏi: 'Tôi đã làm phúc gì, lại gây tội gì?' Ngục tốt đáp: 'Xưa kia ngươi ở cõi Diêm-phù-đề, mỗi ngày đem hai đồng tiền phụng dưỡng mẹ, nên được thành lưu ly, bốn viên ngọc như ý cùng bốn ngọc nữ, hưởng vui suốt bốn vạn năm. Vì đem bốn đồng tiền phụng dưỡng mẹ, nên được thành pha lê, tám viên ngọc như ý, tám ngọc nữ, hưởng các niềm vui suốt tám vạn năm. Vì đem tám đồng tiền phụng dưỡng mẹ, nên được thành bạc trắng, mười sáu viên ngọc như ý, mười sáu ngọc nữ, hưởng vui suốt mười sáu vạn năm. Vì đem mười sáu đồng tiền phụng dưỡng mẹ, nên được thành vàng ròng, ba mươi hai viên ngọc như ý, ba mươi hai ngọc nữ, hưởng vui lớn suốt ba mươi hai vạn năm. Vì làm đứt tóc mẹ, nên nay phải đội vòng lửa bằng sắt này, chưa từng rơi xuống đất. Phải có người thay ngươi thì ngươi mới thoát được.'
Cậu lại hỏi: 'Nay trong ngục này có ai chịu tội giống như tôi không?' Ngục tốt đáp: 'Có hàng trăm hàng nghìn, nhiều vô lượng, không thể đếm xuể.' Nghe vậy, cậu liền tự suy nghĩ: 'Rốt cuộc ta cũng không thoát được. Nguyện cho mọi khổ đau mà tất cả những người đáng chịu khổ phải chịu đều dồn hết vào thân ta.' Vừa nghĩ vậy, vòng sắt liền rơi xuống đất.
Từ Đồng Nữ nói với ngục tốt: 'Ông bảo vòng này chưa từng rơi, sao nay lại rơi?' Ngục tốt nổi giận, liền lấy chĩa sắt đánh vào đầu Đồng Nữ. Cậu liền chết, được sinh lên cõi trời Đâu-suất-đà (cõi trời thứ tư trong sáu tầng trời của cõi Dục theo vũ trụ quan nhà Phật, còn gọi là trời Tri Túc, nơi các vị Bồ-tát ở trước khi giáng sinh thành Phật).
Muốn biết Từ Đồng Nữ thuở ấy là ai, thì chính là thân ta đây. Các tỳ-kheo nên biết: đối với cha mẹ, chỉ làm điều không tốt một chút cũng chịu quả báo khổ lớn; chỉ cúng dường một chút cũng được phúc vô lượng. Các ông nên học như vậy: phải siêng năng, hết lòng phụng dưỡng cha mẹ."
◄ Trước
Sau ►
Quay lại danh sách thiên · Giỏ video