Thiên 187 — Quyển 187

 Thái Bình quảng ký, quyển một trăm tám mươi bảy

 Chức quan

 Tể tướng · Thượng sự (lễ nhận chức) · Tô Côi

 Lưỡng tỉnh (hai tỉnh Trung thư và Môn hạ) · Độc Cô Cập · Tham chước viện

 Dương Thành · Lã Ôn · Vi Huyến

 Lý Trình · Tạp thuyết (chuyện vặt) · Ngự sử

 Ngự sử ở Đồng Châu · Thôi Viễn (?) · Nghiêm Vũ

 Áp ban · Cửa Ngự sử đài · Trải khắp năm viện

 Hàn Cao · Tạp thuyết · Chức sứ

 Thượng thư tỉnh · Thôi Nhật Tri · Độ chi

 Liễu Tích · Cầu của tỉnh · Bí thư tỉnh

 Ngư đại · Sa sảnh

 Tể tướng

 Hễ ai được phong làm tể tướng (quan đứng đầu triều đình, giúp vua điều hành mọi việc nước) thì lễ nghi tách hẳn khỏi hàng quan lại thường. Phủ và huyện chở cát đến lấp đường, từ nhà riêng của ông ta cho tới phố phía đông tử thành (vòng thành bên trong), gọi là "đê cát".

 Khi tể tướng có tang được nghỉ, hoặc ốm đau cần thăm hỏi, trăm quan đến tận nhà, các quan có trách nhiệm dựng lều tạm và xếp hàng ngũ.

 Ngày mồng một Tết và ngày Đông chí có bày nghi trượng (đội cờ quạt, khí giới dàn ra trong lễ lớn). Các quan lớn đều sửa sang ngựa đeo ngọc kha và lọng che, đốt nến thành hàng có đến năm sáu trăm ngọn đuốc, gọi là "thành lửa". Hễ tể tướng đến thì mọi người đều dập tắt đuốc để tránh mặt.

 Tể tướng xét xử việc bốn phương thì ra quyết định ở Đô đường (sảnh chung nơi các tể tướng làm việc). Với các ty sở thì có "đường thiếp" (giấy lệnh của Đô đường) gửi xuống, rồi lần lượt ký áp, gọi là "hoa áp" (chữ ký cách điệu). Khi chiếu sắc viết trên giấy vàng (hoàng sắc) đã ban xuống mà có sửa đổi nhỏ thì gọi là "hoàng thiếp".

 Tể tướng được gọi là "đường lão". Lúc đầu, trăm quan đi chầu sớm phải dừng ngựa đứng ngoài cửa Kiến Phúc và cửa Vọng Tiên, còn tể tướng thì đợi ở trại xe Quang Trạch để tránh mưa gió. Đầu niên hiệu Nguyên Hòa mới lập "Đãi lậu viện" (nhà chờ, nơi các quan ngồi đợi giờ vào chầu; "lậu" là đồng hồ nước).

 (Trích "Quốc sử bổ")

 Thượng sự

 Phàm quan thuộc Trung thư tỉnh (cơ quan soạn thảo chiếu lệnh) và Môn hạ tỉnh (cơ quan xét duyệt chiếu lệnh) đều làm lễ nhận chức ở Tây tỉnh, cho tiện lễ nghi. Quan từ ngũ phẩm trở lên thì tể tướng đưa đến nhận chức, rồi các khanh cùng đến chào (?). (Trích "Quốc sử")

 Tô Côi

 Năm Cảnh Long thứ ba, Tô Côi được bổ làm Thượng thư hữu bộc xạ (phó quan đứng đầu Thượng thư tỉnh, ngang hàng tể tướng). Thời ấy, công khanh đại thần mới được phong chức theo lệ đều dâng cỗ, gọi là "thiêu vĩ" (đốt đuôi; ví như cá chép vượt Vũ Môn hóa rồng, sấm trời đốt đuôi; ý mừng thăng chức).

 Côi nhân dự tiệc trong cung, Tương tác đại tượng (quan coi việc xây dựng) là Tông Tấn Khanh nói với ông: "Được phong Bộc xạ mà rốt cuộc không thiêu vĩ, há chẳng phải điều không hay sao?" Vua lặng im.

 Côi tâu: "Thần nghe tể tướng là người điều hòa âm dương, thay trời trị muôn vật. Nay giá lương thực tăng vọt, trăm họ thiếu ăn. Thần thấy lính túc vệ (lính canh giữ cung vua) có người ba ngày không được ăn. Thần ngu dốt không xứng chức, vì thế không dám thiêu vĩ." (Trích "Đàm tân lục")

 Lưỡng tỉnh

 Quan Gián nghị (quan chuyên can ngăn vua) không có việc thì không vào. Mỗi lần vào tỉnh thì có bếp dọn món ăn, gồm bốn món "khổng chích" (thịt nướng) (?).

 Trung thư xá nhân (quan soạn thảo chiếu lệnh trong Trung thư tỉnh) thời ấy được gọi là "phán quan của tể tướng". Những người cùng hàng thân cận với tể tướng thì e ngại, coi việc không qua chức Tri chế cáo (chức kiêm soạn chiếu chỉ) là "cái chân" (?). Lại nói: ai không qua "ba chữ" (tức chức Tri chế cáo) mà được phong thẳng Trung thư xá nhân thì gọi là "đánh trán bịt đầu".

 Gốc của chế cáo (văn chiếu chỉ) vốn là lời của vua, đều do bậc chủ nhân tự làm. Cho nên thời Hán Quang Vũ, Đệ Ngũ Luân làm chức duyện (thuộc quan) coi việc đúc tiền, xem chiếu thư mà than: "Đây là bậc chủ thánh minh, chỉ nhìn một lần là biết rõ."

 Gần đây hễ có chiếu sắc đều giao cho kẻ dưới soạn. Lời khen chê là điều các bậc vua sáng suốt rất thận trọng. Đối với các quan, vương công khanh sĩ, lúc mới khen thì bảo họ là ngọc khuê ngọc chương nổi bật (người tài đức quý hiếm), tốt đến mức không thể hơn. Chẳng bao lâu bị giáng truất thì lại ví họ như cái đấu cái sọt (kẻ tài hèn, hạn hẹp), tội đến không thể dung tha.

 Cùng một hàng chữ, vốn đều là lời của vua, mà ngu hay trí sinh ra trong chớp mắt, phải hay trái đổi thay trong khoảnh khắc. Bởi vì thiên tử không nói đùa, lời nói mà sai thì bị thiên hạ chê trách. (Trích "Lư thị tạp thuyết")

 Độc Cô Cập

 Độc Cô Cập muốn làm Tri chế cáo, thử đến gặp Nguyên Tái (tể tướng). Nguyên biết ông muốn gì, đón mà bảo: "Việc chế cáo thì ai đảm đương được?" Cập biết trong lòng rằng ông ta không trao cho mình mà sẽ trao cho người khác, bèn tiến cử Lý Thư. Lúc ấy Dương Viêm đang ở trong các, ghét Cập đến, cho nên Nguyên ngăn ông; đó là do sức của cả hai người. (Trích "Gia thoại lục")

 Tham chước viện

 Đầu niên hiệu Trường Khánh, vua Mục Tông coi trọng hình pháp. Mỗi vụ án lớn, sau khi quan có trách nhiệm xử tội, vua lại sai Cấp sự trung (quan Môn hạ tỉnh, xét bác chiếu lệnh) và Trung thư xá nhân cân nhắc thêm bớt. Các ty gọi họ là "Tham chước viện" (viện cân nhắc). (Trích "Quốc sử bổ")

 Dương Thành

 Dương Thành ở huyện Hạ được phong Gián nghị đại phu; Trịnh Cố ở Văn Hương được phong Thập di (quan nhỏ chuyên can gián, nhặt điều vua sót); Lý Chu Nam ở Khúc Giang được phong Hiệu thư lang (quan hiệu đính sách). Người thời ấy cho rằng ở càng xa thì chức càng cao, ở càng gần thì chức càng thấp. (Trích "Quốc sử bổ")

 Lã Ôn

 Thông sự xá nhân (quan lo việc tiếp dẫn, truyền đạt trong triều) tuyên đọc chiếu; theo lệ cũ sai Thập di ngắt câu và cầm tờ "ma" (giấy gai dùng viết chiếu phong chức). Bởi vì quan yết giả (người truyền lệnh) không biết chữ, hay ngắt câu sai, nên dùng Thập di nhỏ giọng nhắc từng câu để giúp.

 Đến khi Lã Ôn làm Thập di, bị gọi ra cầm giấy ma thì không chịu đi, từ đó thành lệ. Thập di không cầm giấy ma là bắt đầu từ Lã Ôn. Lúc ấy Liễu Tông Nguyên đùa Lã: "May mà biết được một chữ nửa chữ, sao không cầm giúp hắn?" (Trích "Gia thoại lục")

 Vi Huyến

 Cuối niên hiệu Khai Thành, Vi Huyến từ Tả bổ khuyết (quan can gián, bù chỗ thiếu sót của vua) chuyển làm Khởi cư xá nhân (quan ghi chép lời nói việc làm hằng ngày của vua). Bấy giờ vua Văn Tông chuộng xét đời xưa, chuộng văn chương, làm theo nhiều việc của thời Trinh Quán, Khai Nguyên, chọn kỹ các quan tả sử, hữu sử (quan ghi chép bên trái, bên phải vua).

 Vua dùng Ngụy Mô làm hữu sử, chẳng bao lâu kiêm chức Đại gián (Gián nghị đại phu). Ông vào các cầm bút, tiếng tăm vang xa; vua định dựa vào ông làm tể tướng, ngày một ngày hai. Ông tâu đối can gián, việc lớn việc nhỏ đều được thi hành, công luận khen là việc tốt, cả triều đình dụi mắt mong thấy lại phong thái của Văn Trinh công (Ngụy Trưng, danh thần thời Đường Thái Tông). Gặp lúc Văn Tông băng hà, thời thế đổi thay, việc ấy bèn bỏ dở.

 Lúc ấy Huyến đã được bổ Khởi cư xá nhân. Dương Tự Phục ở dưới điện tâu trước: "Tả bổ khuyết Vi Huyến mới được bổ Khởi cư xá nhân, chưa làm lễ trung tạ (lạy tạ ơn ngay giữa triều), xin chỉ thị nên hay không." Vua gật đầu. Lý Khuê vẫy tay dẫn ông ra. Huyến liền đặt bút và giấy lên phiến đá lan can thềm ngọc, vội rảo bước tiến lên nói lời tạ, lạy và múa (nghi thức lạy tạ vua).

 Tả sử được làm lễ trung tạ là từ đó (?). Từ giữa niên hiệu Khai Thành đến khi Vũ Tông lên ngôi, các quan này theo nghi trượng mà lui ra, không còn nhiệm vụ "trâm bút" (cài bút trên mũ, đứng cạnh vua ghi chép) nữa. Lúc còn trâm bút thì được gần gũi mặt rồng, cho nên người thời ấy gọi hai tỉnh là hàng quan hầu cận vua; người được chọn vào đó chẳng thể nói là không hiển đạt. (Trích "Gia thoại lục")

 Lý Trình

 Lý Trình làm Hàn lâm học sĩ (quan soạn thảo văn thư mật cho vua). Các học sĩ lấy bóng nắng chiếu trên gạch trước thềm làm mốc giờ vào làm. Trình tính lười, mỗi lần vào đều đã quá tám viên gạch, nên bị gọi là "học sĩ tám viên gạch". (Trích "Truyện tải")

 Tạp thuyết

 Quan hai tỉnh gọi nhau là "các lão"; Thượng thư, Thừa, Lang (các quan đứng đầu và quan thuộc các bộ) gọi nhau là "tào trưởng"; Viên ngoại lang, Ngự sử, Thập di gọi nhau là "viện trưởng". Cấp trên có thể gọi kiêm danh xưng của cấp dưới, cấp dưới không được gọi kiêm danh xưng của cấp trên. Thị ngự sử gọi nhau là "đoan công". (Trích "Quốc sử bổ")

 Ngự sử

 Lệ cũ của Ngự sử (quan giám sát, đàn hặc quan lại): khi có đại triều hội thì Giám sát ngự sử áp ban (coi giữ hàng ngũ quan lại trong buổi chầu); khi chầu thường lệ thì Điện trung thị ngự sử chia hàng; khi vào các (vua ngự điện bên trong) thì Thị ngự sử giám sát việc tâu bày. Bởi vì điện Hàm Nguyên xa nhất nên dùng quan bát phẩm, điện Tuyên Chính kế đó dùng quan thất phẩm, điện Tử Thần gần nhất dùng quan lục phẩm.

 Điện trung thị ngự sử được đứng trên gạch hoa; mặc áo xanh lục mà dùng đệm án màu tía, gọi là "thất quý" (bảy người quý) (?). Viện trưởng của Giám sát viện với các quan cùng viện thì lễ nghi cách bậc; có câu: "Thờ viện trưởng như thờ đoan công."

 Phàm lên sảnh thì không được nói cười. Nếu có chuyện không nhịn được mà Tạp đoan (thị ngự sử đứng đầu coi việc chung) cười lớn thì cả sảnh đều cười, gọi là "hống đường" (cả sảnh cười ồ); hống đường thì không bị phạt. Khi Ngự sử đại phu, Ngự sử trung thừa (quan đứng đầu và phó quan Ngự sử đài) vào ba viện thì các khoản phạt đều được tha.

 Nặng nhẹ, mức độ phạt do lại viên định, còn việc lớn thì ghi vào sổ vàng. Ba viện lên sảnh, ai có chiếu thăng đổi chức thì không được ăn hết bữa, chỉ Hình bộ lang trung được ăn hết. (Trích "Quốc sử bổ")

 Ngự sử ở Đồng Châu

 Ông Vương nọ kể: năm trước làm quan ở Đồng Châu, thấy một vị ngự sử đi tra xét án ở ngoài trở về, dừng ở trạm dịch của châu, qua đêm không đi. Bỗng ông ta đòi các hồ sơ án lặt vặt, lại lấy cả sổ đóng ấn, khóa cửa trạm rất gấp, cả châu náo loạn.

 Có một viên lại già cười thầm, bèn nhờ người đầu bếp thông tin với thư lại của ngự sử, hứa tặng một trăm tấm lụa. Sáng hôm sau trời chưa sáng, ngự sử đã mở cửa trạm, trả lại hết hồ sơ, cưỡi ngựa đi mất. (Trích "Quốc sử bổ")

 Thôi Viễn (?)

 Thôi Viễn (?) làm Giám sát ngự sử, đi tuần xét tù đến quân Thần Sách (cấm quân do hoạn quan nắm). Ông bị bọn lại hãm hại, giương lọng mà vào, lại ngầm bảo người trong quân đòi rượu thịt, ý muốn kết thân. Đậu Văn Trường (hoạn quan cầm quân) giận, tâu lên; lập tức có sắc, đánh roi ông ngay tại quân doanh (?) rồi đày đi xa. Từ đó việc tuần xét tù không đến cấm quân nữa. (Trích "Quốc sử bổ")

 Nghiêm Vũ

 Năm Bảo Ứng thứ hai, Ngự sử đại phu Nghiêm Vũ tâu rằng ngự sử mới được bổ ở ngoài mà ăn ngủ ở nhà riêng là không nên; từ đó mới cấp ngựa xe của nhà nước.

 Trong niên hiệu Nguyên Hòa, Nguyên Chẩn làm Giám sát ngự sử, tranh sảnh trạm dịch với trung sứ (hoạn quan được vua sai đi), bị làm nhục. Từ đó mới có sắc: quan Tiết độ sứ (quan cai quản quân chính một vùng), Quan sát sứ (quan giám sát một vùng), quan Ngự sử đài (?) với trung sứ, ai đến trạm trước thì được ở sảnh trên; thành lệ định. (Trích "Quốc sử bổ")

 Áp ban

 Phàm mỗi khi đại triều hội, Giám sát ngự sử áp ban; nếu không đủ người thì sai Thị ngự sử nhân vào chầu tâu việc tạm kiêm. (Trích "Quốc sử bổ")

 Cửa Ngự sử đài

 Cửa Ngự sử đài mở về hướng bắc, vì lấy nghĩa "túc sát" (nghiêm khắc, trừng phạt), theo về phía âm; cho nên cửa đài ở kinh đô mở hướng bắc. Xét sách "Nghiệp quận cố sự" chép: Ngự sử đài ở phía tây nam cung thành, cửa mở hướng bắc; cho nên Ngự sử đài ở thành cũ cũng mở hướng bắc.

 Trong niên hiệu Long Sóc đặt Quế phường làm hiến phủ (cơ quan giám sát) của Đông triều (triều của Thái tử), cửa cũng mở hướng bắc. Nhưng cửa sảnh (?) của Đô ngự sử lại mở hướng nam; người xây dựng lúc ấy không theo kinh điển, trái lệ cũ mà làm giống các ty khác, có lẽ là tùy tiện cho tiện chăng? (Trích "Ngự sử đài ký")

 Lại có người bảo việc mở cửa hướng bắc là vì lúc đầu nhà Tùy dời đô, Binh bộ thượng thư Lý Viên Thông kiêm Ngự sử đại phu, muốn đi sang Thượng thư tỉnh cho tiện gần, nên mở cửa bắc. (Trích "Đàm tân lục")

 Trải khắp năm viện

 Theo nghi lệ của Ngự sử đài, từ Ngự sử đại phu trở xuống đến Giám sát ngự sử, gọi chung là "ngự sử năm viện". Bản triều người làm qua đủ cả năm viện có ba người: Lý Thượng (?), Trương Diên Thưởng, Ôn Tạo. (Trích "Thượng thư cố thực")

 Hàn Cao

 Hàn Cao làm Ngự sử trung thừa, hễ có điều trình bày, ắt ở điện Tử Thần, trước mặt trăm quan mà xin, chưa từng đến tiện điện (điện phụ, nơi vua gặp riêng bề tôi). Vua bảo ông: "Ta với khanh nói ở đây không hết được, khanh có thể đến điện Diên Anh, ta sẽ cùng khanh thong thả bàn, may ra không sót việc."

 Có người bạn thân bảo Cao: "Từ niên hiệu Càn Nguyên đến nay, quần thần tâu việc đều đến Diên Anh mới được bày tỏ tường tận. Sao riêng ông lại ở sân ngoài, trước mặt các quan mà trình bày? Chẳng phải là thiếu kín đáo, cẩn mật sao?"

 Hàn đáp: "Ngự sử là người giữ cán cân công bằng cho thiên hạ; dẹp kẻ cứng cỏi lấn quyền, sửa điều cong vạy, chỉ cốt ở chỗ công khai. Việc nói ra quý ở chỗ mọi người đều biết; sao lại xin vào tiện điện, tránh người nói thầm, để đem phép nước làm việc riêng? Vả lại việc đặt điện Diên Anh là vì vua Túc Tông thấy Miêu Tấn Khanh tuổi già đi lại khó khăn nên mới đặt ra. Về sau các quan được vào tiện điện phần nhiều nhân đó tự tiến thân riêng, cầu ân sủng, muốn lợi cho bản thân; sao tôi lại mong điều đó?" (Trích "Truyện tải")

 Tạp thuyết

 Gián viện vì chuyện dâng tấu sớ nên nỗi lo hoạn nạn giống nhau; trong Ngự sử đài (?) thì chuyên việc vạch tội, tố cáo; trong các tỉnh nhiều việc, đường tiến thân không như nhau. Cho nên có câu: "Thập di, Bổ khuyết thương tiếc nhau; Ngự sử ghét nhau; Lang quan (quan các bộ) coi khinh nhau." (Trích "Quốc sử")

 Chức sứ

 Trước niên hiệu Khai Nguyên, ở ngoài thì sai sứ thần đi làm việc, không thì chỉ đặt tạm. Từ khi đặt tám Tiết độ sứ, mười Thái phỏng sứ (quan đi thăm xét, giám sát quan lại các đạo), mới có người ngồi một chỗ mà làm sứ.

 Về sau danh hiệu sứ càng nhiều, vì vậy có câu "làm sứ thì trọng, làm quan thì nhẹ". Cho nên cuối niên hiệu Thiên Bảo có người đeo ấn đến ba mươi cái; trong niên hiệu Đại Lịch có người lĩnh bổng đến nghìn quan tiền.

 Nay ở trong triều có: sứ cung Thái Thanh, sứ cung Thái Vi (?), sứ Độ chi (coi việc chi thu tài chính), sứ Diêm thiết (coi việc muối và sắt do nhà nước độc quyền), sứ Chuyển vận (coi việc chở lương thực, của cải về kinh), sứ Tri uyển (coi vườn ngự), sứ Nhàn cứu (coi chuồng ngựa vua), sứ Tả hữu tuần, sứ Phân sát, sứ Giám sát, sứ Quán dịch (coi các trạm dịch), sứ Giám thương (coi kho lương), sứ Giám khố (coi kho của cải), sứ Tả hữu nhai (coi phố phường kinh đô).

 Ở ngoài thì có: Tiết độ, Quan sát, Chư quân, Áp phiên (coi việc với các dân tộc bên ngoài), Phòng ngự, Đoàn luyện (coi việc luyện dân binh), Kinh lược, Trấn át, Chiêu thảo (chiêu hàng và đánh dẹp), Diêm (coi việc độc quyền muối) (?), Thủy lục vận (vận tải đường thủy đường bộ), Doanh điền (coi ruộng do quân lính khai khẩn), Cấp nạp, Giám mục (coi việc chăn nuôi ngựa), sứ cung Trường Xuân.

 Có lúc mới đặt thì có: Đại lễ, Lễ nghi, Hội minh (?), San định, Tam ty, Truất trắc (xét giáng hay thăng quan lại), Tuần phủ, Tuyên úy (đi tuyên bố ân vua, vỗ về dân), Thôi phúc (xét lại án), Tuyển, Lễ hội (?), Sách lập (phong lập), Điếu tế, Cung quân (cung cấp cho quân), Lương liệu, Hòa địch (nhà nước mua lương thực của dân). Đó là đại lược; những chức đã đặt rồi bỏ thì không ghi.

 Các quan trong cung, trong ngoài, đều gọi là sứ. Xưa những chức này do quyền thần nắm giữ, hay do châu huyện quản lý; nay có chức thuộc về hoạn quan. (Trích "Quốc sử")

 Thượng thư tỉnh

 Lệ cũ của các quan Thượng thư tỉnh (cơ quan thi hành chính sự, gồm sáu bộ): Lại bộ (bộ coi việc bổ nhiệm quan lại) Lang trung có hai sảnh (?), sảnh trước là Tiểu thuyên (xét bổ quan nhỏ), sảnh sau là Cách thức (định quy chế); Viên ngoại lang có hai sảnh, sảnh trước là Nam tào, sảnh sau là Phế trí (bỏ hay đặt chức). Hình bộ chia làm "tứ phúc" (bốn ban xét lại án); Hộ bộ chia làm "lưỡng phú" (hai ban coi thuế). Chế độ ấy có đã lâu.

 Thuyết cũ: Lại bộ là "con mắt của tỉnh"; Lễ bộ là xá nhân của Nam tỉnh (?); Khảo công (ty xét công trạng quan lại) và Độ chi là hàng "chấn hàng" (?); Tỉ bộ (ty kiểm toán) được ăn cơm dưới hành lang, dùng cho người tùy tùng ăn, gọi là "mâm Tỉ bộ". Hai mươi bốn tào (ty) gọi Tả ty, Hữu ty (hai ty đứng đầu giúp Bộc xạ) là "đô công".

 Trong tỉnh có câu: "Hàng sau Từ, Đồn chẳng đổi được hàng giữa Đô, Môn; hàng giữa Lễ bộ chẳng đổi được hàng trước Giá, Khố." (Các ty trong tỉnh chia ba hạng trước, giữa, sau; Từ bộ coi tế lễ, Đồn điền coi ruộng đồn điền, Đô quan coi tù đày, Tư môn coi cửa ải, Giá bộ coi xe ngựa, Khố bộ coi kho khí giới.) (Trích "Quốc sử")

 Thôi Nhật Tri

 Thôi Nhật Tri trải làm các chức trong triều ngoài quận, hận không được ngồi vào hàng "bát tọa" (tám ghế cao nhất của Thượng thư tỉnh: Lệnh, hai Bộc xạ và sáu Thượng thư). Đến khi làm Thái thường khanh (quan đứng đầu Thái thường tự, coi lễ nhạc tế tự), ông dựng một tòa lầu sau sảnh làm việc của tự, nhìn thẳng sang Thượng thư tỉnh. Người thời ấy gọi là "lầu Thôi công ngóng tỉnh". (Trích "Quốc sử dị toản")

 Độ chi

 Lệ cũ: hồ sơ của Độ chi thì Lang trung xét phần thu vào, Viên ngoại lang xét phần chi ra, Thị lang coi chung, chỉ ký áp hồ sơ mà thôi. Sau niên hiệu Trinh Nguyên mới đặt thành chức sứ; quan đương chức lấy việc phát sắc làm trọng.

 Thủy bộ viên ngoại lang Lưu Ước trực đêm ở sảnh (?). Có tù bị giam ở Hà Bắc bị xử đày ra Lĩnh Nam; đêm ấy phát sắc, viên lệnh sử (lại viên) trực đêm không thạo việc, chỉ gửi đến Lĩnh Nam mà không gửi xuống Hà Bắc. Hơn một tháng sau, châu ấy tâu lên, Ước bèn bị đưa ra làm quan ở ngoài. (Trích "Quốc sử bổ")

 Liễu Tích

 Kho Giáp của Lại bộ (kho lưu hồ sơ bổ nhiệm quan) có mấy trăm đạo hồ sơ giấy vàng do Chu Thử (kẻ phản loạn xưng đế) ngụy lập. Người trong tỉnh thường lấy ra đùa giỡn rồi lại cất đi. Đến khi Liễu Tích coi kho Giáp, mới bẩm với quan chấp chính, họp bát tọa và các Thừa, Lang ở Đô đường mà đốt đi. (Trích "Quốc sử bổ")

 Cầu của tỉnh

 Ở góc đông nam Thượng thư tỉnh, trên đường lớn có cây cầu nhỏ, người ta gọi là "cầu Ngoẹo Cổ", ý nói Thị ngự sử và Điện trung thị ngự sử ở lâu một chức, đi đến đây ắt ngoẹo cổ ngóng về phía nam, nhìn Nam cung (tức Thượng thư tỉnh, mong được chuyển sang).

 Phía đông con đường trước cửa nam Đô đường có cây hòe cổ, bóng rợp rất rộng. Tương truyền đêm khuya nghe có tiếng đàn sáo, hễ trong tỉnh có người sắp được làm tể tướng (thì nghe thấy); tục gọi là "cây âm thanh". Từ bộ thì được gọi là "sảnh băng" (chữ "băng" đọc thanh khứ), nói rằng nơi ấy thanh nhàn mà lạnh lẽo. (Trích "Nhân thoại lục")

 Bí thư tỉnh

 Đầu đời Đường, Bí thư tỉnh (cơ quan giữ sách vở của triều đình) chỉ coi việc chép sách, cất giữ và hiệu đính mà thôi. Từ đó cửa vắng đến mức giăng lưới bắt chim được, hoàn toàn không có quyền cai quản ai; tiếng của quan thuộc tuy thanh nhã nhưng thực không phải chức quan trọng, bận rộn. Con em nhà quyền quý và những kẻ ham lợi, thích khoe khoang xa hoa phần nhiều không thích chức này.

 Thói đời gọi chức Giám (Bí thư giám, quan đứng đầu) là "nhà dưỡng bệnh của tể tướng"; Thiếu giám là "nhà dưỡng bệnh của Cấp sự trung, Trung thư xá nhân"; Thừa và Trước tác lang là "nhà dưỡng bệnh của Thượng thư"; Bí thư lang và Trước tác tá lang là "nhà dưỡng bệnh của Giám sát ngự sử". Ý nói người giữ chức mà không kham nổi việc nặng nhọc thì nên đổi vào tỉnh này.

 Nhưng chức ấy chuyên về sách vở, sử liệu, không còn ồn ào thấp hèn, cho nên những người quân tử ham học, chán cảnh bon chen, cũng xin làm chức này. (Trích "Lưỡng kinh ký")

 Ngư đại

 Theo phép triều, đồ trang sức của ngư đại (túi đựng phù hình con cá, vật làm bằng chứng thân phận quan lại) chỉ có hai bậc vàng và bạc. Đến thời Võ hậu mới đổi, quan ngũ phẩm dùng đồng; Trung Tông khôi phục ngôi vua thì theo lại phép cũ. (Trích "Quốc sử dị toản")

 Sa sảnh

 Các quan Phán ty (quan coi các tào sở) của phủ Kinh Triệu (phủ cai quản vùng kinh đô) thời ấy được gọi là "hai pháp sĩ" (?); hai sảnh này nhiều việc. Sảnh Đông sĩ tào (sở coi việc hình án phía đông) thời ấy gọi là "sảnh tràng hạt", vì mỗi lần xét án là một trăm lẻ tám đạo (như số hạt chuỗi tràng hạt). Sảnh Tây sĩ tào là "Sa sảnh" (sảnh cỏ gấu), vì trước sảnh có cỏ gấu mọc vòng quanh chừng mười lăm bước.

 Ở phủ Kinh Triệu thời ấy có câu: "Không đứng với hai huyện lệnh, không ngồi với hai thiếu doãn" (?). Hai huyện dẫn ngựa đến cửa phủ thì truyền qua cửa mà báo vào; hai thiếu doãn (phó quan của phủ) vào sảnh, Đại doãn (quan đứng đầu phủ) cũng đến sảnh, không được đợi hai thiếu doãn ngồi rồi mới ra, không được để hai thiếu doãn đứng chờ rồi mới ra (?). Điều ấy cho thấy sự trọng yếu của phủ huyện Kinh Triệu, cũng tỏ rõ sự tôn quý của Đại doãn.

 Các duyện tào (thuộc quan) của phủ Kinh Triệu, người thời ấy gọi là "lang quan của tỉnh dựa vào nước" (?). Sảnh Ty lục (quan coi sổ sách, giám sát các tào) của phủ Hà Trung cũng có cỏ gấu xanh; xưa những người ưa chuộng việc ấy kế nhau thường tưới tắm, sau niên hiệu Thiên Hựu thì bị người không ưa chuộng nhổ bỏ. (Trích "Văn kỳ lục")

 Thái Bình quảng ký, quyển một trăm tám mươi bảy

 (Bộ Tử, loại Tiểu thuyết gia, nhóm Dị văn, sách Thái Bình quảng ký)

 Khâm định Tứ khố toàn thư (bộ tùng thư do vua sai biên soạn)

◄ Trước Sau ►

Quay lại danh sách thiên · Giỏ video