Thiên 189 — Quyển 189

 Thái Bình quảng ký, quyển một trăm tám mươi chín

 Tướng soái (người cầm quân), phần một

 Quan hầu — Giản Văn — Lý Mật

 Lưu Văn Tĩnh — Lý Kim Tài — Lý Tĩnh

 Quách Tề Tông — Đường Hưu Cảnh — Lý Tận Trung

 Phong Thường Thanh — Lý Quang Bật

 Quan hầu

 Quan hầu (tức Quan Vũ, "hầu" là tước hầu) là tướng nước Thục. Ông khéo vỗ về binh lính nhưng coi thường sĩ đại phu (tầng lớp người có học, làm quan). Trương Phi thì kính trọng, lễ độ với sĩ đại phu nhưng coi thường lính tráng. Cả hai vị tướng đều không giữ được mức vừa phải, và cũng đều không được chết yên lành. (Trích sách *Độc dị chí*)

 Giản Văn

 Tấn Giản Văn đế bàn về Quang Vũ (Hán Quang Vũ đế) rằng: Hán Thế Tổ (tức Quang Vũ) trong số các bậc anh hùng có dáng vẻ tuấn tú, tốt đẹp nhất, mang phong thái của người hiền tài, thông đạt. Hán Cao Tổ (Lưu Bang) thì phóng khoáng, rộng rãi. Ngụy Vũ (Tào Tháo) thì đa nghi, hay ghen ghét, lòng dạ hẹp hòi. (Trích sách *Giản Văn đàm sớ*)

 Lý Mật

 Đường Cao Tổ (Lý Uyên) viết thư trả lời Lý Mật rằng: "Trời sinh ra muôn dân thì ắt phải có người chăn dắt, cai quản. Nay người làm việc chăn dắt ấy không phải ông thì còn ai? Lão phu tuổi đã ngoài năm mươi, không còn mong đến việc đó. Ta vui lòng tôn phò em lớn, xin được bám vảy rồng, nương cánh chim (ý nói đi theo người sẽ làm vua để được thơm lây). Ta chỉ mong em sớm nhận đồ lục (lời sấm, điềm trời trao mệnh làm vua) để yên ổn muôn dân. Ta là người đứng đầu liên minh của dòng họ, nếu được dung nạp, ghi tên vào sổ họ hàng, lại được phong ở đất Đường, thế là đủ vinh hiển rồi. Còn việc giết Thương Tân (vua Trụ, vua cuối nhà Thương) ở Mục Dã thì ta không nỡ nói tới. Việc bắt Tử Anh (vua cuối nhà Tần) ở Hàm Dương thì ta không dám nhận lệnh."

 Lý Mật được thư rất vui, đưa cho bộ hạ xem và nói: "Đường công đã suy tôn ta, thiên hạ chẳng khó gì mà không dẹp yên."

 Về sau quân Lý Mật thua trận. Vương Bá Đương đang giữ Hà Dương, Mật dẫn kỵ binh nhẹ về với ông. Mật bảo Bá Đương: "Quân đã thua rồi, làm khổ các ông lâu nay. Giờ ta xin tự cắt cổ để tạ lỗi với mọi người." Bá Đương ôm lấy Mật, gào khóc. Mật lại nói: "Các ông may mà không bỏ ta, vậy ta nên cùng về Quan Trung. Bản thân ta tuy hổ thẹn vì không có công, nhưng các ông ắt giữ được giàu sang." Bá Đương tán thành kế ấy. Số người theo vào Quan Trung vẫn còn hai vạn.

 Cao Tổ sai sứ ra đón và ủy lạo, sứ giả đi nối nhau trên đường. Mật rất mừng, nói với đám người theo mình: "Ta tuy khởi sự không thành, nhưng đã kết ân đức với trăm họ. Vùng Sơn Đông có hàng trăm thành liền nhau, biết ta đến đây, ắt đều theo về nhà Đường. So với Đậu Dung (người đem cả vùng Hà Tây quy phục Hán Quang Vũ), công của ta cũng không nhỏ. Lẽ nào lại không cho ta một chức đài tư (chức quan đầu triều, hàng tể tướng)?"

 Đến kinh đô, lễ đãi ngày càng sơ sài. Người cầm quyền lại đến đòi tiền của, trong lòng Mật rất bất bình. Ít lâu sau, Mật được phong chức Quang lộc khanh (quan đứng đầu sở Quang lộc, lo việc yến tiệc và ăn uống trong cung) và tước Hình quốc công (tước công được phong ở đất Hình). Chẳng bao lâu, triều đình nghe tin các tướng cũ dưới quyền Mật đều không chịu theo Vương Thế Sung. Cao Tổ bèn sai Mật dẫn quân cũ của mình đến Lê Dương để chiêu dụ tướng sĩ ngày trước, nhằm mưu đánh Vương Thế Sung. Vương Bá Đương được làm Tả vũ vệ (tướng quân của vệ quân Tả vũ vệ), cũng được lệnh làm phó, đi cùng Mật.

 Đến Đào Lâm, Cao Tổ lại triệu Mật về. Mật sợ, mưu làm phản. Bá Đương can, Mật không nghe. Mật chiếm thành huyện Đào Lâm, cướp lùa gia súc, kéo về phía Nam Sơn, theo đường hiểm đi về phía đông, rồi sai người báo cho Trương Thiện Tương ra tiếp ứng. Lúc ấy Sử Vạn Bảo đang ở lại trấn giữ Hùng Châu, liền sai Thịnh Ngạn Sư dẫn mấy chục bộ binh và kỵ binh bám đuổi, đến nơi cách huyện Lục Hồn bảy mươi dặm về phía nam. Ngạn Sư đặt quân phục trong hang núi. Khi quân Mật qua được một nửa thì đánh tạt ngang ra, chém được Mật. Năm ấy Mật ba mươi bảy tuổi.

 Lúc đó Từ Tích ở Lê Dương (?) vẫn giữ vững thành cho Mật. Cao Tổ sai sứ mang đầu Mật đến để chiêu hàng. Tích làm lễ phát tang, mặc đồ tang, giữ đủ lễ của bề tôi đối với chúa, rồi dâng biểu xin được thu nhặt thi hài đem chôn. Ông sắp đặt nghi lễ rất long trọng, toàn quân đều mặc đồ trắng. Mật được chôn ở chỗ cách phía nam núi Lê Dương năm dặm. Bạn bè cũ khóc ông, nhiều người khóc đến thổ ra máu. (Trích sách *Đàm tân lục*)

 Lưu Văn Tĩnh

 Lưu Văn Tĩnh làm huyện lệnh (quan đứng đầu một huyện) Tấn Dương. Vì có thông gia với Lý Mật nên bị Tùy Dạng đế cho giam ở ngục của quận. Thái Tông (Lý Thế Dân) cho rằng Văn Tĩnh là người có thể cùng bàn mưu, bèn vào chỗ giam thăm. Văn Tĩnh rất mừng, nói: "Thiên hạ đại loạn, không có tài như vua Thang, vua Vũ, Hán Cao Tổ, Hán Quang Vũ thì không dẹp yên được." Thái Tông nói: "Sao ông biết là không có người như thế? Tôi vào chỗ giam này không phải chỉ vì tình riêng vụn vặt, lo lắng cho nhau, mà là đến để cùng ông mưu tính việc lớn." Văn Tĩnh nói: "Nhân lúc kinh đô trống trải mà kéo vào Quan Trung, ra hiệu lệnh cho thiên hạ, thì chưa đầy nửa năm, nghiệp đế có thể thành." Thái Tông cười: "Lời ông nói đúng ý tôi."

 Về sau Văn Tĩnh được sai đi sứ sang Đột Quyết (một tộc du mục hùng mạnh ở phương bắc). Ông nói với Khả hãn (vua của Đột Quyết): "Xin cùng binh mã của Khả hãn vào kinh đô. Người và đất đai thuộc về Đường công, còn của cải, vàng bạc thuộc về Đột Quyết." Khả hãn liền sai hai nghìn kỵ binh theo Văn Tĩnh về.

 Cao Tổ thường mời các trọng thần ngồi cùng chiếu, ăn cùng mâm. Văn Tĩnh tâu: "Ngôi sao Bắc Cực (ví ngôi vua) tôn quý, ngai vua nghiêm trọng. Nay lại để mặt trời cúi xuống ngang hàng với muôn vật, kẻ bề tôi run sợ, không biết đặt mình vào đâu." (Trích sách *Đàm tân lục*)

 Lý Kim Tài

 Thái Tông từng thưa với Cao Tổ: "Có lời sấm rằng người họ Lý sẽ thay nhà Tùy mà nhận đồ lục (mệnh trời làm vua). Lý Kim Tài địa vị, danh vọng cao quý như thế mà chỉ một sớm đã bị giết cả họ. Cha nhận lệnh đi đánh dẹp, lùng bắt giặc, liệu có yên được không? Nếu quả thật dẹp được giặc thì công lại lớn đến mức không thể thưởng nổi. Lấy cách ấy mà mong thoát nạn, liệu có được không?" Cao Tổ nói: "Ta suy nghĩ suốt một đêm, thấy lời con rất có lý. Ngày nay tan nhà mất mạng là do con, mà biến nhà thành nước cũng là do con." (Trích sách *Đàm tân lục*)

 Lý Tĩnh

 Năm Trinh Quán thứ mười bốn (năm 640), Hầu Quân Tập, Tiết Vạn Quân cùng các tướng phá nước Cao Xương, bắt vua nước ấy là Khúc Trí Thịnh phải hàng, giải về, dâng tin thắng trận ở điện Quan Đức. Triều đình lấy đất ấy đặt làm Tây Châu, lập các huyện Giao Hà, Liễu Trung… Cõi đất ấy đông tây dài tám trăm dặm, nam bắc năm trăm dặm, vốn là đất của Mậu Kỷ hiệu úy (chức quan võ đời Hán, đóng đồn khai khẩn ruộng đất ở vùng Tây Vực) thời Hán. Trước kia, Đột Quyết đóng quân ở thành Phù Đồ, làm thế hô ứng cho Cao Xương. Đến lúc này họ sợ, kéo đến xin hàng, triều đình lấy đất ấy đặt làm Diên Châu.

 Hiệt Lợi Khả hãn của Đột Quyết sai Chấp Thất Tư Lực vào triều tạ tội, xin làm phiên thần (bề tôi của nước phụ thuộc ở ngoài biên giới). Thái Tông sai Đường Kiệm cùng một số người cầm cờ tiết (cờ làm tin của sứ giả nhà vua) ra ngoài biên ải để vỗ về họ. Lý Tĩnh và Trương Công Cẩn ở Định Tương bàn với nhau: "Sứ giả mang chiếu vua đến đó thì giặc ắt sẽ tự lơi lỏng. Ta chọn kỵ binh tinh nhuệ, mang lương đủ hai mươi ngày, nhân sơ hở mà đánh úp." Dọc đường gặp lính do thám của giặc thì đều bắt làm tù binh cho đi theo. Quân ập đến bất ngờ, tung ra đánh, bèn diệt được nước ấy, đón về được công chúa Nghĩa Thành, bắt mười vạn người cả nam lẫn nữ. Hiệt Lợi cưỡi ngựa thiên lý (ngựa hay, một ngày chạy nghìn dặm) chạy trốn về phía tây. Viên hành quân (người cầm quân theo đạo quân hành quân) ở Linh Châu là Trương Bảo Tướng bắt được y, đem dâng lên. (Trích sách *Đàm tân lục*)

 Quách Tề Tông

 Đường Cao Tông hỏi: "Binh thư nói thiên trận, địa trận, nhân trận, mỗi thứ nghĩa là gì?" Viên Bán Thiên không theo thứ bậc mà đáp trước: "Thần xem sách vở, thấy chuyện này được nói đến nhiều. Có thuyết cho rằng thiên trận là dựa vào tinh tú và phép cô hư (thuật tính ngày giờ, phương hướng theo can chi để đoán thắng bại: đứng phía "cô" đánh về phía "hư" thì thắng); địa trận là dựa vào thế núi sông, chỗ nào quay mặt, chỗ nào dựa lưng; nhân trận là các đội ngũ trong quân phối hợp, che chắn kín kẽ cho nhau." Quách Tề Tông đáp: "Theo ý kiến hèn mọn của thần thì không phải vậy. Quân xuất đi vì việc nghĩa, được dân mong như mưa đúng mùa, đó là thiên trận. Việc binh cốt ở chỗ đủ lương, đủ quân, vừa cày ruộng vừa đánh giặc, được cái lợi của đất đai, đó là địa trận. Lính bộ và xe ngựa gọn nhẹ, sắc bén, tướng soái hòa thuận với nhau, đó là nhân trận. Nếu dùng binh mà thiếu một trong ba điều ấy thì lấy gì mà đánh?" Cao Tông khen ngợi, cất nhắc ông làm Tả vệ trụ tào lang (quan coi kho áo giáp, binh khí của vệ quân Tả vệ). (Trích sách *Lư thị tạp thuyết*)

 Đường Hưu Cảnh

 Các bộ tộc thuộc Tây Đột Quyết bất hòa, dấy binh đánh lẫn nhau, đường đến An Tây (vùng Tây Vực do nhà Đường đặt phủ đô hộ cai quản) bị cắt đứt, giấy tâu báo về nối nhau không dứt. Thiên Hậu (Võ Tắc Thiên) sai Đường Hưu Cảnh cùng các tể tướng bàn tính tình thế. Chỉ trong chốc lát, Hưu Cảnh đã thảo xong tờ tâu để thi hành. Hơn mười ngày sau, các châu ở An Tây dâng biểu báo việc binh mã tiếp ứng, ngày giờ đường đi đều đúng y như Hưu Cảnh đã vạch ra. Thiên Hậu nói với Hưu Cảnh: "Tiếc là dùng khanh muộn quá." Nhân đó bà cho ông làm tể tướng. (Trích sách *Đàm tân lục*)

 Lý Tận Trung

 Đời Thiên Hậu nhà Đường, khi Lý Tận Trung và Vạn Vinh người Khiết Đan (một tộc người ở phía đông bắc) đánh phá phủ Doanh Châu, chúng dùng hầm đất giam mấy trăm tù binh người Hán. Nghe tin các đạo quân của Ma Nhân Tiết sắp đến, chúng bèn sai bọn người Tập (một tộc người phương bắc) canh tù, nói dối với tù binh rằng: "Gia quyến chúng ta đói rét, không sống nổi, chỉ mong quân triều đình đến là chúng ta xin hàng ngay." Mỗi ngày chúng cho tù ăn một bữa cháo, rồi dẫn ra an ủi: "Ở đây ta không có cơm nước nuôi các ngươi, lại không nỡ giết các ngươi, nay thả hết về, thế nào?" Mọi người đều lạy phục, xin tha mạng. Chúng bèn giả vờ thả cho đi. Những người ấy về đến U Châu, kể rõ giặc đói rét, đang chần chừ. Binh lính nghe vậy, ai cũng tranh nhau muốn vào trước.

 Khi quân đến hang Hoàng Chương, giặc lại sai người già ra đầu quân triều đình, để lại bò già, ngựa gầy bên đường. Ba đạo quân của Ma Nhân Tiết bỏ bộ binh lại, chỉ đem kỵ binh tranh nhau vào trước, liền bị giặc đặt phục binh chặn ngang. Các tướng bị giặc dùng dây thừng tròng bắt (?), bọn Ma Nhân Tiết đều bị bắt sống. Người chết lấp đầy hang núi, hiếm ai thoát được. (Trích sách *Triều dã thiêm tái*)

 Phong Thường Thanh

 Phong Thường Thanh người gầy nhỏ, mắt lệch (?), chân ngắn lại khập khiễng. Lúc Cao Tiên Chi làm Đô tri binh mã sứ (quan chỉ huy toàn bộ binh mã) dưới quyền Phu Mông Linh Sát, Thường Thanh làm người hầu cận của Tiên Chi. Bộ lạc Đạt Hề đều làm phản, từ Hắc Sơn kéo lên phía bắc rồi theo hướng tây tiến về Toái Diệp. Linh Sát sai Tiên Chi dẫn hai nghìn kỵ binh đón đường chặn đánh. Thường Thanh ngồi trong màn trướng, lặng lẽ viết sẵn thư báo thắng trận; những điều Tiên Chi muốn nói, trong thư đều đầy đủ cả. Tiên Chi lấy làm lạ.

 Khi quân trở về, Tiên Chi gặp các phán quan Lưu Thiếu, Độc Cô Tuấn… Họ hỏi: "Lá thư báo thắng trước đây là ai viết? Phó đại sứ sao lại có được người như thế?" Tiên Chi đáp: "Đó chính là người hầu Phong Thường Thanh, hiện đang ở ngoài cửa, bên cạnh ngựa." Bọn Lưu Thiếu vái chào, Tiên Chi gọi Thường Thanh vào ngồi. Họ trò chuyện với nhau như người quen cũ.

 Về sau Tiên Chi làm Tiết độ sứ An Tây (quan đứng đầu một vùng biên trấn, nắm cả việc quân lẫn việc cai trị), tâu xin cho Thường Thanh làm Tiết độ phán quan (quan phụ tá trong phủ tiết độ, lo xử lý giấy tờ, công việc). Mỗi khi Tiên Chi ra trận, thường giao cho Thường Thanh coi việc lưu hậu (ở lại trông coi phủ khi chủ tướng vắng mặt). Thường Thanh có tài học, làm việc quả quyết.

 Con trai bà vú nuôi của Tiên Chi là Trịnh Đức Thuyên đã làm Lang tướng (một chức võ quan), uy thế làm rúng động cả ba quân. Đức Thuyên thấy Thường Thanh xuất thân từ nhà Tiên Chi, vốn coi thường, có lần phi ngựa xông thẳng qua mặt Thường Thanh mà đi. Thường Thanh về đến sứ viện (dinh làm việc), sai người hầu ngầm dẫn Đức Thuyên vào phòng; qua mấy lớp cửa, cửa nào cũng bị đóng lại sau lưng. Thường Thanh từ sau án đứng dậy, nói: "Thường Thanh xuất thân hèn mọn, từng xin làm người hầu cho Trung thừa (chỉ Tiên Chi, lúc ấy mang hàm Ngự sử trung thừa), Trung thừa hai lần không nhận, Lang tướng há không biết sao? Nay Trung thừa quá tin dùng, cho Thường Thanh làm Lưu hậu sứ, Lang tướng sao dám vô lễ, ngay trước mặt Trung sứ (sứ giả trong cung do vua phái đến) mà lấn lướt nhau?" Rồi ông quát mắng, sai giữ chặt lại (?), đánh sáu mươi gậy, mặt úp xuống đất, rồi lôi ra ngoài. Vợ và bà vú nuôi của Tiên Chi đứng ngoài cửa gào khóc xin cứu mà không được. Về sau Tiên Chi gặp Thường Thanh cũng không nói một lời nào, Thường Thanh cũng không xin lỗi.

 Về sau Thường Thanh được làm Tiết độ sứ An Tây. Năm Thiên Bảo thứ mười bốn (năm 755), ông vào chầu ở cung Hoa Thanh. (Huyền) Tông hỏi về việc bọn hung nghịch (chỉ An Lộc Sơn làm phản) thì nên dùng kế gì. Thường Thanh nói lời lớn để làm vua yên lòng: "Thần xin vung roi ngựa vượt sông, đếm từng ngày mà lấy đầu tên giặc Hồ treo dưới cửa cung." Vua tuy lo nhưng cho lời ấy là hùng tráng. Thường Thanh đến Đông Đô (Lạc Dương), trong khoảng mười ngày chiêu mộ được sáu vạn quân, nhưng đánh nhiều trận đều bất lợi, bèn cùng Cao Tiên Chi lui về giữ Đồng Quan.

 Trước đó, Tiên Chi làm phó cho Vinh vương Uyển, dẫn năm vạn quân tiến đánh. Ngày mười tháng mười hai đến Thiểm Châu. Ngày mười một, Thường Thanh thua ở Đông Kinh (Lạc Dương). Ngày mười ba, Lộc Sơn vào Đông Kinh. Thường Thanh chạy đến Thiểm Châu, cho rằng mũi tiến công của giặc không thể chống nổi, bèn đốt kho Thái Nguyên, dẫn quân lui về Đồng Quan, sửa sang đồ phòng thủ. Giặc kéo đến cửa ải nhưng không vào được, đó là nhờ sức của Tiên Chi. Triều đình tước hết quan tước của Thường Thanh, cho làm người áo trắng (thường dân không chức tước) ra sức trong quân của Tiên Chi.

 Giám quân (quan triều đình phái đi giám sát quân đội, thường là hoạn quan) Biên Lệnh Thành việc gì cũng xen vào, Tiên Chi phần nhiều không nghe theo. Lệnh Thành về triều tâu việc, kể hết tình trạng bỏ chạy, thua trận. Vua giận, sai Lệnh Thành đến chém họ. Thường Thanh trước khi chịu hình dâng một tờ biểu. Chém xong, xác ông bị phơi trên tấm chiếu cói. Lệnh Thành nói với Tiên Chi: "Đại phu cũng có lệnh vua." Tiên Chi vội bước xuống, đến chỗ Thường Thanh bị chém, nói: "Ta lui quân là có tội, chết không dám từ chối. Nhưng bảo ta cắt xén lương quân và đồ vua ban thưởng thì là vu cho ta." Rồi ông nói với Lệnh Thành: "Trên là trời, dưới là đất, binh sĩ đều ở đây, lẽ nào họ không biết?" Binh sĩ đồng thanh hô: "Oan!", tiếng vang rền cả mặt đất. Tiên Chi nhìn xác Thường Thanh nói: "Anh Phong thứ hai, anh từ chỗ hèn mọn mà lên đến hiển đạt, ta đã cất nhắc anh thay ta làm tiết độ sứ. Hôm nay ta lại cùng anh chết ở chốn này, há chẳng phải số mệnh sao?" Rồi ông bị chém. (Trích sách *Đàm tân lục*)

 Lý Quang Bật

 Lý Quang Bật đánh Sử Tư Minh, đóng quân ở bến Dã Thủy. Chiều tối, ông rút quân về, để lại một nghìn lính và bảo Ung Hạo: "Các tướng giặc Cao Huy, Lý Nhật Việt, Dụ Văn Cảnh đều là người địch nổi cả vạn người. Tư Minh ắt sẽ sai một người đến đánh úp ta. Ta sẽ rời khỏi đây, ông dẫn lính ở lại chờ giặc. Chúng đến thì chớ đánh, nếu chúng hàng thì cùng về." Hôm ấy Tư Minh gọi Nhật Việt đến bảo: "Lý Quang Bật dẫn quân đến Dã Thủy, đây là dịp bắt được hắn. Ngươi đem thiết kỵ (kỵ binh mặc giáp sắt) ban đêm qua sông, bắt hắn cho ta." Lại ra lệnh: "Phải bắt được Lý Quang Bật, không thì đừng về."

 Nhật Việt dẫn năm trăm kỵ binh, sáng sớm áp sát quân của Hạo. Hạo dựa vào hào cho lính nghỉ, mọi người ngâm nga, huýt sáo, nhìn nhau. Nhật Việt lấy làm lạ, hỏi: "Thái úy (chức quan võ cao nhất, thuộc hàng tam công, chỉ Quang Bật) có ở đây không?" Đáp: "Đêm qua đi rồi." Hỏi: "Quân bao nhiêu?" Đáp: "Một nghìn người." Hỏi: "Tướng là ai?" Đáp: "Ung Hạo." Nhật Việt ngẫm nghĩ hồi lâu, nói với thuộc hạ: "Ta nhận lệnh phải bắt được Lý Quang Bật. Nay chỉ bắt được Hạo thì không thỏa được mong muốn ấy, ắt sẽ bị giết, chi bằng đầu hàng." Thế là y xin hàng. Hạo cùng y trở về chỗ Quang Bật.

 Quang Bật lại từng đóng quân giữ Hà Dương, cầm cự với Sử Tư Minh hơn một năm. Tư Minh có một nghìn con ngựa chiến, ngày nào cũng tắm ngựa ở bờ nam sông để khoe là nhiều. Quang Bật bèn cho tìm khắp các doanh, được năm trăm con ngựa cái. Đợi ngựa của Tư Minh xuống đến mép nước, ông lùa hết ngựa cái ra, còn ngựa con thì buộc lại trong thành. Bầy ngựa cái hí vang không ngớt. Ngựa chiến của Tư Minh liền bơi hết qua sông, Quang Bật lùa tất cả vào doanh mình.

 Quang Bật lại từng ở Hà Dương, nghe tin Sử Tư Minh đã qua sông, từ xa quay về Đông Kinh. Đến nơi, ông nói với Lưu thủ (quan thay vua trấn giữ kinh đô phụ) Vi Trắc: "Giặc nhân lúc quân ta vừa thua, khó mà đọ sức với mũi nhọn của chúng. Thành Lạc Dương không có lương, lại không giữ được. Ý ông thế nào?" Trắc nói: "Tăng quân cho Thiểm Châu, lui về giữ Đồng Quan." Quang Bật nói: "Đó là thế thường của nhà binh, không phải là kế dùng mưu lạ. Chi bằng dời quân đến Hà Dương, phía bắc dựa vào Trạch Châu, Lộ Châu, giữ lấy ba thành để chống. Thắng thì bắt được chúng, thua thì tự giữ được mình, trong ngoài hô ứng với nhau, khiến giặc không dám tiến sang phía tây. Đó là thế cánh tay vượn (vươn ra co lại linh hoạt, tiến lui đều được)."

 Khi Tư Minh đến Yển Sư, Quang Bật cho toàn bộ tướng sĩ đến Hà Dương, riêng mình dẫn hơn năm trăm kỵ binh dưới cờ làm đạo quân đi sau cùng, đi theo đường cầu đá, cầm đuốc đi thong thả, giặc không dám áp sát. Đến canh hai thì tới thành. Sáng sớm hôm sau, Tư Minh dồn hết quân đến đánh. Các tướng liều chết chiến đấu, giết hơn một vạn giặc, bắt sống tám mươi người, thu khí giới, lương thực tính bằng vạn, bắt được các đại tướng của giặc là Từ Hoàng Vương (?), Lý Tần (?). Tư Minh rất sợ, lui về đắp thành để chống giữ.

 Lúc sắp đánh, Quang Bật nói với người hầu cận: "Đánh trận là việc nguy hiểm, thắng bại đều ở đó. Quang Bật ta ở ngôi tam công (ba chức quan cao nhất triều đình), không thể chết trong tay giặc. Nếu việc không thành, ta thề nhảy xuống sông." Khi ấy, ông thấy từ trên thành đến sông hơi xa, sợ lúc nguy cấp không chạy đến kịp, bèn giắt kiếm vào trong ủng, mang chí quyết chết. Đến khi thắng trận ở phía tây thành, ông quay về hướng tây làm lễ lạy múa (lễ lạy tạ ơn vua), cả ba quân đều cảm động.

 Về sau ông dời trấn đến Lâm Hoài, đang ốm phải khiêng đi, đến thẳng Tứ Châu. Lúc Quang Bật chưa đến Hà Nam, Điền Thần Công dẹp xong Lưu Triển thì nán lại ở phủ Dương Châu; Thượng Hoành và Ân Trọng Khanh đánh nhau ở vùng Duyện Châu, Vận Châu; Lai Thiện thì chống lệnh, kéo về Tương Dương. Triều đình rất lo. Khi Quang Bật đến Từ Châu, Sử Triều Nghĩa lui chạy, Điền Thần Công vội về Hà Nam, còn Thượng Hoành, Ân Trọng Khanh, Lai Thiện đều sợ uy danh của ông, lần lượt về triều.

 Thổ Phồn (nước của người Tạng xưa) sắp đánh vào Thượng Đô (kinh đô Trường An), vua tự tay viết chiếu gọi Quang Bật dẫn quân về Trường An. Nhưng Quang Bật bất hòa với Trình Nguyên Chấn, lại đứng xem thời cuộc thiên hạ biến đổi, nên dây dưa không đến. Trước kia, Quang Bật cầm quân nghiêm chỉnh, thiên hạ phục uy danh của ông; mỗi khi ông ra hiệu lệnh, các tướng không ai dám ngẩng lên nhìn. Về sau, các đạo quân của Điền Thần Công đều không chịu sự chỉ huy của ông. Vì thế ông không thỏa chí, hổ thẹn mà sinh bệnh, mất ở Từ Châu, thọ năm mươi bảy tuổi. Mẹ ông đã già yếu, Trang trạch sứ (quan coi các trang trại, nhà cửa của triều đình) Ngư Triều Ân đến viếng và thăm hỏi. (Trích sách *Đàm tân lục*)

 Thái Bình quảng ký, quyển một trăm tám mươi chín

 Khâm định Tứ khố toàn thư (bộ sách lớn do vua nhà Thanh ra lệnh biên soạn)

◄ Trước Sau ►

Quay lại danh sách thiên · Giỏ video