Thiên 2 — Quyển 2

 Thái Bình quảng ký (bộ sách lớn soạn đời Tống, niên hiệu Thái Bình Hưng Quốc, gom chép các truyện lạ, truyện thần tiên, ma quỷ từ đời trước), quyển hai

 Thần tiên (những người tu luyện thành tiên), phần hai

 Chu Mục Vương — Yên Chiêu Vương — Bành Tổ

 Ngụy Bá Dương

 Chu Mục Vương

 Chu Mục Vương tên là Mãn, do bà Phòng hậu sinh ra, là con của Chu Chiêu Vương. Chiêu Vương đi tuần thú (vua đi xem xét các vùng trong nước) ở phương nam rồi không trở về, Mục Vương bèn lên ngôi, khi ấy đã năm mươi tuổi. Ông ở ngôi năm mươi tư năm, thọ một trăm lẻ bốn tuổi.

 Từ nhỏ vua đã ưa đạo thần tiên, thường muốn vết bánh xe và dấu chân ngựa của mình in khắp thiên hạ, để noi theo Hoàng Đế (vị vua huyền thoại thời thượng cổ, theo truyền thuyết đã đi khắp nơi rồi thành tiên). Vua bèn đóng tám con tuấn mã, cho Bôn Nhung (?) theo xe, sai Tạo Phụ (người đánh xe giỏi nổi tiếng thời ấy) cầm cương. Vua săn được cáo trắng và chồn lửng, đem tế Hà Tông (thần sông Hoàng Hà). Vua cho xe đi qua sông Nhược Thủy (con sông trong truyền thuyết ở phương tây, nước yếu đến mức lông vũ cũng chìm), cá, ba ba, giải và cá sấu nổi lên kết thành cầu cho xe qua, rồi vua lên núi Xuân Sơn.

 Vua lại dâng rượu mời Tây Vương Mẫu (nữ thần đứng đầu các tiên nữ, ở núi Côn Lôn phía tây) trên bờ Dao Trì (ao ngọc nơi Tây Vương Mẫu ở). Vương Mẫu hát rằng: “Mây trắng ở trên trời, đường sá xa xôi, núi sông ngăn cách. Mong người đừng chết, còn có thể trở lại đây.” Vua đáp: “Ta về đất phương đông, làm cho các nước Hoa Hạ hòa thuận, muôn dân yên ổn đồng đều, rồi ta sẽ đến gặp nàng. Đợi đủ ba năm, ta sẽ trở lại cõi đồng nội này.” Vua lại đến núi Lôi Thủ, núi Thái Hành, rồi về Tông Chu (kinh đô nhà Chu).

 Lúc ấy Doãn Hỉ (quan giữ ải, người được Lão Tử trao sách Đạo Đức kinh) đã đi qua vùng sa mạc Lưu Sa, rồi về dựng lều cỏ ở phía bắc núi Chung Nam. Vua lần theo dấu cũ của ông, mời các ẩn sĩ Doãn Quỹ và Đỗ Xung đến ở nơi lều cỏ ấy, nhân đó đặt tên chỗ ấy là Lâu Quán (lầu để ngắm sao, sau thành đạo quán nổi tiếng), rồi vua theo đến đó. Sái Công từ vùng Trịnh Phố đến yết kiến, đem chuyện Từ Yển Vương làm loạn ra can vua, vua bèn trở về nước, nhà Chu lại yên ổn.

 Khi vua đến núi Côn Lôn, vua uống thạch tủy (chất lỏng như tủy chảy ra từ đá, theo đạo tiên ăn vào thì sống lâu) ở núi Phong Sơn, ăn quả của cây ngọc, lại lên núi Quần Ngọc là nơi Tây Vương Mẫu ở. Như vậy vua đều đã được phép bay vút lên trời; còn việc vua để lại dấu vết, gửi lại thân xác như người chết, có lẽ chỉ là để cho dân thấy rằng đời người có lúc kết thúc mà thôi. Huống chi vua đã uống cao ngọc uyển diễm (thứ ngọc quý), nếm vị tuyết ngọt, ăn sen trắng, táo đen, ngó sen xanh, quýt trắng, đều là vật của thần tiên, lẽ nào lại không kéo dài tuổi thọ, sống lâu mãi? Lại có lời chép rằng Tây Vương Mẫu giáng xuống cung của Mục Vương, rồi cùng vua cưỡi mây bay đi. (Trích từ sách Tiên truyện thập di)

 Yên Chiêu Vương

 Yên Chiêu Vương là con của vua Yên tên Khoái. Đến khi lên ngôi, vua ưa đạo thần tiên. Tiên nhân Cam Nhu phụng sự vua như bề tôi, kể cho vua nghe chuyện ở Côn Đài (đài tiên trên núi Côn Lôn) và chuyện tu thành chân tiên, dạy rằng phải bỏ những thứ ham muốn, dẹp bỏ âm nhạc và sắc đẹp, không lo nghĩ, không làm điều gì gượng ép, thì có thể đạt được Đạo.

 Vua làm theo đã lâu, thì Cốc Tương Tử cưỡi khoảng không bay đến, bảo vua rằng: “Tây Vương Mẫu sắp giáng xuống, để xem việc tu luyện của nhà vua, và chỉ cho nhà vua những điều cốt yếu về phép linh diệu.” Một năm sau, Vương Mẫu quả nhiên đến, cùng vua dạo chơi dưới rừng Toại Lâm, giảng về thuật dùi gỗ lấy lửa của Viêm Hoàng (vị vua thượng cổ), đốt cao quế xanh để soi sáng ban đêm. Bỗng có con thiêu thân ngậm lửa bay đến đậu ở cung vua, vua lấy được chu sa (khoáng chất màu đỏ, đạo tiên dùng luyện thuốc) ở Viên Khâu, kết lại làm vật đeo. Vua lên đài Ác Nhật, được viên ngọc Động Quang (ngọc sáng suốt trong) do chim thần ngậm đến, dùng để xua cơn nóng bức.

 Từ đó Vương Mẫu ba lần giáng xuống cung nước Yên. Nhưng Chiêu Vương mải mê việc đánh chiếm, không theo được lời dạy giữ lòng lắng trong yên tĩnh (?) của Cam Nhu, nên Vương Mẫu không đến nữa. Cam Nhu tâu với vua: “Những món Vương Mẫu bày ra không phải thứ cõi đời có được: rượu ngọc, rượu ngọt vàng, hẹn đến muôn năm về sau (?). Nhà vua đã được nếm qua, tất nhiên sẽ đắc đạo, chỉ cần giữ lòng trống lặng, trong trắng thuần khiết, để giữ được tuổi thọ lâu dài mà thôi.” Rồi Cam Nhu cũng bay lên trời mà đi. Năm thứ ba mươi ba, vua không bệnh mà mất, thân thể xương cốt vẫn mềm mại, hương thơm tỏa khắp sân. Con là Huệ Vương lên ngôi. (Trích từ sách Tiên truyện thập di)

 Bành Tổ

 Bành Tổ họ Tiễn, tên húy là Khanh, là cháu của vua Chuyên Húc (một vị vua huyền thoại thời thượng cổ). Đến cuối đời nhà Ân, ông đã bảy trăm sáu mươi bảy tuổi mà vẫn không già yếu. Từ nhỏ ông ưa sự điềm đạm yên tĩnh, không bận tâm (?) việc đời, không mưu cầu danh tiếng, không trau chuốt xe cộ áo quần, chỉ lấy việc dưỡng sinh (giữ gìn, nuôi dưỡng sức khỏe để sống lâu) và tu sửa thân mình làm việc chính. Vua nghe tiếng, phong ông làm đại phu (một bậc quan trong triều), nhưng ông thường cáo bệnh ở nhà nhàn rỗi, không dự việc chính sự.

 Ông giỏi thuật bổ đạo (bồi bổ cơ thể và đạo dẫn — tức co duỗi thân thể, điều hòa hơi thở để khí huyết lưu thông), uống thủy quế (một vị thuốc tiên), bột vân mẫu (một loại khoáng chất dạng phiến, đạo gia dùng làm thuốc trường sinh), thuốc bột sừng nai mi, nên lúc nào cũng có dung mạo trẻ trung. Nhưng tính ông trầm tĩnh nghiêm trang, không bao giờ tự nói mình có đạo, cũng không làm những trò lừa mê người, biến hóa, quỷ quái (?). Ông lặng lẽ không làm gì (?), ít đi chơi đây đó, thỉnh thoảng lại đi một mình, không ai biết ông đi đâu, có người rình theo mà rốt cuộc chẳng thấy. Ông có xe ngựa mà thường không đi, có khi vài trăm ngày, có khi vài chục ngày không mang theo lương thực tiền bạc; khi về nhà thì ăn mặc chẳng khác gì người thường.

 Ông thường bế khí (nín giữ hơi thở) và nội tức (thở nhẹ vào bên trong, hơi thở như không ra ngoài), từ sáng sớm đến trưa, rồi ngồi ngay ngắn, dụi mắt, xoa bóp thân thể, liếm môi (?), nuốt nước bọt, phục khí (nuốt hơi, hít khí trời vào để nuôi thân) vài chục lần, rồi mới đứng dậy đi lại, nói cười. Trong người có khi gầy mệt khó chịu, ông liền đạo dẫn, bế khí để chữa chỗ đau; trong lòng tưởng nghĩ đến thân thể, mặt mũi, cửu khiếu (chín lỗ trên cơ thể: hai mắt, hai tai, hai lỗ mũi, miệng, hậu môn và lỗ tiểu), ngũ tạng (năm tạng: tim, gan, lá lách, phổi, thận), tứ chi cho đến tóc lông, khiến khí đi đến khắp mọi nơi; cảm thấy khí trôi như mây trong người, từ mũi miệng đi đến tận đầu mười ngón tay, chẳng bao lâu thân thể liền dễ chịu.

 Vua đích thân đến hỏi, ông không nói cho biết. Vua ban tặng đồ quý báu trước sau đến mấy vạn lạng vàng, ông đều nhận cả, rồi đem cứu giúp người nghèo hèn, không giữ lại gì.

 Lại có một người là Thải Nữ (tên gọi một nữ quan trong cung), cũng đắc đạo từ nhỏ, biết phương pháp nuôi dưỡng tính mệnh, hai trăm bảy mươi tuổi mà trông như năm, sáu mươi. Vua phụng dưỡng bà trong dịch đình (khu cung bên cạnh, nơi ở của phi tần cung nữ), dựng nhà đẹp gác tía, trang sức bằng vàng ngọc. Vua bèn sai Thải Nữ ngồi xe có màn che đến hỏi đạo nơi Bành Tổ. Đến nơi, bà lạy hai lạy, xin hỏi phép kéo dài tuổi, thêm thọ.

 Bành Tổ nói: “Muốn đem cả thân xác bay lên trời, nhận chức quan tiên trên đó, thì phải dùng kim đan (thuốc tiên luyện từ khoáng chất trong lò, uống vào thì thành tiên), khí tía, mời gọi Thái Nhất (vị thần tối cao trên trời) (?) — đó là cách để bay lên trời giữa ban ngày. Đạo ấy cực lớn, không phải việc bậc vua chúa làm được. Bậc thứ nữa là quý trọng, nuôi dưỡng tinh thần, uống thuốc cỏ thì có thể sống lâu, nhưng không thể sai khiến quỷ thần, bay lượn trên không được. Bản thân mà không biết đạo giao tiếp (phép ăn nằm giữa nam và nữ) thì dù có uống thuốc cũng vô ích. Ai biết nuôi dưỡng ý nghĩa của âm dương (hai mặt đối nhau trong trời đất, ở đây chỉ nam và nữ) thì có thể suy ra mà hiểu, chỉ là người ta không chịu nghĩ đến mà nói ra thôi, có gì đáng lạ mà phải hỏi.

 Ta là con sinh ra sau khi cha đã mất, ba tuổi mất mẹ, gặp loạn rợ Khuyển Nhung, lưu lạc ở Tây Vực hơn một trăm năm. Lại thêm từ nhỏ mồ côi, mất bốn mươi chín người vợ, mất năm mươi tư đứa con, nhiều lần gặp lo buồn hoạn nạn, khí hòa trong người bị tổn thương, lạnh nóng (?) khiến da thịt không tươi nhuận, vinh vệ (khí huyết nuôi dưỡng bên trong và khí bảo vệ bên ngoài cơ thể, theo đông y) khô héo, e rằng không vượt khỏi cõi đời được. Điều ta nghe biết nông cạn, không đáng truyền ra. Ở núi Đại Uyển có Thanh Tinh tiên sinh, nghe nói đã nghìn tuổi mà sắc mặt như trẻ nhỏ, mỗi ngày đi bộ hơn năm trăm dặm, có thể suốt năm không ăn, cũng có thể một ngày ăn chín bữa; người ấy mới thật đáng hỏi.”

 Thải Nữ hỏi: “Dám hỏi Thanh Tinh tiên sinh là vị tiên nhân thế nào?” Bành Tổ đáp: “Ông ấy chỉ là người đắc đạo thôi, không phải tiên nhân. Tiên nhân thì hoặc nhún mình vọt vào mây, không cánh mà bay; hoặc cưỡi rồng đạp mây, lên đến thềm trời; hoặc hóa làm chim thú, bay lượn trên mây xanh; hoặc lặn đi dưới sông biển, bay lượn khắp núi danh tiếng; hoặc ăn nguyên khí (khí gốc của trời đất), hoặc ăn cỏ chi (nấm linh chi, cỏ tiên); hoặc ra vào chốn người đời mà không ai nhận ra; hoặc ẩn thân (?) khiến không ai thấy được. Mặt mọc xương lạ, mình có lông kỳ, phần nhiều ưa nơi sâu kín hẻo lánh, không giao du với người tầm thường.

 Nhưng những người ấy tuy được sống mãi không chết, lại xa rời tình người, niềm vinh vui của họ cũng như chim sẻ hóa thành con sò, chim trĩ hóa thành con trai lớn (ý nói biến thành loài khác hẳn), mất đi bản chất thật của mình, chuyển sang giữ một thứ khí khác lạ. Lòng ngu của ta chưa muốn như thế. Người vào đạo nên ăn đồ ngon ngọt, mặc áo nhẹ đẹp, thông hiểu chuyện âm dương, giữ chức quan mà thôi. Xương khớp cứng chắc, sắc mặt tươi nhuận, già mà không suy, sống lâu, mắt vẫn tinh, ở mãi trên đời; lạnh nóng gió ẩm không làm hại được, quỷ thần và các loài tinh quái không dám phạm đến, năm thứ binh khí (các loại vũ khí) và trăm loài sâu bọ không đến gần được, giận vui, chê khen không làm lụy được mình — như thế mới đáng quý.

 Con người bẩm thụ khí trời, dù không biết phương thuật (phép thuật, phương pháp tu luyện), chỉ cần nuôi dưỡng cho đúng cách thì thường sống đến một trăm hai mươi tuổi; ai không đến được tuổi ấy là do bị tổn hại. Hiểu đạo chút ít thì được hai trăm bốn mươi tuổi; hiểu thêm nữa có thể đến bốn trăm tám mươi tuổi; hiểu cùng tận lẽ ấy thì có thể không chết, chỉ là không thành tiên nhân mà thôi.

 Đạo nuôi tuổi thọ chỉ là đừng làm tổn hại mình mà thôi. Mùa đông ấm, mùa hạ mát, không trái với sự điều hòa của bốn mùa, đó là để thân được dễ chịu. Sắc đẹp dáng hiền, nhàn nhã vui chơi, mà không đến mức mê muội vì ham muốn, đó là để tinh thần được thông suốt. Xe cộ, áo quần, nghi lễ oai nghiêm, biết đủ không cầu thêm, đó là để chí được chuyên một. Bát âm (tám loại nhạc cụ, chỉ âm nhạc nói chung) và ngũ sắc (năm màu, chỉ màu sắc đẹp nói chung) để làm vui tai mắt, đó là để dẫn dắt lòng người. Tất cả những điều này đều để nuôi tuổi thọ, nhưng ai không biết liệu lường cho vừa thì ngược lại càng mau chuốc họa.

 Bậc chí nhân (người đạt đạo cao nhất) thời xưa sợ kẻ tài kém không biết điều nên làm, sa đà mãi không quay về, nên mới chặn từ gốc. Vì thế có câu: bậc thượng sĩ ngủ riêng giường, bậc trung sĩ đắp riêng chăn; uống trăm gói thuốc không bằng ngủ một mình. Ngũ âm (năm cung bậc âm nhạc, chỉ âm nhạc nói chung) làm người ta điếc tai, ngũ vị (năm vị: chua, đắng, ngọt, cay, mặn) làm người ta hỏng vị giác. Nếu biết điều tiết cho vừa phải, nén hoặc mở ra đúng lúc nên thông hay nên tắc, thì không những không giảm tuổi mà còn được lợi. Những điều này ví như nước với lửa, dùng quá mức thì ngược lại thành hại.

 Người ta không biết rằng kinh mạch (các đường dẫn khí huyết trong cơ thể, theo đông y) bị tổn thương, khí huyết không đủ, bên trong trống rỗng, tủy não không đầy, thân thể đã bệnh từ trước, cho nên mới bị vật bên ngoài xâm phạm, nhân gió lạnh, rượu chè, sắc dục mà phát ra thôi. Nếu gốc vốn đầy đủ thì sao có bệnh được?

 Nghĩ xa, gắng nhớ làm hại người; lo, vui, buồn, thương làm hại người; vui sướng quá độ, giận dữ không nguôi làm hại người; khao khát cầu mong làm hại người; âm dương không thuận làm hại người. Những điều làm hại có nhiều loại, mà chỉ răn riêng chuyện phòng trung (chuyện ăn nằm vợ chồng), há chẳng phải lầm sao? Trai gái làm thành cho nhau, cũng như trời đất sinh thành cho nhau. Cho nên phải dẫn dắt nuôi dưỡng thần khí, khiến người ta không mất sự điều hòa. Trời đất có được đạo giao hợp nên không có lúc cùng tận; người mất đạo giao hợp nên có ngày tổn hại. Ai tránh được những việc gây hại, có được thuật âm dương, thì đó là đạo không chết. Trời đất ban ngày tách ra, ban đêm hợp lại, một năm giao hợp ba trăm sáu mươi lần, tinh khí hòa hợp, cho nên sinh ra muôn vật mà không bao giờ hết. Người biết noi theo đó thì có thể sống mãi.

 Bậc thứ nữa là phục khí: được đúng đạo thì khí độc không vào được, đó là điều cốt yếu để giữ gìn thân thể. Còn những thuật thổ nạp (thở ra khí cũ, hít vào khí mới), đạo dẫn, cùng việc tưởng nhớ muôn vị thần trong thân thể (đạo gia cho rằng mỗi bộ phận trong người đều có thần cai quản), các phép giữ bóng giữ hình (?), hơn một nghìn bảy trăm điều, và phép bốn mùa quay đầu về hướng nào, tự trách mình, tạ lỗi, đi ngủ thức dậy sớm hay muộn — đều không phải đạo chân chính, chỉ có thể dạy người mới học để sửa ngay thân mình.

 Người biết giữ tinh nuôi thân, phục khí luyện hình, thì muôn vị thần trong thân tự giữ chân tính của mình; không như thế thì vinh vệ khô héo, muôn vị thần tự bỏ đi, chỉ còn lại nỗi buồn lo. Người ta học đạo mà không lo phần gốc, lại chạy theo phần ngọn; nói cho lời chí lý thì không tin; thấy sách tóm lược điều cốt yếu thì cho là nông cạn, không chịu đọc thuộc làm theo đến cùng; lại đi xem những kinh như Thái Thanh, Bắc Thần Trung Kinh (?), lấy đó tự làm mình mỏi mệt, đến chết cũng chẳng ích gì, há chẳng đáng buồn sao?

 Lại nữa, người ta khổ vì nhiều việc, ít ai bỏ đời mà đi một mình, ở núi ở hang được; đem đạo ấy ra dạy thì rốt cuộc họ không làm được, như thế không phải là ý của người có lòng nhân. Chỉ cần biết phép phòng trung, bế khí, tiết chế lo nghĩ, ăn uống cho vừa, thì sẽ đắc đạo. Thầy ta trước kia soạn ra các kinh như Cửu tiết đô giải, Chỉ thao hình độn, Vưu vi khai minh, Tứ cực cửu thất… cả thảy một vạn ba nghìn thiên (?), để chỉ cho người mới bước vào cửa đạo.”

 Thải Nữ nhận đủ các điều cốt yếu rồi đem dạy vua, vua làm thử thấy có hiệu nghiệm. Vua nhà Ân được truyền thuật của Bành Tổ, nhiều lần muốn giữ kín, bèn ra lệnh trong nước, ai truyền đạo của Bành Tổ thì giết. Vua lại muốn hại Bành Tổ để dứt hẳn. Bành Tổ biết, bèn bỏ đi, không biết đi đâu. Hơn bảy mươi năm sau, nghe nói có người thấy ông ở phía tây nước Lưu Sa. Vua tuy không thường xuyên làm theo thuật của Bành Tổ (?), mà cũng thọ ba trăm tuổi, khí lực vẫn cường tráng như lúc năm mươi. Sau vua được một người con gái nước Trịnh yêu mị dâm đãng, vua mất đạo mà chết. Ngoài dân gian nói rằng truyền đạo Bành Tổ thì giết người, đó là vì lệnh cấm của vua mà ra. Về sau có Hoàng Sơn Quân tu theo thuật của Bành Tổ, mấy trăm tuổi vẫn còn dung mạo trẻ trung. Sau khi Bành Tổ đi rồi, ông bèn chép lại và bàn giải những lời của Bành Tổ, làm thành sách Bành Tổ kinh. (Trích từ sách Thần tiên truyện)

 Ngụy Bá Dương

 Ngụy Bá Dương là người đất Ngô, vốn là con nhà quyền quý, mà tính ưa đạo thuật. Sau ông cùng ba người đệ tử vào núi luyện thần đan (thuốc tiên luyện trong lò). Thuốc luyện xong, ông biết lòng các đệ tử chưa hết mực tin, bèn thử họ, nói: “Thuốc tuy đã thành, nhưng trước hết nên cho chó ăn thử; nếu chó bay lên được thì sau đó người mới uống; nếu chó chết thì không uống được.” Rồi cho chó ăn, chó liền chết.

 Bá Dương nói với các đệ tử: “Luyện thuốc chỉ sợ không thành; nay đã thành mà chó ăn vào lại chết, e là chưa hợp ý thần linh; uống vào e lại như con chó, phải làm sao đây?” Đệ tử hỏi: “Thầy có uống không?” Bá Dương nói: “Ta đã quay lưng với đường đời, bỏ nhà vào núi, không đắc đạo thì cũng xấu hổ mà trở về; chết hay sống, ta cũng phải uống.” Rồi ông uống thuốc, vừa vào miệng liền chết.

 Các đệ tử nhìn nhau bảo: “Luyện thuốc để cầu sống lâu, mà uống vào liền chết, biết làm sao đây?” Chỉ có một đệ tử nói: “Thầy ta không phải người thường, uống thuốc này mà chết, chẳng lẽ lại không có dụng ý sao?” Bèn lấy thuốc uống, cũng chết. Hai đệ tử còn lại bảo nhau: “Sở dĩ luyện thuốc là để cầu sống lâu, nay uống vào liền chết thì dùng làm gì? Không uống thuốc này thì vẫn còn sống thêm được mấy chục năm ở đời.” Thế là không uống, rồi cùng nhau ra khỏi núi, định đi tìm quan tài cho Bá Dương và người đệ tử đã chết.

 Hai người đi rồi, Bá Dương liền sống dậy, lấy thuốc mình đã uống bỏ vào miệng người đệ tử đã chết và con chó trắng, cả hai đều sống dậy. Người đệ tử ấy họ Ngu. Rồi tất cả đều thành tiên mà đi. Dọc đường gặp người vào núi đốn củi, Bá Dương bèn viết thư tay gửi người cùng làng, nhờ chuyển lời từ biệt hai đệ tử kia; hai người lúc ấy mới ân hận.

 Bá Dương soạn sách Tham đồng khế và Ngũ hành tương loại (?), cả thảy ba quyển. Lời lẽ trong sách giống Kinh Dịch, nhưng thật ra là mượn hào tượng (các vạch và hình quẻ trong Kinh Dịch) để bàn về cách luyện đan. Nhưng các nhà nho ở đời không biết chuyện thần đan, phần nhiều lại chú giải theo thuyết âm dương, thật là sai hẳn ý chính của sách. (Trích từ sách Thần tiên truyện)

 Thái Bình quảng ký, quyển hai

 Khâm định Tứ khố toàn thư (bộ tùng thư lớn do triều Thanh theo lệnh vua biên soạn)

◄ Trước Sau ►

Quay lại danh sách thiên · Giỏ video