Thiên 1 — Bác những phép nuốt khí sai của sách cũ

 Thái Thanh điều khí kinh (Kinh về phép điều hoà hơi thở và khí của phái Thái Thanh; Thái Thanh là một trong ba cõi trời cao nhất theo Đạo giáo, cũng là tên một dòng kinh sách tu luyện)

 Sách *Tiên kinh* (kinh sách về phép tu thành tiên) nói: từ nửa đêm, giờ Tý (khoảng 23 giờ đến 1 giờ sáng), phục khí (phép tu của Đạo gia: hít thở rồi nuốt hơi khí vào trong thân để nuôi dưỡng cơ thể, thay dần cho việc ăn uống) chín lần chín là tám mươi mốt hơi; lúc gà gáy (?) (giờ Sửu, khoảng 1 đến 3 giờ sáng) tám lần tám là sáu mươi tư hơi; lúc mặt trời mọc (giờ Mão, khoảng 5 đến 7 giờ sáng) sáu lần sáu là ba mươi sáu hơi; giờ ăn sáng (giờ Thìn, khoảng 7 đến 9 giờ sáng) năm lần năm là hai mươi lăm hơi; giờ ngung trung (giờ Tỵ, khoảng 9 đến 11 giờ trưa) bốn lần bốn là mười sáu hơi.

 Phép nói trên là do người đời và các kinh cũ truyền lại cho nhau. Người ta làm theo một cách mù quáng, uổng phí năm tháng, chỉ chuốc lấy gian khổ mà chẳng thành công hiệu gì; làm lâu ngày lại còn hại thân. Ấy là vì họ không nuốt nguyên khí (khí gốc, khí bẩm sinh làm nền tảng cho sự sống của con người), không biết cái gốc sâu xa. Những hạng như vậy, khắp đời đều thế cả. Cho nên tu luyện lâu mà không thấy hiệu nghiệm, tinh thần suy kiệt, khí lực héo mòn. Những người hâm mộ đạo cứ thế làm hao tổn tính mạng; trong lúc lần lữa chần chừ thì đã uổng phí mất những năm tháng tráng niên, thật đáng thương xót thay! Đó thật chẳng phải là chính đạo (?), không thể theo đó mà làm.

 Kinh cũ lại nói về phép hưu lương (bỏ hẳn việc ăn ngũ cốc, cơm gạo) mà chỉ phục khí ngay một lúc: ngày đêm tính làm mười hai giờ (mỗi giờ xưa bằng hai tiếng đồng hồ ngày nay), nuốt năm trăm bốn mươi hơi; cứ như thế suốt mười hai giờ, hết vòng lại bắt đầu lại.

 Con người lúc còn trai tráng thì mê loạn vì lợi lộc và dục vọng, chưa biết đến chính khí (khí ngay thẳng, lành mạnh nuôi sự sống), nào có nghĩ đến chuyện nhiếp dưỡng (giữ gìn, nuôi dưỡng thân thể), lắng ý chí, yên tinh thần? Đến khi tuổi dần suy, ngũ tạng (năm tạng chính trong cơ thể theo Đông y: tim, gan, tỳ, phổi, thận) đã tổn hại, lại không chịu bồi bổ dần dần mà đột ngột nhịn ăn hẳn; nguyên khí chưa đầy đủ, thức ăn thường đã dứt, hai bên chưa nối tiếp được với nhau, thế là dẫn đến nguy vong, lúc ấy muốn giữ toàn thân mạng cũng không được nữa. Kinh cũ lại nói: lấy việc nuốt được nhiều hơi làm chuẩn, lấy cảm giác no làm thành công.

 Người mới phục khí, trong vòng một trăm ngày thì khí chỉ hơi thông; đến hết một năm trở đi, các khớp và đường khí trong thân mới bắt đầu khai mở. Mới bắt đầu mà nuốt một lúc cho đến no thì sẽ thành bệnh về khí, bụng dạ trướng đầy, khó chịu, tuyệt nhiên không phải chính đạo. Lúc đầu nên nuốt ít, ba năm về sau mới tuỳ ý nuốt nhiều. Người mới vào công phu thì các khớp xương chưa mở, da thịt còn bít kín, nếu ngay một lúc nuốt nhiều thì bụng dạ trướng đầy, khó chịu, làm sao mà yên được? Kinh cũ lại nói: trước giữa trưa, tức trước hết giờ Tỵ, là sinh khí (khí sống, khí đang lên, có lợi cho người tu); sau giữa trưa là tử khí (khí chết, khí đang tàn, có hại); sinh khí thì có thể nuốt, tử khí thì không được nuốt. Như thế là nói gì vậy?

 Người ta mỗi ngày tuy ăn ba bữa, nhưng hoặc vì làm khách nơi đất khách quê người, hoặc vì việc công thúc bách, mà lỡ mất giờ giấc, gặp lúc có ăn thì ăn, há lại chờ đúng giờ đúng tiết? Khí cũng như vậy: hễ có thì cứ nuốt, chẳng cần nghĩ đến chuyện sinh khí hay tử khí.

 Kinh cũ lại nói: dùng mũi hít hơi thật dài, khi miệng đầy hơi thì nuốt xuống, sau đó khi thở ra thì phải ít, còn mỗi lần hít vào thì phải nhiều.

 Đạo phục khí vốn có tên là thai tức (thở như thai nhi trong bụng mẹ, tức là hơi thở ở bên trong, không dựa vào mũi miệng). Thai tức là như đứa trẻ ở trong bụng mẹ, mười tháng không ăn mà vẫn lớn lên, thành hình đầy đủ, xương nhỏ, gân mềm, nắm tay giữ chặt (tư thế "ác cố": ngón cái gập vào lòng bàn tay, các ngón kia nắm lại), giữ trọn cái Một (thủ nhất: giữ tâm thần chuyên nhất, không tán loạn). Sở dĩ được như thế là vì không có lo nghĩ, vì ngậm giữ nguyên khí. Vừa ra khỏi bụng mẹ, đứa trẻ liền hít thở khí bên ngoài, cất tiếng khóc la, biết khô ướt đói no, thế là liền mất nguyên khí. Nay dùng mũi hít rồi nuốt, đó là khí bên ngoài, không đáng để nuốt.

 Kinh cũ lại nói: muốn lấy sinh khí thì hướng về năm phương, lấy tim và mặt đối thẳng vào phương ấy, giữ hình ảnh trong tâm mà tưởng niệm: trước hết là khí xanh ở phương Đông, tiếp đến khí đỏ ở phương Nam, rồi khí trắng ở phương Tây, rồi khí đen ở phương Bắc, sau cùng tưởng khí vàng ở trung ương; đều phải dùng tâm tưởng nhớ màu khí của năm phương rồi nuốt vào. Cách ấy không phải chính đạo.

 Người phục khí trước hết phải không nghĩ không lo, dứt mọi duyên (mọi mối vướng mắc với sự vật bên ngoài), lặng mọi ý niệm, thì hoà khí tự nhiên lặng lẽ kéo đến; nhân đó mà nuốt vào, khí sẽ tự trở về đúng chỗ của nó, không chỗ nào không yên định. Vả lại khí năm phương vốn đã ở sẵn trong ngũ tạng, cần gì phải tưởng niệm? Có ý niệm thì có duyên; duyên khởi lên thì tâm không định; tâm không định thì khí không yên; khí không yên thì mất sự tự nhiên; mất sự tự nhiên thì khí sai lệch mức độ; khí sai lệch mức độ thì thu nạp tà khí (khí độc, khí xấu gây bệnh); thu nạp tà khí thì bệnh sinh ra; bệnh đã sinh thì trăm bệnh nối nhau mà đến.

 Cho nên *Hoàng Đình kinh* (một bộ kinh trọng yếu của Đạo giáo về phép dưỡng sinh, nói về các vị thần trú trong thân người) nói: "Chỉ nghĩ đến một bộ (?) thì thọ vô cùng." Các vị thần không ở riêng rẽ từng nơi, mà đều xếp theo thứ bậc trong não, ngồi quay mặt ra ngoài; điều mình giữ trong tâm tự nhiên tương ứng với họ (?) — câu kinh ấy là nói như vậy. Còn cách tưởng khí năm phương thì không đáng làm theo.

 Kinh cũ lại nói: nuốt cho đầy, nuốt đến trăm hơi, khiến trong bụng kêu "bành bành" thì mới là diệu. Phàm lúc mới phục khí, phải nuốt ít để khí được thông suốt; vì thế phải chờ cho các lỗ chân lông mở ra, mỗi lần nín hơi thì mồ hôi toát ra khắp mình, khi ấy dẫu nuốt một lúc nghìn hơi cũng không bị ứ trệ. Còn để bụng kêu "bành bành" là do khí không thông, bị bế tắc mà thôi; điều đó làm người ta mặt vàng vọt, tổn hại ngũ tạng, tâm thần rối loạn. Kinh cũ lại nói: trước ngày mười lăm thì khí thoát ra theo tay, sau ngày mười lăm thì khí thoát ra theo chân.

 Phép tồn tưởng (giữ hình ảnh trong tâm, tập trung ý niệm hình dung một vật, một vị thần hay một dòng khí) chỉ dùng khi trong thân có chỗ đau, thỉnh thoảng mới dùng đến; không có bệnh thì không nên cứ chăm chăm tưởng niệm. Cho nên *Hoàng Đình kinh* nói: "Mọi vật chẳng quấy nhiễu thì thân yên ổn thái bình." Ý nói là không tưởng niệm gì cả.

 Kinh cũ lại nói: người mới phục khí mà muốn hưu lương, thì đủ hai mươi mốt ngày sẽ hết đói; nín hơi chín mươi nhịp thở rồi nuốt một lần, cho bụng đầy một nửa, đừng để khí thoát ra nhiều, đừng buộc ý niệm vào nó (?), khiến khí trên thông đến tóc, dưới thông đến chân. Kinh cũ lại nói: tưởng khí từ chân ngược lên, qua thận, đến cổ họng, rồi lại tưởng khí năm màu mà nín giữ.

 Về việc mới tu mà nhịn ăn hẳn ngay, ở trên đã trình bày xong; (còn việc dồn khí vào ngũ tạng một lúc rồi dùng ý vận chuyển cho khí tan ra (?)) — như thế là nói gì vậy! Con người ở trên có bảy... (?) thì hại người; đâu có chuyện hai mươi mốt ngày mà thành công, hết đói được? Phải như ba năm công phu thành tựu, nguyên khí mới ở yên, khí hải (vùng bụng dưới, dưới rốn, nơi chứa khí của cơ thể) mới đông tụ; lúc ấy cần nhịn ăn thì nhịn, há lại có lý gì hạn định số ngày và khởi động ý niệm?

 Kinh cũ lại nói: mỗi nhịp thở thì gập một ngón tay để đếm, đến mười bảy nhịp thì nuốt một lần; hoặc thả lỏng khí bốn lần chín là ba mươi sáu lần; cứ ba trăm sáu mươi nhịp thở thì trở mình một lần.

 Lúc nuốt chính khí thì phải dứt suy tư, bỏ ý niệm, đặt tâm vào cảnh giới vô vi (không làm gì có chủ ý, thuận theo tự nhiên), gửi hình hài vào tấm thân vô vi, làm sao còn gập ngón tay mà đếm số được? Chỉ cần đi, đứng, ngồi, nằm đều thuận theo bản tính tự nhiên, bụng rỗng mà thấy tiện thì nuốt, cần gì nhọc công trở mình và đếm số.

 Kinh cũ lại nói: miệng không có nước bọt thì lấy một hai quả táo tàu, ăn phần thịt, giữ lại hạt, ngậm trong miệng cho nước bọt tiết ra. Người mới vào công phu, hoặc chưa có hiểu biết, chưa có công phu, thì chưa dẫn được chân tân dịch (nước bọt thật, thứ nước miếng quý sinh ra tự nhiên khi tu luyện, được coi là tinh hoa của thân); dẫu dùng cách ấy mà dẫn ra được chút ít, rốt cuộc cũng không phải tân dịch thật, không dùng được.

 (Kinh cũ lại nói:) ... khí, nén lại mà nuốt (?), một lúc lâu lại nuốt nữa; lại dùng mũi hít hơi thật dài, phải nối tiếp liên tục đưa xuống, như rót nước vào bình. Theo đó mà xét thì đây quả là phép giết người, làm sao giữ trọn được tinh thần? (Còn cách nuốt cho) đầy (?) thì cũng là giết người.

 Kinh cũ lại nói: chỉ cần nín hơi thì tự nhiên no. Lại nói: có bệnh thì nín hơi để đánh vào chỗ bệnh, rồi theo từng tạng trong ngũ tạng mà thở ra. Có bệnh mà dẫu cho đánh vào, cũng chẳng biết đánh như thế nào, lại đánh bao nhiêu lần; dùng khí như vậy cũng là việc giết người. (Đó là do) không hiểu thời tiết và dấu hiệu của khí.

 Kinh cũ lại nói: phải giữ chặt khí, đừng để thoát xuống dưới, nhất định phải giữ chặt ở khiếu vị (?) (lỗ khiếu nơi miệng). Ở dưới có hai khiếu (hai lỗ thoát ở phần dưới cơ thể); nếu thượng tiêu (?) (phần trên của tam tiêu, khoảng từ ngực trở lên) không thông, có chứng lạnh nóng (?), thì đó chỉ vì khí của tam tiêu (?) (theo Đông y: ba vùng trên, giữa, dưới của thân mình, là đường vận hành của khí và nước) không điều hoà mà sinh bệnh. Người mới bắt đầu dùng khí trị bệnh thì trước hết phải cho khí thông và thoát ra được: trên nuốt vào thì dưới ứng ra; hễ có khí thoát ra thì không được giữ chặt lại. Điều này sẽ trình bày riêng ở phần sau.

 Phép phục khí: phàm muốn phục khí, trước hết phải xem xét dấu hiệu của khí, nhận biết tình trạng bệnh. Khí hít vào chỉ có một cách, khí thở ra có sáu cách (lục khí: sáu cách thở ra với sáu khẩu hình, sáu âm khác nhau, mỗi cách ứng với một tạng phủ để tống khí bệnh ra ngoài); phải biết rõ lục khí rồi mới phục khí. Lục khí tuy trong kinh cũ đã nói đủ về khẩu hình, nhưng dấu hiệu của lục khí thì xem xét thế nào? Người ta chỉ nghe nói về phương pháp, nào ai biết được dấu hiệu? Nay chép đầy đủ ở dưới đây.

 Phàm ai muốn học phục khí, vì tam tiêu chưa thông, nuốt khí vào thì không được để khí đọng ở thượng tiêu, e rằng tim ngực bức bối, không thông thoát được; cho nên trước hết phải học cách điều hoà dấu hiệu của khí, nhận biết phân biệt lục khí, trừ bỏ ác khí (khí xấu, khí bệnh) trong ngũ tạng, rồi sau mới nuốt khí, thì thanh khí (khí trong sạch) sẽ đi xuống, mỗi lần nuốt đều có ích.

◄ Trước Sau ►

Quay lại danh sách thiên · Giỏ video