Thiên 3 — Phép luyện khí, buông khí, bế khí và dứt ăn

 Sách *Hoàng Đình kinh* (một bộ kinh của Đạo giáo dạy cách tu luyện bên trong thân thể) nói: "Muốn sống lâu thì phải cẩn trọng nhất trong chuyện phòng the (chuyện ân ái vợ chồng). Cớ sao lại làm điều dẫn đến cái chết, khiến thần (phần tinh thần, sức sống trong thân) phải khóc? Nếu để mất biển thì trăm dòng sông đều nghiêng đổ, như lá rụng thì cây khô, mất hẳn màu xanh tươi." (Ý nói: tinh hao kiệt thì mọi mạch trong thân đều suy, như cây rụng lá mà chết khô.)

 Vì vậy, các bậc hiền xưa dốc chí theo Đạo, không ai là không quý khí (luồng sinh lực vận hành trong thân, gắn với hơi thở) và giữ gìn tinh (tinh chất quý nhất của cơ thể, gốc của sự sống, gồm cả tinh dịch), nhờ thế mà thân được vẹn toàn.

 Phép luyện khí: Ngoài công phu phục khí (luyện thở, nuốt khí trời vào bụng thay cho việc ăn uống), khi có lúc rảnh thì chọn một gian phòng yên tĩnh, không có người. Xõa tóc, cởi áo, đắp chăn, nằm ngửa cho thẳng người. Tay chân đều phải duỗi ra, không được nắm chặt tay theo kiểu "ác cố" (nắm tay, ngón cái gập vào trong lòng bàn tay). Trải chiếu sạch, phía đầu để buông xuống chạm đất (?). Tóc chải cho suôn, xõa ra trên chiếu.

 Rồi điều khí (điều hòa hơi thở cho đều). Khi hơi thở đã đều (?) thì mở miệng thả khí ra. Lúc đầu, khí ra thì thở dốc, gấp gáp. Khi ấy hãy điều hơi thở bảy, tám lần, hoặc đến chừng mười hơi, hơi gấp sẽ lặng xuống. Lặng rồi lại luyện tiếp. Có thời gian rảnh như vậy thì tạm luyện mười lần rồi thôi. Vì lúc mới tập, e rằng khí chưa thông, còn ứ đọng dưới da, như thế không tốt.

 Nếu còn rảnh thì lại luyện tiếp, thêm năm, sáu lần nữa, rồi dần dần tăng lên hai mươi, ba mươi, hoặc bốn mươi, năm mươi lần, không có giới hạn. Lấy gì làm chuẩn? Nếu phục khí chưa lâu mà công phu dần thành, các khớp thông suốt, lỗ chân lông mở ra, thì luyện đến hai mươi, ba mươi lần sẽ thấy khắp người ẩm nhuận, mồ hôi ra. Được như thế tức là đã có hiệu quả. Lúc mới luyện khí, thấy được thông suốt, ẩm nhuận thì tạm dừng; mồ hôi ra dần dần là tốt.

 Sau đó nằm yên cho ổn, không được dậy sớm đi ra chỗ có gió. Hãy như người bệnh vừa ra mồ hôi, nghỉ ngơi thật lâu, rồi lấy áo sạch mặc vào, đến chỗ không có gió thong thả dạo bước. Ít nói để giữ khí, bớt việc, lắng lòng, thì thân thể nhẹ nhõm, trăm mạch lưu thông, tay chân thông suốt. Cho nên *Hoàng Đình kinh* nói: "Nghìn tai họa đã tiêu, trăm bệnh đều khỏi, chẳng còn sợ hổ sói hung tàn", lại còn "đẩy lùi tuổi già, kéo dài tuổi thọ mãi mãi".

 Người luyện khí, mỗi ngày vào đầu hôm và giờ Ngọ (khoảng 11 giờ trưa đến 1 giờ chiều), tùy lúc nào thuận tiện, đợi khi tinh thần tỉnh táo, sảng khoái, thì theo thứ tự như trên mà ngồi ngay ngắn tu luyện. Phải thường xuyên chăm chỉ nuốt khí, không được lười biếng. Nếu e bị mê mệt, buồn ngủ thì không được cố ngồi. Cố ngồi thì điều tà làm rối loạn ý; ý bị tà thì khí loạn, mất con đường đúng. Lúc mới phục khí, chưa có chính khí (khí lành, đúng đắn trong thân) thì hay bị mê mệt; qua được rồi thì không còn mê mệt, nặng nề nữa.

 Người luyện khí không được làm việc này mỗi ngày. Cứ mười ngày hay năm ngày, lúc có thời gian rảnh, thấy trong người không thông suốt, tay chân bứt rứt khó chịu thì hãy làm. Làm hằng ngày e rằng không có công hiệu, cũng không cần làm dồn dập.

 Phép ủy khí (buông thả thân thể hoàn toàn để khí tự vận hành): Người nuôi khí, buông khí, đợi lúc tay chân thanh thản, êm hòa, trong lòng không suy nghĩ gì, hoặc ngồi hoặc nằm, để mặc khí theo cửa ngõ của nó (mũi, miệng) mà điều hòa hơi thở. Lặng yên buông thân, như buông một chiếc áo đặt lên giường: không gân, không xương, không thần, không biết, thả lỏng lòng, thả lỏng tai.

 Buông như chiếc áo như thế, rồi cũng quên luôn mình là chủ (?). Lặng chìm, lặng chìm, buông hình, thả thể, lắng thần, luyện khí, thì trăm khớp mở rộng, gân mạch thông suốt, tân dịch (nước bọt và các chất dịch trong cơ thể) chảy khắp. Nhân lúc đó nuốt xuống mười hơi khí, hoặc đến hai mươi hơi cũng được.

 Mỗi lần nuốt đều phải ngồi lặng như khúc gỗ, mặc cho khí tự đi, không được để ý tranh giành với khí. Lâu dần, khí sẽ tự thoát ra từ trăm lỗ chân lông, không cần thở ra bằng miệng nữa. Dù có khi mười lần chẳng được một, hai lần như thế mà khí lại ngừng (?), thì lại điều chỉnh, thở vài chục đến hơn trăm hơi. Nếu bỗng nhiên thở dốc thì lại khẽ ngậm khí nuốt vào, rồi lại điều hơi thở.

 Điều hơi thở rồi sẽ dần thấy tay chân, da thịt, các khớp giống hệt như vừa tắm gội xong. Mỗi khi rảnh, không kể nằm ngửa, nằm nghiêng (?), ngồi hay đứng, đều buông khí, buông thân. Làm như thế thì công phu tiến bộ từng ngày: tinh đầy, khí đủ, thần yên, phách định, chí thong thả, suy nghĩ sâu xa, đạo thông, đức yên. Tam thi (ba thứ thần ác ở trong thân người theo Đạo giáo, chuyên ghi lỗi người để tâu lên trời, khiến người sớm chết) tự tiêu mất, lục trần (sáu thứ cảnh bên ngoài làm vấy bẩn tâm: hình sắc, âm thanh, mùi, vị, cảm giác chạm, và ý niệm) cũng diệt.

 Cho nên *Hoàng Đình kinh* nói: "Nhàn rỗi không việc, thân thể yên ổn; chỗ ở của hư vô (trạng thái trống rỗng, lặng lẽ, không vướng bận) chỉ ở sự nhàn." Chỉ cần vô vi (không gượng ép làm gì, thuận theo tự nhiên) mà nuôi khí, buông thân, buông lòng, thả hình, thả ý, hòa làm một với Đạo, thì tự biết được những dấu hiệu khác thường. *Hoàng Đình kinh* nói: "Chắp tay ngồi cao, vô vi, thì hồn phách yên (hồn là phần tinh thần nhẹ nhàng, phách là phần gắn với thể xác); trong sạch, tĩnh lặng thì thấy thần đến trò chuyện cùng ta." Chính là nói điều này.

 Người ủy khí, hễ bỗng thấy tay chân không êm hòa, trong thân có chỗ ứ tắc, khí không điều hòa, thì buông thả ngay. Hoặc nằm hoặc ngồi, lắng thần, buông khí, dứt mọi ý nghĩ, lặng lẽ yên lòng, lâu dần ngưng định, sẽ thấy khí lưu chuyển, không nơi nào không đến.

 Phép bế khí (nín thở, giữ khí lại trong thân): Bậc người trí tuệ cao thì chí vững, nghĩ xa, một mình tu sửa, không bỏ sót chút công phu nào, thần định, khí hòa, dứt hẳn bệnh từ bên ngoài. Lại có bậc người trí tuệ trung bình, hoặc việc nhà chưa xong, hoặc lòng lúc tiến lúc lui, không theo những điều kiêng kỵ, điều dưỡng không đúng cách, khí ứ đọng không hòa, trái lại sinh ra bệnh.

 Nếu có chỗ nào đau ốm, hãy vào phòng yên tĩnh nằm ngửa, điều hơi thở cho thật kỹ, duỗi tay chân, mỗi bên cách nhau bốn, năm tấc (tấc thời xưa, khoảng 3 cm). Chỗ nằm phải dày và mềm; mùa đông thì đắp chăn ấm. Giữ lòng tĩnh lặng, thản nhiên, rồi nuốt khí, nhân đó nín thở giữ khí, mũi miệng không động. Dùng tâm nghĩ đến chỗ đau, dùng ý dồn khí vào đó. Khi khí đã đến cực điểm, không nín được nữa thì thở ra; thở xong lại nín.

 Mỗi lần nín xong, lúc mới thở ra mà hơi gấp thì điều hơi thở sáu, bảy lần; khí đã điều thuận thì lại nín, dùng ý nghĩ công phá vào chỗ đau. Làm mười, hoặc hai mươi, ba mươi, bốn mươi, năm mươi lần, công phá vào chỗ đau, đến khi thấy mồ hôi ra, thông suốt, ẩm nhuận thì thôi. Nếu chưa khỏi thì mỗi ngày vào canh năm (khoảng 3 đến 5 giờ sáng) hoặc ban đêm, nhiều lần dùng ý công phá vào, lấy lúc khỏi bệnh làm hạn.

 Như bệnh ở tay trái thì dồn thẳng vào tay trái; ở tay phải thì dồn thẳng vào tay phải; ở đầu thì dồn thẳng lên đầu. Thấy hiệu nghiệm rõ ràng rồi mới biết tâm sai khiến được khí, khí và ý theo nhau, sai khiến khí như thần. Lo, buồn, thương, vui đều không được để trong lòng: lo thì hại thần, vui quá thì mất chí. Có bệnh mà làm theo cách này thì không bệnh nào không trừ được.

 Phép hưu căn (dứt gốc, tức là dứt hẳn chuyện ăn uống, chỉ sống nhờ khí): Người muốn hưu căn, chỉ cần theo những phép trên tu luyện ba năm. Sau đó, ngũ tạng (năm tạng chính trong thân: tim, gan, tỳ, phổi, thận) được nuôi dưỡng đầy đủ, thân thể chắc khỏe, da thịt đầy đặn, trăm thần (các vị thần cai quản từng bộ phận trong thân theo Đạo giáo) trở về đúng chỗ, máu huyết lưu thông, đường khí thông suốt, đi khắp thân không trở ngại, thân nhẹ nhõm, ngày một đổi mới. Đạt được như thế thì dần dần không cần ngửi đến mùi của ngũ vị (năm vị: chua, đắng, ngọt, cay, mặn, tức là đồ ăn thức uống), thường không nghĩ đến chuyện ăn, muốn dứt hẳn cũng chẳng còn khó.

 Lại có người đời tham vui, ham lợi, chưa dứt được lòng ham muốn, bèn tìm nhiều sách phương thuốc, uống thuốc để đoạn cốc (nhịn ăn ngũ cốc). Thuốc mới vào bụng thì tạm như no; thuốc hết thì đói lại, cứ quay vòng như thế, chẳng ích gì. Lại thêm suốt ngày để lòng vào thuốc men, từ sáng đến tối lo pha chế, tất bật bôn ba không lúc nào ngơi, sức yếu đi, trí cạn kiệt, phiền nhiễu ngày một nhiều, há chẳng chuốc lấy tai họa sao?

 Vả lại, dù uống thuốc, làm sao có thể lập tức dứt hẳn mọi thứ ăn? Hoặc ăn trái cây để thêm sức, hoặc ăn thuốc để cầu no. Chỉ nên chăm điều dưỡng để tự giữ gìn thân mình, sao lại chạy theo cái nhọc nhằn thuốc men, cái khổ sở luyện nấu? Năm này tháng nọ cặm cụi, uổng công hao tổn tinh thần, mong trở già hóa trẻ, làm sao được? Chỉ không ăn gạo thôi thì sao gọi là hưu căn?

 Trong số đó, có bậc hạ sĩ (người tu ở bậc thấp) chưa thể dứt ngay việc đời, thì tạm uống thuốc trợ giúp, cũng có chút ích; còn bậc thượng sĩ (người tu ở bậc cao) không theo con đường này. Phàm khi công phu phục khí đã thành, đạt đến hưu căn, thì chỉ cần thấy bụng trống là nuốt khí, không kể sớm hay muộn, cũng không còn gì vướng mắc; cần nuốt thì nuốt, không hạn số lần. Tự mình sẽ thấy có chừng mực, cũng không nên nuốt quá nhiều. Vì phục khí lâu ngày đến lúc dứt hẳn gốc ăn uống thì tự sẽ hiểu, không cần chép ra đầy đủ. Nếu lúc mới tập mà muốn dùng thuốc trợ giúp kèm với khí thì uống cũng được; nhưng người uống thuốc phần nhiều không chịu phục khí, chỉ chăm chăm vào thuốc men.

 *Hoàng Đình kinh* nói: "Hạt của trăm loài lúa là tinh chất của đất; ngũ vị ngon ngọt bề ngoài nhưng là mùi tanh của tà ma. Mùi hôi ấy làm rối loạn thần minh (phần tinh thần sáng suốt), khiến thai khí (khí nguyên sơ như khi còn trong bào thai) tan tác. Từ đây (bỏ chúng đi) thì già trở lại thành trẻ thơ."

 Lại có người làm quan, thân ở chốn vinh hiển (?), việc đời chưa yên, tuy mến Đạo, nghĩ đến chân tính, mà chưa thể dứt được chí hướng thế tục. Ôm lòng mong tu năm này tháng nọ, chỉ uổng chất chồng công sức; đợi đến khi dứt được sắc trần (những cám dỗ của thế gian) thì đã lần lữa đến tuổi già yếu. Sao có thể cứ khư khư chờ đợi mà không dần dần tu luyện?

 Người làm quan bị công việc thúc bách, không thể mỗi ngày theo đủ ba thời mà tu dưỡng, thì chỉ cần lấy lúc nửa đêm hoặc canh năm, khi vừa ngủ dậy, theo phép trước mà súc miệng, nuốt tân dịch, điều hòa hơi thở, bỏ mặt xuống (?). Khi thấy ấm nóng thì nuốt bốn mươi, năm mươi lần. Ban đầu nuốt từ mười đến hai mươi lần, mỗi ngày thêm năm lần, đến khoảng năm mươi lần thì thôi. Đến sáng, dù có việc công, chỉ cần giữ lòng chân thật, lập vững chí mà làm.

 Hết *Thái Thanh điều khí kinh* (Kinh điều hòa khí của phái Thái Thanh).

◄ Trước

Quay lại danh sách thiên · Giỏ video