Kinh Đại Phương Quảng Phật Hoa Nghiêm, phẩm Hạnh nguyện của Bồ Tát Phổ Hiền, quyển thứ hai mươi ba: Vào cảnh giới giải thoát không thể nghĩ bàn, phẩm Hạnh nguyện Phổ Hiền. (Bồ Tát: người tu hành phát nguyện thành Phật để cứu độ mọi chúng sinh; Phổ Hiền: tên một vị Bồ Tát lớn, tiêu biểu cho việc thực hành và lời nguyện rộng lớn; hạnh nguyện: việc tu làm và lời nguyện; giải thoát: thoát khỏi mọi ràng buộc, khổ đau.)
Bấy giờ đồng tử Thiện Tài (cậu bé tên Thiện Tài, người đi khắp nơi tìm thầy học đạo trong phẩm kinh này) thưa rằng: "Thưa bậc Thánh! Ngài phát tâm A-nậu-đa-la tam-miệu tam-bồ-đề (tâm cầu đạt sự giác ngộ cao tột, chân chính và trọn vẹn của Phật) và tu hạnh mầu nhiệm này đã được bao lâu rồi?"
Vị dạ thần (vị thần trông coi ban đêm) đáp: "Này thiện nam tử (người con trai hiền lành, cách gọi người tu theo Phật)! Việc ngươi hỏi khó biết, khó tin, khó hiểu, khó chứng (tự mình thể nghiệm mà đạt được), khó vào, khó bày ra cho người thấy, khó làm cho khởi lên, khó giảng nói. Tất cả thế gian, các vị trời và loài người, cả hàng Thanh văn (người tu nhờ nghe lời Phật dạy mà giác ngộ, chỉ cầu giải thoát cho riêng mình) và Độc giác (người không có thầy, tự quán xét lẽ nhân duyên mà giác ngộ, cũng chỉ cầu giải thoát cho riêng mình) đều không thể biết.
Chỉ trừ những người sau đây. Họ được uy lực của Như Lai (một danh hiệu của Phật, nghĩa là bậc đến từ chân lý như thật) gia hộ. Họ được thiện tri thức (thầy lành, bạn tốt dẫn dắt trên đường tu) nhiếp thọ (thu nhận, che chở, dìu dắt). Họ tu tập, gom góp phúc đức và trí tuệ rộng lớn. Tâm họ bền vững, điều mong cầu trong sạch. Họ không có tâm hèn kém, không có tâm nhơ nhuốm xen tạp, không có tâm dối trá quanh co, không có tâm tán loạn, không có tâm keo kiệt bủn xỉn, không có tâm tối tăm cùng cực. Họ được tâm chiếu sáng khắp nơi, mở bày ánh sáng của nhất thiết trí (trí tuệ biết tất cả, tức trí tuệ của Phật). Họ phát tâm đem lợi ích và an vui đến khắp nơi, làm cho tất cả chúng sinh thành thục (căn lành chín muồi, đủ duyên để giác ngộ). Tâm họ không bị mọi phiền não (những trạng thái tâm gây khổ như tham lam, giận dữ, si mê) và các loài ma (những thế lực ngăn trở việc tu hành) phá hoại. Họ khởi tâm không chướng ngại, nhất quyết hướng tới nhất thiết chủng trí (trí tuệ biết rõ mọi mặt, mọi sai khác của tất cả các pháp, là trí tuệ viên mãn của Phật). Họ không ưa niềm vui nhơ nhuốm của sinh tử (vòng sinh ra rồi chết đi, xoay vần mãi không dứt) trong thế gian.
Họ ưa quán xét niềm vui mầu nhiệm, trong sạch của tất cả Như Lai. Họ siêng năng dứt trừ biển khổ lo buồn của tất cả chúng sinh. Họ tu được biển pháp công đức (những đức tính tốt đẹp có được nhờ tu tập) của tất cả chư Phật Như Lai. Họ quán thấy cảnh giới hư không, tức tính chân thật của tất cả các pháp (mọi sự vật, hiện tượng). Họ đầy đủ niềm tin và sự hiểu biết rộng lớn, sâu xa, trong sạch. Họ vượt qua mọi dòng thác dữ của sinh tử, vào được biển trí của tất cả Như Lai, chắc chắn đến được thành Chánh pháp cao tột. Họ mạnh mẽ đi vào cảnh giới Như Lai, mau chóng đến được địa vị trí tuệ của chư Phật, liền thành tựu sức của nhất thiết trí. Đối với thập lực (mười sức trí tuệ đặc biệt chỉ Phật mới có, như biết rõ điều hợp lẽ và điều trái lẽ, biết rõ nghiệp và quả báo của ba đời…), họ đã đạt đến chỗ rốt ráo.
Người như vậy mới có thể đối với việc này mà biết được, vào được, tin được, hiểu được, giữ được, thấu rõ được, và thuận theo đó mà tu hành. Vì sao? Vì đây là cảnh giới trí tuệ của Như Lai. Tất cả Bồ Tát còn chưa thể biết, huống gì các chúng sinh khác. Nhưng nay ta sẽ nương uy lực của Phật mà giảng nói cho ngươi theo điều ngươi hỏi. Ta muốn khiến tâm ý của những chúng sinh đã thuần phục, có thể giáo hóa được, mau chóng trong sạch. Ta muốn khiến tâm của những chúng sinh đang tu tập căn lành (gốc rễ của điều lành) được tự tại."
Bấy giờ dạ thần Khai Phu Nhất Thiết Thụ Hoa An Lạc Chủ (tên vị thần, nghĩa là vị chủ đêm làm nở hoa của mọi cây và ban an vui) muốn nói lại cho rõ nghĩa này. Vị ấy quán xét cảnh giới Như Lai trong tam thế (ba đời: quá khứ, hiện tại, vị lai), rồi nói kệ (bài thơ giảng đạo) rằng:
Phật tử (người con Phật, tức người tu theo Phật), điều ngươi hỏi hôm nay
Là cảnh giới sâu xa không bờ bến của chư Phật.
Dẫu trải qua số kiếp (kiếp: khoảng thời gian cực kỳ dài) nhiều như bụi nhỏ của biển cõi (vô số cõi nước nhiều như biển) khó nghĩ bàn,
Giảng nói cho đủ cũng không thể nào hết.
Những kẻ bị tham lam, giận dữ, si mê độc ác che lấp,
Bị kiêu mạn, vô minh (si mê, không thấy rõ chân lý) và mê lầm che phủ,
Những chúng sinh bị tâm nhơ trói buộc,
Không thể biết được pháp vắng lặng của chư Phật.
Những kẻ tâm nịnh hót, dối trá, đục rối,
Luôn chạy theo keo kiệt, ganh ghét, chẳng chịu buông bỏ,
Bị dây trói của phiền não và nghiệp (những việc làm tạo ra quả báo) cột chặt,
Không thể hiểu rõ cảnh giới của Phật.
Những kẻ chấp chặt vào uẩn, giới, xứ (các cách phân chia thân, tâm và thế giới: năm uẩn, mười tám giới, mười hai xứ),
Tâm luôn chẳng bỏ thân kiến (cái thấy sai lầm cho rằng thân này là "ta" có thật),
Những người tâm điên đảo, tưởng điên đảo, thấy điên đảo,
Không thể vào được địa vị tịch diệt (vắng lặng, dứt sạch phiền não) của Như Lai.
Cảnh giới chư Phật vắng lặng, sâu xa,
Bản tính chân thật, thường còn, lìa mọi phân biệt.
Người còn đắm vào các cõi hữu (các cõi tồn tại trong vòng luân hồi) và sinh tử
Không thể vào pháp bình đẳng, không nương tựa này.
Người sinh vào nhà thuộc dòng giống của chư Phật,
Được tất cả Như Lai luôn gìn giữ, che chở,
Giữ được kho giáo pháp của Pháp vương (vua của Chánh pháp, tức Phật),
Đó là cảnh giới của mắt trí bậc Thánh này.
Người gần gũi thiện tri thức chân thật,
Yêu thích bạch pháp (pháp trắng, tức những điều lành, trong sạch) không biết chán,
Chuyên cầu sức Phật, đón nhận mây pháp (giáo pháp thấm nhuần như mây mưa),
Người ấy nghe pháp này liền sinh vui mừng.
Tâm luôn trong sạch, không phân biệt,
Không dính mắc vào gì cả, như hư không,
Đèn trí tự tại phá tan vô minh,
Đó là cảnh giới của bậc không nhơ.
Lấy lòng đại từ bi (thương yêu lớn, ban vui cứu khổ) che chở thế gian,
Vào khắp biển chúng sinh trong ba đời,
Tùy chỗ thích hợp đem lợi ích, an vui đến không bờ bến,
Đó là cảnh giới của bậc có hạnh sâu xa.
Tâm thường vui vẻ, không dính mắc gì,
Tất cả những gì mình có đều buông bỏ được,
Vui lòng giảng pháp, bình đẳng ban cho chúng sinh,
Đó là cảnh giới của bậc không chấp trước.
Tâm không nhơ đục, lìa mọi lỗi lầm,
Rốt ráo điều phục (chế ngự thuần thục) tâm mình, không lo âu, hối hận,
Thuận theo lời Phật dạy mà tu đầy đủ,
Đó là cảnh giới của bậc không nhơ.
Tâm không dao động, rối loạn, không phân biệt,
Giác biết khắp bản tính của các pháp,
Xa lìa mọi mê lầm và nghiệp,
Đó là cảnh giới của bậc giải thoát.
Tâm không mỏi mệt, chán nản, chẳng bao giờ thoái lui,
Mạnh mẽ siêng tu nhất thiết trí,
An trú vững trong giới (những điều răn cấm người tu phải giữ) thanh tịnh ngày càng cao,
Đó là cảnh giới của bậc đại trượng phu.
Tâm vào sâu các tam muội (trạng thái thiền định, tâm chuyên chú một chỗ, lắng yên),
Rốt ráo mát mẻ, không còn nóng bức, phiền não,
Đã tu cái nhân dẫn đến biển nhất thiết trí,
Đó là sự giải thoát của bậc vắng lặng.
Hiểu rõ tướng sai khác của các pháp,
Khéo vào pháp giới (toàn thể mọi sự vật, hiện tượng) sâu xa vô biên,
Độ khắp chúng sinh không sót một ai,
Đó là sự giải thoát của bậc đèn tuệ.
Thấu rõ tính chân thật của chúng sinh,
Đối với biển các cõi hữu không dính mắc,
Như bóng hình hiện khắp trong nước tâm,
Đó là sự giải thoát của bậc dẫn đường.
Từ biển chư Phật trong ba đời,
Nhờ hạt giống phương tiện (cách khéo léo để giáo hóa) và lời nguyện mà sinh ra,
Suốt mọi kiếp, ở mọi cõi siêng năng tu hành,
Đó là sự giải thoát của bậc Phổ Hiền.
Vào khắp mọi cửa của pháp giới,
Thấy hết biển cõi trong mười phương (tám hướng cùng phương trên, phương dưới, tức khắp mọi nơi),
Cũng thấy các kiếp thành lập và hoại diệt trong ấy,
Đó là cảnh giới của bậc thấu lẽ không hai.
Trong hạt bụi cực nhỏ của biển cõi mười phương,
Đều thấy Phật ngồi dưới cây Bồ-đề (cây nơi Phật ngồi thành đạo),
Thành Đẳng chánh giác (giác ngộ chân chính, trọn vẹn, tức thành Phật), giáo hóa chúng sinh,
Đó là cảnh giới của bậc có mắt không ngăn ngại.
Ngươi từ biển đại kiếp không lường,
Đã gần gũi, phụng sự thiện tri thức,
Vì lợi ích chúng sinh mà cầu Chánh pháp,
Nghe rồi ghi nhớ, không quên sót.
Cảnh giới rộng lớn của Tỳ-lô-giá-na (danh hiệu Phật, nghĩa là ánh sáng chiếu khắp, chỉ thân chân thật của Phật)
Vô biên, vô lượng, khó nghĩ bàn.
Ta nương sức Phật nói cho ngươi nghe,
Để tâm sâu của ngươi càng thêm trong sạch.
"Này thiện nam tử! Thuở xưa, cách đây số kiếp nhiều như số bụi cực nhỏ của một biển thế giới (tập hợp vô số thế giới, rộng lớn như biển), có một biển thế giới tên là Tỳ-lô-giá-na Hải Chân Kim Ma-ni Sơn (nghĩa là núi ngọc ma-ni bằng vàng ròng của biển Tỳ-lô-giá-na; ma-ni là một loại ngọc quý trong sáng). Trong biển thế giới ấy có một đức Phật ra đời, hiệu là Phổ Chiếu Pháp Giới Trí Tuệ Sơn Tịch Tĩnh Uy Đức Vương.
Này thiện nam tử! Đức Phật ấy thuở xưa, khi còn tu hạnh Bồ Tát, đã làm trong sạch khắp biển thế giới ấy. Trong biển thế giới ấy có những thế giới chủng (một nhóm lớn gồm rất nhiều thế giới) nhiều như số bụi cực nhỏ của một cõi Phật (cõi nước do một vị Phật giáo hóa). Mỗi thế giới chủng có số thế giới nhiều như số bụi cực nhỏ của một cõi Phật. Mỗi thế giới trải qua số kiếp nhiều như số bụi cực nhỏ của một thế giới. Trong mỗi kiếp có vô lượng Như Lai ra đời. Mỗi vị Như Lai nói số tu-đa-la (kinh, lời Phật dạy) nhiều như số bụi cực nhỏ của một biển thế giới. Mỗi tu-đa-la thọ ký (Phật báo trước việc một người tu sẽ thành Phật vào lúc nào, hiệu là gì) cho số Bồ Tát nhiều như số bụi cực nhỏ của một cõi Phật. Các vị Như Lai ấy hiện đủ loại sức thần thông của Phật, nói đủ loại pháp điều phục chúng sinh, chuyển bánh xe của các thừa (thừa: cỗ xe, chỉ các con đường tu hành chở người đến giải thoát) để độ vô lượng biển chúng sinh.
Này thiện nam tử! Trong biển thế giới Tỳ-lô-giá-na Hải Chân Kim Ma-ni Sơn ấy, có một thế giới chủng tên là Phổ Môn Hiện Tiền Trang Nghiêm Tràng. Trong thế giới chủng này có một thế giới tên là Nhất Thiết Bảo Sắc Cát Tường Phổ Chiếu Quang Minh. Thế giới ấy lấy ngọc ma-ni vương (vua của các ngọc ma-ni) hiện ra bóng hình của tất cả hóa Phật (thân Phật biến hiện ra) làm thể chất, hình dáng như thành của cõi trời. Nó được trang hoàng bằng ngọc ma-ni vương hiện ra đạo tràng Bồ-đề (nơi Phật thành đạo) của tất cả Như Lai. Nó nằm trên biển hoa câu-tô-ma (một loài hoa, tên phiên âm từ tiếng Phạn) bằng báu vật, trong đó sạch và nhơ lẫn lộn.
Trong thế giới này có số tứ thiên hạ (bốn châu lục lớn quanh một núi Tu-di, hợp thành một thế giới nhỏ) nhiều như số bụi cực nhỏ của núi Tu-di (ngọn núi lớn ở trung tâm mỗi thế giới theo quan niệm Phật giáo). Có một tứ thiên hạ nằm ở chính giữa, tên là Nhất Thiết Bảo Sơn Tràng. Mỗi châu trong tứ thiên hạ ấy dọc ngang vô lượng trăm nghìn do-tuần (đơn vị đo đường dài của Ấn Độ xưa, mỗi do-tuần khoảng mười mấy cây số), và mỗi châu có một vạn thành lớn. Trong châu Diêm-phù-đề (châu lục ở phía nam núi Tu-di, nơi loài người sinh sống) có một kinh đô tên là Diệu Bảo Sa-la Trang Nghiêm Vân Đăng, có mười nghìn thành lớn làm thuộc thành, vây quanh khắp bốn phía.
Vào thời người ở Diêm-phù-đề sống đến một vạn tuổi, có một vị Luân vương (Chuyển luân thánh vương: vị vua lý tưởng cai trị thiên hạ bằng chánh pháp) tên là Nhất Thiết Pháp Viên Mãn Bảo Cái Đại Sư Tử Hống Thanh. Vua có năm trăm đại thần phụ tá, sáu vạn cung nữ, bảy trăm vương tử. Các vương tử dung mạo đoan trang, mạnh mẽ dũng mãnh, có sức uy lớn. Bấy giờ uy đức của vua trùm khắp Diêm-phù-đề, không có kẻ thù nào.
Lúc ấy thế giới kia sắp hết kiếp, ngũ trược (năm thứ nhơ đục của thời suy: thời đại nhơ đục, thấy biết sai lầm, phiền não lẫy lừng, chúng sinh xấu ác, tuổi thọ ngắn ngủi) nổi lên. Mọi người tuổi thọ ngắn ngủi, của cải thiếu thốn, hình dạng xấu xí; đi, đứng, ngồi, nằm đều nhiều khổ ít vui. Họ không tu thập thiện (mười điều lành: không giết hại, không trộm cướp, không tà dâm, không nói dối, không nói đâm thọc, không nói lời độc ác, không nói lời thêu dệt, không tham lam, không giận dữ, không thấy biết sai lầm), chỉ chuyên làm việc ác. Họ giận dữ tranh cãi, cướp đoạt lẫn nhau, lừa dối gian trá, thêu dệt lời nói, gây chia rẽ người khác, nói lời thô ác, ganh ghét sự vinh hiển tốt đẹp của người, tham cầu trái phép, lún sâu vào lưới tà như lạc trong rừng rậm, đồng hoang (ví với việc sa vào những tà kiến rối rắm, không tìm được lối ra).
Vì nhân duyên ấy, mưa gió trái mùa, lúa mạ mất mùa; cây thuốc, hoa cỏ, vườn rừng, cây cối đều khô héo; cơm ăn áo mặc thiếu thốn, dịch bệnh tràn lan. Người ta chạy tán loạn bốn phương, không nơi nương tựa, rồi cùng kéo đến vây quanh thành lớn kinh đô, đông vô lượng vô biên, đến trăm nghìn vạn ức người, kín khắp bốn phía, kêu la thật to. Có người giơ hai tay, có người chắp tay, có người dập đầu xuống đất, có người giơ tay đấm ngực, có người quỳ gối gào khóc, có người nhảy lên la lớn. Ai nấy đầu tóc rối bù, áo quần rách nát, da dẻ nứt nẻ, mặt mày không chút sinh khí.
Các chúng sinh ấy, với đủ mọi hình dạng, phát ra đủ thứ tiếng, dùng đủ lời lẽ, kể đủ chuyện, mà thưa với vua rằng: "Đại vương! Đại vương! Chúng con nay nghèo khổ, côi cút, không chỗ dựa; bị đói khát, rét cóng, bệnh tật, gầy yếu và mọi nỗi khổ bức bách; đủ thứ khốn đốn đè nén thân tâm, mạng sống chẳng còn bao lâu. Chúng con không nơi nương, không ai cứu, không chỗ kêu than, như đang ở trong ngục tù, tướng chết đã hiện ra trước mắt. Nay chúng con đến nương về đại vương. Chúng con thấy đại vương nhân từ, có trí tuệ, nên đối với đại vương, chúng con nghĩ rằng sẽ được an vui, được thương xót, được yêu kính, được giữ mạng sống, được che chở thu nhận. Chúng con thấy như được kho báu, như gặp bến đò và cây cầu, như gặp được đường đi, như gặp thuyền bè, như thấy đảo báu, như được của cải lợi lộc, như được lên cung trời, như thoát khỏi kẻ thù, như dứt hết mọi khổ."
Bấy giờ đại vương nghe những lời ấy xong, đạt được trăm vạn a-tăng-kỳ (con số lớn không thể đếm được) cửa đại bi (lòng thương xót lớn, muốn cứu khổ cho chúng sinh). Vua một lòng suy nghĩ, chú tâm quán xét, rồi nói ra mười lời đại bi. Mười lời ấy là gì?
Một là: "Thương thay chúng sinh rơi vào hố sâu sinh tử không đáy! Ta phải làm sao để mau cứu vớt họ, khiến họ ra khỏi đó, an trú nơi địa vị nhất thiết trí của Như Lai?"
Hai là: "Thương thay chúng sinh bị các phiền não bức bách thân tâm! Ta phải làm sao để cứu giúp, che chở, khiến họ an trú trong các nẻo nghiệp lành?"
Ba là: "Thương thay chúng sinh luôn bị sinh, già, bệnh, chết làm cho sợ hãi! Ta phải làm sao làm chỗ nương tựa cho họ, khiến họ lìa khỏi trói buộc, mãi được thân tâm yên ổn?"
Bốn là: "Thương thay chúng sinh thường bị đủ thứ sợ hãi trong thế gian bức hại thân mình! Ta phải làm sao cứu giúp, che chở họ, khiến họ thoát mọi tai nạn, an trú trên con đường nhất thiết trí của Như Lai?"
Năm là: "Thương thay chúng sinh không có mắt trí, thường bị thân kiến (cái thấy sai lầm cho rằng thân này là "ta" có thật) và nghi ngờ che lấp! Ta phải làm sao bày ra phương tiện, khiến họ gỡ được lớp màng che mắt của nghi ngờ và thấy biết sai lầm?"
Sáu là: "Thương thay chúng sinh thường bị si mê tăm tối làm cho mê muội, xa lìa pháp lành! Ta phải làm sao làm ngọn đuốc trí tuệ soi sáng vô minh của họ, khiến họ thấy rõ thành nhất thiết trí và sự giải thoát rốt ráo?"
Bảy là: "Thương thay chúng sinh thường bị keo kiệt, ganh ghét, nịnh hót, dối trá làm cho tâm đục rối! Ta phải làm sao khai mở cho họ hiểu, khiến họ chứng được pháp thân (thân chân thật của Phật, chính là chân lý) trong sạch?"
Tám là: "Thương thay chúng sinh lâu dài trôi nổi, chìm đắm trong biển lớn sinh tử của mọi thế giới! Ta phải làm sao làm thuyền bè chở khắp họ qua, khiến họ vào được biển nhất thiết trí?"
Chín là: "Thương thay chúng sinh có các căn (giác quan và năng lực tinh thần) cứng cỏi khó trị, xa lìa bậc Vô thượng Điều ngự Đại sư (bậc thầy cao tột khéo chế ngự lòng người, tức Phật), khắp thế gian không ai điều phục được họ! Ta phải làm sao điều phục họ, khiến họ làm chín muồi mọi căn lành, đầy đủ sức uy thần lớn của Như Lai?"
Mười là: "Thương thay chúng sinh như người mù, không thấy đường chính, đi theo lối tà! Ta phải làm sao mở mắt tuệ cho họ và dẫn dắt họ, khiến họ vào được cửa nhất thiết trí?"
Khi ấy, đại vương khởi mười tâm đại bi này và nói những lời ấy xong, liền ngay giữa đại chúng nơi kinh đô đánh trống ban lệnh cho mọi người đều nghe biết: "Nay ta bố thí khắp cho tất cả chúng sinh, ai cần gì đều cho được đầy đủ." Ngay lúc đó, lệnh được ban xuống khắp các thành lớn nhỏ và các làng xóm trong Diêm-phù-đề. Các kho tàng đều được mở ra, đem đủ thứ vật dụng đặt ở các ngã tư đường. Đó là vàng, bạc, lưu ly (một loại đá quý màu xanh), ngọc ma-ni và các thứ báu khác; quần áo, đồ ăn thức uống; hoa, hương, tràng hoa, lọng che; dầu thơm để thoa, bột hương; đủ loại anh lạc (chuỗi ngọc đeo làm trang sức); cung điện, nhà cửa; giường chõng, chăn nệm. Mọi thứ của cải đều có đủ.
Vua lại dựng cây tràng (cột cờ, trụ trang trí) bằng ngọc ma-ni báu tỏa ánh sáng lớn. Ánh sáng ấy chạm vào thân ai thì người ấy đều được yên ổn; nó xua tan bóng tối, mở bày ánh sáng soi tỏ, khiến ai muốn gì cũng đều được trọn vẹn. Vua lại tùy theo mà hóa ra đủ loại thân hình, phụng sự, cúng dường, cung kính tất cả chúng sinh. Vua cũng bố thí thuốc thang cho mọi thứ bệnh, các vật dụng nuôi sống, và đủ loại đồ đựng quý chứa các thứ báu: trong đồ đựng bằng kim cương thì chứa các thứ hương quý; trong đồ đựng hương thì chứa các loại áo. Lại có những cỗ xe kiệu được trang hoàng bằng ngọc ma-ni quý, có chuỗi ngọc báu, màn báu, lưới báu rủ che quanh, và dựng lên đủ loại tràng phan cao đẹp. Tất cả những vật dụng nuôi sống như vậy, vua đều mở kho đem ra bố thí.
Vua còn bố thí tất cả làng mạc, doanh trại, thành ấp, núi đầm, rừng rú, vợ con, quyến thuộc và cả ngôi vua. Đầu, mắt, tai, mũi, môi, lưỡi, răng, tay chân, da thịt, tim, thận, gan, phổi, ruột già, ruột non, mỡ, gân mạch, mọi phần thân thể, tất cả những gì bên trong và bên ngoài, vua đều có thể buông bỏ.
Bấy giờ, kinh đô Diệu Bảo Sa-la Trang Nghiêm Vân Đăng có cửa đông tên là Ma-ni Sơn Uy Đức. Ngoài cửa ấy có nơi tổ chức bố thí. Đất ở đó rộng rãi, sạch sẽ, bằng phẳng, không có hố hầm, gai góc, cát sỏi; tất cả đều làm bằng báu vật quý. Khắp nơi rải hoa báu, đốt các thứ hương thơm, trang hoàng bằng vô số ngọc ma-ni vương, thắp các ngọn đèn báu chiếu sáng khắp nơi. Mây hương lành từ ngọn lửa báu tỏa uy đức, đầy khắp hư không. Vô lượng cây báu xếp thành hàng lối, bố trí khéo léo, xen kẽ trang nghiêm. Có đủ loại cung điện, lầu gác của trời và người, đủ thứ đồ trang hoàng, đủ loại tràng phan (cờ dài và cột cờ trang trí), đủ loại lọng lụa, luôn tỏa ánh sáng. Lưới hoa câu-tô-ma báu và lưới báu làm bằng loại hương quý nhất phủ kín phía trên. Chuông báu khẽ lay, phát ra tiếng hay. Vô lượng trăm nghìn ức na-do-tha (con số rất lớn) nhạc khí luôn tấu lên âm thanh tuyệt diệu. Tất cả những thứ ấy đều được trang hoàng bằng báu vật quý, đều do quả báo của nghiệp trong sạch của Bồ Tát mà thành.
Giữa hội ấy đặt một tòa sư tử (tòa ngồi cao quý dành cho bậc tôn quý, ví như sư tử là chúa muôn thú). Nền tòa làm bằng mười thứ báu quý, lan can bằng mười thứ báu tỏa ánh sáng lớn. Mười loại cây báu cành lá sum suê vây quanh khắp, thảy đều đẹp đẽ. Bên dưới có bánh xe kim cương báu mầu nhiệm, vững chắc nâng đỡ. Lại dùng mọi thứ báu tạc thành tượng rồng và thần, cùng nâng đỡ đủ thứ vật báu để trang hoàng. Trên các tấm màn lưới báu đan chéo (giao lộ: màn kết bằng ngọc báu đan xen, lấp lánh như giọt sương) có ghi những dấu hiệu của đức tốt, xen kẽ trang hoàng bằng đủ màu sắc. Mọi tràng báu, mọi phan báu xếp hàng khắp nơi. Lưới chuông báu, lưới ngọc ma-ni, lưới hoa báu, lưới ngọc ma-ni vương lớn phủ lên trên. Vô lượng hương báu luôn tỏa ra mây hương. Đủ loại áo báu trải khắp mọi chỗ. Trăm nghìn loại nhạc hơn cả nhạc của cõi trời luôn tấu lên âm thanh hay, làm vui lòng người. Phía trên lại giăng lọng báu, luôn tỏa vô lượng ánh sáng lửa báu, rực rỡ trong sạch như vàng Diêm-phù (loại vàng quý nhất, sắc đỏ tía, theo tên sông Diêm-phù). Lọng rủ các chuỗi hoa, lấy vô số ngọc ma-ni vương làm dải, xếp xen quanh vòng. Đủ loại chuông báu bằng ngọc ma-ni nhiều màu luôn phát ra tiếng hay, khuyên các chúng sinh tu hành thập thiện.
Khi ấy vua Nhất Thiết Pháp Viên Mãn Bảo Cái Đại Sư Tử Hống Diệu Âm Thanh ngồi trên tòa sư tử. Vua có sắc thân đẹp đẽ đầy đủ, dung mạo đoan chính, tướng người viên mãn, cao quý trong sạch bậc nhất, đời không ai sánh bằng. Vua đội mũ làm bằng ngọc ma-ni vương Tỳ-lô-giá-na. Thân vua như thân Na-la-diên (vị thần lực sĩ có sức mạnh cực lớn), không gì phá hoại được, mọi phần thân thể đều tròn đầy. Bản tính vua hiền thiện trọn khắp. Vua sinh trong dòng dõi vua chúa, đối với của cải và đối với pháp đều được tự tại. Tài ăn nói của vua không ngăn ngại, trí tuệ sáng suốt thông đạt. Vua trị nước theo lẽ chính, không ai trái lệnh. Tất cả chúng sinh đều khen ngợi công đức thù thắng vô lượng vô biên của vua. Ánh sáng nơi vua rực rỡ hơn cả trời Đế Thích (vua của cõi trời Đao-lợi), ai thấy cũng không chán.
Trên không trung luôn hiện ra một chiếc lọng lớn hình bánh xe. Hàng trăm nghìn kho ngọc ma-ni làm nan hoa. Vô số ngọn lửa báu lành, đầy uy đức, ánh sáng trang nghiêm, cùng vàng Diêm-phù-đàn (cũng là loại vàng quý nhất nói trên) tỏa ánh sáng trong sạch, phủ lên trên. Lọng được trang hoàng bằng lưới vàng đủ màu báu, chuỗi ngọc trân châu rủ quanh khắp. Lại dùng dây báu treo các chuông báu, trang trí bằng mọi thứ báu, luôn phát ra âm thanh hay hơn nhạc của các cõi trời, đánh thức thế gian, tuyên dương điều thiện. Lại có những chiếc quạt quý dệt bằng sợi báu, quạt ra gió thơm, làm rạng rỡ uy đức của vua.
Bấy giờ trong cõi Diêm-phù-đề này, vô lượng vô số trăm nghìn vạn ức na-do-tha chúng sinh, thuộc đủ các nước, đủ các dòng giống, đủ các họ hàng, đủ các hình dạng, đủ các kiểu áo quần, đủ các thứ tiếng, đủ các tâm tính, đủ các điều ưa muốn, ai nấy đều mong cầu đủ thứ của báu, đủ thứ vật dụng nuôi sống, đủ thứ đồ dùng, cùng kéo đến hội này. Họ nhìn ngắm vua, rồi dùng đủ cách nói, đủ lời giải thích, đủ tài ăn nói, đủ danh từ câu chữ mà cùng khen ngợi vua: vua là bậc đại trí; là núi Tu-di của phúc đức; là vầng trăng sáng tròn đầy công đức thù thắng; là bậc trượng phu tự tại, không ngăn ngại; là người an trú trong hạnh nguyện Bồ Tát, bố thí rộng lớn.
Khi ấy vua thấy những người đến tụ hội xin mình, liền sinh tâm yêu kính, tâm thương xót, tâm vui mừng, tâm tôn trọng, tâm rộng lớn, tâm bạn lành, tâm nối tiếp không dứt, tâm tinh tấn (siêng năng không lười), tâm không thoái lui, tâm buông xả để bố thí, tâm trùm khắp, tâm bình đẳng, tâm trong sạch, tâm thành tựu, tâm mau chóng, tâm thấy như được gặp đủ loại thiện tri thức.
Này thiện nam tử! Bấy giờ vua thấy những người đến xin, lòng rất vui mừng, chỉ trong khoảnh khắc mà niềm vui ấy, dẫu là toàn bộ niềm vui mà một vị Chuyển luân thánh vương hưởng trong vô biên kiếp cũng không sánh kịp. Cũng vậy, niềm vui mà vua trời Đao-lợi (cõi trời ở trên đỉnh núi Tu-di), vua trời Dạ-ma, vua trời Đâu-suất-đà (các cõi trời cao hơn trong cõi dục, nơi chúng sinh còn ham muốn) hưởng trong trăm nghìn ức na-do-tha kiếp cũng không sánh kịp. Niềm vui mà vua trời Thiện Hóa (cõi trời tự biến hóa ra đồ vui mà hưởng) hưởng trong vô số kiếp, niềm vui mà vua trời Tự Tại (cõi trời cao nhất của cõi dục, tự tại hưởng đồ vui do kẻ khác hóa ra) hưởng trong vô lượng kiếp, niềm vui thanh tịnh mà vua trời Đại Phạm (vị trời chủ cõi sắc, nơi đã lìa ham muốn) hưởng trong vô biên kiếp, niềm vui cõi trời mà vua trời Quang Âm hưởng trong số kiếp khó nghĩ bàn, niềm vui cõi trời mà vua trời Biến Tịnh hưởng trong vô tận kiếp (Quang Âm và Biến Tịnh là các cõi trời cao hơn nữa trong cõi sắc), niềm vui vắng lặng mà vua trời Tịnh Cư (cõi trời nơi các bậc thánh không còn trở lại cõi dục cư ngụ) hưởng trong số kiếp không thể nói hết, tất cả đều không sánh kịp.
Ví như có người nhân từ, hiếu thảo, hòa thuận với anh em, gặp lúc loạn lạc, cha mẹ, anh em, chị em, vợ con, họ hàng nội ngoại đều thất lạc. Bỗng nhiên giữa đường nơi đồng hoang lại gặp nhau, chăm sóc, vỗ về, nhìn ngắm nhau mãi không chán. Khi ấy đại vương thấy người đến xin, lòng sinh yêu kính, vui mừng hớn hở, mừng rỡ cũng y như vậy.
Này thiện nam tử! Bấy giờ nhờ thiện tri thức, sự hiểu biết và lòng mong cầu quả Bồ-đề (giác ngộ) của Phật nơi vua ngày càng tăng trưởng, các căn thành tựu, lòng tin trong sạch, niềm vui tròn đầy, không thể nghĩ bàn. Vì sao vậy? Vì vị đại Bồ Tát này siêng tu các hạnh, cầu nhất thiết trí, nguyện làm lợi ích cho tất cả chúng sinh, lòng không biếng nhác, mỏi mệt. Vua nguyện làm cho tất cả chúng sinh đủ áo mặc, cơm ăn; nguyện được niềm vui mầu nhiệm vô lượng của Bồ-đề; buông bỏ mọi tâm bất thiện; luôn nguyện tích chứa mọi căn lành; luôn nguyện cứu giúp, che chở tất cả chúng sinh. Vua luôn ưa quán xét con đường Tát-bà-nhã (tiếng Phạn, nghĩa là nhất thiết trí), luôn ưa tu hành pháp nhất thiết trí. Vua làm thỏa mãn mọi điều mong cầu của chúng sinh, vào biển lớn công đức của tất cả chư Phật, phá núi chướng ngại do nghiệp ma và mê lầm tạo ra, thuận theo và thọ trì (tiếp nhận và giữ gìn) mọi lời Phật dạy, đi trên con đường nhất thiết trí không chướng ngại. Vua đã vào sâu dòng nhất thiết trí; dòng của mọi pháp luôn hiện ra trước mắt; đại nguyện không cùng tận. Vua là bậc đại trượng phu, an trú trong pháp của bậc đại nhân, tích chứa kho điều lành mở cửa khắp mọi nơi, nguyện bỏ mọi tâm chấp trước, không nhiễm mọi cảnh giới thế gian, biết bản tính các pháp như hư không.
Đối với tất cả những người đến xin, vua nghĩ họ như con một của mình, như cha mẹ, như phúc điền (ruộng phúc: người mà mình giúp đỡ, cúng dường thì sinh ra phúc, như ruộng gieo hạt sinh lúa), như bạn lành, như điều khó gặp, như người có ơn giúp đỡ, như người che chở, như chỗ vững chắc, như bậc dẫn đường, như Như Lai. Vua không phân biệt phương xứ, không chọn dòng giống, không lựa hình dạng. Hễ ai đến, vua đều theo điều họ muốn, theo nơi họ ở, theo nước họ, theo điều họ cầu, theo điều họ ưa thích, mà lấy tâm đại từ (lòng thương yêu lớn, muốn ban vui cho chúng sinh) bình đẳng không ngăn ngại, lấy ánh sáng của sự buông xả lớn soi sáng tất cả, đáp ứng lòng chúng sinh khiến họ không thiếu thốn gì. Ai cầu đồ ăn thức uống thì cho đồ ăn thức uống; ai cầu áo quần thì cho áo quần; ai cầu hương hoa thì cho hương hoa; ai cầu tràng hoa, lọng che thì cho tràng hoa, lọng che. Cũng như thế, ai cầu tràng phan, chuỗi ngọc, cung điện, vườn tược, voi ngựa, xe cộ, giường ghế, chăn nệm, vàng bạc, ngọc ma-ni, trân châu, lưu ly, ngọc bích, vỏ ốc quý cùng các vật trân bảo, mọi kho tàng, quyến thuộc, cung nữ, phi tần, thành ấp, làng xóm, vườn rừng, nhà cửa, vua đều bố thí khắp cho chúng sinh như vậy.
Bấy giờ trong hội có một người con gái của trưởng giả (người giàu có, đức độ, có địa vị trong xã hội) tên là Bảo Quang Minh, cùng sáu mươi thiếu nữ theo hầu vây quanh. Nàng đoan trang, xinh đẹp khác thường, ai thấy cũng vui. Da nàng màu vàng, mắt và tóc màu xanh biếc, đẹp đẽ tròn đầy, sắc tướng đầy đủ. Thân nàng tỏa hương thơm, miệng nói ra phạm âm (giọng trong trẻo, thanh tịnh như giọng của trời Phạm). Nàng mặc áo báu quý nhất làm đồ trang sức. Nàng luôn biết hổ thẹn với lỗi lầm, giữ chánh niệm (tâm tỉnh táo, nhớ nghĩ đúng đắn) không rối loạn, có trí tuệ lớn, cử chỉ khoan thai, đầy đủ uy nghi (dáng vẻ, cử chỉ đúng phép, trang nghiêm), cung kính thầy và bậc trên, trong sạch bậc nhất, lòng không buông lung, luôn nhớ và thuận theo hạnh mầu nhiệm sâu xa. Pháp nào đã nghe thì nàng ghi nhớ không quên. Căn lành từ các đời trước thấm nhuần tâm nàng, khiến quả tốt mầu nhiệm tương xứng đều thành tựu. Tâm nàng trong sạch, rộng lớn như hư không, an ủi chúng sinh một cách bình đẳng, luôn thấy chư Phật, cầu nhất thiết trí cho đến tận cùng mọi cõi.
Nàng đứng cách vua không xa, chắp tay cúi đầu làm lễ, với lòng cung kính mà nghĩ rằng: "Ta được lợi lành! Ta được lợi lành! Nay ta được thấy bậc đại thiện tri thức. Bậc khó thấy nhất, nay ta đã được thấy."
Khi ấy, đối với vua, nàng nghĩ vua là bậc đại sư (bậc thầy lớn), là bậc thiện tri thức cao quý nhất, là người đầy đủ lòng từ bi, là người có thể thu nhận che chở mình. Tâm nàng ngay thẳng, trong sạch bậc nhất, sinh niềm vui rộng lớn. Nàng liền cởi chuỗi ngọc đang đeo trên người, dâng lên vua và phát nguyện rằng: "Nay đại vương này có thể vì tất cả vô lượng vô biên chúng sinh không người làm chủ, không nơi nương tựa, chìm trong vô minh mà cứu giúp, che chở, làm lợi ích, soi sáng, làm chỗ nương tựa cho họ. Nguyện cho con đời sau cũng được như vậy. Pháp mà đại vương biết, cỗ xe (thừa) mà đại vương ngự, con đường mà đại vương tu, sắc tướng mà đại vương có, chúng hội mà đại vương thu nhận, vô biên vô tận, khó ai hơn được, khó ai phá được, nguyện cho con đời sau đều được thành tựu. Đại vương sinh ra ở đâu, nguyện con luôn được sinh ra theo đại vương ở đó."
◄ Trước
Sau ►
Quay lại danh sách thiên · Giỏ video