Kinh Đại Phương Quảng Phật Hoa Nghiêm, phẩm Hạnh nguyện của Bồ Tát Phổ Hiền, quyển thứ hai mươi sáu. Đây là phẩm Hạnh nguyện Phổ Hiền đi vào cảnh giới giải thoát không thể nghĩ bàn. (Bồ Tát: người tu hành đã phát nguyện thành Phật để cứu độ mọi chúng sinh. Phổ Hiền: tên một vị Bồ Tát lớn, tiêu biểu cho hạnh nguyện. Hạnh nguyện: việc làm và lời nguyện. Giải thoát: thoát khỏi mọi trói buộc của khổ đau và mê lầm.)
Bấy giờ Thiện Tài đồng tử (cậu bé tên Thiện Tài, người đi khắp nơi tìm thầy học đạo Bồ Tát) giữ chánh niệm (tâm tỉnh giác, nhớ nghĩ đúng đắn) mà suy ngẫm về vị thần đêm Đại Nguyện Tinh Tấn Lực Thủ Hộ Nhất Thiết Chúng Sinh Quang Minh. Bằng sức giải thoát, vị thần ấy hiện ra những thân đúng như điều tâm của tất cả chúng sinh thấy được, những thân đúng với hình dạng của tất cả chúng sinh, những thân nhiều như biển hình tướng vô biên, những thân nhiều như biển phép tắc oai nghi theo phong tục của mọi nơi. Vị thần thị hiện khắp mọi lối những thân như thế, tùy theo điều tâm chúng sinh thích hợp mà dùng đủ loại phương tiện (cách khéo léo, phù hợp với từng người) để giáo hóa, giúp họ thành thục (căn lành chín muồi), khiến họ tỏ ngộ, tăng trưởng thiện căn (gốc lành: những điều lành làm nền tảng cho quả tốt), thuận theo mà tu hành, chứng nhập sự giải thoát rất sâu của Bồ Tát.
Thiện Tài, bằng sức chánh niệm như vậy, ghi nhớ và phân biệt từng chữ từng câu, danh tướng (tên gọi và hình tướng) và thể tính (bản chất) của mọi giáo pháp trong pháp giải thoát mà vị thần đêm kia đạt được. Cậu dùng sức tổng trì (khả năng ghi nhớ và giữ gìn trọn vẹn, không để quên mất) mà nhớ nghĩ, thu giữ; dùng sức hiểu biết của trí tuệ mà làm cho sáng tỏ rõ ràng; dùng sức hạnh nguyện mà phát khởi rộng lớn. Thuận theo như vậy, cậu đạt được vô lượng công đức (phước lành, phẩm chất tốt đẹp do tu tập mà có) thù thắng.
Cậu lần lượt đi tới, vượt qua sông Hằng về phía bắc, vào nước Kiều Tát La (một vương quốc cổ ở miền bắc Ấn Độ), hướng đến thành Ca Tỳ La (kinh đô của dòng họ Thích Ca, quê hương của Đức Phật), tới rừng Lam Tỳ Ni (khu vườn rừng nơi Đức Phật đản sinh). Tới nơi rồi, cậu đi vòng quanh theo chiều bên phải (cách tỏ lòng cung kính), tìm kiếm vị thần rừng Diệu Đức Viên Mãn Ái Kính. Cậu thấy vị thần ấy ở trong rừng, dưới gốc cây báu lớn, trong lầu gác báu trang nghiêm đầy đủ, ngồi trên tòa sư tử (tòa ngồi cao quý của bậc thánh, ví như sư tử là chúa muôn thú) bằng kho ngọc ma ni (một loại ngọc quý sáng trong). Hai mươi ức na do tha (ức, na do tha: những đơn vị số cực lớn trong kinh Phật) thần nữ của rừng vây quanh trước sau. Vị thần đang giảng rộng cho họ kinh Biển thọ sinh của tất cả Bồ Tát (thọ sinh: việc sinh ra mang một thân trong đời), khiến tất cả đều được sinh vào nhà Như Lai (Như Lai: danh hiệu của Phật; sinh vào nhà Như Lai là trở thành con Phật đích thực), mau chóng đi vào biển công đức lớn của Bồ Tát.
Thiện Tài thấy rồi, cúi đầu lễ dưới hai chân vị thần, chắp tay đứng trước mặt, thưa rằng: "Thưa bậc Đại Thánh, con đã phát tâm A nậu đa la tam miệu tam bồ đề (tâm cầu đạt sự giác ngộ cao tột, chân chính và trọn vẹn của Phật) từ trước, nhưng chưa biết Bồ Tát làm sao sinh vào nhà Như Lai, làm sao thực hành hạnh Bồ Tát, làm sao có thể trở thành ngọn đèn sáng lớn soi rọi thế gian bằng đủ mọi cách cho tất cả chúng sinh."
Khi ấy vị thần rừng bảo Thiện Tài: "Này thiện nam tử (người con trai lành, lời gọi thân mến), Bồ Tát có mười thứ thọ sinh tạng (kho tàng của sự thọ sinh: những nền tảng khiến Bồ Tát được sinh vào nhà Phật). Nếu các Bồ Tát thành tựu pháp này thì có thể mau chóng sinh vào nhà Như Lai, trong từng niệm (từng khoảnh khắc ý nghĩ) tăng trưởng thiện căn của Bồ Tát, không ngừng, không lười, không lùi, không đứt, không chán mỏi, không bị trói buộc, không nghi ngờ, không mê loạn, không nhút nhát, không phiền muộn hối hận, không để mất mát. Thể của nhất thiết trí (trí tuệ biết rõ tất cả mọi pháp, tức trí tuệ của Phật) trùm khắp các cõi mười phương (tám hướng cùng phương trên và phương dưới, tức khắp mọi nơi). Họ thuận theo cảnh giới Phật, vào cửa pháp giới (toàn thể mọi sự vật, hiện tượng và chân lý của vũ trụ), không thoái lui tâm bồ đề (tâm cầu giác ngộ) rộng lớn, tăng trưởng mọi hạnh ba la mật (các pháp tu đưa người từ bờ mê sang bờ giác, như bố thí, giữ giới, nhẫn nhục, tinh tấn, thiền định, trí tuệ). Họ lìa bỏ mọi nẻo loài trong thế gian, mau vào địa vị trí tuệ của tất cả Như Lai. Sức thần thông và trí tuệ thường hiện ra trước mắt. Đủ mọi Phật pháp đều có thể thuận theo mà vào, rốt cuộc đạt được cảnh giới của nghĩa chân thật.
Những gì là mười? Đó là: thọ sinh tạng của Bồ Tát nguyện thường cúng dường (dâng lễ vật cúng kính) và phụng sự tất cả chư Phật; thọ sinh tạng của Bồ Tát thành tựu khắp tâm bồ đề; thọ sinh tạng của Bồ Tát quán xét các pháp môn (cửa pháp, tức các phương pháp tu) và tu hành bằng phương tiện; thọ sinh tạng của Bồ Tát dùng tâm sâu xa trong sạch soi khắp ba đời (quá khứ, hiện tại, vị lai); thọ sinh tạng của Bồ Tát dùng ánh sáng bình đẳng soi khắp tất cả; thọ sinh tạng của Bồ Tát sinh vào nhà của tất cả các Như Lai trong ba đời; thọ sinh tạng của Bồ Tát dùng ánh sáng sức Phật trang nghiêm khắp nơi; thọ sinh tạng của Bồ Tát quán sát tinh tế cửa trí tuệ trùm khắp; thọ sinh tạng của Bồ Tát biến hóa trong pháp giới với đủ loại trang nghiêm; thọ sinh tạng của Bồ Tát mau chóng bước lên địa vị của các Như Lai.
Này thiện nam tử, thế nào gọi là thọ sinh tạng của Bồ Tát nguyện thường cúng dường phụng sự tất cả chư Phật? Này thiện nam tử, vị Bồ Tát này khi mới phát tâm thì nguyện như vầy: "Ta sẽ gần gũi, phụng sự chư Phật và các Bồ Tát; được tận mắt thấy chư Phật thì luôn sinh lòng vui mừng; ở chỗ chư Phật, ta đem lòng tôn trọng mà cung kính cúng dường không biết chán; tăng trưởng niềm tin trong sạch, tâm không thoái lui; tích chứa công đức luôn không gián đoạn." Ấy là vì muốn làm trong sạch tính nhất thiết trí, tích chứa thiện căn và làm cho thiện căn tăng trưởng. Đó là thọ sinh tạng thứ nhất của Bồ Tát.
Thế nào gọi là thọ sinh tạng của Bồ Tát thành tựu khắp tâm bồ đề? Này thiện nam tử, vị Bồ Tát này phát tâm A nậu đa la tam miệu tam bồ đề, tức là: khởi tâm đại bi (lòng thương xót lớn, muốn cứu khổ cho chúng sinh) sâu dày, vì có thể cứu giúp che chở chúng sinh; khởi tâm cúng dường chư Phật, vì làm cho các Như Lai thêm vui; khởi tâm siêng năng cầu chánh pháp, vì không tiếc bất cứ thứ gì mình có; khởi tâm làm việc rộng lớn, vì để nhất thiết trí đều hiện ra trước mắt; khởi tâm đại từ (lòng thương lớn, muốn ban niềm vui cho chúng sinh) trọn vẹn, vì để thu nhận khắp tất cả chúng sinh mà làm lợi ích cho họ; khởi tâm không bỏ chúng sinh, vì khoác áo giáp thệ nguyện bền chắc để cầu nhất thiết trí; khởi tâm không dối trá, không quỷ quyệt, vì được trí tuệ đúng như thật, soi khắp mọi pháp sai khác; khởi tâm làm đúng như lời nói, vì tu tập mọi hạnh khó làm và khổ hạnh của Bồ Tát; khởi tâm không lừa dối tất cả chư Phật, vì nguyện luôn giữ gìn thệ nguyện lớn của tất cả Như Lai; khởi tâm đại nguyện về nhất thiết trí, vì điều phục (dạy dỗ, uốn nắn cho thuần thục) chúng sinh cho đến tận cùng thời vị lai không gián đoạn. Mười tâm này đứng đầu, kèm theo những khối công đức lớn của tâm bồ đề nhiều như số hạt bụi cực nhỏ (cực vi trần: hạt bụi nhỏ đến mức không thể chia được nữa) trong cõi Phật (thế giới do một vị Phật giáo hóa). Nếu các Bồ Tát thành tựu pháp này thì thường được sinh vào nhà các Như Lai. Đó là thọ sinh tạng thứ hai của Bồ Tát.
Thế nào gọi là thọ sinh tạng của Bồ Tát quán xét các pháp môn và tu hành bằng phương tiện? Này thiện nam tử, vị Bồ Tát này đối với biển của tất cả pháp môn thì khởi tâm quán sát ngay trước mắt; đối với con đường trọn vẹn của nhất thiết trí thì khởi tâm hồi hướng (đem công đức của mình hướng về mục đích giác ngộ và lợi ích chúng sinh) để thành tựu; đối với biển nghiệp trong sạch của các oai nghi (cử chỉ, phép tắc đi đứng nằm ngồi) thì khởi tâm chánh niệm quán sát; đối với biển các thứ tam muội (trạng thái tâm định tĩnh, chuyên chú sâu lắng) của tất cả Bồ Tát thì khởi tâm trong sạch trùm khắp; đối với biển các thứ công đức của tất cả Bồ Tát thì khởi tâm tu tập cho đầy đủ; đối với mọi con đường Bồ Tát thì khởi tâm trang nghiêm và làm cho phát sinh; đối với công đức tinh tấn hướng về nhất thiết trí thì khởi tâm không ngừng nghỉ như lửa kiếp (ngọn lửa lớn cuối thời kỳ thế giới bị hủy diệt) bùng cháy; đối với cõi của tất cả chúng sinh thì khởi tâm giúp họ thành tựu hạnh Phổ Hiền; trong mọi oai nghi thì khởi tâm tu các thứ công đức của Bồ Tát; đối với trung đạo (con đường chính giữa, không rơi vào hai cực đoan) chân thật thì khởi tâm lìa bỏ "có" và "không" để vào sự quán xét chân chính và chân thật. Đó là thọ sinh tạng thứ ba của Bồ Tát.
Thế nào gọi là thọ sinh tạng của Bồ Tát dùng tâm sâu xa trong sạch soi khắp ba đời? Này thiện nam tử, vị Bồ Tát này thành tựu tâm sâu xa trong sạch, ngày càng vượt lên; được sự giác ngộ của Phật, ánh sáng chiếu khắp; đi sâu vào biển pháp phương tiện của Bồ Tát; tâm bền chắc như kim cương; thu nhận chúng sinh, rốt cuộc không bỏ; xa lìa mọi sự sinh vào các nẻo luân hồi (các cõi sống chết như trời, người, súc sinh...); thành tựu các thứ thần biến của Như Lai; khởi lên hạnh nguyện thù thắng của Bồ Tát; đầy đủ các giác quan sáng suốt, nhạy bén của Bồ Tát; tăng trưởng tâm lành trong sạch của Bồ Tát; thành tựu sức thệ nguyện lớn không lay động; được các Như Lai che chở nhớ nghĩ; phá đổ mọi núi chướng ngại; làm chỗ nương tựa cho chúng sinh. Đó là thọ sinh tạng thứ tư của Bồ Tát.
Thế nào gọi là thọ sinh tạng của Bồ Tát dùng ánh sáng bình đẳng soi khắp? Này thiện nam tử, vị Bồ Tát này tu đầy đủ biển các hạnh phương tiện, điều phục và giúp thành thục tất cả chúng sinh; mọi thứ mình có đều có thể buông bỏ để bố thí; thành tựu giới thể (nền tảng giới luật đã thọ nhận nơi thân tâm) trong sạch vô biên; an trú trong cảnh giới Phật; đầy đủ đức an nhẫn (bền lòng chịu đựng, không dao động), được ánh sáng của pháp nhẫn (sự chấp nhận và an trú vững vàng nơi chân lý) đối với tất cả Phật pháp; bằng sức chí khí tinh tấn lớn lao, dũng mãnh mà hướng tới làm phát sinh thể của nhất thiết trí; siêng tu các cửa tam muội trong sạch; thành tựu mọi sức thần thông và trí tuệ; dùng ánh sáng trí tuệ soi sáng pháp giới; được ánh sáng thấy rõ sự sai khác của mọi pháp; thành tựu con mắt trong sạch không ngăn ngại, thấy biển sắc tướng của tất cả chư Phật; tỏ ngộ và đi vào mọi pháp tính (bản tính chân thật của các pháp) rất sâu; tự tại giáo hóa, giúp chúng sinh thành thục; có thể khiến thế gian đều sinh vui mừng; siêng tu các pháp môn sai khác đúng như thật. Đó là thọ sinh tạng thứ năm của Bồ Tát.
Thế nào gọi là thọ sinh tạng của Bồ Tát sinh vào nhà của tất cả các Như Lai trong ba đời? Này thiện nam tử, vị Bồ Tát này sinh vào nhà Như Lai, theo Như Lai mà an trú, làm trọn mọi cửa hạnh thù thắng; đầy đủ biển nguyện của các Như Lai ba đời; được thiện căn thuần nhất của tất cả chư Phật; cùng một thể tính với tất cả chư Phật; thành tựu hạnh pháp trắng sạch xuất thế (vượt ra khỏi thế gian); an trú trong công đức rộng lớn của Phổ Hiền; vào tam muội rất sâu của tất cả chư Phật; thấy sức thần tự tại của tất cả chư Phật; những chúng sinh mình giáo hóa đều được làm cho trong sạch; được pháp môn hồi hướng bình đẳng của Phật; có thể tùy theo câu hỏi mà đáp với tài biện luận vô tận. Đó là thọ sinh tạng thứ sáu của Bồ Tát.
Thế nào gọi là thọ sinh tạng của Bồ Tát dùng ánh sáng sức Phật trang nghiêm khắp nơi? Này thiện nam tử, vị Bồ Tát này đi sâu vào oai thần lực của tất cả chư Phật, ánh sáng chiếu khắp, tâm không thoái lui; đi khắp các cõi Phật mà không hề động thân; phụng sự cúng dường biển chúng Bồ Tát không mỏi không chán; biết rõ đúng như thật rằng các pháp như huyễn (như trò ảo thuật, có hình mà không thật), biết các thế gian đều như mộng; thấy sắc thân và tướng tốt (những đặc điểm tốt đẹp trên thân Phật) mà tất cả chư Phật thị hiện đều như bóng sáng; biết những việc thần thông, những cuộc dạo chơi tự tại của tất cả chư Phật đều như sự biến hóa; biết việc chúng sinh tùy loại mà thọ sinh trong các nẻo luân hồi như bóng trong gương; biết bánh xe pháp mà tất cả chư Phật chuyển (chuyển pháp luân: giảng dạy giáo pháp, ví như bánh xe lăn đi nghiền nát mê lầm) để chúng sinh được nghe đều như tiếng vọng trong hang trống; dùng sức phương tiện mở cửa pháp giới, khiến ai nấy đều chứng nhập, đến được bờ bên kia (bờ giác ngộ, giải thoát). Đó là thọ sinh tạng thứ bảy của Bồ Tát.
Thế nào gọi là thọ sinh tạng của Bồ Tát quán sát tinh tế cửa trí tuệ trùm khắp? Này thiện nam tử, vị Bồ Tát này ở địa vị đồng chân (giai vị thứ tám trong mười giai vị "trụ" của Bồ Tát, ví như người trong trắng như trẻ thơ, không còn tâm nhiễm ô), có được đủ mọi oai nghi của Bồ Tát, tất cả công đức đều đầy đủ trọn vẹn. Vị ấy quán sát tinh tế mọi cửa của nhất thiết trí; trong từng cửa, suốt vô lượng kiếp (kiếp: khoảng thời gian cực kỳ dài), giảng bày và phân biệt cảnh giới vô biên mà Bồ Tát thực hành; đối với tam muội rất sâu của các Bồ Tát thì tâm được tự tại; thành tựu các ba la mật cao tột nhất; trong từng niệm sinh ra khắp chỗ các Như Lai ở mọi thế giới. Vị ấy có thể ở trong mọi cảnh sai khác mà vào định (trạng thái tâm lắng yên, chuyên nhất) bình đẳng không sai khác; ở trong pháp bình đẳng không sai khác mà hiện ra trí tuệ tự tại có sai khác; trong cảnh vô lượng vô biên thì tự tại ra vào không ngăn ngại; trong chỗ không có cảnh mà khởi lên đủ loại cảnh giới sai khác; trong cảnh nhỏ bé thấy cảnh rộng lớn, trong cảnh rộng lớn thấy cảnh nhỏ bé; biết các thế gian đều chỉ là giả đặt ra; thông suốt rằng nhân duyên, tính và tướng của các pháp đều do tâm mình hiện khởi. Đó là thọ sinh tạng thứ tám của Bồ Tát.
Thế nào gọi là thọ sinh tạng của Bồ Tát biến hóa trong pháp giới với đủ loại trang nghiêm? Này thiện nam tử, vị Bồ Tát này trong từng niệm dùng đủ loại trang nghiêm để trang hoàng vô lượng cõi Phật; tùy theo khắp chúng sinh mà hiện thân biến hóa; được vô sở úy (không còn sợ hãi gì, hoàn toàn tự tin khi giảng pháp), đến bờ bên kia cao tột nhất; thị hiện đủ loại oai nghi của chư Phật; thành tựu đủ loại phương tiện khéo léo; nương vào pháp giới trong sạch không ngăn ngại, tùy tâm chúng sinh mà hiện ra nhiều sắc tướng, khiến ai thấy cũng đều được điều phục; khiến khắp mọi người an trú nơi cỗ xe không thể nghĩ bàn (thừa: cỗ xe, ví cho giáo pháp chở người đến giác ngộ); giảng bày đầy đủ hạnh thành tựu bồ đề; thực hành con đường nhất thiết trí không ngăn ngại; liên tục xuất hiện, chuyển bánh xe pháp; an trú trong biển tát bà nhã (tát bà nhã: phiên âm tiếng Phạn, nghĩa là nhất thiết trí) không có chính giữa và bờ mé; tùy theo người đáng giáo hóa mà không lỡ thời cơ; luôn bình đẳng, chánh niệm làm lợi ích; thành tựu kho trí tuệ của Như Lai. Đó là thọ sinh tạng thứ chín của Bồ Tát.
Thế nào gọi là thọ sinh tạng của Bồ Tát mau chóng bước lên địa vị của các Như Lai? Này thiện nam tử, vị Bồ Tát này ở chỗ tất cả các Như Lai ba đời đều được nhận pháp quán đỉnh (nghi lễ rưới nước lên đỉnh đầu; ở đây là việc chư Phật ấn chứng, trao cho Bồ Tát địa vị cao nhất sắp thành Phật), biết rõ thứ lớp cảnh giới của thể tính đồng nhất nơi tất cả chư Phật ba đời. Tức là: biết thứ lớp nối tiếp của mọi thế giới hiện khởi theo tâm; biết thứ lớp nối tiếp của sự chết trước sinh sau nơi tất cả chúng sinh; biết thứ lớp nối tiếp các thứ tâm niệm của tất cả chúng sinh; biết thứ lớp nối tiếp mọi lần thọ sinh của tất cả Bồ Tát trong các kiếp quá khứ và vị lai; biết thứ lớp nối tiếp các hạnh mà tất cả Bồ Tát đã thực hành trong các kiếp quá khứ và vị lai; biết thứ lớp nối tiếp mọi cảnh trí tuệ mà tất cả Bồ Tát tu tập; biết thứ lớp nối tiếp việc tất cả chư Phật hiện thành chính giác (giác ngộ chân chính, tức thành Phật) trong các kiếp quá khứ và vị lai; biết thứ lớp nối tiếp của công năng, sự khéo léo, sự gần gũi và cúng dường đối với mọi pháp; biết thứ lớp nối tiếp các sự việc, các tên gọi trong lúc thành và lúc hoại (lúc thế giới hình thành và lúc thế giới tan rã) ở trước và sau của mọi kiếp cho đến tận cùng; biết thứ lớp nối tiếp của việc tùy theo người đáng độ mà hiện thành chính giác, trang nghiêm công đức, khai ngộ điều phục, thị hiện oai lực, trí tuệ thần thông, chuyển bánh xe chánh pháp, khiến chúng sinh gần gũi cúng dường, tất cả đều không lỡ thời cơ. Ấy là vì dùng phương tiện khéo léo để điều phục cõi chúng sinh vô biên. Đó là thọ sinh tạng thứ mười của Bồ Tát.
Này thiện nam tử, mười thứ thọ sinh tạng của Bồ Tát như vậy, tất cả Bồ Tát đều từ đó mà sinh ra. Nếu các Bồ Tát vì muốn thành tựu sự giác ngộ rộng lớn mà tu tập, tăng trưởng, làm trọn vẹn pháp này, thì có thể tích chứa đủ loại công đức; từ một sự trang nghiêm mà phát ra mọi sự trang nghiêm, trang hoàng khắp tất cả cõi Phật; thị hiện biến hóa đủ loại oai nghi, điều phục khắp các cõi chúng sinh cho đến tận cùng các kiếp vị lai không ngừng nghỉ. Biển pháp của chư Phật với đủ loại nhân duyên, đủ loại cảnh giới được truyền thông nối tiếp không đứt; sự giác ngộ ngay trước mắt không chỗ nào không trùm khắp; hiện ra sức tự tại không thể nghĩ bàn của Phật, đầy khắp hư không và pháp giới. Ở trong biển tâm hạnh của chúng sinh, vì để thu nhận họ mà chuyển bánh xe pháp. Ở khắp chỗ các Như Lai trong mọi thế giới mười phương, gần gũi không rời; vô lượng mây pháp đều hiện ra trước mắt khắp nơi; dùng âm thanh trong sạch giảng nói biển các pháp; ở khắp mọi nơi mà việc làm không ngăn ngại; dùng lưới ánh sáng nhiệm mầu của mọi pháp để trang nghiêm đủ loại đạo tràng bồ đề (nơi thành tựu giác ngộ); tùy theo điều tâm chúng sinh ưa muốn mà giảng bày vô biên kho pháp, chỉ bày đủ loại cảnh giới của chư Phật, tùy chỗ thích hợp mà khai ngộ tất cả thế gian."
Bấy giờ vị thần rừng Diệu Đức Ái Kính ở vườn Lam Tỳ Ni muốn nói lại một lần nữa ý nghĩa thọ sinh tạng rộng lớn của Bồ Tát, bèn nương thần lực của Phật mà quán sát mười phương, rồi vì Thiện Tài đồng tử mà nói kệ (bài thơ trong kinh Phật) rằng:
Tâm sâu xa trong sạch, không chút nhơ, cao tột nhất; thấy tất cả chư Phật mà không biết chán;
nguyện đến tận cùng thời vị lai luôn cúng dường: đó là thọ sinh tạng của bậc sáng suốt.
Trong biển các cõi suốt ba đời (quá khứ, hiện tại, vị lai), mọi chúng sinh và chư Phật ở đó,
đều nguyện cứu độ chúng sinh và luôn chiêm ngưỡng cung kính chư Phật: đó là thọ sinh tạng của bậc có danh tiếng.
Nhận mưa từ mây pháp mà không biết chán, nhìn khắp ba đời mà không dính mắc,
thân tâm trong sạch như hư không: đó là thọ sinh tạng của bậc không ai sánh bằng.
Tâm luôn dạo chơi, an trú trong biển đại bi (lòng thương xót lớn), bền chắc cao vượt như núi Tu Di (ngọn núi cao nhất ở trung tâm thế giới theo quan niệm Phật giáo),
thông suốt mọi cửa của nhất thiết chủng trí (trí tuệ của Phật, biết rõ mọi pháp đến từng chi tiết sai khác): đó là thọ sinh tạng của bậc tự tại.
Lòng đại từ (lòng thương lớn, muốn ban niềm vui) che phủ khắp mười phương, thực hành khắp các ba la mật (các pháp tu đưa người từ bờ mê sang bờ giác) không chút nhơ,
dùng ánh sáng của pháp soi rọi muôn loài: đó là thọ sinh tạng của bậc hùng mạnh.
Giác ngộ tự tính của các pháp, tâm không ngăn ngại; sinh vào nhà của chư Phật ba đời;
đi sâu vào pháp giới (toàn thể mọi sự vật và chân lý), trí tuệ không bờ bến: đó là thọ sinh tạng của bậc sáng suốt.
Pháp thân (thân chân lý, tức bản thể chân thật) trong sạch, tâm không dính mắc; đến khắp vô lượng cõi nước mười phương;
mọi sức của Phật không gì không thành tựu: đó là thọ sinh tạng của bậc khó nghĩ bàn.
Vào biển trí tuệ sâu xa mà được tự tại; an trú trong biển tam muội (trạng thái tâm định tĩnh sâu lắng), thảy đều đến chỗ cùng tột;
quán sát các cửa phương tiện của nhất thiết trí (trí tuệ biết rõ tất cả mọi pháp): đó là thọ sinh tạng của bậc có trí tuệ chân thật.
Trang hoàng làm trong sạch tất cả các cõi Phật, giúp tất cả muôn loài thành thục,
hiện thần lực của Phật mà trang nghiêm khắp nơi: đó là thọ sinh tạng của bậc có danh lớn.
Đều tu tập trí tuệ về pháp của chư Phật, có thể mau chóng vào khắp địa vị Như Lai,
biết rõ pháp giới đều không ngăn ngại: đó là thọ sinh tạng của người con Phật chân chính.
"Này thiện nam tử (người con trai lành, lời gọi thân mến), nếu các Bồ Tát (người tu hành phát nguyện thành Phật để cứu độ chúng sinh) có đủ mười thứ thọ sinh tạng (những nền tảng khiến Bồ Tát được sinh vào nhà Phật) này thì được sinh vào nhà Như Lai (danh hiệu của Phật), làm ngọn đèn sáng lớn cho các thế gian. Này thiện nam tử, ta đã được cửa giải thoát (cửa vào sự thoát khỏi mọi trói buộc) thọ sinh tự tại của tất cả Bồ Tát này, từ vô lượng kiếp (kiếp: khoảng thời gian cực kỳ dài) đến nay dạo chơi bằng thần thông, chỉ bày cảnh giới không ngăn ngại của Bồ Tát."
Thiện Tài thưa: "Thưa bậc Thánh, cảnh giới của cửa giải thoát này như thế nào?" Thần rừng đáp: "Này thiện nam tử, từ trước ta đã phát nguyện: nguyện mỗi khi có Bồ Tát hiện ra thọ sinh, thân ta đều được gần gũi cúng dường; nguyện vào biển thọ sinh vô lượng, rộng lớn của Đức Như Lai Tỳ Lô Giá Na (danh hiệu Phật, nghĩa là ánh sáng chiếu khắp mọi nơi). Nhờ sức nguyện thuở trước, ta đến sinh vào thế giới Ta Bà (thế giới chúng ta đang ở, nghĩa là cõi phải nhẫn chịu khổ đau) này, trong khu vườn Lam Tỳ Ni của thành Ca Tỳ La, ở châu Diêm Phù Đề (châu lục phía nam, nơi loài người sinh sống) thuộc bốn thiên hạ này (tứ thiên hạ: bốn châu lục lớn bao quanh núi Tu Di, hợp thành một thế giới nhỏ). Ở trong rừng này, ta một lòng nghĩ ngóng xem khi nào Bồ Tát giáng sinh. Trải qua một trăm năm, quả nhiên thấy Đức Thế Tôn (bậc được cả thế gian tôn kính, danh hiệu của Phật) từ cõi trời Đâu Suất (cõi trời nơi Bồ Tát ở trong đời gần cuối trước khi xuống trần thành Phật) xuống trần giáng sinh.
Này thiện nam tử, khi ấy lúc Bồ Tát sắp giáng sinh, trong khu rừng lớn này trước hết hiện ra mười điềm lành trang nghiêm. Những gì là mười? Đó là:
Một, đất trong rừng này bỗng tự bằng phẳng, các hố trũng, gò đống đều không còn thấy.
Hai, mọi gai góc, ngói sỏi và vật nhơ bẩn trong rừng đều không còn thấy; đất trở thành kim cương, được nhiều thứ báu trang hoàng, mềm mại tinh tế như vườn Hoan Hỷ (khu vườn trên cõi trời của vua trời Đế Thích).
Ba, trong vườn lại có những cây đa la (một loại cây cọ thân cao) bằng báu, rễ cắm sâu xuống tận mạch nước, xếp hàng theo thứ lớp, phân bố trang nghiêm.
Bốn, trong rừng lại hiện ra mọi thứ mầm thơm, mọi kho hương, hương xoa (hương bôi lên thân) và hương bột, cờ phướn, lọng báu, cùng các hình tượng bằng ngọc ma ni quý đẹp; đủ loại cây thơm rợp bóng trang hoàng, tỏa hương thơm vượt hơn mọi hương thơm của cõi người và cõi trời.
Năm, trong rừng lại có các tràng hoa đẹp và đồ trang sức bằng báu đầy khắp mọi nơi, sắp đặt tinh tế.
Sáu, tất cả các cây báu lớn trong rừng tự nhiên nở ra hoa ngọc ma ni; giữa hoa và lá tuôn ra những sợi dây tràng bằng vàng ròng mềm mại.
Bảy, mọi ao đầm trong rừng đều mọc hoa đẹp, mềm mại, tươi sạch, từ dưới đất vọt lên, phủ khắp mặt nước.
Tám, lúc ấy trong rừng này, các vị đại thiên vương ở cõi dục và cõi sắc của thế giới Ta Bà (cõi dục: cõi chúng sinh còn ham muốn ăn uống, ái dục; cõi sắc: các cõi trời cao hơn, đã lìa ham muốn nhưng còn thân hình vi tế), cùng các loài trời, rồng, dạ xoa (loài quỷ thần mạnh mẽ, nhanh nhẹn), càn thát bà (thần âm nhạc của cõi trời), a tu la (loài thần có phúc lớn nhưng hay sân hận, hiếu chiến), ca lâu la (chim thần cánh vàng), khẩn na la (thần ca hát), ma hầu la già (thần mình rắn lớn), cưu bàn trà (một loài quỷ)..., tất cả các bậc chúa tể của thế gian đều đến tụ hội, chắp tay đứng đó.
Chín, mọi vị trời ở cõi dục trong tam thiên thế giới (một nghìn triệu thế giới nhỏ hợp thành một đại thế giới) này, các thể nữ (tiên nữ, cung nữ), long nữ, dạ xoa nữ, càn thát bà nữ, cùng mọi thể nữ của các bậc chúa tể thế gian, đều sinh lòng vui mừng, mỗi người cầm đủ thứ đồ cúng dường, hướng về cây Tất Lạc Xoa (một loại cây thuộc họ sung, nơi phu nhân Ma Da vịn tay khi sinh Đức Phật) mà cung kính đứng.
Mười, tất cả chư Phật ở mười phương đều từ rốn phóng ra ánh sáng lớn, tên là "Ngọn đèn tự tại đủ loại về sự thọ sinh của Bồ Tát", soi khắp mọi vật trong rừng. Trong mỗi tia sáng đều hiện ra mọi thần biến lúc chư Phật thọ sinh và đản sinh, và hiện ra đủ loại công đức lúc tất cả Bồ Tát thọ sinh; lại phát ra đủ loại tiếng nói của chư Phật, khiến chúng sinh đều được nghe thấy.
Đó là mười điềm lành trong rừng. Khi các điềm này hiện ra rồi, các thiên vương và các bậc chúa tể thế gian liền biết Bồ Tát sắp giáng sinh. Lúc ấy ta thấy mười điềm lành, cảnh giới khó nghĩ bàn này, trong lòng vui mừng hớn hở vô cùng.
Này thiện nam tử, lúc mẹ của Bồ Tát là phu nhân Ma Da (mẹ của Đức Phật Thích Ca) ra khỏi thành Ca Tỳ La, vào rừng này, lại hiện ra mười điềm lành ánh sáng, soi khắp tất cả, khiến chúng sinh được ánh sáng của pháp tính (bản tính chân thật của các pháp) thuộc nhất thiết trí (trí tuệ biết rõ tất cả mọi pháp) mau chóng tăng trưởng, vui mừng, yêu kính. Những gì là mười? Đó là: trong rừng này, các lầu gác bằng nhiều thứ báu, các mầm thơm, kho hương đều phóng ánh sáng, soi khắp mọi thế giới mười phương (tám hướng cùng phương trên, phương dưới, tức khắp mọi nơi). Lại nữa, hoa sen trong mọi ao đầm của rừng này đều phóng ánh sáng; trong ánh sáng phát ra âm thanh vi diệu, giảng nói những câu pháp chân thật của Như Lai. Lại khiến các Bồ Tát mới phát tâm ở mọi thế giới mười phương đều phóng ánh sáng đến soi rừng Lam Tỳ Ni này, không chỗ nào không đầy khắp. Lại khiến các vị đại Bồ Tát đã an trú các địa (địa: những giai vị tu chứng cao của Bồ Tát) ở mọi cõi Phật mười phương hiện thần biến lớn, phóng ánh sáng lớn đến soi rừng Lam Tỳ Ni này. Lại khiến các vị đại Bồ Tát ở mọi cõi Phật mười phương, đã tu hành thành tựu, làm trọn mọi hạnh ba la mật, phóng ánh sáng lớn đến soi rừng Lam Tỳ Ni này. Lại khiến các vị đại Bồ Tát an trú trong biển đại nguyện ở mọi cõi Phật mười phương đều phóng ánh sáng của trí nguyện tự tại không ngăn ngại đến soi rừng Lam Tỳ Ni này. Lại khiến các vị đại Bồ Tát an trú trong biển đại bi ở mọi cõi Phật mười phương đều phóng mọi ánh sáng trí nguyện đến soi rừng Lam Tỳ Ni này. Lại khiến các vị đại Bồ Tát an trú trong biển phương tiện ở mọi cõi Phật mười phương đều phóng đủ loại ánh sáng khéo léo điều phục chúng sinh đến soi rừng Lam Tỳ Ni này. Lại khiến các vị đại Bồ Tát ở mọi cõi Phật mười phương đều phóng ánh sáng trí tuệ của giáo pháp chân thật đến soi rừng Lam Tỳ Ni này. Lại khiến các vị đại Bồ Tát ở mọi cõi Phật mười phương phóng ánh sáng đại trí về việc tất cả chư Phật tự tại giáng sinh, xuất gia, thành đạo, đến soi rừng Lam Tỳ Ni này. Khi mười thứ ánh sáng này xuất hiện, khắp nơi khiến tiêu diệt bóng tối vô minh (sự mê muội, không thấy biết chân lý, gốc rễ của khổ đau) của tất cả chúng sinh.
Này thiện nam tử, khi phu nhân Ma Da hiện ra mười tướng ánh sáng này rồi, dưới cây Tất Lạc Xoa sắp sinh nở, lại hiện ra mười thứ thần biến rộng lớn. Những gì là mười?
Này thiện nam tử, lúc Bồ Tát sắp đản sinh, các thiên vương cõi sắc và các thiên tử, các vị trời cõi dục và các thể nữ, các loài rồng, dạ xoa, càn thát bà, a tu la, ca lâu la, khẩn na la, ma hầu la già, tất cả chúa tể thế gian cùng quyến thuộc, vì để cúng dường mà đều tụ hội như mây. Khi ấy, sắc tướng và oai đức của phu nhân Ma Da trang nghiêm thù thắng; mọi lỗ chân lông trên thân đều phóng ánh sáng, như đèn, như mặt trời, như khối vàng nung chảy, soi khắp tam thiên đại thiên thế giới không bị ngăn ngại. Mọi ánh sáng khác trong đó đều bị che lấp (?), không còn hiện ra. Ánh sáng ấy diệt trừ phiền não (những tâm xấu như tham lam, giận dữ, si mê gây ra khổ đau) và nỗi khổ ở các ác đạo (các cõi xấu như địa ngục, ngạ quỷ, súc sinh) của tất cả chúng sinh. Đó là thần biến thứ nhất lúc Bồ Tát sắp đản sinh.
Lại nữa, này thiện nam tử, ngay lúc ấy, trong bụng phu nhân Ma Da hiện ra mọi hình tượng của tam thiên đại thiên thế giới. Trong đó, ở châu Diêm Phù Đề của trăm ức bốn thiên hạ, có đủ các đô thị, mỗi nơi đều có vườn rừng với tên gọi khác nhau; nơi nào cũng có phu nhân Ma Da đứng dưới gốc cây, tất cả chúa tể thế gian cùng quyến thuộc vây quanh, đều hiện ra cảnh thần biến không thể nghĩ bàn lúc Bồ Tát sắp đản sinh. Đó là thần biến thứ hai lúc Bồ Tát sắp đản sinh.
Lại nữa, này thiện nam tử, trong mọi lỗ chân lông trên thân phu nhân Ma Da đều hiện ra cảnh Đức Thế Tôn Tỳ Lô Giá Na thuở quá khứ khi tu hạnh Bồ Tát đã gần gũi cúng dường tất cả chư Phật, và âm thanh nghe chư Phật thuyết pháp vang dội khắp mọi thế giới mười phương. Các cảnh hiện ra ấy giống như trong gương sáng và nước trong có thể hiện bóng hư không, mặt trời, mặt trăng, sao, mây, sấm; những việc thần thông mà Như Lai đã làm trong quá khứ hiện ra nơi các lỗ chân lông trên thân phu nhân Ma Da cũng như vậy. Đó là thần biến thứ ba lúc Bồ Tát sắp đản sinh.
Lại nữa, này thiện nam tử, mỗi lỗ chân lông trên thân phu nhân Ma Da đều hiện ra: mọi biển thế giới, mọi chủng thế giới (theo kinh Hoa Nghiêm, nhiều thế giới hợp thành một "chủng", nhiều chủng hợp thành một "biển"), thể tính của thế giới, hình dạng của thế giới mà Như Lai đã ở thuở xưa khi tu hạnh Bồ Tát; cùng các thành ấp, xóm làng, núi rừng, sông biển, suối chảy, ao đầm trong các thế giới ấy; những chúng sinh đã độ, số kiếp đã trải qua, các vị Phật đã xuất hiện, các cõi tịnh đã vào, các thân đã thọ, các tuổi thọ đã có, các bạn lành (thầy, bạn dẫn dắt trên đường tu) đã phụng sự, các pháp môn đã đạt được, các hạnh nguyện đã tu, các quả chứng đã được — từ khi mới phát tâm cho đến khi đạt được địa vị bất thoái chuyển (địa vị không còn lui sụt trên đường tu). Ở mọi nơi, mỗi lần ngài sinh ra, phu nhân Ma Da đều làm mẹ ngài. Tất cả cảnh giới như vậy của Như Lai trong quá khứ đều hiện ra trong lỗ chân lông. Đó là thần biến thứ tư lúc Bồ Tát sắp đản sinh.
Lại nữa, này thiện nam tử, mỗi lỗ chân lông của phu nhân Ma Da đều hiện ra mọi lần thọ sinh của Như Lai thuở quá khứ khi tu hạnh Bồ Tát: đủ loại sắc tướng, đủ loại hình dáng, đủ loại oai nghi, đủ loại vật dụng, áo quần, ăn uống, khổ vui... từng việc hiện ra rõ ràng, không gì không phân biệt được. Đó là thần biến thứ năm lúc Bồ Tát sắp đản sinh.
Lại nữa, này thiện nam tử, mỗi lỗ chân lông trên thân phu nhân Ma Da đều hiện ra cảnh Đức Thế Tôn thuở quá khứ khi tu hạnh bố thí, đã bỏ những thứ khó bỏ: các phần thân thể, tay chân khớp xương, đầu, mắt, tai, mũi, môi, lưỡi, răng, máu thịt, xương tủy, gan mật, ruột dạ dày, da thịt, gân mạch; cùng vợ thiếp, con trai con gái, quyến thuộc, cung điện, thành ấp, các thứ châu báu như vàng, bạc, lưu ly, ngọc kha, vỏ ốc quý, ngọc bích, chuỗi ngọc, vòng đeo, áo quần, đồ ăn uống — tất cả các vật bên trong thân và bên ngoài thân như thế; cũng thấy cả người nhận, ở đủ các phương sở, với hình dáng và lời nói của họ. Đó là thần biến thứ sáu lúc Bồ Tát sắp đản sinh.
Lại nữa, này thiện nam tử, lúc ấy trong rừng này hiện ra khắp cảnh tất cả chư Phật trong mọi kiếp quá khứ lúc vào thai mẹ: đủ loại cõi Phật, đủ loại vườn rừng, đủ loại trang nghiêm, đủ loại quyến thuộc, cùng đủ loại cờ phướn, lọng che, tràng hoa, áo quần, hương xoa, hương bột, ngọc ma ni..., đủ loại chuỗi ngọc và đồ trang sức, đủ loại kỹ nhạc, tiếng ca vịnh tán thán cao diệu vang khắp trong rừng, khiến chúng sinh đều được nghe thấy. Đó là thần biến thứ bảy lúc Bồ Tát sắp đản sinh.
Lại nữa, này thiện nam tử, từ trong bào thai nơi thân phu nhân Ma Da hiện ra cung điện lầu gác bằng vua ngọc ma ni (loại ngọc ma ni quý nhất) mà Bồ Tát sẽ dùng, vượt hơn chỗ ở của tất cả trời, rồng, dạ xoa, càn thát bà, a tu la, ca lâu la, khẩn na la, ma hầu la già và các vua cõi người. Lưới vua ngọc ma ni giăng phủ bên trên; lại dùng mọi đồ trang sức bằng vua ngọc ma ni mang hình tượng người và trời mà trang hoàng, xông bằng loại hương thượng hạng không nhơ, khiến chúng sinh được tâm trong sạch. Tất cả những thứ như vậy đầy khắp trong rừng, mỗi thứ mỗi khác, không lẫn lộn nhau. Đó là thần biến thứ tám lúc Bồ Tát sắp đản sinh.
Lại nữa, này thiện nam tử, từ trong bụng phu nhân Ma Da hiện ra các vị Bồ Tát ma ha tát (Bồ Tát lớn) nhiều như số hạt bụi cực nhỏ của mười bất khả thuyết bất khả thuyết (con số lớn đến mức không thể nói hết) trăm nghìn ức na do tha (na do tha: đơn vị số cực lớn) cõi Phật. Thân hình dung mạo, sắc tướng ánh sáng, oai nghi đi đứng, thần thông và quyến thuộc của các vị Bồ Tát ấy đều giống hệt Bồ Tát Tỳ Lô Giá Na, không khác gì. Tất cả cùng lúc tán thán Như Lai. Đó là thần biến thứ chín lúc Bồ Tát sắp đản sinh.
Lại nữa, này thiện nam tử, lúc phu nhân Ma Da sắp sinh Bồ Tát, bỗng ở trước mặt bà, từ kim cương tế (tầng đáy cứng chắc như kim cương làm nền của mặt đất) vọt lên một đóa sen lớn, tên là "Kho trang nghiêm của mọi vua báu". Đóa sen lấy vua ngọc ma ni kim cương không gì thắng nổi làm thân, lấy vua ngọc ma ni "biển bóng hình chúng sinh" làm đài giữa, lấy mọi vua ngọc ma ni thượng hạng làm tua nhụy, lấy vua ngọc như ý (ngọc báu đáp ứng mọi điều mong muốn) trong sạch không nhơ làm đài sen. Có số cánh hoa nhiều như số hạt bụi cực nhỏ của mười cõi Phật, tất cả đều làm bằng ngọc ma ni, trang hoàng quanh khắp, ánh sáng xen nhau tỏa ra. Vua ngọc ma ni làm thành lưới, rủ phủ quanh khắp. Vua báu kim cương bền chắc khó hoại làm thành lọng, che phía trên. Tất cả thiên vương cùng nhau nâng giữ. Tất cả long vương nổi mây hương lớn, tuôn mưa hương. Tất cả chư thiên rải hoa đẹp cõi trời và các đồ trang sức. Tất cả vua dạ xoa cung kính vây quanh. Tất cả vua càn thát bà cất tiếng hay đẹp, ca ngợi công đức thuở xưa Bồ Tát gần gũi cúng dường chư Phật. Tất cả vua a tu la bỏ lòng kiêu mạn, cúi mình cung kính, chắp tay cúi đầu lễ. Tất cả vua ca lâu la ngậm những dải lụa báu, trang hoàng khắp hư không. Tất cả vua khẩn na la sinh lòng vui mừng, ca vịnh tán thán công đức Bồ Tát. Tất cả vua ma hầu la già đều sinh vui mừng, cất tiếng lớn ca vịnh tán thán, tuôn khắp mây trang sức bằng mọi thứ báu. Đó là thần biến thứ mười lúc Bồ Tát sắp đản sinh.
Này thiện nam tử, ta thấy phu nhân Ma Da trong rừng này, lúc sắp sinh Bồ Tát, thị hiện mười tướng thần thông, đủ loại công đức không thể nghĩ bàn, vô lượng ánh sáng, mà lòng ta không biết chán. Sau đó phu nhân Ma Da sinh Đức Thế Tôn từ hông bên phải: như mặt trời trong sạch hiện giữa hư không, như mây lành hiện trên đỉnh núi cao, như ánh chớp lóe sáng giữa mây dày, như ngọn đuốc lớn đốt lên giữa đêm tối. Lúc ấy Bồ Tát sinh ra từ hông mẹ, ánh sáng nơi thân tướng cũng như thế.
Này thiện nam tử, lúc ấy Bồ Tát vì muốn chỉ bày rằng mọi pháp đều như bóng, như hình tượng phản chiếu, như mộng, như huyễn, không đi không đến, không sinh không diệt, nên thị hiện đản sinh.
Này thiện nam tử, lúc ta thấy Đức Phật Tỳ Lô Giá Na thị hiện thần biến lúc mới sinh ở vườn Lam Tỳ Ni trong châu Diêm Phù Đề thuộc bốn thiên hạ này, ta cũng thấy Như Lai thị hiện đủ loại thần biến lúc mới sinh ở vườn Lam Tỳ Ni trong các châu Diêm Phù Đề của trăm ức bốn thiên hạ thuộc tam thiên đại thiên thế giới; cũng thấy ở các cõi Phật (?) nhiều như số hạt bụi cực nhỏ của tam thiên đại thiên thế giới; cũng thấy ở các cõi Phật nhiều như số hạt bụi cực nhỏ của trăm thế giới Phật, cho đến các cõi Phật nhiều như số hạt bụi cực nhỏ của mọi thế giới mười phương, đều thị hiện đủ loại thần biến lúc mới sinh. Cũng thấy ở trong những hạt bụi cực nhỏ của các thế giới mười phương có đủ loại vô lượng cõi Phật, mỗi cõi đều hiện ra đủ loại thần biến về thọ sinh và đản sinh. Như vậy, trong từng niệm cho đến tận cùng thời vị lai, ở khắp mọi biển cõi trong pháp giới mười phương, trong vô lượng thế giới nơi từng hạt bụi, đều thị hiện đủ loại thần biến lúc mới sinh, thứ lớp nối tiếp không gián đoạn. Tuy trong từng niệm, khắp mọi biển cõi vô biên đều thị hiện đủ loại thần biến đản sinh, nhưng tâm không dính mắc, không ngăn ngại."
Bấy giờ Thiện Tài đồng tử (cậu bé tên Thiện Tài, người đi khắp nơi tìm thầy học đạo) thưa với vị thần chủ rừng của vườn Lam Tỳ Ni (nơi Đức Phật đản sinh) là Diệu Đức Viên Mãn Ái Kính Cát Tường rằng: "Thưa bậc Thánh, Bồ Tát (người tu hành phát nguyện thành Phật để cứu độ chúng sinh) khi ở thân cuối cùng (đời sống cuối cùng trước khi thành Phật), vì sao nhất định sinh vào dòng họ lớn như thế này?"
Thần rừng bảo: "Này thiện nam tử (người con trai lành, lời gọi thân mến), tất cả Bồ Tát khi sắp thành chính giác (giác ngộ chân chính, tức thành Phật), ở thân cuối cùng, đều sinh trong cung vua, hoặc sinh trong nhà Bà La Môn (giai cấp tu sĩ, tư tế cao nhất trong xã hội Ấn Độ xưa) thuộc dòng họ lớn. Vì sao vậy? Vì để có thể thành tựu đủ loại lợi ích, điều phục (dạy dỗ, uốn nắn cho thuần thục) mình và người, khiến đều thành thục.
Này thiện nam tử, có ba pháp có thể làm lợi cho mình và người: một là nhân quả dị thục (quả báo chín muồi vào thời điểm khác và mang tính chất khác với nhân đã gieo; ở đây chỉ những quả báo về thân thể, dòng dõi, hoàn cảnh sinh ra); hai là nhân quả phúc đức; ba là nhân quả trí tuệ.
Thế nào là dị thục? Có tám thứ: một là tuổi thọ trọn vẹn; hai là sắc tướng trọn vẹn; ba là dòng tộc trọn vẹn; bốn là sự tự tại trọn vẹn; năm là lời nói đáng tin trọn vẹn; sáu là uy thế lớn trọn vẹn; bảy là tướng trượng phu (thân nam nhi đầy đủ) trọn vẹn; tám là sức mạnh dũng mãnh trọn vẹn.
Này thiện nam tử, thế nào là Bồ Tát tuổi thọ trọn vẹn? Tức là tuổi thọ lâu dài, ở lâu trong thế gian. Thế nào là Bồ Tát sắc tướng trọn vẹn? Tức là hình sắc đoan nghiêm, tướng tốt thù thắng, người người thích nhìn, lòng không biết chán. Thế nào là Bồ Tát dòng tộc trọn vẹn? Tức là sinh vào nhà giàu sang quyền quý, thuộc dòng Sát Đế Lợi (giai cấp vua chúa, võ sĩ) hoặc nhà Bà La Môn. Thế nào là Bồ Tát tự tại trọn vẹn? Tức là có của cải, địa vị lớn và quyến thuộc đông, việc làm theo ý muốn, được mọi người tôn phụng. Thế nào là Bồ Tát lời nói đáng tin trọn vẹn? Tức là nói ra thành thật, người nghe tất tin nhận; khi xử các vụ tranh chấp thì lòng không thiên lệch, mọi phán quyết đều công bằng như cầm cán cân; lời nói và việc làm không trái nhau, không cầu lợi, không nịnh bợ. Thế nào là Bồ Tát uy thế lớn trọn vẹn? Tức là danh tiếng cao xa, dũng mãnh tinh tấn, tính tình ôn hòa, bị chê hay được khen đều không lay động; về các nghề khéo, kỹ nghệ thì không ai vượt hơn; ở giữa đại chúng thì ai nấy đều tôn trọng. Thế nào là Bồ Tát tướng trượng phu trọn vẹn? Tức là có đủ tướng nam nhi, không có khiếm khuyết. Thế nào là Bồ Tát sức mạnh dũng mãnh trọn vẹn? Tức là sức lực do quả báo thù thắng, thân luôn không bệnh, tâm lực mạnh mẽ, có khả năng vượt trội. Tám pháp như thế là sự dị thục trọn vẹn của Bồ Tát.
Này thiện nam tử, Bồ Tát tu nhân của tám thứ dị thục này như thế nào? Tức là Bồ Tát đối với chúng sinh khởi lòng thương xót lớn, không có tâm giết hại: đó là nhân của tuổi thọ trọn vẹn. Nếu các Bồ Tát dâng đèn sáng trước hình tượng Phật, Bồ Tát và ở mọi nơi tối tăm, lại bố thí đủ loại áo quần tươi sạch: đó là nhân của sắc tướng trọn vẹn. Nếu các Bồ Tát ở giữa đủ loại hạng người mà lòng luôn khiêm hạ: đó là nhân của dòng tộc trọn vẹn. Nếu các Bồ Tát đối với những chúng sinh nghèo thiếu, khốn khổ, tùy điều họ mong muốn mà cấp cho: đó là nhân của sự tự tại trọn vẹn. Nếu các Bồ Tát thường tu lời nói thật, lời nói hòa hợp, lời nói dịu dàng, lời nói không thay đổi: đó là nhân của lời nói đáng tin trọn vẹn. Nếu các Bồ Tát vì muốn có được thân đời sau với đủ loại sắc tướng và công đức thù thắng mà phát thệ nguyện lớn, cúng dường Tam Bảo (Phật, Pháp, Tăng: ba ngôi quý báu của đạo Phật), các thiện tri thức (thầy, bạn lành dẫn dắt trên đường tu), cha mẹ, thầy dạy và bậc trên, lòng luôn không rời, phụng sự cung kính không gián đoạn: đó là nhân của uy thế lớn trọn vẹn. Nếu các Bồ Tát lòng luôn yêu thích thân nam nhi, đối với tướng nữ nhân thì luôn sinh chán bỏ, sợ sắc dục như sợ lửa dữ, đối với thân nam nhi thì nghĩ đó là phúc đức, cũng khuyên chúng sinh chán lìa thân nữ, ưa thích tướng nam: đó là nhân của tướng trượng phu trọn vẹn. Nếu các Bồ Tát luôn dùng sức thân thể để phục vụ chúng sinh, việc gì đúng lẽ cần làm thì đều đến giúp; đối với thầy dạy và bậc trên thì xoa bóp, xoa dầu, tắm rửa; lại đem đủ loại thức ăn uống thượng hạng cho người đói khát, khiến họ đều no đủ, yên vui, sắc diện và sức lực thêm mạnh: đó là nhân của sức mạnh dũng mãnh trọn vẹn. Bồ Tát tu tập tám nhân dị thục như vậy thì cảm được quả dị thục.
Này thiện nam tử, tám nhân dị thục như vậy lại nhờ ba duyên mà được tăng trưởng, có thể cảm được quả dị thục thù thắng, trọn vẹn, đem lại lợi ích rộng lớn. Những gì là ba? Một là tâm trong sạch, hai là hạnh trong sạch, ba là cảnh trong sạch. Nếu các Bồ Tát nội tâm trong sạch, đem mọi thiện căn (gốc lành) hồi hướng (hướng công đức về mục đích) về A nậu đa la tam miệu tam bồ đề (sự giác ngộ cao tột, chân chính, trọn vẹn của Phật), và về việc chứng pháp giới nhất vị (pháp giới chỉ có một vị, tức mọi pháp đồng một bản chất bình đẳng) rất sâu; lòng tin ưa rộng lớn, thuần nhất không xen tạp; siêng cầu tu tập, không tiếc thân mạng; cùng thiện tri thức chung một chí hướng và việc làm; thấy người cùng pháp thì rất vui mừng; ngày đêm suy ngẫm, từng niệm thuận theo, khi đi, đứng, ngồi, nằm lòng không biết chán: đó là thứ nhất, phát tâm trong sạch. Nếu các Bồ Tát đối với những thiện căn khởi lên từ chí nguyện rộng lớn như thế mà tu tập lâu dài, từng niệm không gián đoạn, dùng phương tiện khéo léo khiến đều thành tựu; người chưa nhận lãnh thực hành thì giúp họ nhận lãnh thực hành, người đã nhận lãnh thực hành thì giúp họ vững chắc: đó là thứ hai, thực hành hạnh trong sạch. Nếu các Bồ Tát trong mọi cảnh mình thực hành đều giữ tâm trong sạch, có thể phát khởi đúng đắn, khiến việc làm được điều hòa mềm mỏng, cứ thế hướng cầu cho đến quả rốt ráo: đó là thứ ba, hướng đến cảnh trong sạch.
Này thiện nam tử, thế nào là quả dị thục của Bồ Tát? Ấy là vì Bồ Tát có tuổi thọ đầy đủ nên có thể tu tập lâu dài không gián đoạn, mọi thiện căn được tích chứa tăng trưởng, có thể ở lâu trong đời, làm lợi cho mình và cho người: đó là quả của tuổi thọ trọn vẹn. Lại vì Bồ Tát sắc tướng đoan nghiêm, chúng sinh yêu kính, nên tất cả đại chúng đều đến quy ngưỡng; phàm lời Bồ Tát nói ra, không ai không thích nghe; nghe pháp rồi đều thuận theo mà làm: đó là quả của sắc tướng trọn vẹn. Lại vì Bồ Tát dòng tộc chân chính nên được đời tôn trọng, khiến chúng sinh thuận theo mọi lời dạy của Bồ Tát, siêng năng tu tập, mau chóng lìa bỏ các nghiệp (hành động tạo ra quả báo) bất thiện, tu các nghiệp lành: đó là quả của dòng tộc trọn vẹn. Lại vì Bồ Tát tự tại trọn vẹn, đầy đủ của cải và địa vị, nên có thể dùng đủ loại châu báu, kẻ hầu người hạ mà cấp cho muôn loài, tùy chỗ họ cần mà khiến đều đầy đủ; dùng cách ấy thu nhận họ, sau đó điều phục và giúp họ thành thục: đó là quả của sự tự tại trọn vẹn. Lại vì Bồ Tát thành tựu lời nói thật nên có thể dùng lời yêu thương thu nhận chúng sinh, điều phục và giúp họ thành thục, khiến họ tin nhận, đều được giải thoát: đó là quả của lời nói đáng tin trọn vẹn. Lại vì Bồ Tát giàu sang tự tại, có uy thế lớn, nên có thể khiến chúng sinh cảm đức mà theo sự giáo hóa, trong lòng biết hổ thẹn, tôn trọng yêu mến, phàm Bồ Tát nói gì đều thuận theo không trái: đó là quả của uy thế lớn trọn vẹn. Lại vì Bồ Tát đầy đủ tướng đại trượng phu trọn vẹn, các giác quan thành tựu không khiếm khuyết, nên xứng đáng làm vật chứa công đức thù thắng, tinh tấn siêng cầu cảnh giới nhất thiết trí (trí tuệ biết rõ tất cả mọi pháp), được hạnh vô sở úy (không còn sợ hãi gì) và không ngăn ngại, có thể làm lợi ích lớn cho tất cả chúng sinh; việc làm theo ý muốn đều không trở ngại; trời và người trong mọi thế gian không ai chê bai được: đó là quả của sự đầy đủ tướng đại trượng phu trọn vẹn. Lại vì Bồ Tát thành tựu sức mạnh dũng mãnh nên có thể tích chứa khắp mọi pháp lành, giúp các cõi chúng sinh được an vui và thành tựu, dũng mãnh tinh tấn, thành tựu trí tuệ và thần thông: đó là quả của sức mạnh dũng mãnh trọn vẹn. Như vậy gọi là nhân quả dị thục.
Thế nào là phúc và trí? Tức là ba ba la mật (các pháp tu đưa người từ bờ mê sang bờ giác) bố thí, trì giới (giữ giới luật), nhẫn nhục thì gọi là phúc; bát nhã ba la mật (trí tuệ thấy rõ thật tướng của mọi pháp) thì gọi là trí; tinh tấn và thiền định (lắng tâm chuyên chú, không tán loạn) thì vừa gọi là phúc, vừa gọi là trí. Nghĩa là nhờ tinh tấn mà tu bố thí, trì giới, nhẫn nhục, từ vô lượng (lòng thương ban vui cho chúng sinh không giới hạn)... thì gọi là phúc; nếu nhờ tinh tấn mà khởi văn, tư, tu (nghe pháp, suy ngẫm, thực hành) thì gọi là trí. Lại nhờ tinh tấn mà tu sự thông thạo về uẩn (năm nhóm hợp thành con người: sắc thân, cảm thọ, tri giác, ý chí hành động, nhận thức), thông thạo về xứ (mười hai xứ: sáu giác quan và sáu đối tượng của chúng), thông thạo về giới (mười tám giới: sáu giác quan, sáu đối tượng và sáu thức), thông thạo về duyên khởi (mọi sự đều do nhân duyên hợp lại mà sinh), thông thạo về xứ phi xứ (biết điều gì hợp lẽ có thể xảy ra, điều gì không thể); có thể biết tứ đế (bốn chân lý: khổ, nguyên nhân của khổ, sự dứt khổ, con đường dứt khổ), các pháp thiện và bất thiện, phiền não mạnh hay yếu, các nghiệp đen (ác) và trắng (thiện), quán sát tinh tế — đều gọi là trí. Nếu nhờ thiền định mà tu tứ vô lượng (bốn tâm rộng lớn: từ, bi, hỷ, xả), đó gọi là phúc; nếu nhờ thiền định mà tu hành bát nhã và các sự thông thạo, thì gọi là trí.
Vì vậy Bồ Tát có thể làm lợi ích lớn cho tất cả chúng sinh, ở trong hội đại chúng của các cõi Phật mà làm bậc thầy đứng đầu, có thể thuận theo khắp tất cả chư Phật mà chuyển bánh xe chánh pháp (giảng dạy giáo pháp chân chính), có thể tự điều phục mình, cũng có thể điều phục tất cả chúng sinh, khiến họ mau vào con đường nhất thiết trí. Bồ Tát thành tựu đủ loại nhân quả thù thắng như vậy thì có thể mau chóng đạt được A nậu đa la tam miệu tam bồ đề."
◄ Trước
Sau ►
Quay lại danh sách thiên · Giỏ video