Kinh Đại Phương Quảng Phật Hoa Nghiêm, phẩm Hạnh nguyện của Bồ-tát Phổ Hiền, quyển thứ bốn mươi: Phẩm Hạnh nguyện Phổ Hiền đi vào cảnh giới giải thoát không thể nghĩ bàn
Kinh Đại Phương Quảng Phật Hoa Nghiêm (tên một bộ kinh lớn của Phật giáo Đại thừa; "Đại Phương Quảng" là giáo lý rộng lớn và chân chính, "Hoa Nghiêm" là được trang nghiêm bằng muôn hoa, ví với công hạnh của Phật). Phẩm Hạnh nguyện (việc làm và lời nguyện của người tu) của Bồ-tát (người tu hành phát nguyện thành Phật để cứu độ mọi chúng sinh) Phổ Hiền (tên một vị Bồ-tát lớn, tượng trưng cho hạnh nguyện tu tập rộng khắp), quyển thứ bốn mươi. Phẩm Hạnh nguyện Phổ Hiền đi vào cảnh giới giải thoát (trạng thái thoát khỏi mọi ràng buộc khổ đau) không thể nghĩ bàn.
Bấy giờ Bồ-tát Phổ Hiền Ma-ha-tát (bậc Bồ-tát lớn) ngợi khen xong công đức thù thắng của Như Lai (một danh hiệu của Phật, nghĩa là bậc đến từ chân lý như thật). Công đức là phước lành và đức hạnh có được nhờ tu tập, làm việc thiện. Ngài bảo các vị Bồ-tát và Thiện Tài (tên một cậu bé đi cầu đạo, nhân vật chính trong phần cuối kinh Hoa Nghiêm) rằng:
"Này thiện nam tử (người con trai hiền lành, cách gọi người nghe pháp)! Công đức của Như Lai lớn đến mức này. Giả sử tất cả chư Phật trong mười phương (tám hướng cùng phương trên và phương dưới, tức khắp mọi nơi) cùng nói về công đức ấy. Các Ngài nói nối tiếp nhau, trải qua số kiếp nhiều như số hạt bụi cực nhỏ của bất khả thuyết bất khả thuyết cõi Phật, mà vẫn không thể nói hết. Kiếp là đơn vị thời gian cực kỳ dài trong Phật giáo. Hạt bụi cực nhỏ (cực vi trần) là hạt bụi nhỏ đến mức không thể chia được nữa. Bất khả thuyết là một con số lớn đến mức không thể nói ra. Cõi Phật là thế giới do một vị Phật giáo hóa.
Nếu muốn thành tựu cửa công đức này thì nên tu mười hạnh nguyện rộng lớn. Mười hạnh nguyện ấy là gì?
- Một là lễ kính chư Phật (kính lạy các đức Phật).
- Hai là xưng tán Như Lai (ca ngợi Như Lai).
- Ba là rộng tu cúng dường (dâng hiến lễ vật lên Phật).
- Bốn là sám hối (thú nhận lỗi lầm, hối cải và nguyện không tái phạm) nghiệp chướng (những trở ngại do các việc làm xấu ác trước kia gây ra).
- Năm là tùy hỷ (vui mừng theo việc tốt của người khác) công đức.
- Sáu là thỉnh chuyển pháp luân (chuyển bánh xe Pháp, tức thỉnh cầu Phật giảng dạy giáo lý).
- Bảy là thỉnh Phật trụ thế (thỉnh cầu Phật ở lại cõi đời).
- Tám là thường theo Phật mà học.
- Chín là luôn tùy thuận chúng sinh.
- Mười là phổ giai hồi hướng (đem tất cả công đức chuyển về cho khắp mọi loài)."
Thiện Tài thưa rằng: "Thưa bậc Đại Thánh, thế nào là lễ kính, cho đến thế nào là hồi hướng?"
Bồ-tát Phổ Hiền bảo Thiện Tài: "Này thiện nam tử! Nói lễ kính chư Phật là thế này. Có chư Phật Thế Tôn (bậc được thế gian tôn kính, một danh hiệu của Phật) nhiều như số hạt bụi cực nhỏ của tất cả cõi Phật trong mười phương ba đời (quá khứ, hiện tại, vị lai). Các Ngài ở khắp tận pháp giới (toàn thể mọi sự vật, hiện tượng trong vũ trụ) và hư không giới (khắp cõi không gian). Nhờ sức hạnh nguyện của Phổ Hiền, tôi khởi lòng tin hiểu sâu xa, như thấy các Ngài ngay trước mắt. Tôi dùng thân nghiệp, ngữ nghiệp, ý nghiệp thanh tịnh (việc làm của thân, lời nói và ý nghĩ trong sạch) mà luôn lễ kính.
Ở chỗ mỗi đức Phật, tôi đều hiện ra số thân nhiều như số hạt bụi cực nhỏ của bất khả thuyết bất khả thuyết cõi Phật. Mỗi thân lại lạy khắp số Phật nhiều như số hạt bụi cực nhỏ của bất khả thuyết bất khả thuyết cõi Phật.
Khi hư không giới hết thì sự lễ lạy của tôi mới hết. Nhưng hư không giới không thể hết, nên sự lễ kính này của tôi không có cùng tận. Cũng vậy, khi chúng sinh giới (cõi của mọi loài có sự sống) hết, nghiệp (việc làm tạo tác dẫn đến quả báo) của chúng sinh hết, phiền não (những tâm trạng xấu như tham, giận, si mê làm tâm rối loạn, khổ sở) của chúng sinh hết, thì sự lễ lạy của tôi mới hết. Nhưng chúng sinh giới cho đến phiền não không có lúc hết, nên sự lễ kính này của tôi không có cùng tận. Ý niệm này nối tiếp ý niệm kia, không hề gián đoạn; thân, lời, ý không hề mỏi mệt chán nản.
Lại nữa, này thiện nam tử! Nói xưng tán Như Lai là thế này. Khắp tận pháp giới, hư không giới, trong tất cả cõi nước mười phương ba đời, mỗi hạt bụi cực nhỏ đều có số Phật nhiều như số hạt bụi cực nhỏ của tất cả thế giới. Ở chỗ mỗi đức Phật đều có hội chúng Bồ-tát đông như biển vây quanh.
Tôi sẽ dùng sự hiểu biết thù thắng rất sâu, biết và thấy các Ngài ngay trước mắt. Tôi dùng những cái lưỡi vi diệu hơn cả lưỡi của Biện Tài thiên nữ (vị nữ thần cõi trời giỏi ăn nói, biện luận). Mỗi cái lưỡi phát ra biển âm thanh vô tận. Mỗi âm thanh phát ra biển lời lẽ, ca ngợi biển công đức của tất cả Như Lai. Lời ca ngợi ấy kéo dài đến tận cùng thời vị lai, nối tiếp không dứt, khắp tận pháp giới, không nơi nào không đến.
Khi hư không giới hết, chúng sinh giới hết, nghiệp của chúng sinh hết, phiền não của chúng sinh hết, thì sự ca ngợi của tôi mới hết. Nhưng hư không giới cho đến phiền não không có lúc hết, nên sự ca ngợi này của tôi không có cùng tận. Ý niệm này nối tiếp ý niệm kia, không hề gián đoạn; thân, lời, ý không hề mỏi mệt chán nản.
Lại nữa, này thiện nam tử! Nói rộng tu cúng dường là thế này. Khắp tận pháp giới, hư không giới, trong hạt bụi cực nhỏ của tất cả cõi Phật mười phương ba đời, mỗi hạt đều có số Phật nhiều như số hạt bụi cực nhỏ của tất cả thế giới. Ở chỗ mỗi đức Phật đều có các hội chúng Bồ-tát đông như biển vây quanh. Nhờ sức hạnh nguyện Phổ Hiền, tôi khởi lòng tin hiểu sâu xa, biết và thấy các Ngài ngay trước mắt. Tôi đem các lễ vật cúng dường tốt đẹp bậc nhất ra cúng dường.
Đó là mây hoa, mây tràng hoa, mây âm nhạc cõi trời, mây lọng che cõi trời, mây y phục cõi trời. Lại có đủ loại hương cõi trời: hương xoa, hương đốt, hương bột. Mỗi đám mây như vậy lớn như núi chúa Tu-di (ngọn núi lớn nhất ở trung tâm thế giới theo quan niệm Phật giáo).
Tôi lại đốt các thứ đèn: đèn bơ, đèn dầu, đèn dầu thơm các loại. Mỗi tim đèn lớn như núi Tu-di, mỗi phần dầu đèn nhiều như nước biển lớn. Tôi luôn dùng những lễ vật như thế mà cúng dường.
Này thiện nam tử! Trong các cách cúng dường, pháp cúng dường (cúng dường bằng chính giáo lý của Phật, tức bằng sự tu hành) là hơn hết. Đó là:
- cúng dường bằng cách tu hành đúng như lời Phật dạy;
- cúng dường bằng cách làm lợi ích cho chúng sinh;
- cúng dường bằng cách nhiếp thọ (đón nhận, che chở và dìu dắt) chúng sinh;
- cúng dường bằng cách chịu khổ thay cho chúng sinh;
- cúng dường bằng cách siêng tu căn lành (những việc thiện làm gốc rễ cho quả tốt);
- cúng dường bằng cách không bỏ sự nghiệp của Bồ-tát;
- cúng dường bằng cách không rời tâm Bồ-đề (tâm cầu giác ngộ thành Phật để cứu độ chúng sinh).
Này thiện nam tử! Đem công đức vô lượng của sự cúng dường kể trên so với công đức của pháp cúng dường chỉ trong một niệm (một khoảnh khắc ý nghĩ). Công đức kia không bằng một phần trăm, không bằng một phần nghìn. Cũng không bằng một phần trăm nghìn câu-chi na-do-tha. Câu-chi và na-do-tha là các đơn vị số đếm cực lớn của Ấn Độ xưa. Cũng không bằng một phần ca-la, phần toán, phần số, phần dụ, phần ưu-bà-ni-sa-đà. Đây là những cách chia nhỏ cực điểm theo phép đếm Ấn Độ xưa, càng về sau càng nhỏ: phần ca-la nhỏ như một phần của sợi lông, phần toán và phần số là phần chỉ còn tính đếm được, phần dụ là phần chỉ có thể ví dụ, phần ưu-bà-ni-sa-đà là phần nhỏ nhất, gần như không còn gì.
Vì sao vậy? Vì các đức Như Lai tôn trọng Pháp (giáo lý của Phật). Vì tu hành đúng như lời dạy thì sinh ra chư Phật. Nếu các Bồ-tát thực hành pháp cúng dường thì thành tựu được việc cúng dường Như Lai. Tu hành như thế mới là cúng dường chân thật.
Với sự cúng dường rộng lớn, tối thắng này, khi hư không giới hết, chúng sinh giới hết, nghiệp của chúng sinh hết, phiền não của chúng sinh hết, thì sự cúng dường của tôi mới hết. Nhưng hư không giới cho đến phiền não không thể hết, nên sự cúng dường này của tôi cũng không có cùng tận. Ý niệm này nối tiếp ý niệm kia, không hề gián đoạn; thân, lời, ý không hề mỏi mệt chán nản.
Lại nữa, này thiện nam tử! Nói sám hối nghiệp chướng là thế này. Bồ-tát tự nghĩ: "Tôi trong vô số kiếp quá khứ không có khởi đầu, vì tham, sân, si (tham lam, giận dữ, si mê) mà để thân, miệng, ý gây ra các nghiệp ác nhiều vô lượng vô biên. Nếu các nghiệp ác ấy có hình thể thì cả hư không giới cũng không chứa hết. Nay tôi dùng ba nghiệp thanh tịnh (thân, lời, ý trong sạch), trước tất cả chư Phật và Bồ-tát khắp các cõi nhiều như bụi cực nhỏ trong pháp giới, thành tâm sám hối. Về sau tôi không gây lại nữa, luôn giữ giới luật trong sạch và mọi công đức."
Khi hư không giới hết, chúng sinh giới hết, nghiệp của chúng sinh hết, phiền não của chúng sinh hết, thì sự sám hối của tôi mới hết. Nhưng hư không giới cho đến phiền não của chúng sinh không thể hết, nên sự sám hối này của tôi không có cùng tận. Ý niệm này nối tiếp ý niệm kia, không hề gián đoạn; thân, lời, ý không hề mỏi mệt chán nản.
Lại nữa, này thiện nam tử! Nói tùy hỷ công đức là thế này. Khắp tận pháp giới, hư không giới, có các đức Phật Như Lai nhiều như số hạt bụi cực nhỏ của tất cả cõi Phật mười phương ba đời. Từ lúc mới phát tâm, vì cầu nhất thiết trí (trí tuệ biết hết thảy mọi sự, tức trí tuệ của Phật), các Ngài siêng tu tích tụ phước đức, không tiếc thân mạng. Các Ngài trải qua số kiếp nhiều như số hạt bụi cực nhỏ của bất khả thuyết bất khả thuyết cõi Phật. Trong mỗi kiếp, các Ngài bỏ ra số đầu, mắt, tay, chân nhiều như số hạt bụi cực nhỏ của bất khả thuyết bất khả thuyết cõi Phật.
Các Ngài làm mọi hạnh khó làm, chịu mọi khổ hạnh như thế. Các Ngài làm viên mãn các pháp ba-la-mật (các pháp tu đưa người từ bờ mê sang bờ giác, như bố thí, giữ giới, nhẫn nhục, tinh tấn, thiền định, trí tuệ). Các Ngài chứng nhập các bậc trí tuệ của Bồ-tát và thành tựu vô thượng Bồ-đề (sự giác ngộ cao nhất) của chư Phật. Rồi các Ngài nhập bát Niết-bàn (vào cõi tịch diệt hoàn toàn, tức Phật qua đời, vĩnh viễn ra khỏi vòng sinh tử), và xá-lợi (phần di cốt còn lại sau khi thiêu thân Phật) được chia ra khắp nơi. Tất cả căn lành ấy, tôi đều tùy hỷ.
Tất cả các loài chúng sinh thuộc sáu đường, bốn loài trong mười phương thế giới, có công đức nào dù chỉ nhỏ như một hạt bụi, tôi cũng đều tùy hỷ. Sáu đường (lục thú) là sáu nẻo luân hồi: trời, người, a-tu-la, súc sinh, quỷ đói, địa ngục. Bốn loài (tứ sinh) là loài sinh từ trứng, từ thai, từ chỗ ẩm ướt và do biến hóa.
Tất cả Thanh văn và Bích-chi Phật trong mười phương ba đời, dù là bậc hữu học hay vô học, có công đức nào tôi cũng đều tùy hỷ. Thanh văn là người nghe Phật giảng pháp mà tu chứng, cầu giải thoát cho riêng mình. Bích-chi Phật là người tự giác ngộ nhờ quán xét lẽ nhân duyên. Hữu học là người còn phải học vì chưa dứt hết phiền não; vô học là người đã dứt hết phiền não, không còn gì phải học.
Tất cả Bồ-tát tu vô lượng hạnh khó làm, chịu mọi khổ hạnh, chí cầu vô thượng chánh đẳng Bồ-đề (sự giác ngộ cao nhất, chân chính, trọn vẹn). Công đức rộng lớn ấy, tôi đều tùy hỷ.
Dù hư không giới hết, chúng sinh giới hết, nghiệp của chúng sinh hết, phiền não của chúng sinh hết, sự tùy hỷ này của tôi cũng không có cùng tận. Ý niệm này nối tiếp ý niệm kia, không hề gián đoạn; thân, lời, ý không hề mỏi mệt chán nản.
Lại nữa, này thiện nam tử! Nói thỉnh chuyển pháp luân là thế này. Khắp tận pháp giới, hư không giới, trong mỗi hạt bụi cực nhỏ của tất cả cõi Phật mười phương ba đời, đều có số cõi Phật rộng lớn nhiều như số hạt bụi cực nhỏ của bất khả thuyết bất khả thuyết cõi Phật. Trong mỗi cõi, từng niệm từng niệm đều có số Phật nhiều như số hạt bụi cực nhỏ của bất khả thuyết bất khả thuyết cõi Phật thành Đẳng Chánh Giác (đạt sự giác ngộ chân chính, trọn vẹn, tức thành Phật), có tất cả hội chúng Bồ-tát đông như biển vây quanh. Tôi đều dùng thân, miệng, ý cùng mọi phương tiện (cách thức khéo léo) mà ân cần khẩn thỉnh các Ngài chuyển bánh xe Pháp vi diệu.
Dù hư không giới hết, chúng sinh giới hết, nghiệp của chúng sinh hết, phiền não của chúng sinh hết, tôi vẫn luôn khẩn thỉnh tất cả chư Phật chuyển bánh xe Chánh pháp, không có cùng tận. Ý niệm này nối tiếp ý niệm kia, không hề gián đoạn; thân, lời, ý không hề mỏi mệt chán nản.
Lại nữa, này thiện nam tử! Nói thỉnh Phật trụ thế là thế này. Khắp tận pháp giới, hư không giới, có các đức Phật Như Lai nhiều như số hạt bụi cực nhỏ của tất cả cõi Phật mười phương ba đời sắp thị hiện (hiện ra cho chúng sinh thấy) nhập Niết-bàn. Lại có các Bồ-tát, Thanh văn, Duyên giác (tức Bích-chi Phật, người tự giác ngộ nhờ quán xét lẽ nhân duyên), bậc hữu học và vô học, cho đến tất cả các thiện tri thức (bạn lành, thầy tốt dẫn dắt người tu). Tôi đều khẩn thỉnh các vị đừng nhập Niết-bàn, mà ở lại trải qua số kiếp nhiều như số hạt bụi cực nhỏ của tất cả cõi Phật, để làm lợi ích và an vui cho tất cả chúng sinh.
Dù hư không giới hết, chúng sinh giới hết, nghiệp của chúng sinh hết, phiền não của chúng sinh hết, sự khẩn thỉnh này của tôi cũng không có cùng tận. Ý niệm này nối tiếp ý niệm kia, không hề gián đoạn; thân, lời, ý không hề mỏi mệt chán nản.
Lại nữa, này thiện nam tử! Nói thường theo Phật mà học là thế này. Hãy xem đức Tỳ-lô-giá-na Như Lai (đức Phật có thân sáng soi khắp nơi, vị Phật chủ của kinh Hoa Nghiêm) ở thế giới Ta-bà (thế giới chúng ta đang sống; "Ta-bà" nghĩa là cõi phải nhẫn chịu khổ). Từ lúc mới phát tâm, Ngài tinh tấn (siêng năng không lười) không lùi bước. Ngài đem số thân mạng nhiều không thể nói hết mà bố thí (đem cho người khác). Ngài lột da làm giấy, chẻ xương làm bút, chích máu làm mực để chép kinh điển, chất cao như núi Tu-di. Vì tôn trọng Pháp, Ngài không tiếc cả thân mạng, huống gì ngôi vua, thành ấp, làng xóm, cung điện, vườn rừng và mọi thứ mình có. Ngài còn làm mọi hạnh khó làm, chịu mọi khổ hạnh khác.
Cho đến khi Ngài thành đại Bồ-đề dưới gốc cây. Ngài hiện các thứ thần thông (năng lực siêu phàm), làm ra các phép biến hóa, hiện ra các thân Phật, ở trong các chúng hội khác nhau:
- có khi ở đạo tràng (nơi tụ hội để giảng pháp, tu học) của chúng hội các đại Bồ-tát;
- có khi ở đạo tràng của chúng hội Thanh văn và Bích-chi Phật;
- có khi ở đạo tràng của chúng hội Chuyển Luân Thánh Vương (vị vua lý tưởng cai trị cả thiên hạ bằng chính pháp), các tiểu vương và người thân thuộc của họ;
- có khi ở đạo tràng của chúng hội Sát-đế-lợi (giai cấp vua chúa, võ tướng ở Ấn Độ), Bà-la-môn (giai cấp tu sĩ lo việc tế lễ), trưởng giả (người giàu có, có đức) và cư sĩ (người tu tại gia);
- cho đến có khi ở đạo tràng của chúng hội thiên long bát bộ (tám loài thần hộ trì Phật pháp: trời, rồng, dạ-xoa, càn-thát-bà, a-tu-la, ca-lâu-la, khẩn-na-la, ma-hầu-la-già), người và các loài chẳng phải người.
Ở trong các chúng hội như thế, Ngài dùng âm thanh tròn đầy, vang như sấm lớn. Ngài tùy theo sở thích của từng người mà làm cho chúng sinh thành thục (được dìu dắt đến chỗ chín muồi, sẵn sàng giác ngộ). Cho đến cuối cùng Ngài thị hiện nhập Niết-bàn. Tất cả những điều ấy tôi đều theo mà học, như đối với đức Thế Tôn Tỳ-lô-giá-na hiện nay.
Cũng vậy, khắp tận pháp giới, hư không giới, trong mọi hạt bụi của tất cả cõi Phật mười phương ba đời, tất cả Như Lai đều như thế. Trong từng niệm, tôi đều theo các Ngài mà học. Dù hư không giới hết, chúng sinh giới hết, nghiệp của chúng sinh hết, phiền não của chúng sinh hết, sự theo học này của tôi cũng không có cùng tận. Ý niệm này nối tiếp ý niệm kia, không hề gián đoạn; thân, lời, ý không hề mỏi mệt chán nản.
Lại nữa, này thiện nam tử! Nói luôn tùy thuận chúng sinh là thế này. Khắp tận pháp giới, hư không giới, trong biển cõi nước mười phương, chúng sinh có muôn vàn sai khác. Có loài sinh từ trứng, loài sinh từ thai, loài sinh từ chỗ ẩm ướt, loài sinh do biến hóa. Có loài nương vào đất, nước, lửa, gió mà sinh sống. Có loài nương vào hư không và cây cỏ mà sinh sống.
Chúng có đủ loại khác nhau: loài sinh, sắc thân (thân có hình chất), hình dạng, tướng mạo, tuổi thọ, dòng giống, tên gọi, tâm tính, hiểu biết, ham muốn, ý định và việc làm, dáng vẻ cử chỉ, áo quần, ăn uống. Chúng sống trong đủ loại thôn trại, làng xóm, thành ấp, cung điện. Cho đến tất cả thiên long bát bộ, người và loài chẳng phải người. Có loài không chân, hai chân, bốn chân, nhiều chân. Có loài có hình sắc, có loài không hình sắc. Có loài có tư tưởng, có loài không tư tưởng, có loài chẳng phải có tư tưởng mà cũng chẳng phải không có tư tưởng (trạng thái tâm thức cực kỳ vi tế ở cõi trời cao nhất).
Đối với tất cả các loài như thế, tôi đều tùy thuận theo chúng mà ứng xử. Tôi phụng sự chúng bằng nhiều cách, cúng dường chúng bằng nhiều cách. Tôi kính chúng như kính cha mẹ, như thờ thầy dạy và bậc A-la-hán (bậc thánh đã dứt hết phiền não, thoát khỏi sinh tử), cho đến như thờ Như Lai, ngang bằng không khác.
Với người bệnh khổ, tôi làm thầy thuốc giỏi. Với người lạc đường, tôi chỉ đường ngay. Trong đêm tối, tôi làm ánh sáng. Với người nghèo khổ, tôi giúp họ tìm được kho báu chôn giấu. Bồ-tát làm lợi ích bình đẳng cho tất cả chúng sinh như thế.
Vì sao vậy? Bồ-tát nếu tùy thuận được chúng sinh, tức là tùy thuận và cúng dường chư Phật. Nếu tôn trọng và phụng sự chúng sinh, tức là tôn trọng và phụng sự Như Lai. Nếu làm cho chúng sinh vui mừng, tức là làm cho tất cả Như Lai vui mừng.
Vì sao vậy? Vì chư Phật Như Lai lấy tâm đại bi (lòng thương xót lớn, muốn cứu khổ cho chúng sinh) làm bản thể. Nhân có chúng sinh mà khởi lòng đại bi. Nhân lòng đại bi mà sinh tâm Bồ-đề. Nhân tâm Bồ-đề mà thành Đẳng Chánh Giác.
Ví như giữa đồng hoang sa mạc có một cây chúa lớn. Nếu rễ cây được nước thì cành, lá, hoa, quả đều sum suê. Cây chúa Bồ-đề giữa đồng hoang sinh tử (vòng sinh ra rồi chết đi không dứt) cũng như vậy. Tất cả chúng sinh là rễ cây, chư Phật và Bồ-tát là hoa quả. Lấy nước đại bi làm lợi ích cho chúng sinh thì thành tựu được hoa quả trí tuệ của chư Phật và Bồ-tát.
Vì sao vậy? Vì nếu các Bồ-tát lấy nước đại bi làm lợi ích cho chúng sinh thì thành tựu được A-nậu-đa-la-tam-miệu-tam-bồ-đề (tiếng Phạn, nghĩa là sự giác ngộ cao nhất, chân chính, trọn vẹn). Cho nên Bồ-đề thuộc về chúng sinh. Nếu không có chúng sinh thì tất cả Bồ-tát rốt cuộc không thể thành vô thượng chánh giác.
Này thiện nam tử! Về nghĩa này, ông nên hiểu như sau. Vì tâm bình đẳng đối với chúng sinh nên thành tựu được lòng đại bi viên mãn. Vì dùng tâm đại bi tùy thuận chúng sinh nên thành tựu được việc cúng dường Như Lai.
Bồ-tát tùy thuận chúng sinh như thế. Dù hư không giới hết, chúng sinh giới hết, nghiệp của chúng sinh hết, phiền não của chúng sinh hết, sự tùy thuận này của tôi cũng không có cùng tận. Ý niệm này nối tiếp ý niệm kia, không hề gián đoạn; thân, lời, ý không hề mỏi mệt chán nản.
Lại nữa, này thiện nam tử! Nói khắp đều hồi hướng là thế này. Tất cả công đức có được, từ hạnh lễ lạy đầu tiên cho đến hạnh tùy thuận, tôi đều hồi hướng cho tất cả chúng sinh khắp tận pháp giới, hư không giới.
Tôi nguyện cho chúng sinh luôn được an vui, không có bệnh khổ. Việc ác muốn làm đều không thành, việc thiện đã tu đều mau thành tựu. Tôi nguyện đóng lại mọi cửa ác thú (các đường xấu ác: địa ngục, quỷ đói, súc sinh), mở bày con đường chính dẫn tới cõi người, cõi trời và Niết-bàn.
Nếu các chúng sinh vì chất chứa nhiều nghiệp ác mà phải chịu mọi quả khổ cực nặng, tôi đều chịu thay, khiến các chúng sinh ấy đều được giải thoát, rốt ráo thành tựu vô thượng Bồ-đề.
Bồ-tát tu hạnh hồi hướng như thế. Dù hư không giới hết, chúng sinh giới hết, nghiệp của chúng sinh hết, phiền não của chúng sinh hết, sự hồi hướng này của tôi cũng không có cùng tận. Ý niệm này nối tiếp ý niệm kia, không hề gián đoạn; thân, lời, ý không hề mỏi mệt chán nản.
Này thiện nam tử! Đó là mười đại nguyện đầy đủ viên mãn của Bồ-tát Ma-ha-tát. Nếu các Bồ-tát tùy thuận theo các đại nguyện này mà đi vào, thì có thể làm cho tất cả chúng sinh thành thục, có thể tùy thuận A-nậu-đa-la-tam-miệu-tam-bồ-đề, có thể làm tròn đầy biển hạnh nguyện của Bồ-tát Phổ Hiền. Cho nên, này thiện nam tử, về nghĩa này ông nên hiểu như sau.
Giả sử có thiện nam, tín nữ đem bảy thứ báu (vàng, bạc, lưu ly, pha lê, xà cừ, xích châu, mã não) quý nhất cùng những niềm an vui tột bậc của cõi người, cõi trời, chất đầy tất cả thế giới nhiều như số hạt bụi cực nhỏ của vô lượng vô biên bất khả thuyết bất khả thuyết cõi Phật trong mười phương. Người ấy đem bố thí cho tất cả chúng sinh trong ngần ấy thế giới, đem cúng dường chư Phật và Bồ-tát trong ngần ấy thế giới. Người ấy làm như vậy liên tục không dứt, trải qua số kiếp nhiều như số hạt bụi cực nhỏ của ngần ấy cõi Phật, và được công đức.
Lại có người được nghe nguyện vương (vua của các lời nguyện, tức đại nguyện cao quý nhất) này, chỉ một lần lọt qua tai. Đem công đức của người trước so với công đức của người này, thì không bằng một phần trăm, không bằng một phần nghìn, cho đến không bằng một phần ưu-ba-ni-sa-đà.
Lại có người với lòng tin sâu, thọ trì (tiếp nhận và giữ gìn), đọc tụng các đại nguyện này, cho đến chỉ chép một bài kệ bốn câu (kệ là bài thơ trong kinh Phật). Người ấy liền diệt được năm nghiệp vô gián (năm tội nặng nhất khiến phải rơi vào địa ngục Vô Gián chịu khổ không ngừng: giết cha, giết mẹ, giết A-la-hán, làm thân Phật chảy máu, phá sự hòa hợp của tăng đoàn). Mọi bệnh tật của thân và tâm ở thế gian, mọi khổ não, cho đến tất cả nghiệp ác nhiều như số bụi cực nhỏ của cõi Phật, đều được tiêu trừ.
Tất cả quân ma (những thế lực ngăn trở việc tu hành) và các loài ác quỷ thần uống máu ăn thịt người đều tránh xa. Đó là dạ-xoa (loài quỷ thần nhanh nhẹn, hung dữ), la-sát (loài quỷ ăn thịt người), cưu-bàn-trà (loài quỷ hút tinh khí người), tỳ-xá-xà (loài quỷ ăn tinh khí người và ngũ cốc), bộ-đa (một loài quỷ sinh ra do biến hóa) và những loài như thế. Có khi chúng còn phát tâm đến gần để giữ gìn che chở người ấy.
Cho nên người tụng các nguyện này đi khắp thế gian không gặp trở ngại, như mặt trăng trên không vượt ra khỏi mây mù. Người ấy được chư Phật và Bồ-tát khen ngợi. Tất cả trời và người đều nên kính lạy, tất cả chúng sinh đều nên cúng dường.
Người thiện nam ấy khéo được thân người, viên mãn mọi công đức của Phổ Hiền. Không lâu sẽ giống như Bồ-tát Phổ Hiền, mau thành tựu sắc thân vi diệu, đủ ba mươi hai tướng đại trượng phu (ba mươi hai đặc điểm tốt đẹp trên thân của bậc vĩ nhân như Phật).
Nếu sinh vào cõi người hay cõi trời, thì ở đâu người ấy cũng sinh vào dòng họ cao quý. Người ấy phá được mọi ác thú, xa lìa được mọi bạn xấu, chế ngự được mọi ngoại đạo (các đạo giáo ngoài Phật giáo), giải thoát được mọi phiền não, như sư tử chúa đánh bại bầy thú. Người ấy xứng đáng nhận sự cúng dường của tất cả chúng sinh.
Lại nữa, khi người ấy sắp mạng chung, trong sát-na (khoảnh khắc cực ngắn) cuối cùng, các căn (các giác quan: mắt, tai, mũi, lưỡi, thân, ý) đều tan rã. Tất cả người thân đều lìa bỏ, mọi uy quyền thế lực đều mất. Tể tướng, đại thần, voi, ngựa, xe cộ trong ngoài cung thành, châu báu, kho tàng — tất cả những thứ ấy không còn đi theo nữa. Chỉ có nguyện vương này không rời bỏ người ấy. Lúc nào nó cũng dẫn đường đi trước.
Chỉ trong một sát-na, người ấy liền được vãng sinh (sau khi chết được sinh về) thế giới Cực Lạc (cõi an vui tột bậc ở phương Tây do Phật A-di-đà làm chủ). Đến nơi, người ấy liền thấy Phật A-di-đà (vị Phật có ánh sáng và tuổi thọ vô lượng). Người ấy cũng thấy Bồ-tát Văn-thù-sư-lợi (vị Bồ-tát tượng trưng cho trí tuệ), Bồ-tát Phổ Hiền, Bồ-tát Quán Tự Tại (tức Quán Thế Âm, vị Bồ-tát tượng trưng cho lòng từ bi), Bồ-tát Di-lặc (vị Bồ-tát sẽ thành Phật kế tiếp ở thế giới này) và những vị khác. Các vị Bồ-tát ấy hình tướng đoan nghiêm, công đức đầy đủ, cùng vây quanh.
Người ấy tự thấy mình sinh ra trong hoa sen và được Phật thọ ký (Phật báo trước rằng người ấy sẽ thành Phật vào lúc nào, với danh hiệu gì). Được thọ ký rồi, người ấy trải qua vô số trăm nghìn vạn ức na-do-tha kiếp. Ở khắp bất khả thuyết bất khả thuyết thế giới trong mười phương, người ấy dùng sức trí tuệ, tùy theo tâm chúng sinh mà làm lợi ích cho họ.
Không lâu, người ấy sẽ ngồi nơi đạo tràng Bồ-đề (chỗ thành đạo), hàng phục quân ma, thành Đẳng Chánh Giác, chuyển bánh xe Pháp vi diệu. Người ấy làm cho chúng sinh trong số thế giới nhiều như số hạt bụi cực nhỏ của cõi Phật phát tâm Bồ-đề, rồi tùy căn tính (khả năng và tính chất riêng) của từng người mà giáo hóa cho thành thục. Cho đến tận cùng biển kiếp vị lai, người ấy làm lợi ích rộng khắp cho tất cả chúng sinh.
Này thiện nam tử! Các chúng sinh ấy nếu được nghe, được tin đại nguyện vương này, thọ trì đọc tụng và giảng rộng cho người khác, thì công đức có được chỉ có Phật Thế Tôn mới biết, ngoài ra không ai biết. Cho nên các ông nghe nguyện vương này chớ sinh lòng nghi. Hãy chân thành tiếp nhận; nhận rồi thì đọc, đọc rồi thì tụng, tụng rồi thì giữ gìn, cho đến chép ra và giảng rộng cho người khác. Những người ấy, trong một niệm, mọi hạnh nguyện đều được thành tựu, khối phước đức có được vô lượng vô biên. Họ có thể cứu vớt chúng sinh ra khỏi biển khổ lớn của phiền não, khiến tất cả đều được vãng sinh thế giới Cực Lạc của Phật A-di-đà."
Bấy giờ Bồ-tát Phổ Hiền Ma-ha-tát muốn nói lại nghĩa này, nên nhìn khắp mười phương mà nói bài kệ rằng:
"Trong khắp thế giới mười phương có tất cả các bậc Nhân Sư Tử (sư tử trong loài người, tức chư Phật) của ba đời,
tôi dùng thân, lời, ý thanh tịnh, lạy khắp tất cả, không sót một ai.
Nhờ sức oai thần của hạnh nguyện Phổ Hiền, tôi hiện thân khắp trước tất cả Như Lai;
một thân lại hiện ra số thân nhiều như bụi cõi Phật, mỗi thân đều lạy khắp số Phật nhiều như bụi cõi.
Trong một hạt bụi có số Phật nhiều như số bụi, mỗi vị đều ở giữa hội chúng Bồ-tát;
khắp pháp giới vô tận, mọi hạt bụi cũng đều như vậy; tôi tin sâu rằng chư Phật đầy khắp mọi nơi.
Mỗi mỗi dùng tất cả biển âm thanh, phát ra khắp những lời lẽ tốt đẹp vô tận,
suốt tất cả các kiếp trong tương lai, ca ngợi biển công đức rất sâu của Phật.
Dùng những tràng hoa đẹp nhất, âm nhạc, hương xoa và lọng che,
những đồ trang nghiêm tốt nhất như vậy, tôi đem cúng dường các đức Như Lai.
Y phục tốt nhất, hương thơm tốt nhất, hương bột, hương đốt cùng đèn đuốc,
mỗi thứ đều chất cao như núi Diệu Cao (tức núi Tu-di), tôi đều đem cúng dường các đức Như Lai.
Tôi dùng tâm hiểu biết rộng lớn thù thắng, tin sâu tất cả chư Phật ba đời,
đều nhờ sức hạnh nguyện Phổ Hiền mà cúng dường khắp các đức Như Lai.
Những nghiệp ác tôi đã gây từ trước, đều do tham, giận, si từ thuở không có khởi đầu,
sinh ra từ thân, lời, ý; tất cả, nay tôi đều sám hối.
Tất cả chúng sinh trong mười phương, hàng Nhị thừa (hai hàng Thanh văn và Duyên giác) bậc hữu học và vô học,
tất cả Như Lai và Bồ-tát, mọi công đức của họ tôi đều tùy hỷ.
Những ngọn đèn soi thế gian (tức chư Phật) trong mười phương, những vị vừa mới thành tựu Bồ-đề,
nay tôi đều khẩn thỉnh tất cả chuyển bánh xe Pháp vi diệu, cao tột.
Nếu chư Phật muốn thị hiện nhập Niết-bàn, tôi đều hết lòng chí thành khẩn thỉnh,
chỉ mong các Ngài ở lâu trên đời số kiếp nhiều như bụi cõi, để làm lợi ích và an vui cho tất cả chúng sinh.
Phước đức có được từ lễ lạy, ca ngợi, cúng dường, thỉnh Phật ở đời và chuyển pháp luân,
cùng tùy hỷ, sám hối — mọi căn lành ấy, tôi đều hồi hướng cho chúng sinh và cho con đường thành Phật.
Tôi theo tất cả Như Lai mà học, tu tập hạnh viên mãn của Phổ Hiền,
cúng dường các đức Như Lai quá khứ cùng chư Phật hiện tại khắp mười phương.
Tất cả các bậc Thiên Nhân Sư (thầy của trời và người, một danh hiệu của Phật) trong vị lai, mọi ý nguyện vui thích đều được viên mãn.
Tôi nguyện theo khắp ba đời mà học, mau chóng thành tựu đại Bồ-đề.
Tất cả cõi nước trong mười phương, rộng lớn, thanh tịnh, trang nghiêm đẹp đẽ,
có hội chúng vây quanh các đức Như Lai, các Ngài đều ngồi dưới cây chúa Bồ-đề (cây nơi Phật thành đạo).
Tất cả chúng sinh trong mười phương, nguyện được lìa lo âu tai họa, thường được an vui,
được lợi ích của chánh pháp rất sâu, diệt trừ phiền não hết sạch không còn.
Khi tôi tu hành vì Bồ-đề, trong mọi nẻo tái sinh đều có túc mạng (trí nhớ biết được các đời trước của mình);
thường được xuất gia (rời bỏ gia đình đi tu), giữ giới trong sạch, không nhơ bẩn, không vi phạm, không sứt mẻ rò rỉ.
Trời, rồng, dạ-xoa, cưu-bàn-trà, cho đến người và loài chẳng phải người,
ngôn ngữ của tất cả chúng sinh, tôi đều dùng các thứ tiếng ấy mà thuyết pháp.
Siêng tu các ba-la-mật thanh tịnh, luôn không quên mất tâm Bồ-đề,
diệt trừ chướng ngại nhơ bẩn không sót, mọi hạnh tốt đẹp đều thành tựu.
Đối với mê lầm, nghiệp và cảnh giới của ma, ngay giữa đường đời thế gian mà được giải thoát,
như hoa sen không dính nước, như mặt trời mặt trăng không dừng lại trên không.
Trừ sạch nỗi khổ nơi mọi đường ác, ban niềm vui bình đẳng cho mọi loài;
như vậy trải qua số kiếp như bụi cõi, làm lợi ích mười phương mãi không cùng.
Tôi luôn tùy thuận các chúng sinh suốt tất cả các kiếp vị lai,
luôn tu hạnh rộng lớn của Phổ Hiền, viên mãn đại Bồ-đề cao tột.
Những ai cùng tu hạnh với tôi, nguyện ở khắp mọi nơi cùng tụ hội,
thân, miệng, ý đều như nhau, cùng tu học mọi hạnh nguyện.
Những thiện tri thức làm lợi ích cho tôi, chỉ bày cho tôi hạnh Phổ Hiền,
nguyện các vị thường cùng tôi tụ hội, luôn sinh lòng vui mừng đối với tôi.
Nguyện thường được gặp mặt các đức Như Lai cùng chúng Phật tử (con Phật, tức các Bồ-tát) vây quanh;
tôi đều dâng lên các Ngài sự cúng dường rộng lớn, suốt các kiếp vị lai không mỏi mệt.
Nguyện giữ gìn Pháp vi diệu của chư Phật, làm sáng tỏ mọi hạnh Bồ-đề;
con đường Phổ Hiền thanh tịnh rốt ráo, suốt các kiếp vị lai tôi thường tu tập.
Tôi ở trong mọi cõi tồn tại của vòng sinh tử, phước đức và trí tuệ tu được luôn không cùng tận;
với định (tâm lắng yên, tập trung), tuệ, phương tiện và giải thoát, tôi đạt được các kho công đức vô tận.
Trong một hạt bụi có số cõi như số bụi, mỗi cõi có chư Phật nhiều đến khó nghĩ bàn,
mỗi đức Phật ở giữa hội chúng, tôi thấy các Ngài luôn diễn nói hạnh Bồ-đề.
Khắp tận các biển cõi mười phương, trên mỗi đầu sợi lông có biển ba đời,
có biển Phật cùng biển cõi nước; tôi tu hành khắp nơi, trải qua biển kiếp.
Lời nói của tất cả Như Lai đều thanh tịnh, một lời đầy đủ biển các âm thanh;
tùy theo âm thanh mà các chúng sinh ưa thích, mỗi âm đều tuôn ra biển biện tài (tài ăn nói, giảng giải) của Phật.
Tất cả các đức Như Lai ba đời, ở trong biển ngôn ngữ vô tận ấy,
luôn chuyển bánh xe Pháp vi diệu về nghĩa lý sâu xa; tôi dùng sức trí tuệ sâu xa đều vào được khắp.
Tôi có thể đi sâu vào tương lai, gom tất cả các kiếp thành một niệm;
tất cả các kiếp trong ba đời, thu vào khoảnh khắc một niệm, tôi đều vào được.
Trong một niệm, tôi thấy tất cả các bậc Nhân Sư Tử ba đời;
tôi cũng thường vào trong cảnh giới của Phật, với sự giải thoát như huyễn (thấy mọi sự như trò ảo thuật, không chấp là thật) và sức oai thần.
Ở chỗ cực nhỏ nơi một đầu sợi lông, hiện ra các cõi trang nghiêm của ba đời;
trên các đầu sợi lông trong các cõi nhiều như bụi khắp mười phương, tôi đều đi sâu vào mà trang nghiêm, làm cho trong sạch.
Những ngọn đèn soi thế gian trong vị lai thành đạo, chuyển pháp luân, khai ngộ muôn loài,
làm xong trọn vẹn Phật sự (việc giáo hóa chúng sinh của Phật) rồi thị hiện Niết-bàn; tôi đều đến gần gũi các Ngài.
Sức thần thông mau chóng và cùng khắp, sức Đại thừa (cỗ xe lớn, giáo pháp cứu độ cả mình lẫn mọi người) đi vào khắp mọi cửa,
sức công đức tu khắp cả trí lẫn hạnh, sức đại từ (lòng thương lớn, muốn ban vui cho chúng sinh) có oai thần che chở khắp nơi,
sức phước thù thắng trang nghiêm trong sạch khắp nơi, sức trí tuệ không vướng mắc, không nương dựa,
các sức oai thần của định, tuệ, phương tiện, sức gom góp khắp mọi điều cho Bồ-đề,
sức làm thanh tịnh mọi nghiệp lành, sức dẹp tan mọi phiền não,
sức hàng phục mọi loài ma, sức viên mãn mọi hạnh Phổ Hiền.
Tôi có thể trang nghiêm, làm trong sạch khắp các biển cõi, giải thoát tất cả biển chúng sinh,
khéo phân biệt các biển pháp (mọi sự vật và giáo lý), có thể đi thật sâu vào biển trí tuệ,
có thể làm thanh tịnh khắp các biển hạnh, viên mãn tất cả biển nguyện,
gần gũi cúng dường biển chư Phật, tu hành không mệt mỏi suốt biển kiếp.
Tất cả các đức Như Lai ba đời có những hạnh nguyện Bồ-đề tối thắng;
tôi đều cúng dường và tu tập viên mãn, dùng hạnh Phổ Hiền mà giác ngộ Bồ-đề.
Tất cả Như Lai có một người con trưởng, danh hiệu là đấng Phổ Hiền;
nay tôi hồi hướng các căn lành, nguyện trí tuệ và hạnh của tôi đều giống như Ngài.
Nguyện thân, miệng, ý luôn thanh tịnh, các hạnh và cõi nước cũng như vậy;
trí tuệ như thế gọi là Phổ Hiền, nguyện tôi cùng Ngài đều ngang bằng.
Tôi vì làm trong sạch khắp hạnh Phổ Hiền và các đại nguyện của Văn-thù-sư-lợi,
làm trọn sự nghiệp của các Ngài không còn sót, suốt các kiếp vị lai luôn không mỏi mệt.
Sự tu hành của tôi không có hạn lượng, đạt được vô lượng công đức,
an trú trong vô lượng hạnh, thấu suốt mọi sức thần thông.
Trí tuệ dũng mãnh của Văn-thù-sư-lợi, hạnh tuệ của Phổ Hiền cũng như vậy;
nay tôi hồi hướng các căn lành, theo tất cả các Ngài mà luôn tu học.
Những đại nguyện tối thắng như thế được chư Phật ba đời ngợi khen;
nay tôi hồi hướng các căn lành để được hạnh thù thắng của Phổ Hiền.
Nguyện khi tôi sắp lâm chung, trừ sạch mọi chướng ngại,
được gặp mặt đức Phật A-di-đà ấy, liền được vãng sinh cõi An Lạc (tức cõi Cực Lạc).
Khi tôi đã sinh về cõi ấy rồi, ngay đó thành tựu các đại nguyện này,
tất cả viên mãn không sót, làm lợi ích và an vui cho mọi cõi chúng sinh.
Hội chúng của đức Phật ấy đều thanh tịnh; khi ấy tôi sinh ra từ đóa sen thù thắng,
tận mắt thấy Như Lai Vô Lượng Quang (Ánh Sáng Vô Lượng, tức Phật A-di-đà), Ngài ngay trước mặt thọ ký Bồ-đề cho tôi.
Được Như Lai ấy thọ ký rồi, tôi hóa ra vô số trăm câu-chi thân,
sức trí rộng lớn khắp mười phương, làm lợi ích khắp tất cả các cõi chúng sinh.
Cho đến khi hư không và thế giới hết, chúng sinh cùng nghiệp và phiền não hết thì nguyện tôi mới hết;
những thứ ấy không bao giờ hết, nên nguyện của tôi rốt ráo cũng mãi không cùng.
Giả sử có người đem các vật báu trang nghiêm của vô biên cõi trong mười phương cúng dường Như Lai,
đem niềm an vui tột bậc ban cho trời và người, trải qua số kiếp như bụi của tất cả các cõi;
nếu có người đối với nguyện vương thù thắng này, một lần lọt tai mà sinh lòng tin,
khát khao cầu Bồ-đề thù thắng, thì được công đức thù thắng hơn người kia.
Người ấy liền thường xa lìa ác tri thức (bạn xấu, thầy tà dẫn vào đường sai), mãi lìa khỏi mọi đường ác,
mau được thấy Như Lai Vô Lượng Quang, đầy đủ nguyện tối thắng Phổ Hiền này.
Người này khéo được tuổi thọ thù thắng, người này đến sinh làm người thật là tốt lành,
người này không lâu sẽ thành tựu hạnh như Bồ-tát Phổ Hiền.
Xưa kia do không có sức trí tuệ mà gây năm tội vô gián cực ác,
nếu tụng đại nguyện vương Phổ Hiền này, chỉ trong một niệm đều mau chóng tiêu diệt.
Dòng họ, chủng tộc, dung mạo, tướng tốt và trí tuệ đều viên mãn;
các loài ma và ngoại đạo không thể phá hoại, xứng đáng nhận sự cúng dường của ba cõi (cõi dục vọng, cõi có hình sắc và cõi không hình sắc, tức toàn bộ thế gian).
Người ấy mau đến dưới cây chúa Bồ-đề lớn, ngồi xuống rồi hàng phục các chúng ma,
thành Đẳng Chánh Giác, chuyển pháp luân, làm lợi khắp tất cả các loài có tâm thức.
Nếu người đối với nguyện Phổ Hiền này mà đọc tụng, thọ trì và giảng nói,
thì quả báo chỉ Phật mới chứng biết được, chắc chắn người ấy đạt được đạo Bồ-đề thù thắng.
Nếu người tụng nguyện Phổ Hiền này, tôi chỉ nói một phần nhỏ căn lành của họ:
trong một niệm, tất cả đều viên mãn, thành tựu nguyện thanh tịnh của chúng sinh.
Hạnh thù thắng Phổ Hiền này của tôi, cùng phước thù thắng vô biên, tôi đều hồi hướng,
nguyện khắp các chúng sinh đang chìm đắm mau đến cõi Phật Vô Lượng Quang."
Bấy giờ Bồ-tát Phổ Hiền Ma-ha-tát nói xong bài kệ thanh tịnh về nguyện vương rộng lớn của Phổ Hiền trước Như Lai. Thiện Tài đồng tử vui mừng hớn hở vô cùng, tất cả Bồ-tát đều rất vui mừng. Như Lai khen rằng: "Lành thay, lành thay!"
Khi ấy đức Thế Tôn cùng các bậc thánh, các Bồ-tát Ma-ha-tát diễn nói pháp môn thù thắng về cảnh giới giải thoát không thể nghĩ bàn như thế. Đại chúng có mặt gồm:
- các đại Bồ-tát do Bồ-tát Văn-thù-sư-lợi đứng đầu, cùng sáu nghìn tỳ-kheo (người xuất gia nam đã thọ đủ giới) do các Ngài giáo hóa cho thành thục;
- tất cả các đại Bồ-tát của Hiền kiếp (kiếp hiện tại, trong đó có một nghìn vị Phật ra đời) do Bồ-tát Di-lặc đứng đầu;
- các đại Bồ-tát bậc nhất sinh bổ xứ (chỉ còn một đời nữa là thành Phật, kế vào ngôi Phật), ở địa vị quán đảnh (được chư Phật rưới nước lên đỉnh đầu, tức đã sẵn sàng thành Phật), do Bồ-tát Vô Cấu Phổ Hiền đứng đầu;
- các chúng Bồ-tát Ma-ha-tát nhiều như số hạt bụi cực nhỏ của tất cả biển cõi, từ các thế giới khác trong mười phương đến tụ hội;
- các đại Thanh văn do ngài Xá-lợi-phất trí tuệ lớn và ngài Ma-ha Mục-kiền-liên đứng đầu;
- cùng các vị chủ của thế gian thuộc cõi người và cõi trời, và tất cả đại chúng gồm trời, rồng, dạ-xoa, càn-thát-bà (thần âm nhạc cõi trời), a-tu-la (loài thần hay gây chiến), ca-lâu-la (chim thần cánh vàng), khẩn-na-la (thần ca hát), ma-hầu-la-già (thần rắn lớn), người và loài chẳng phải người.
Nghe Phật nói xong, tất cả đều rất vui mừng, tin nhận và vâng làm theo.
Người tin sâu pháp của bậc Thiện Thệ (bậc khéo đi qua bờ sinh tử, một danh hiệu của Phật) tối thắng, người tu hành hạnh Đại thừa tối thắng, là Cát Tường Tự Tại Tác Thanh Tịnh Sư Tử Vương (tên hiệu của vua nước Ô Trà) ở nước Ô Trà vùng Nam Thiên Trúc (miền nam Ấn Độ). Nhà vua kính dâng lên Đại Cát Tường Thiên Tử Đại Tự Tại Sư Tử Trung Đại Vương, tức hoàng đế nước Đại Đường, ở Ma-ha Chi-na (tiếng Phạn gọi Trung Quốc, nghĩa là nước Chi-na lớn).
Nhà vua tự tay chép phẩm Hạnh nguyện Phổ Hiền đi vào cảnh giới giải thoát không thể nghĩ bàn. Phẩm này nằm trong trăm nghìn bài kệ của phẩm Hạnh nguyện Bồ-tát Phổ Hiền thuộc kinh Đại Phương Quảng Phật Hoa Nghiêm. Phẩm kể việc Thiện Tài đồng tử gần gũi phụng sự các thiện tri thức nhiều như số bụi cực nhỏ của cõi Phật, và là phần nói về vị thứ năm mươi lăm trong các bậc thánh giả thiện tri thức (?). Nhà vua kính cẩn dâng lên.
Cúi mong vị thánh vương của nước lớn có khối phước đức cao lớn vượt hơn núi Tu-di, trí tuệ sâu rộng hơn bốn biển lớn, các cõi nước mười phương hợp thành một nhà.
Lại nguyện đem công đức chép kinh này, gom với vô lượng khối phước ấy, ban cho các cõi chúng sinh vô tận trong tất cả biển thế giới rộng bằng hư không giới. Nguyện tất cả đều như Thiện Tài đồng tử: được chánh kiến (cái thấy đúng đắn) của Phật, đầy đủ trí tuệ, gặp được các thiện tri thức chân thật không thể nghĩ bàn mà đều sinh lòng vui mừng. Nguyện họ được ánh sáng lớn chiếu khắp của Phật, lìa mọi tham đắm, thành tựu hạnh nguyện tối thắng không nhơ của Bồ-tát Phổ Hiền.
Cúi mong nhờ công đức chép và dâng kinh Đại thừa này, đến khi Từ Thị Như Lai (tức Phật Di-lặc) thành Phật, tại hội Long Hoa (pháp hội dưới cây Long Hoa khi Phật Di-lặc thành đạo), thần sớm được chiêm bái bậc Đại Thánh Thiên Vương. Nguyện thần có được túc mạng trí (trí biết các đời trước), vừa thấy là nhận ra nhau, cùng được Phật thọ ký. Nguyện thần khắp tận hư không, khắp pháp giới, độ rộng tất cả chúng sinh trong vị lai, khiến họ mau được thành Phật.
Ngày mười tám tháng mười một năm Trinh Nguyên thứ mười một (niên hiệu của vua Đường Đức Tông, tức năm 795), dâng lên bản kinh Phạn giáp (kinh chép bằng chữ Phạn trên lá bối, kẹp giữa hai tấm gỗ). Ngày năm tháng sáu năm thứ mười hai, vâng chiếu vua, dịch tại chùa Sùng Phúc ở Trường An (kinh đô nhà Đường). Ngày hai mươi bốn tháng hai năm thứ mười bốn, dịch xong và dâng lên.
Sa-môn (người xuất gia tu hành) Bát-nhã, bậc Tam tạng (pháp sư thông suốt ba kho kinh điển: Kinh, Luật, Luận) người nước Kế Tân (một nước xưa ở vùng Kashmir ngày nay), được vua ban áo cà-sa màu tía (một vinh dự lớn), đọc văn bản tiếng Phạn.
Sa-môn Quảng Tế chùa Thiên Cung ở Đông Đô (tức Lạc Dương) chuyển lời từ tiếng Phạn sang tiếng Hán.
Sa-môn Viên Chiếu chùa Tây Minh, được vua ban áo tía, ghi chép thành văn bản.
Sa-môn Trí Nhu chùa Bảo Thọ sắp xếp lại câu chữ cho hợp với văn tiếng Hán.
Sa-môn Trí Thông chùa Bảo Thọ sắp xếp lại câu chữ cho hợp với văn tiếng Hán.
Sa-môn Đạo Hoằng chùa Chánh Giác ở phủ Thành Đô trau chuốt lời văn.
Sa-môn Giám Hư chùa Chương Kính trau chuốt lời văn.
Sa-môn Đạo Chương chùa Đại Giác đối chiếu, sửa chữa và xác nhận nghĩa lý.
Sa-môn Đại Thông chùa Thiên Phúc xác nhận nghĩa lý về thiền định.
Sa-môn Trừng Quán chùa Sùng Phúc ở phủ Thái Nguyên xem xét kỹ và quyết định bản cuối cùng.
Sa-môn Hư Thúy chùa Thiên Phúc xem xét kỹ và quyết định bản cuối cùng.
Quan chuyên trách trông coi việc dịch là Nam Trân Cống (?). Ông giữ các chức: tán binh mã sứ của Hữu Thần Sách quân (một đạo cấm quân của nhà Đường; tán binh mã sứ là võ quan chỉ huy binh mã); chính tướng kỵ binh trước nha môn; kiêm áp nha (chức coi nghi vệ ở nha môn); mang hàm đặc tiến (tước hiệu văn quan cao cấp); giữ chức tư pháp tham quân (quan coi việc hình pháp) ở Đặng Châu.
Cùng với bề tôi Hoắc Tiên Minh. Ông giữ các chức: hộ quân trung úy của Hữu Thần Sách quân (chức hoạn quan chỉ huy cấm quân); kiêm Hữu nhai công đức sứ (quan coi việc tăng ni, chùa chiền ở nửa phía tây kinh thành). Ông là bề tôi theo hầu vua từ trước và từng theo vua chạy nạn đến Hưng Nguyên. Ông được phong Vân Huy tướng quân (tước hiệu võ quan) và Hữu Giám Môn vệ đại tướng quân (tướng chỉ huy quân canh cửa cung); coi việc Nội Thị tỉnh (cơ quan của hoạn quan trong cung). Ông có tước Thượng trụ quốc (tước công trạng cao nhất), tước Nam khai quốc ở huyện Giao Thành, và được hưởng thuế của ba trăm hộ.
Bề tôi Đậu Văn Trường cùng những người khác dâng lên. Ông giữ các chức: hộ quân trung úy của Tả Thần Sách quân; kiêm Tả nhai công đức sứ (quan coi việc tăng ni, chùa chiền ở nửa phía đông kinh thành). Ông là bề tôi theo hầu vua từ trước và từng theo vua chạy nạn đến Hưng Nguyên. Ông được phong Phiêu Kỵ đại tướng quân (tước hiệu võ quan cao cấp) và giữ chức Tả Giám Môn vệ đại tướng quân; coi việc Nội Thị tỉnh. Ông có tước Thượng trụ quốc, tước Bân quốc công (tước Công ở đất Bân), và được hưởng thuế của ba nghìn hộ.
◄ Trước
Quay lại danh sách thiên · Giỏ video