Thiên 14 — Phẩm 14: Ba phái ngoại đạo

 Phẩm thứ mười bốn: Ba nhóm ngoại đạo

 Khi ấy Bồ Tát (người tu hạnh giác ngộ, nguyện cứu mọi loài; ở đây chỉ thái tử Tất-đạt-đa trước khi thành Phật) dạo trong núi, đi đến bờ sông Ni-liên (sông Ni-liên-thiền ở Ấn Độ, gần nơi Phật thành đạo), thích ở chỗ vắng, tâm ý lặng yên, đem lòng từ nghĩ đến mười phương, muốn làm lợi ích cho trời và người. Phật bảo các tỳ-kheo (người xuất gia theo Phật): "Bồ Tát từ xa thấy Uất-đầu-lam-phất được các đệ tử kính thờ; ông ta thông hiểu sấm vĩ (sách đồ hình tiên đoán việc tương lai), toán thuật, tai biến của trời đất, là bậc thầy lớn nhất của mọi người."

 Bồ Tát nghĩ: "Nay những người này tự cho mình biết toán thuật, tinh tú, tai biến, làm thầy của mọi người, được người phụng thờ. Ta hãy đến chỗ họ, hỏi xem họ tu những gì, có biết điều gì hơn chăng. Rồi ta sẽ hàng phục họ, giảng pháp có và không; dùng tam-muội (trạng thái định tâm sâu) nhất tâm của cửa giải thoát, chính định (định đúng đắn), vượt hơn điều họ học. Dùng quyền xảo phương tiện (cách khéo léo tùy hoàn cảnh để dẫn dắt người) xem xét gốc ngọn của họ, tự thấy những gì họ đang tu chỉ là định ý thế tục; rồi sau đó giảng cho họ về thiền định sâu xa, là tam-muội vô vi (định không còn tạo tác, đưa đến giải thoát), để họ quay về đạo lớn."

 Bồ Tát suy nghĩ như vậy rồi, đến chỗ ông ta, hỏi: "Thưa hiền giả, ngài thờ ai làm thầy, ai giảng pháp cho ngài mà học được nghề này?" Uất-đầu-lam-phất đáp: "Tôi không có thầy, tự nhiên mà thông đạt." Lại hỏi: "Nay những gì ngài thông đạt, ngài đã đạt được gì?" Đáp: "Đạt được định Hữu tưởng vô tưởng (tầng định cao nhất của thế gian, nơi tâm như có tưởng mà như không có tưởng)." Bồ Tát hỏi: "Có thể theo ngài học định này chăng?" Đáp: "Hay lắm, tùy ý ngài muốn."

 Bồ Tát liền đứng dậy, đến chỗ khuất ngồi kết già phu tọa (ngồi xếp bằng, hai bàn chân đặt ngửa trên hai đùi). Bồ Tát vừa ngồi, công phúc đặc biệt, thánh trí không ai sánh, những gì đời trước tu tập vượt trội khác thường; ngài nhập vào mọi định ý, mọi chính thọ (trạng thái nhập định chân chính, tâm hòa vào định), một mình bước đi không ai sánh, không gì không thông đạt. Trăm nghìn định ý thảy đều đầy đủ, như soi gương mà được tự tại, không chút ngăn ngại. Rồi Bồ Tát xuất khỏi tam-muội, lại đến chỗ Lam-phất, hỏi tiếp: "Còn có định nào vượt hơn vô tưởng, tiến đến đạo chăng?" Đáp: "Không có." Bồ Tát tự nghĩ: "Lam-phất không có lòng tin, chỉ ta có lòng tin; Lam-phất không có tinh tiến, chính niệm, định ý và trí tuệ, chỉ ta có." Suy nghĩ như vậy rồi, ngài bỏ đi.

 Ngài đến chỗ Ca-la Vô-đề (?), hỏi: "Ai là thầy của ngài, ngài theo ai nhận pháp?" Đáp: "Không có thầy, tự nhiên thông suốt." Lại hỏi: "Thông suốt rồi được gì?" Đáp: "Được tam-muội Vô dụng hư không (?) (tầng định tâm trụ vào cảnh trống không, chẳng còn dùng đến gì)." Khi ấy Bồ Tát nhập tam-muội chính thọ, hết sức đặc biệt. Ông ta liền nói: "Việc tu này hay lắm. Chỗ ta quy hướng thì ngài cũng hướng về đó; chúng ta hãy cùng ở đây, cùng những người này làm quyến thuộc." Bồ Tát đáp: "Việc tu này không đến được diệt độ (dứt sạch phiền não, ra khỏi sinh tử), không lìa được dục, không đạt đến vô vi (cảnh giới không sinh diệt), không đến được tịch tĩnh, không có quả sa-môn (kết quả chân chính của người xuất gia), không đến chính giác (giác ngộ hoàn toàn), chẳng phải nê-hoàn (Niết-bàn)." Rồi Bồ Tát cùng Lam-phất và Ca-la ấy qua lại vấn nạn nhau, biết họ không theo kịp, liền bỏ đi.

 Ngài tiếp tục đi tới, gặp ba vị phạm chí (người tu theo đạo Bà-la-môn): một tên là Ưu-vi Ca-diếp, người kế tên là Na-đề Ca-diếp, người kế nữa tên là Kiệt-di Ca-diếp. Ba anh em có một nghìn đệ tử. Bồ Tát ghé thăm, hỏi: "Các ông thờ gì?" Đáp: "Thờ nước, lửa và mặt trời, mặt trăng, lên đến Phạm thiên (vị trời tối cao theo đạo Bà-la-môn)." Bồ Tát đáp: "Như vậy không chân chính. Nước không đầy mãi, lửa không nóng lâu, mặt trời mọc rồi lại dời đi, trăng tròn rồi lại khuyết; Phạm thiên cũng vô thường, tuy lâu nhưng rồi cũng hết. Chỉ có vô vi là không cuối không đầu, mới có thể không cùng tận." Nói xong, ngài bỏ đi, trở về chỗ cũ.

 Phật bảo các tỳ-kheo: "Khi ấy Bồ Tát tự nghĩ: 'Nay ta ở trong đời ngũ trược (đời có năm thứ nhơ đục: thời đại nhơ, kiến giải nhơ, phiền não nhơ, chúng sinh nhơ, mạng sống nhơ), gặp chúng sinh thấp kém, ngoại đạo hưng thịnh, ai nấy rơi vào tà kiến, chín mươi sáu đường lối (chín mươi sáu phái ngoại đạo thời ấy), sáu mươi hai mối nghi (sáu mươi hai kiến chấp sai lầm). Họ tham thân, tiếc mạng, bị che lấp ngu tối; nhiễm đắm tình dục, ôm lòng hại người; không nghe dạy bảo, không hướng đến trong sạch; chỉ ham ăn uống, luyến tiếc ruộng đất; thường làm điều trái lẽ, không chí cầu điều vi diệu; không thích bố thí bằng trí tuệ, ham của cải, tham lam ganh ghét; chí không đặt vào nghĩa lý của các phẩm đạo (các pháp tu dẫn đến giác ngộ); không sống trong chỗ không ngăn ngại mà buông thả theo tình dục; ở trong mười điều ác, không bỏ tính tự cao; không cứu người khốn khổ, buông lung không định tĩnh, khó mà khai hóa. Họ giết hại tùy ý, uống rượu không chừng, chỉ ham vui sướng.

 "'Có kẻ thờ nước, lửa, mặt trời, mặt trăng, Phạm thiên; có kẻ thờ thần núi, thần đất, thần trời trong hư không, thần biển, suối, ao, cây cối. Có kẻ ăn trái cây, dưa quả; vào núi ăn cỏ thuốc. Có kẻ mỗi ngày ăn một bữa; hoặc hai ngày, ba ngày, cho đến bảy ngày mới ăn một bữa; hoặc mỗi ngày ăn một nắm; hai ngày, ba ngày, bảy ngày ăn một nắm; hoặc mười lăm ngày cho đến một tháng mới ăn một bữa. Họ tu phạm hạnh (sống trong sạch, không dâm dục), tu bốn thiền (bốn tầng thiền định của cõi sắc) và bốn đẳng (bốn tâm rộng lớn: từ, bi, hỷ, xả), lên làm tiên ở cõi Phạm thiên mà vẫn không thoát khỏi sinh tử. Có kẻ ở trần truồng, có kẻ mặc da hươu, có kẻ thờ quỷ thần, la-sát (loài quỷ dữ ăn thịt người), thần A-tu-luân (loài thần hay tranh đấu với chư thiên), vẫn không khỏi các ác thú (các nẻo dữ: địa ngục, ngạ quỷ, súc sinh), không thể thành đạo. Họ tự cho mình đã thông đạt, nhưng không thể làm khuôn phép, không có cách gì khai hóa được các tà thuyết ngoại đạo của thế tục.

 "'Nay ta nên thị hiện hạnh trong sạch để thu phục hàng ngoại đạo, bày rõ con đường chân chính, khiến họ bỏ mê lầm, làm những việc nên làm; để chúng sinh cõi dục (cõi còn ham muốn, gồm người, súc sinh và các cõi trời thấp) và cõi sắc (cõi trời đã lìa dục, chỉ còn thân sắc thanh tịnh) không theo lời dạy của họ nữa, mà đi vào Phật đạo.'"

◄ Trước Sau ►

Quay lại danh sách thiên · Giỏ video