Thiên 7 — Phẩm 7: Đến trường học chữ

 Kinh Phổ Diệu, phẩm thứ bảy: Đến trường học chữ.

 Phật bảo các tỳ-kheo (người nam xuất gia đã nhận đủ giới luật của đạo Phật): Bấy giờ thái tử lên bảy tuổi, làm hiện ra vô số trăm nghìn điềm lành. Có một vạn bé trai, một vạn bé gái, một vạn cỗ xe chở đủ các món ăn và đủ các thứ báu. Họ đến nước Ca-di (quê hương của thái tử), bày biện khắp bốn phía cho đến tận ranh giới (?). Ở đầu các đường phố, ngõ hẻm thì bày các trò ca nhạc. Giữa các hàng cây thì trang hoàng lầu gác, hiên, cửa sổ, cửa ngõ. Các cung nữ đeo chuỗi ngọc, đứng trên đó rải hoa, đốt hương. Tám nghìn cung nữ quét dọn sạch đường sá để đón rước Bồ-tát (người tu hành cầu thành Phật để cứu độ chúng sinh; ở đây chỉ thái tử). Các trời, rồng, thần và Kiền-đạp-hòa (loài thần âm nhạc hầu hạ trời Đế Thích) ở giữa không trung, mỗi vị một hình dạng khác nhau, rải hoa, đốt hương, rủ chuỗi ngọc, cờ phướn, lụa màu. Tất cả người dòng họ Thích đi trước dẫn đường, đi sau hầu theo. Vua Bạch Tịnh (vua cha của thái tử) cùng đi đưa Bồ-tát.

 Bồ-tát ngồi xe dê đến chỗ thầy dạy chữ. Vừa vào học đường muốn gặp thầy — thầy tên là Tuyển Hữu — thì thầy thấy uy lực thần diệu và ánh sáng rực rỡ của ngài, không chịu nổi, liền ngã nhào xuống đất. Trên cõi trời Đâu-thuật (cõi trời nơi Bồ-tát ở trước khi xuống trần làm người) có một thiên tử tên là Thanh Tịnh, liền đến nắm tay đỡ thầy dậy, đặt lên ghế ngồi, rồi trước đại chúng nói bài kệ (bài thơ trong kinh Phật) này:

 Hiện ra đời, sinh trong dòng họ Thích, ở chốn thế tục học các nghề,

 Tính toán cùng viết chữ, từ vô số kiếp (khoảng thời gian cực kỳ dài) đã thông suốt cả rồi.

 Vì cứu chúng sinh nên hiện ra, học rộng mà làm như vào học thầy,

 Để độ vô số bé trai, ban cho mọi người được vào chốn cam lộ (ví giáo pháp đưa đến giải thoát, như thứ nước ngọt khiến không còn chết).

 Bậc vượt khỏi đời, hiểu Tứ đế (bốn chân lý: đời là khổ, nguyên nhân của khổ, sự dứt khổ, con đường dứt khổ), rõ nhân duyên của quả báo,

 Biết có thành thì ắt có diệt hết, huống chi học đường này hôm nay.

 Sáng suốt nhất trong ba đời (quá khứ, hiện tại, vị lai), là bậc tôn quý số một của trời và người;

 Học đường hiện ra đủ điều (?), nhưng ngài đã học những thứ này từ vô số kiếp.

 Tâm chúng sinh lắm ý nghĩ, bậc thánh chân thật chuyên biết tận gốc;

 Sắc thân này vốn không có ý niệm, khi thì lập ra, khi thì hóa ra hình dáng tham muốn (?).

 Bấy giờ Bồ-tát cùng các bé trai họ Thích ở lại đó. Bồ-tát tay cầm bút vàng và bảng viết chữ bằng gỗ chiên-đàn (gỗ đàn hương quý), viền bằng các viên ngọc sáng quý báu; người hầu mang đến. Ngài hỏi thầy Tuyển Hữu: "Nay thầy dạy con thứ chữ nào?" Thầy đáp: "Ta dạy chữ Phạm và chữ Khư-lưu thôi, không có chữ nào khác." Bồ-tát đáp: "Các thứ chữ khác có tới sáu mươi bốn loại, sao thầy chỉ có hai loại?" Thầy hỏi: "Sáu mươi bốn thứ chữ ấy tên là gì?" Thái tử đáp:

 Chữ Phạm (1), chữ Khư-lưu (2), chữ Phật-ca-la (3), chữ An-khư (4), chữ Mạn-khư (5), chữ An-cầu (6), chữ Đại Tần (chữ của nước La Mã) (7), chữ Hộ Chúng (8), chữ Thủ (9), chữ Bán (10), chữ Cửu Dữ (11), chữ Tật Kiên (12),

 chữ Đà-tỉ-la (13), chữ Di Địch Tắc (chữ của các tộc người ở vùng biên ải) (14), chữ Thí Dữ (15), chữ Khang Cư (chữ nước Khang Cư ở Trung Á) (16), chữ Tối Thượng (17), chữ Đà-la (18), chữ Khư-sa (19), chữ Tần (chữ Trung Hoa) (20), chữ Hung Nô (21), chữ Trung Gian Tự (22), chữ Duy-kỳ-đa (23),

 chữ Phú-sa-phú (24), chữ trời (25),

 chữ rồng, chữ quỷ (26), chữ Kiền-đạp-hòa (loài thần âm nhạc) (27), chữ Chân-đà-la (loài thần ca hát đầu có sừng) (28), chữ Ma-hưu-lặc (loài thần rắn lớn) (29), chữ A-tu-luân (loài thần hiếu chiến hay đánh nhau với trời) (30), chữ Ca-lưu-la (loài chim thần cánh vàng) (31),

 chữ Lộc Luân (32), chữ Ngôn Thiện (33), chữ Thiên Phúc (34), chữ Phong (35), chữ Hàng Phục (36), chữ cõi thiên hạ phương bắc (37),

 chữ cõi thiên hạ Câu-na-ni (38), chữ cõi thiên hạ phương đông (39), chữ Cử (40), chữ Hạ (41), chữ Yếu (42), chữ Kiên Cố (43), chữ Đà-a (44),

 chữ Đắc Trú (45), chữ Yếm Cử (46), chữ Vô Dữ (47), chữ Chuyển Số (48), chữ Chuyển Nhãn (49),

 chữ Bế Cú (50),

 chữ Thượng (51), chữ Thứ Cận (52), chữ Nãi Chí (53), chữ Độ Thân (54), chữ Trung Ngự (55), chữ Tất Diệt Âm (56), chữ Điện Thế Giới (57),

 chữ Trì Hựu (58), chữ Thiện Tịch Địa (59), chữ Quán Không (60), chữ Nhất Thiết Dược (61), chữ Thiện Thụ (62), chữ Nhiếp Thủ (63),

 chữ Giai Hưởng (64).

 Thái tử nói với thầy: "Trong sáu mươi bốn thứ chữ này, thầy muốn dạy con thứ nào?" Khi ấy thầy Tuyển Hữu vui mừng hớn hở, bỏ hết tính tự cao, nói bài kệ này:

 Bậc tôn quý chân thật trong sạch khó ai bằng, ở đời khởi lòng thương xót;

 Đã học hết mọi sách vở, lại làm như vào học chữ.

 Ngài nói ra hết tên các thứ chữ, còn ta thì chẳng biết đầu đuôi;

 Ngài đã thông hết các thứ chữ này, nên chỉ làm như vào học mà thôi.

 Ta không dám nhìn lên đỉnh đầu ngài, chỉ thấy người người lễ lạy;

 Sao lại để bậc đại thánh, phải kể ra tên các thứ chữ cho ta?

 Bậc trời trong các trời, vượt hơn cả trời, cao nhất trong các vị trời,

 Chí tôn không ai sánh bằng, ở đời không gì ví nổi.

 Nhờ uy lực thần diệu ấy, ngài trang nghiêm trong sạch, dùng thiện quyền (cách khéo léo tùy hoàn cảnh để dẫn dắt người);

 Ai bằng được sự trong sáng ấy, ngài độ thoát khắp mọi thế gian.

 Bấy giờ một vạn bé trai cùng học với Bồ-tát ở chỗ thầy, thấy uy đức của Bồ-tát dựng lên trí tuệ của bậc đại thánh. Ngài phân tích từng chữ mà giảng rằng:

 Khi đọc chữ "Vô" (không) thì vang ra tiếng nói về vô thường (mọi vật đều đổi thay, không bền), khổ, không (mọi vật không có thực thể cố định) và phi ngã (không có cái "tôi" thường còn).

 Khi đọc chữ "Dục" (muốn) thì vang ra tiếng nói về dâm dục, giận dữ, ngu si và mọi sự tham cầu.

 Khi đọc chữ "Cứu" (đến cùng) thì vang ra tiếng nói về sự thấu suốt gốc ngọn, chân thật trong sạch.

 Khi đọc chữ "Hành" (làm) thì vang ra tiếng nói về việc vâng tu đạo suốt vô số kiếp.

 Khi đọc chữ "Bất" (chẳng) thì vang ra tiếng nói về việc không chạy theo đám đông, lìa bỏ danh sắc (phần tinh thần và phần thể xác hợp thành con người).

 Khi đọc chữ "Loạn" thì vang ra tiếng nói về việc trừ bỏ nguồn ô uế và vực sâu sống chết.

 Khi đọc chữ "Thí" (cho) thì vang ra tiếng nói về bố thí, giữ giới, trí tuệ sáng suốt chân chính.

 Khi đọc chữ "Phược" (trói) thì vang ra tiếng nói về việc cởi bỏ những hành vi đưa đến tù ngục, tra khảo.

 Khi đọc chữ "Thiêu" (đốt) thì vang ra tiếng nói về việc thiêu đốt tội lỗi, trần lao (phiền não như bụi bặm làm tâm mệt nhọc) và dục vọng.

 Khi đọc chữ "Tín" (tin) thì vang ra tiếng nói về lòng tin, tinh tấn (siêng năng không lùi), thiền định và trí tuệ.

 Khi đọc chữ "Thù" (khác thường) thì vang ra tiếng nói về việc vượt lên đạo cao nhất của bậc thánh.

 Khi đọc chữ "Như" thì vang ra tiếng nói về Như Lai (một danh hiệu của Phật: bậc đến từ chân lý như thật) không gì phá hoại được.

 Khi đọc chữ "Tịch" (vắng lặng) thì vang ra tiếng nói về việc quán xét sự vắng lặng, giáo pháp thanh đạm.

 Khi đọc chữ "Một" (chìm mất) thì vang ra tiếng nói về việc tiêu trừ giận ghét và kiện tụng tranh cãi.

 Khi đọc chữ "Tác" (làm) thì vang ra tiếng nói về quả báo tội phúc, làm gì thì chịu nấy.

 Khi đọc chữ "Trí" thì vang ra tiếng nói về trí tuệ biết hết thảy, không gì phá hoại được.

 Khi đọc chữ "Ma" thì vang ra tiếng nói về việc hàng phục sức mạnh của ma cùng bè lũ của chúng.

 Khi đọc chữ "Hại" thì vang ra tiếng nói về việc bỏ tính tự cao và tà kiến (cái thấy sai lầm).

 Khi đọc chữ "Thệ" (đi qua) thì vang ra tiếng nói về chánh pháp (giáo pháp đúng đắn) không rối loạn.

 Khi đọc chữ "Chỉ" (dừng) thì vang ra tiếng nói về sức mạnh vượt khỏi thế tục và sự không sợ hãi (?).

 Khi đọc chữ "Sinh" thì vang ra tiếng nói về việc vượt qua mọi khổ già, bệnh, chết.

 Khi đọc chữ "Ý" thì vang ra tiếng nói về ý chí vững mạnh, một mình bước khắp ba cõi (cõi Dục: chúng sinh còn ham muốn; cõi Sắc: còn thân hình nhưng hết ham muốn thô; cõi Vô sắc: không còn thân hình).

 Khi đọc chữ "Pháp" thì vang ra tiếng nói về việc dùng giáo pháp bình đẳng mà điều phục, cứu giúp chúng sinh quay vòng qua lại (trong sống chết).

 Khi đọc chữ "Thán" (khen) thì vang ra tiếng nói về việc tùy theo mong nguyện mà khai hóa.

 Khi đọc chữ "Nạn" thì vang ra tiếng nói về việc trừ tai ương tội lỗi của tám nạn (tám hoàn cảnh khiến không gặp được Phật, không nghe được pháp).

 Khi đọc chữ "Tận" (hết) thì vang ra tiếng nói về sự diệt hết, không còn sinh ra nữa.

 Khi đọc chữ "Xứ" (nơi chốn) thì vang ra tiếng nói về việc trừ bỏ sự lầm lẫn đảo ngược về nơi chốn.

 Khi đọc chữ "Tuệ" thì vang ra tiếng nói về trí tuệ thánh không vướng mắc.

 Khi đọc chữ "Thị" (là) thì vang ra tiếng nói về việc thiện ác dẫn về họa phúc.

 Khi đọc chữ "Hữu" (có) thì vang ra tiếng nói về ba cõi tồn tại do mọi việc làm tạo nên.

 Khi đọc chữ "Khí" (bỏ) thì vang ra tiếng nói về việc bỏ mọi nơi chạy theo, bỏ cái "ta" và thói xu nịnh.

 Khi đọc chữ "Kỷ" (mình) thì vang ra tiếng nói về nghiệp (hành động tạo ra quả báo) thiện ác do chính mình gây ra.

 Khi đọc chữ "Ngã" (ta) thì vang ra tiếng nói về việc diệt bỏ nhơ bẩn của thân và lòng ái dục.

 Khi đọc chữ "Cấu" (nhơ) thì vang ra tiếng nói về các thứ ghen ghét, về bạn lành bạn dữ, và khen ngợi sự bình đẳng (?).

 Khi đọc chữ "Số" (đếm) thì vang ra tiếng nói về mọi điều được tính đếm, và việc điều phục vô minh (sự mê muội không thấy chân lý).

 Khi đọc chữ "Xứ" lần nữa thì vang ra tiếng nói về chỗ nên ở và chỗ không nên ở, đều có giới hạn.

 Khi đọc chữ "Nhược" thì vang ra tiếng nói về việc vượt qua các thứ tưởng tượng, rối loạn, buông lung, dứt lặng mọi mong cầu.

 Khi đọc chữ "Quả" thì vang ra tiếng nói về việc chứng được các quả (thành quả tu hành) mà không dừng mắc ở đâu.

 Khi đọc chữ "Trừ" thì vang ra tiếng nói về việc không tham cho mình, trừ bỏ năm cái (năm thứ che lấp tâm: tham muốn, giận dữ, mê ngủ lờ đờ, xao động hối hận, nghi ngờ).

 Khi đọc chữ "Tà" thì vang ra tiếng nói về bệnh tật do tà vạy, và trừ bỏ lo buồn.

 Khi đọc chữ "Tuệ" lần nữa thì vang ra tiếng nói về trí tuệ của bố thí, giữ giới, học rộng, không có ý nghĩ sai lầm.

 Bấy giờ Bồ-tát vì các bé trai, phân tích gốc ngọn từng chữ, diễn ra những pháp môn (cửa ngõ vào giáo pháp) như thế, ở học đường dần dần khai hóa, dạy dỗ. Ba vạn hai nghìn bé trai được khuyến khích phát tâm cầu đạo vô thượng chánh chân (đạo giác ngộ cao nhất, đúng đắn, chân thật, tức thành Phật). Vì thế Bồ-tát đến học đường, làm ra vẻ học với thầy.

◄ Trước Sau ►

Quay lại danh sách thiên · Giỏ video