# Kinh Tiệm Bị Nhất Thiết Trí Đức
# Kinh Tiệm Bị Nhất Thiết Trí Đức (Kinh về việc dần dần đầy đủ công đức của trí tuệ biết tất cả)
Kinh Tiệm Bị Nhất Thiết Trí Đức
Đời Tây Tấn, Trúc Pháp Hộ dịch
Kinh Tiệm Bị Nhất Thiết Trí Đức, quyển thứ nhất (một tên là Thập Trụ, tức "Mười bậc an trụ"; lại có tên là Đại Tuệ Quang Tam-muội, tức "Phép định ánh sáng trí tuệ lớn")
Đời Tây Tấn, Tam Tạng (vị thầy thông suốt ba kho kinh điển Phật giáo: Kinh, Luật, Luận) người nước Nguyệt Chi là Trúc Pháp Hộ dịch
Phẩm thứ nhất: Trụ Duyệt Dự lúc mới phát ý (bậc "Vui mừng", bậc đầu tiên của người mới phát tâm cầu thành Phật)
Tôi nghe như vầy. Một thời, Phật (bậc đã giác ngộ hoàn toàn) ở trên cõi trời thứ sáu là trời Tha Hóa Tự Tại (tầng trời cao nhất của cõi Dục, nơi chư thiên được hưởng những thú vui do kẻ khác hóa hiện ra). Ngài ở trong cung của vua trời, trên điện báu tuyệt đẹp tên là Như Ý Tạng Châu (kho ngọc như ý). Cùng dự có chúng Bồ-tát lớn (Bồ-tát: người phát nguyện tu hành để thành Phật và cứu độ mọi chúng sinh) nhiều không đếm được. Các vị ấy đều từ cõi nước của chư Phật ở các phương khác đến, cùng tụ hội tại đây, đứng đầu là Bồ-tát Kim Cang Tạng.
Lúc ấy Bồ-tát Kim Cang Tạng nhờ oai thần của Phật mà nhập chính thọ (trạng thái nhập định đúng đắn, tâm hoàn toàn an trụ) của Đại Tuệ Quang tam-muội (tam-muội: trạng thái tâm chuyên chú vào một chỗ, không tán loạn; Đại Tuệ Quang nghĩa là ánh sáng trí tuệ lớn). Ngài vừa nhập định xong thì ngay lúc ấy, ở các cõi Phật trong mười phương (mười hướng: đông, tây, nam, bắc, bốn hướng góc, phía trên và phía dưới), ở mỗi phương, trong số cõi nước nhiều như số hạt bụi chứa đầy mười ức cõi Phật, đều có các đức Như Lai (một danh hiệu của Phật, nghĩa là bậc từ chân lý như thật mà đến) hiện ra. Bên cạnh các ngài có những vị Bồ-tát, vị nào cũng tên là Kim Cang Tạng. Mười phương đều như vậy, tất cả cùng một tên.
Bấy giờ các đức Phật ấy đều cùng khen rằng: "Lành thay, lành thay! Ông đã dùng tam-muội Đại Tuệ Quang của Bồ-tát này mà nhập chính thọ. Ở các cõi Phật mười phương, các đức Như Lai nhiều như số bụi đầy trong mười ức cõi đều gia hộ cho ông. Tất cả đều cùng một danh hiệu, thảy đều chiếu sáng. Đó là do bản nguyện (lời nguyện gốc đã phát từ thuở trước) của Như Lai Chí Chân (bậc chân thật tột cùng, một danh hiệu của Phật) mà có sự gia hộ này; cũng do trí tuệ trong sạch của ngài mà có; lại do ý thánh của ánh sáng giáo pháp không thể nghĩ bàn của tất cả các Bồ-tát.
Điều ấy khiến ông an trụ nơi bậc trí sáng, cứu độ được nhiều người, thu gom tất cả gốc rễ của mọi đức lành. Ông hiểu rõ những hạnh mà chư Phật xưa đã làm để thành tựu. Ông thương nghĩ đến mười phương, hiểu rõ thiện quyền (cách khéo léo, linh hoạt để dẫn dắt người khác tùy theo căn cơ của họ). Ông trình bày sự giáo hóa của đạo, mở rộng khắp trí tuệ của Pháp (giáo lý của Phật), lan khắp mười phương. Nghĩa kinh được giảng ra đều khiến người nghe đứng vững. Ánh sáng trí tuệ ấy không ai phá hủy được. Ông tùy lúc gây dựng, khiến mọi người đều được yên. Ông đi khắp thế gian mà không đắm theo phong tục thế tục, vượt ra khỏi đời một cách trong sạch, tô điểm gốc lành.
Ông vào cảnh giới trí tuệ không thể nghĩ bàn, thông suốt nhất thiết trí (trí tuệ biết tất cả, tức trí tuệ của Phật) và con đường thánh cao xa. Vì vậy mới có thể khiến các Bồ-tát tìm đến. Hạnh của Mười Trụ (mười bậc an trụ trên đường tu của Bồ-tát) không gì sánh (?), đúng như điều mà chúng khai sĩ (một tên gọi khác của Bồ-tát, nghĩa là bậc mở đường cho người) cần gây dựng. Ông có điều tuyên bày, qua lại xoay vần, nắm giữ pháp vô lậu (pháp không còn phiền não rỉ chảy làm ô nhiễm tâm), ánh sáng chiếu khắp. Ông khéo suy nghĩ, chọn lựa điều lìa tâm (?), hiểu rõ việc tùy thời, có ánh sáng trí tuệ lớn.
Những ai chưa được độ thì ông đưa đến cửa đạo thánh, khiến họ được giải thoát mà không còn vướng mắc. Ông an trụ nơi hạnh bên trong, chuyên tâm tu theo Đại thừa vô thượng (Đại thừa: "cỗ xe lớn", giáo pháp nhằm cứu độ tất cả chúng sinh cùng thành Phật). Tài biện luận và trí tuệ của ông không thể kể xiết. Oai sáng của ông chiếu khắp, xóa tan tối tăm. Ông đã vượt qua các hạnh, tuyên bày không cùng tận. Ông ở nơi địa vị của Phật mà đạt được ý của Bồ-tát, thương nhớ chúng sinh, chưa từng quên bỏ. Ông đi vào phương tiện thiện quyền chân thật của tất cả chư Phật, cắt đứt lưới các kết (những trói buộc, tức phiền não). Nhờ ý thánh của Phật mà ông tự do giảng nói, giảng pháp môn này không điều gì không hiểu rõ.
Như Lai đang ở đời nên gia hộ cho ông. Đó cũng là do lời nguyện lành thuở trước của ông. Hạnh nghiệp của ông trong sạch, tô điểm chân thật khắp tất cả pháp giới (toàn thể mọi sự vật, mọi cảnh giới). Ông lại cứu chúng sinh khỏi sự mê loạn, để đạt pháp thân (thân chân lý của Phật), là thể của trí tuệ thánh tột cùng, đầy đủ chí nguyện xưa của chư Phật. Việc thân ông làm đều vượt ngoài thế tục, vượt hẳn những việc vô ích của thế gian, tô điểm pháp vượt đời trong sạch."
Chư Phật Thế Tôn (Đấng được cả đời tôn kính, một danh hiệu của Phật) vì Bồ-tát đại sĩ (bậc người lớn, tiếng tôn xưng Bồ-tát) Kim Cang Tạng mà không chút tiếc rẻ. Mỗi vị đều hiện thân mình, ban cho nghĩa của tài biện luận không hạn lượng, phân tích giải rõ trí tuệ trong sạch của ông. Các ngài ôm giữ không quên, gây dựng và hiển bày, tùy lúc thích hợp mà giải thông lòng ngờ của mọi người. Ông được vào khắp những điều chư Phật suy nghĩ, chỗ phát sinh mười lực (mười năng lực trí tuệ đặc biệt chỉ Phật mới có) của các bậc Đẳng Chính Giác (bậc giác ngộ chân chính, bình đẳng; danh hiệu của Phật), cùng bốn vô sở úy (bốn điều hoàn toàn không sợ hãi, tức bốn sự tự tin tuyệt đối của Phật khi thuyết pháp) mà Như Lai đạt được, nên không hề khiếp nhược. Ông tuyên bày giáo pháp tột cùng, sự nghiệp của nhất thiết trí và các tài phân tích biện luận. Ông vượt lên, đi vào và thể hội đạo pháp, vào được hạnh thân, miệng, tâm của các Như Lai.
Vì sao vậy? Đều do định này thành tựu mà có, cũng do bản nguyện, do hạnh thông suốt cao vời. Tâm ông trong sạch, không vấy bẩn. Tính bên trong sáng rõ, luôn giữ trong sạch. Oai sáng chiếu rộng, vào đạo tràng của trí tuệ. Các hạnh nghiệp đều đầy đủ, những gì gây dựng đều trọn vẹn. Ý chí làm đồ chứa đạo của ông không thể đo lường. Lòng tin và chí hướng của ông trong sạch, cao vời, thông đạt khắp nơi. Ông đạt cửa tổng trì (năng lực ghi nhớ, giữ gìn trọn vẹn mọi pháp không để quên mất), không gì phá hoại được. Ông luôn dùng dấu ấn của cửa trí tuệ pháp giới để khéo ấn chứng tất cả.
Các đức Phật Thế Tôn ấy mỗi vị đều tự hiện ra, duỗi cánh tay phải, cùng lấy tay xoa đầu Bồ-tát Kim Cang Tạng. Kim Cang Tạng được các Thế Tôn xoa đầu, đạo đức cao vời liền được thành tựu, oai sáng rực rỡ không khác gì Phật.
Bấy giờ Kim Cang Tạng liền ra khỏi tam-muội, gọi các Bồ-tát mà giảng rằng: "Hỡi các con của Đấng Tối Thắng (Phật)! Ta đã thấu rõ nguyện của các Bồ-tát. Phá được lưới nghi thì không còn gì bị phá (?). Ở đời không có gì sinh ra, cũng không có tội lỗi. Pháp giới rộng lớn, không có xa gần. Chỗ đi ở của Bồ-tát giống như hư không, lấy đó cứu giúp, che chở tất cả chúng sinh mười phương. Vì sao vậy? Hỡi các thiện nam (người con dòng họ tốt, cách gọi người tu theo Phật), nên biết: các Bồ-tát quá khứ và chư Phật thuở xưa đều nhờ bậc trí tuệ này mà vượt qua được. Đời sau và đời nay cũng như vậy.
Hỡi các Phật tử (con của Phật, tức người theo Phật), nên biết điều ta vừa nói là 'bậc địa của Bồ-tát' có nghĩa là gì. Bồ-tát tu học có mười đạo địa (mười bậc trên con đường tu), nhờ đó thành tựu Vô thượng chính giác (sự giác ngộ chân chính cao tột, tức quả vị Phật). Đó là điều chư Phật quá khứ, vị lai, hiện tại đã giảng nói. Trụ thứ nhất của Bồ-tát tên là Duyệt Dự (Vui mừng). Trụ thứ hai tên là Ly Cấu (Lìa nhơ). Trụ thứ ba tên là Hưng Quang (Phát sáng). Trụ thứ tư tên là Huy Diệu (Chói rạng). Trụ thứ năm tên là Nan Thắng (Khó thắng). Trụ thứ sáu tên là Mục Kiến (Thấy tận mắt). Trụ thứ bảy tên là Huyền Diệu (Sâu kín mầu nhiệm). Trụ thứ tám tên là Bất Động (Không lay động). Trụ thứ chín tên là Thiện Tai Ý (Ý lành). Trụ thứ mười tên là Pháp Vũ (Mưa pháp). Đó là mười trụ đạo địa của các Bồ-tát.
Ta xem chư Phật mười phương trong ba đời, các đấng Như Lai Chí Chân, không vị nào không giảng sự nghiệp mười trụ này. Vì sao vậy? Hỡi các Phật tử, mười trụ này khiến các Bồ-tát ngay hiện tại được gần gũi các pháp môn vô vi (không do tạo tác, không sinh không diệt) của đạo trong sạch. Danh tiếng sáng tỏ, chiếu xa đến vô số cõi Phật mười phương. Chúng sinh trong ba cõi (cõi Dục, cõi Sắc, cõi Vô Sắc, tức toàn bộ thế giới luân hồi) đều được cứu. Mười trụ soi thiên hạ như mặt trời sáng, chữa các bệnh như vua thầy thuốc, đưa người qua sông như người lái đò, rọi mười phương như trăng tròn, nuôi sống tất cả như đất, làm yên chúng sinh như mưa đúng mùa, chứa đạo pháp như hư không, đứng vững chân chính như núi Tu-di (ngọn núi lớn ở trung tâm thế giới theo vũ trụ quan Phật giáo). Ai tuyên bày giáo pháp này thì đứng vững trong mười đạo địa, lại hiểu được các trụ không thể nghĩ bàn của Bồ-tát, đều vào trí tuệ thánh."
Lúc ấy Bồ-tát Kim Cang Tạng chỉ nêu sơ lược điều cốt yếu, khen ngợi sự nghiệp mười trụ địa của Bồ-tát, rồi liền im lặng, không giảng lại nữa.
Bấy giờ đại chúng ai nấy đều như đói khát. Nghe tên các trụ đạo của Bồ-tát, họ muốn được phân tích, trình bày lại nghĩa, để người nghe đều hiểu, lòng hướng vào đạo, lìa các điên đảo (cách thấy sai lệch, trái với sự thật). Mỗi người đều thầm nghĩ: "Bồ-tát Kim Cang Tạng nay vì sao chỉ nêu sơ lược điều cốt yếu, nói về sự nghiệp của Bồ-tát ở mười trụ, khen ngợi tên gọi rồi lại im lặng, không giảng rõ đầu đuôi?"
Lúc ấy trong hội có một Bồ-tát tên là Nguyệt Giải Thoát cũng đến dự. Bồ-tát đại sĩ Nguyệt Giải Thoát biết điều các khai sĩ trong hội đang nghĩ, bèn dùng kệ (bài thơ trong kinh) khen ngợi, hỏi Kim Cang Tạng nghĩa này quy về đâu:
Bậc ý niệm trong sạch, vì cớ gì / ôm trí tuệ mà khen công đức,
Bậc trí sáng nêu mười trụ / mà không giảng lại chỗ đi vào?
Các Bồ-tát dũng mãnh / trong lòng ai cũng còn do dự.
Sao chỉ nói tên của nghĩa / mà không cho nghe nơi chốn của các đạo địa?
Mọi người đều muốn cùng nghe / hỡi con của Đấng Tối Thắng, bậc không sợ hãi!
Xin giải quyết nghĩa, đi vào sự bình đẳng / những hạnh và chỗ trụ của các đạo địa.
Hội chúng thảy đều vui mừng / trong sạch, trừ bỏ thói xu nịnh,
Đứng vững, hiểu rõ các bậc địa / công đức và trí tuệ đồng đều.
Tất cả đều cung kính / lần lượt cùng nhau trông mong,
Tìm điều vi diệu không tì vết / hướng về nước cam lồ (nước bất tử ngọt ngào, ví cho giáo pháp của Phật) vô thượng.
Nhân được nghe Kim Cang Tạng / bậc không sợ hãi, trí tuệ lớn,
Thường làm vui đại chúng đến đây / ngài nên giảng như Phật đã giảng (?).
Điều chưa từng có, khó bì kịp nhất / xin bày rõ hạnh của Bồ-tát,
Phân tích từng đạo địa / do đâu mà tối thượng thù thắng.
Bỏ tưởng, vi tế, khó thấy / thường trụ, xa lìa tâm (?).
Hiền hòa, tu hạnh thành tuệ / được nghe tận mặt chỗ quy hướng.
Chỗ trụ vững như kim cương / hiểu trí Phật bậc nhất.
Lập tâm bỏ cái "ta" / mới nghe được trí cao này.
Như Lai hết thảy là hư không / lìa dục cũng như hư không.
Trí như đất, không còn lậu / phát khởi, phân biệt, rất khó thấy.
Đạo không niệm như vậy / người tin được thật khó gặp.
Trí Phật không thể nghĩ bàn / cho nên im lặng không nói lại.
Bồ-tát Nguyệt Giải Thoát nói với Kim Cang Tạng: "Hỡi Phật tử, ngài nên xét: những người đến dự hội này tính hạnh thuần hậu hiền lành, trong sạch lìa nhơ, chí hướng hiền hòa, đều là Bồ-tát. Hạnh của họ chân chính, chứa công dồn đức, đời nào cũng tự khắc chế. Họ dùng sáu độ vô cực (sáu pháp tu đưa đến bờ giác ngộ: bố thí, giữ giới, nhẫn nhục, tinh tấn, thiền định, trí tuệ) để tự tô điểm. Họ tu bốn đẳng (bốn tâm rộng lớn bình đẳng: từ là cho vui, bi là cứu khổ, hỷ là vui theo, xả là buông bỏ phân biệt) và bốn ân (bốn cách thu phục, dìu dắt người: bố thí, nói lời yêu thương, làm việc lợi ích, cùng làm việc với họ), quen dùng phương tiện thiện quyền. Công đức của họ vang xa, danh đức không lường.
Họ có lòng từ lớn, lòng bi lớn, muốn mở rộng sự giáo hóa của đạo, chia dòng giáo pháp, cứu giúp những chúng sinh nguy khốn trong ba cõi. Họ xóa tối tăm như mặt trời sáng, sinh ra các đạo phẩm (các pháp tu giúp dẫn đến giác ngộ) như ruộng tốt, thành chính giác như hư không, làm giáo pháp lan rộng lâu dài như nước chảy, trừ nghi ngờ như ánh nắng, chữa ba độc (tham lam, giận dữ, si mê) như vua thầy thuốc, đưa người qua biển sinh tử như người lái đò.
Vì thế, hỡi Phật tử, lành thay ngài! Ngài nên tuyên bày những hạnh tu học hiện tại, khiến các đạo địa này theo duyên tu tập mà có chỗ quy hướng, để mọi người trong hội đều được khai ngộ, như người trong tối thấy ánh sáng, như theo bệnh mà cho thuốc, không còn nghi ngờ gì nữa."
Bấy giờ Bồ-tát đại sĩ Nguyệt Giải Thoát muốn nghĩa này được giảng rộng đầu đuôi, bày rõ chỗ quy hướng, nên vì Kim Cang Tạng nói bài tụng:
Bậc đức hạnh dồi dào, xin hãy giảng nói / pháp đặc biệt, tối thượng,
Hạnh của bậc cao nhất trong loài người / sự nghiệp của các Bồ-tát.
Xin trình bày giáo pháp ấy / những đạo địa nơi Bồ-tát an trụ.
Trí tuệ thánh rất trong sạch / sự nghiệp hiền hòa cao vời.
Những người trong hội đều trong sạch / nhiều không đếm được, đều là bậc nhất.
Họ đứng vững trên đường chính / tâm chí ôm lòng tin sâu dày.
Họ khéo chứa công dồn đức / đã phụng thờ vô số ức Phật.
Ai nấy đều muốn được giải rõ / để liền đạt được mười trụ.
Bồ-tát Kim Cang Tạng đáp Nguyệt Giải Thoát: "Hỡi Phật tử, hãy xét: nay hội chúng này từ bốn phía kéo đến như mây, ngài thấy họ thế nào? Những điều họ nghĩ có thích hợp chăng? Có thật mềm mỏng hiền hòa, trong sạch không tì vết, đã lìa nghi ngờ, không còn do dự chăng? Đối với pháp cốt yếu này, có thật ai cũng có hạnh cao, không nương vào người khác, không cần ngước trông ai chăng?
Có kẻ không theo lời dạy của người khác, tiến lui không yên, mang bệnh lâu ngày không chữa được, cứ ở yên trong lưới, chưa ra khỏi hố sâu. Đó là sáu mươi hai điều nghi (sáu mươi hai thứ quan điểm sai lầm), bốn điên đảo (bốn cách thấy sai: cho vô thường là thường, khổ là vui, không có cái ta là có ta, không sạch là sạch), năm cái (năm thứ che lấp tâm: ham muốn, giận dữ, mê mờ uể oải, xao động hối tiếc, nghi ngờ), rừng lửa, nhà rắn (?), mười hai mối dắt nối (mười hai nhân duyên: chuỗi mười hai khâu nối nhau gây ra vòng sinh tử), gác mười tầng (?), ba hầm ba cửa (?), ba dòng chảy (?). Họ buông thả rong chơi nơi đồng hoang, chưa hướng về cửa Phật. Giả sử họ nghe pháp này thì cũng chần chừ không tiến.
Hoặc lại có người nghe các trụ của đạo không thể nghĩ bàn như thế thì mỗi người ôm một lòng khác, nghe rồi nghi ngờ, không chịu tin chắc. Do mê loạn ấy mà họ không yên suốt đêm dài, mãi mất điều lợi ích, bỏ gốc lấy cành. Vì vậy lúc nãy ta im lặng không nói. Ta thương xót những người này, không có lời nào để họ an trụ, vui trong cái không có gì để vui (?)." Rồi lại nói kệ:
Há thấy trong hội chúng / ai cũng trí tuệ trong sạch không nhơ,
Khéo trình bày đạo thánh / các căn (giác quan và năng lực tinh thần) thông suốt sâu mầu,
Mà không cần ngước trông ai / vững vàng bất động như núi,
Tâm chí không giận hờn / suy nghĩ bằng phẳng như mặt nước?
Họ tu tập theo hạnh nào / mà trí tuệ không ai sánh bằng?
Kẻ còn vui với điều mình đã biết / dù có cầu nghĩa, cầu tuệ, cầu tin,
Vừa nghe liền sợ hãi do dự / rồi rơi vào đường ác (những cõi khổ như địa ngục, quỷ đói, súc sinh).
Vì thế ta thương xót họ / mà không nói các trụ địa của trí tuệ.
Bồ-tát Nguyệt Giải Thoát lại nói với Kim Cang Tạng: "Xin ngài đoái ý, nhờ oai thần của Phật mà tuyên bày ý chỉ của Như Lai, làm cảm động mười phương, khiến người bỏ giả về chân, tiêu các bụi nhơ, gột rửa những phiền não đọng lại, xé lưới ba cõi, thông đạt trí tuệ vô cùng. Xin hãy trình bày những điều không thể nghĩ bàn như thế. Xin hãy khéo nuôi dưỡng họ. Những người tâm rộng lớn ắt sẽ tin vui, không do dự.
Vì sao vậy? Phật tử nên biết, nếu giảng giáo pháp này sẽ đưa người đến đạo pháp. Tất cả Bồ-tát đều nghĩ đến chư Phật, hiểu thấu nghĩa kinh, giữ gìn và vâng làm theo, tu đạo địa của trí tuệ. Không ai không được nhờ cậy, ai cũng được an ổn. Vì sao vậy? Những hạnh này ắt quy về sự bình đẳng, là đạo pháp của chư Phật.
Ví như, hỡi Phật tử, mọi sách vở thư từ chỉ nói bằng chữ viết. Nhưng tất cả đều do ý, do tâm làm nguồn gốc, từ nhân duyên của chí hướng mà có chỗ nương. Gốc của sách vốn không có chữ. Những chữ được viết ra có nguồn là tâm vốn rỗng không, nói ra cũng là hư không. Cũng vậy, hỡi Phật tử, tất cả Phật pháp đều lấy các trụ làm nguồn gốc, nhờ tu hành mà thành, nương vào đạo địa mà đến trí tuệ tự nhiên.
Vì thế xin ngài hãy nói. Tất cả các đấng Như Lai Chí Chân Đẳng Chính Giác đều đoái thương, dùng sức của đạo giúp ngài gây dựng, phân tích những chữ nghĩa như thế, khiến chúng rõ ràng thông suốt, giữ gìn chính pháp để được tồn tại lâu dài, không còn phiền não sót lại." Rồi lại nói kệ:
Lành thay, xin giảng điều trong sạch / để hiểu và vào nhất thiết trí,
Đi khắp các điều cốt yếu của đạo / đến giác ngộ, thành trí tuệ thánh.
Các đức Phật ở mười phương / an trụ nơi đạo tối thắng,
Ngôi nhà trí tuệ đến tận cảnh giới / đều cùng thương nghĩ việc này.
Hãy lập nên trí tuệ gần gũi này / đi theo dấu vết rốt ráo ấy.
Pháp không gì sánh của chư Phật / đều do vô lượng hạnh nghiệp mà có.
Như sách là do ý gom lại / nhân nơi tâm mà mọi việc có đầu mối,
Ý của các trụ này cũng như vậy / hiểu thông rồi đến được đạo Phật.
Bấy giờ tất cả Bồ-tát mỗi vị đều phát tâm, cùng nhau khuyến thỉnh, muốn Kim Cang Tạng tuyên dương chí nguyện gốc nhân hậu của Bồ-tát: thề vì tất cả mà siêng năng nhọc nhằn chứa công, dồn công đức không lường, rộng như hư không; muốn cứu kẻ nguy khốn mà không ngại bao nhiêu kiếp (kiếp: một khoảng thời gian cực kỳ dài), đi khắp vòng sinh tử, lòng luôn tha thiết; muốn cứu tất cả mà lòng không vướng mắc. Hạnh của họ như hoa sen mọc trong bùn. Khổ của ba cõi không trói buộc được họ. Họ chỉ ôm lòng xót thương, nhổ tận gốc rễ phiền não, khiến cây ba đời không còn sót lại gì.
Bấy giờ các Bồ-tát cùng lúc cất tiếng khuyến khích, khen ngợi Bồ-tát Kim Cang Tạng mà nói tụng:
Bậc tối thắng đặc biệt, chí giác ngộ cao xa / tài biện luận không lường, tâm niệm đầy đủ.
Xin truyền giảng giáo pháp mềm mại đưa đến quả Phật / chân thật bậc nhất, rất vi diệu.
Ý ngài bền chắc, hạnh trong sạch / không bỏ công đức và mười lực.
Vì có tài phân tích biện luận mà tạo hạnh / xin ngài hãy giảng pháp của đạo cao.
Điều tâm nghĩ đến như viên ngọc sáng / ý lặng yên nên thấy được, tiêu tan bụi dục.
Nay hội chúng này đã lìa nghi ngờ / ai nấy đều mong được vui nghe điều ngài nói.
Khát lời dạy như mong suối nước / đói cầu ngài như người bệnh chờ thầy thuốc,
Như bánh ngon ngọt ở trước mắt / cũng vui mừng mong vị cam lồ như vậy.
Cho nên xin khéo đoái thương, mở rộng chí ấy / tuyên nói các trụ thù thắng, trừ bụi nhơ.
Điều phục, lặng yên, chân chính, an ổn, không bỏ sót (?) / xin giảng hạnh của bậc Chúng Hựu (bậc che chở muôn loài, một danh hiệu của Phật) không có hoạn nạn.
Bấy giờ Thế Tôn có ánh sáng chí thánh của các Bồ-tát, tên là Lực Thế (Sức mạnh). Phật từ giữa hai chân mày phóng ra ánh sáng này, phát vô số tia sáng, chiếu khắp tất cả cõi Phật mười phương, diệt hết mọi đường ác. Những khổ nhọc đều ngừng nghỉ, không còn bị tra khảo trừng trị, thảy đều an ổn. Ánh sáng chiếu khắp mọi đạo tràng (nơi Phật thành đạo và thuyết pháp) của Như Lai ở các cõi Phật mười phương, những nơi đã dựng lập để giảng pháp, không đâu không tới, làm hiện rõ cảnh giới không thể nghĩ bàn của chư Phật. Rồi ánh sáng ấy quay trở lại, đi vòng quanh Phật ba vòng, lên dừng giữa hư không, hợp thành một khối sáng lớn, rực rỡ chói lọi, dựng thành màn lưới báu (màn kết bằng chuỗi ngọc đan chéo nhau).
Lại có chư Phật xuất hiện ở đời, oai sáng tự nhiên, từ giữa chân mày phóng ra loại ánh sáng như vậy, tức ánh sáng Lực Thế của các Bồ-tát. Các ngài hiện thần túc (thần thông đi lại và biến hóa tự tại) biến hóa như thế, chiếu đến cõi Nhẫn này (tức cõi Ta-bà, thế giới của chúng ta, nơi chúng sinh phải nhẫn chịu khổ), rọi vào đạo tràng hội chúng của đức Năng Nhân (tên dịch nghĩa của Phật Thích-ca Mâu-ni) và tòa sư tử (tòa ngồi của bậc thuyết pháp, ví như sư tử là chúa muôn thú) của Kim Cang Tạng, rồi dừng giữa hư không, thành màn lưới ánh sáng.
Ánh sáng từ sợi lông trắng giữa chân mày của Phật Năng Nhân lan rộng xa, chiếu mọi chỗ tối tăm. Các cõi Phật mười phương và các đạo tràng hội chúng không nơi nào không được ánh sáng soi tới, đều hiện rõ các Bồ-tát. Nhà cửa của các đại sĩ thảy đều sáng rực hiện ra. Ánh sáng mà các Như Lai ở các cõi Phật mười phương phóng ra từ giữa chân mày cũng đều chiếu vào đạo tràng của các Bồ-tát trong hội chúng Năng Nhân ở cõi Nhẫn này, chiếu quanh tòa sư tử cao rộng. Nơi thân Bồ-tát Kim Cang Tạng hiện ra ánh sáng lớn, cao vời rực rỡ. Trong màn lưới ngọc, mỗi chỗ đều có Phật ngồi. Các ngài tự miệng phát ra tiếng như vầy mà khen tụng rằng:
Ví thì không gì sánh bằng / chỉ như hư không.
Bậc tôn quý của cảnh giới mười lực / công đức không thể đo lường.
Thù thắng, tối thượng, đặc biệt / khắp đời không ai trên.
Gây dựng sự nghiệp bậc nhất / là pháp của Thích Sư Tử (Phật Thích-ca, được ví như sư tử).
Hỡi người con giảng các trụ an ổn / được nhờ ân từ của Đạo Sư (bậc dẫn đường, chỉ Phật).
Vua của Pháp, đế vương trong loài người / đã phóng ánh sáng giữa chân mày.
Hãy tuyên bày trí tuệ của đạo Phật / đi vào các hạnh vi diệu không gì sánh (?).
Nhờ bậc mười lực đoái nhìn / hãy phân tích, giáo hóa khắp mọi người.
Các trụ an ổn đã được gây dựng / những điều đã nghe có thể tuyên bày soi sáng.
Pháp báu là tôn quý nhất / đó là sự lặng yên của tâm tính.
Tất cả các trụ không nhơ / đầy đủ trọn vẹn bản nguyện.
Nhờ bậc mười lực tối thắng / chí cầu con đường tôn quý nhất.
Nước biển còn có thể cạn / mọi số đều biết được giới hạn,
Nhưng nếu người muốn vượt qua điều này / thì không thể vội nghe mà được.
Người có thể lìa ý niệm / mãi trừ mọi nghi ngờ,
Thì tất cả những ai chưa được thương xót / đều được soi sáng bằng kinh điển này.
Vì thế, bậc tôn quý về biện tài / hãy theo con đường tắt của trí tuệ các trụ,
Ở đâu cũng vâng làm hạnh này / bước đi nương theo hạnh gốc.
Hạnh tột cùng vào được cảnh giới / đến khắp trí thánh của Phật.
Thương xót tất cả chúng sinh / mà ban rải nhân của pháp này.
Bấy giờ Bồ-tát Kim Cang Tạng nhìn khắp mười phương, muốn hội chúng thêm vui mừng, khát ngưỡng giáo pháp, phát lòng đại bi và lòng từ vô cùng, ngay lúc ấy liền nói tụng khen ngợi:
Đạo pháp của bậc đại thánh / vi diệu, rất sâu xa.
Không còn niệm vì đã bỏ niệm / trong lặng, mãi khó hiểu thấu.
Sự sáng suốt thánh thiện thông đạt điều huyền vi / trí tuệ hiểu những gì đã tu hành.
Hạnh nghiệp tự nhiên, lặng yên / hiền hòa, không tranh giành rối loạn.
Pháp tự nhiên rỗng không trong sạch / vắng lặng, trừ khổ hoạn.
Đi ở đều đến giải thoát / đạt diệt độ (Niết-bàn: dập tắt hẳn phiền não, ra khỏi sinh tử) bình đẳng.
Nghĩa không hạn, không cùng / lời nói gần mà vượt xa (?).
Đã vượt qua ba đời / hạnh bình đẳng như hư không.
Hạnh của bậc Chúng Hựu / lặng yên, rất đạm bạc.
Tất cả hạnh nghiệp ấy / con đường khó đạt, khó hiểu.
Những hạnh này như mặt đất / tâm tính cũng như vậy.
Rất khó có thể giảng nói / làm sao phân tích cho rõ?
Vì đã lìa bỏ tâm ý / mãi không còn dấu vết câu chữ của tâm.
Hạnh của bậc Chúng Hựu / trí tuệ dứt hết lời nói và sự nuôi dưỡng (?).
Cũng lại không có chỗ hành / không có ấm (các nhóm yếu tố hợp thành thân và tâm), các suy (?) và các nhập (giác quan cùng đối tượng của nó).
Bậc thánh thông đạt nương hạnh trí tuệ / tâm không còn tưởng niệm.
Như có con chim bay / đi lại giữa hư không,
Không thể dùng lời nói diễn tả / huống là muốn thấy dấu vết.
An trụ nơi trí tuệ tự nhiên / như thế là hành theo các trụ của đạo.
Những điều tâm hành và niệm / không thể phân biệt mà biết.
Đâu là chỗ có thể vào / đất đai trí tuệ thù thắng?
Thương xót, luôn từ bi / chí nguyện đầy đủ khắp cả.
Dần dần đầy đủ các hạnh / mà tâm cũng không tưởng niệm.
Như bản tính của tâm / trí tuệ đã sáng rõ.
Hạnh nghiệp như thế / vi diệu, rất khó hiểu.
Tâm tính của chính mình còn không có (?) / không thể vội thấu biết,
Huống là có thể tuyên bày / những điều các trụ an niệm đến.
Tất cả hãy cùng cung kính / lắng nghe giáo pháp huyền diệu,
Để vào trí tuệ chân chính / như hạnh của các trụ đạo.
Dù trải nghìn ức kiếp / cũng không thể nói cho cùng.
Mọi người đều cùng vui mừng / hãy cùng chuyên tâm lắng nghe
Nghĩa chân thật, chí thành, vi diệu / không chán, cũng không khác.
Không cho là rối loạn / như biển lớn đã thành.
Nay ta sẽ trình bày đầy đủ / hạnh đạo của bậc Chúng Hựu,
Lại sẽ tuyên nói / tiếng pháp đặc biệt.
Dẫn ra nhiều ví dụ / bằng chữ nghĩa chân chính, bình đẳng.
Những điều được giảng và phân tích / rất khó có thể giải rõ.
Việc hạnh nghiệp của các trụ an / không thể đo lường như thế.
Nay đã được vào / chỗ tự nhiên của cái "ta" (?).
Hãy cùng vui như một giọt nước / mà lắng nghe điều ta nói.
Bấy giờ Bồ-tát đại sĩ Kim Cang Tạng bảo hội chúng: "Hỡi Phật tử, hãy xét: có những chúng sinh đã chứa nhóm gốc đức, việc làm chân thật không giả dối, hạnh nghiệp đã tạo được khéo giữ gìn. Khi chư Phật ra đời thì họ luôn siêng năng cúng dường. Họ hết sức gom nhóm các pháp trong trắng, luôn thưa hỏi và nhận lời dạy của thiện tri thức (bạn lành, thầy lành dẫn dắt mình tu đạo). Họ đã trừ lo buồn, tâm tính rộng rãi, tin sâu điều vi diệu, ý định bình đẳng. Họ thấy tận mặt hiện tại (?), thương nghĩ với lòng từ bi. Lòng họ luôn mến mộ trí thánh của chư Phật. Họ giáo hóa chúng sinh khiến ai cũng phát đạo tâm (lòng cầu đạo giác ngộ), khiến tất cả đến được sự chân thật, ưa thích nhất thiết trí.
Mười lực của họ mạnh mẽ có thế, nên được đi lại trong sự không sợ hãi lớn. Ý họ thênh thang, được chính pháp của Phật, che chở cứu giúp tất cả chúng sinh. Họ tu lòng xót thương lớn, lòng bi trong sạch, hiểu tất cả mười phương không sót. Cửa trí sáng đều hiện trước mắt họ. Tất cả cõi Phật đều vô vi trong sạch. Trong một lúc họ giác ngộ việc đời của cả ba đời. Họ chuyển bánh xe pháp lớn (giảng giáo pháp, ví như bánh xe lăn đi nghiền nát phiền não) để chữa các bệnh.
Bồ-tát đại sĩ trong chốc lát phát ý, thương chúng sinh, lấy lòng đại bi vô cùng làm đầu. Trí tuệ sáng rõ, rất cao vời. Họ luôn siêng học và nhận lấy phương tiện thiện quyền. Ý tính hòa dịu, gần gũi đạo pháp. Mười lực của Như Lai không thể hạn lượng. Họ khéo suy xét chọn lựa, so mọi sức của người thì sức của Phật là cao nhất. Pháp môn được tuyên nói không vướng ngại, dùng trí tuệ hòa thuận tự tại. Phật biết rõ tất cả sự xuất hiện của chư Phật (?), nhân đó mà tự tại, dựng lập đạo pháp, hạnh pháp giới tối thượng, đứng đến tận bờ hư không. Tâm đã phát ra làm sáng tỏ đến đời sau, phát ý Bồ-tát.
Vừa phát đạo ý (ý chí cầu đạo giác ngộ) liền vượt khỏi bậc phàm phu (người thường còn mê lầm). Đã vượt lên được bậc của Bồ-tát (?) thì được sinh trong dòng họ Như Lai, nhân đó gọi là "không từ đâu sinh", không có tội lỗi. Họ liền quay khỏi chỗ hướng tới của thế tục. Vừa vượt thế tục nhờ hạnh vượt đời, nhân đó được đứng vững trong đạo pháp của Bồ-tát. Đã đứng vững trong đạo pháp của Bồ-tát thì có thể thuận theo giáo pháp của chư Phật ba đời, siêng lòng nơi nghĩa đạo, thường sâu sắc bậc nhất. Bồ-tát trụ nơi đạo pháp như thế thì gọi là đạo địa Duyệt Dự.
Phật tử nên biết, như thế là được đứng vững nơi đạo Bồ-tát, hạnh không lay động, vào nơi không còn thoái lui. Người trụ ở địa Duyệt Dự của Bồ-tát, nhân đó mà phát ý, có nhiều niềm vui. Ai thấy cũng đều vui vẻ. Họ luôn được cung kính nên được cúng dường. Người đến gặp đều cùng vui mừng. Họ dạy dỗ mọi người, ai cũng nhận lời dạy. Người khắp nơi kéo đến như mây, cùng vui với nhau. Dù gặp người xa hay gần, xét ra chẳng có gì bền chắc. Họ luôn ôm lòng hiền hòa, không làm tổn hại ai. Chí luôn vui mừng, lòng không ôm hận, nét mặt hòa vui, không giận hờn. Đó là địa Duyệt Dự của Bồ-tát.
Họ an trụ nơi đạo giáo, chư Phật Thế Tôn đều cùng nghĩ đến họ. Niềm vui thứ nhất là nghĩ đến Phật pháp. Vừa phát niềm vui thì nghĩ đến sự nghiệp gốc của Bồ-tát đại sĩ. Vừa ôm niềm vui thì nghĩ đến hạnh Bồ-tát. Vừa phát niềm vui thì nghĩ đến sáu độ vô cực trong sạch. Vừa phát niềm vui thì nghĩ đến chỗ trụ đặc biệt của khai sĩ. Vừa phát niềm vui thì nghĩ đến đạo tối vi diệu không gì sánh. Vừa phát niềm vui thì vì chúng sinh mà làm lợi ích cho nghĩa đạo. Vừa phát niềm vui thì tiến tâm vào pháp sâu xa. Vừa phát niềm vui thì nghĩ đến giáo pháp của Như Lai Chí Chân, nghĩ dùng nó để khuyên dạy tất cả chúng sinh.
Vừa phát niềm vui thì nghĩ đến các Bồ-tát tinh tấn đi vào trí tuệ của Như Lai. Lại suy nghĩ dẫn dắt những người chưa đạt để họ được độ, nói cho chúng sinh nghe cảnh giới mà họ mến mộ, mong được tiến vào sự bình đẳng của chư Phật. Họ đã ra xa khỏi đất ngu si, gần gũi đạo tràng, dứt trừ khổ nhọc của mọi đường ác, làm người đứng đầu khuyên dẫn chúng sinh. Họ đã được thấy Như Lai Chí Chân, thành tựu đầy đủ cảnh giới Như Lai, đều đã thấy hạnh bình đẳng trong các định của Bồ-tát, cho nên vui mừng. Họ mãi tiêu trừ mọi sợ hãi, lông tóc không còn dựng đứng vì rợn sợ, cho nên vui mừng.
Vì sao vậy? Hỡi Phật tử, các Bồ-tát tu học nhờ niềm vui này mà được đứng vững trong đạo địa Bồ-tát. Đã đứng vững trong đạo địa Bồ-tát thì mọi điều sợ hãi mãi không còn làm khó được nữa: không lo không sống nổi, không sợ tiếng tăm thế tục, không sợ chết, không sợ đường ác, vào chốn đông người không e ngại. Tất cả mọi sợ hãi đều được trừ hẳn.
Vì sao vậy? Vì họ không có ý tưởng về "ta", không tham thân mình, huống là tham đắm mọi vinh hoa khác lạ và những việc do đó sinh ra. Họ không sợ không sống nổi, cũng không nghĩ mong cầu may mắn. Họ chỉ thương chúng sinh, làm những việc vô cùng, cứu kẻ nghèo thiếu; không tham đắm (?) nên không sợ tiếng tăm thế tục. Họ thành tựu ánh sáng của đạo, không thấy có thân mình, không sợ mất mình, không có ý tưởng về "ta", nên không sợ sẽ chết. Dù thân hết tuổi thọ, họ vẫn thành tựu hạnh Bồ-tát, không lìa chư Phật. Vì thế mà không sợ đường ác. Xem khắp thế gian, xét về đạo tâm thì không ai sánh bằng họ; tâm tính hiền hòa, ai vượt hơn được? Vì thế khi vào chốn đông người, họ không e ngại, lìa sợ sệt, lông tóc không dựng đứng.
Phật tử nên hiểu: Bồ-tát đại sĩ vì có đủ lòng đại bi, không ôm lòng làm hại, tu tâm trong sạch vốn có, càng thêm tinh tấn, gom nhóm tất cả gốc rễ của mọi đức lành.
Phật nói: "Do lòng tin sâu dày mà đến, oai thần dần dần đầy đủ, có nhiều điều vui mừng. Họ làm trong sạch mọi sự không tin, lòng tin sâu dày nhờ đó phát khởi. Họ luôn làm việc thương xót, quay về lòng từ vô cùng. Lòng họ không chán ngại nạn sinh tử. Họ lập chí nơi tàm quý (biết xấu hổ với chính mình và với người khi làm điều sai) mà tự tô điểm. Nơi tâm sinh khởi thì nhẫn nhục, hiền hòa. Họ dùng nhiều thứ vật dâng lên cúng dường Như Lai Chí Chân Tối Đẳng Chính Giác. Họ dậy sớm ngủ muộn, tinh tấn siêng tu, không chán giảng tụng, chứa gốc công đức, gần gũi bạn lành, lấy niềm vui của Pháp mà tự vui, cầu nghe nhiều không biếng mỏi. Nghe pháp rồi thì thuận theo mà suy nghĩ; suy nghĩ rồi thì không vướng mắc.
Họ không mong cầu áo cơm. Đối với các lợi dưỡng (của cải và sự cung phụng mà người khác đem đến), lòng không tham mến. Ân ái đối với muôn vật, lòng đã trừ hẳn. Họ chỉ mến nghĩa, cầu Tam Bảo (ba ngôi báu: Phật, Pháp, Tăng). Trong khoảng phát ý không bỏ chính hạnh, siêng tu, mến vui bậc nhất thiết trí, mười lực, bốn vô sở úy của Như Lai, mười tám pháp bất cộng của Phật (mười tám phẩm chất chỉ riêng Phật có, không ai khác có chung). Họ chuyên tâm vâng làm sáu độ vô cực, bỏ giả dối, không xu nịnh. Lời nói và việc làm hợp nhau, tâm và miệng không trái nhau. Đến đâu cũng thuận theo lời nói và việc làm, chưa từng làm hư loạn dòng giống Như Lai.
Họ luôn một lòng nhớ giới cấm của Bồ-tát. Tâm nhất thiết trí của họ không thể lay động, như núi Thái Sơn không thể nghiêng đổ. Với khắp thế gian họ không có gì mến vui. Họ cầu việc vượt đời để giáo hóa người chưa được nghe. Họ học các đạo phẩm không biết chán đủ, lòng luôn ân cần cầu việc đặc biệt. Hỡi Phật tử, đó là những hạnh như thế, việc đạo trong sạch, pháp Bồ-tát trong sạch, nhờ đó liền được đứng vững trên địa Duyệt Dự."
Thế Tôn lại nói: "Nếu ai đứng được trên địa Duyệt Dự thì thành trụ Bồ-tát, dựng lập đạo rộng lớn vô cùng. Theo khuôn mẫu như thế, họ mặc áo giáp của đại nguyện, của lời thề rộng lớn không hạn. Lại có mười việc pháp. Những gì là mười?
Đó là: tuyên bày không cùng, lời tiếng hòa nhã, đến mức không gì ví được, không đâu không khắp (?); cúng dường chư Phật mọi thứ quý lạ; tin sâu hạnh vi diệu trong sạch; pháp giới thênh thang, chí quy về cõi hư không, thấu suốt đến tận bờ tương lai, tất cả đều không tưởng, không mong cầu; khiến đạo Phật hưng thịnh mà không nghĩ đến niềm vui riêng; những gì phụng sự thì đều cúng dường vô cùng; chí chuyên về đại nguyện; nghĩ đến giáo pháp mà các Như Lai đã mở bày, nắm giữ con mắt của Pháp (?); giữ gìn sự nghiệp của chư Phật và chư Bồ-tát; không trái lời dạy của tất cả các bậc Bình Đẳng Giác.
Đã đầy đủ những lời dạy pháp như trên thì liền được sinh lên cõi trời Đâu-thuật (cõi Đâu-suất, nơi Bồ-tát chờ lần sinh cuối cùng để thành Phật). Rồi từ cõi trời xuống, vào bụng mẹ, ở trong thai, ra khỏi bụng mẹ, đi bảy bước, giơ tay tự xưng là bậc tôn quý nhất ba cõi. Đế Thích (vua cõi trời Đao-lợi) và Phạm Thiên (vua cõi trời Phạm) cúi đầu lạy, các rồng tắm thân. Rồi học chữ, tập võ nghệ (?), dạo chơi nhìn thấy cảnh đời, xuất gia vào núi, hàng phục ma, thành Phật. Đế Thích và Phạm Thiên thỉnh mời, ngài chuyển bánh xe pháp lớn, thị hiện đại diệt độ, người đời cúng dường xá-lợi (di cốt của Phật sau khi hỏa táng), tuyên bày giáo hóa, làm rõ nghĩa các kinh. Tất cả đều cùng một lúc đến bậc bất thoái chuyển (bậc không còn bị lùi lại trên đường tu).
Pháp giới rộng lớn không thể hạn lượng, ở trong cõi hư không, thấu suốt rốt ráo đến tận bờ tương lai. Trong mọi niệm mà không tưởng niệm. Từ vô số kiếp rồi sẽ thành đạo Phật. Tin sâu không mỏi, cùng đi, cùng hợp (?), tuyên bày tiếng của nghĩa lý, lời thề rộng lớn vô cùng, cho đến tất cả các hạnh của Bồ-tát, rộng khắp không cùng, vô lượng vô số. Họ thu gồm tất cả các độ vô cực, trụ nơi đạo trong sạch. Họ so xét các loại trong hội chúng, các âm thanh, có tướng và không tướng, hợp hội và chia lìa, hữu vi (những gì do nhân duyên tạo tác, có sinh có diệt) và vô vi. Họ làm bậc thầy đứng đầu của tất cả Bồ-tát, trụ nơi đạo chân diệu. Những chương câu đã giảng, các độ vô cực đều cần tuyên bày và thực hành. Họ siêng tu chính hạnh mà không có chỗ sinh, sắp thành tựu sự phát tâm (?).
Đã đầy đủ các pháp này thì hiểu suốt đầy đủ cảnh giới chúng sinh: loài có hình sắc, không hình sắc, có tưởng, không tưởng, chẳng phải có tưởng cũng chẳng phải không tưởng (?); loài sinh dưới nước, trên đất; những chỗ tụ họp; tất cả loài được sinh ra, nhận thân trong ba cõi, đi vào sáu nẻo (sáu đường luân hồi: trời, người, a-tu-la, súc sinh, quỷ đói, địa ngục). Những loài ấy đều nhận thân và có chỗ ở, hoặc nhận thân không có hình tượng. Cõi chúng sinh không thể ví hết, Bồ-tát đều phân biệt cả, giáo hóa cho họ vào Phật pháp, dứt trừ mọi sự sinh hữu vi, thì được dựng lập, thành nhất thiết trí.
Đó gọi là pháp giới rộng lớn, được ở trong cõi hư không, tâm hiểu suốt đến tận gốc bờ tương lai, cùng mọi tưởng và hạnh nghiệp hữu vi; tin sâu không mỏi, dùng âm thanh mà diễn giảng, cho đến sự nghiệp của lời thề rộng lớn vô cùng; hiểu tất cả cảnh giới chúng sinh này, việc đạo và việc đời đều thấu, không gì không thông.
Khắp các cõi Phật, rộng hay hẹp, thô hay tế, lớn hay nhỏ hiện ra, có lượng hay không lượng, mịt mờ khó gọi tên, bao la đến tận cùng, đều được vào trong sự bình đẳng. Đã vào bình đẳng thì hiểu rõ các căn. Mọi lưới bủa đều được hiểu như ngưỡng cửa (?). Vào mười phương, dùng tuệ xem khắp, hiểu suốt pháp giới và gốc bờ hư không, thì được hiểu rõ và đi vào lời thề rộng lớn vô cùng.
Lại lấy tất cả cõi làm một cõi, lấy một cõi làm tất cả cõi, mà điều hành bình đẳng, trong sạch không nhơ. Ánh sáng chiếu khắp vô lượng cõi Phật, tô điểm các cõi, mãi không còn bụi bặm. Phân biệt chỗ quy về của các chương câu trong sạch. Ngôi nhà đạo của trí thánh không thể hạn lượng. Đầy đủ nguyện của chúng sinh, bày rõ cảnh giới vi diệu của chư Phật, tùy theo hạnh gốc của dân chúng mà hiện thân giáo hóa.
Pháp giới rộng lớn, xét cõi hư không thì mãi không bờ mép. Rốt ráo đến bờ gốc của mọi tưởng niệm, so tính hợp hội không ngừng nghỉ. Cũng không tin theo hạnh nghiệp tà. Tu sự trong sạch, mặc áo giáp của lời thề rộng lớn để giáo hóa người chưa nghe, khiến các Bồ-tát vào tính lặng yên hòa nhã. Nên làm với lòng chí thành, chứa công dồn đức, lấy một duyên mà tiến lên, khuyên dạy dẫn dắt tất cả Bồ-tát, chưa từng trái bỏ hạnh Bồ-tát. Tùy ý họ hiểu mà hiện ra việc Phật xuất thế. Tự phát tâm mình, nghĩ đến giáo pháp của Như Lai, không còn qua lại trong sinh tử. Đạt được thần thông, đi khắp các cõi. Trí thánh lớn không thể nghĩ bàn, làm hạnh Bồ-tát.
Pháp giới rộng lớn, cõi hư không không bờ bến. Đi đến tận bờ tương lai, thấu suốt các tưởng và các số. Số Phật, số chúng sinh, số các hạnh, không gì làm tổn hủy được. Vào trí thánh, phát rõ lời nói và việc làm, lời thề rộng lớn vô cùng, làm đạo Bồ-tát. Tâm được chuyển bánh xe pháp không thoái lui. Thân, miệng, ý chưa từng hư dối. Vừa được thấy Phật, nghe kinh pháp, liền tuyên bày cho chúng thánh, giảng việc của trí sáng. Vừa phát niềm vui thì tiêu trừ trần lao (phiền não làm nhơ tâm và nhọc thân), đạt tâm tính chân thật, như vua thầy thuốc lớn chữa bệnh chúng sinh. Họ đều tu tất cả các hạnh Bồ-tát. Vì thế gọi là pháp giới rộng lớn.
Cõi hư không ấy không bờ bến, thấu suốt đến bờ tương lai. Bồ-tát đều biết dấu vết việc làm của chúng sinh trong vô số kiếp, chỗ đi tới lành hay dữ. Ở các cõi Phật mười phương, họ thành đạo vô thượng chân chính, làm bậc Tối Chính Giác. Họ vào trong lỗ chân lông trên thân của tất cả, khắp mọi sợi lông. Ở nơi sinh ra, họ ngồi dưới cây Phật (cây bồ-đề, nơi Phật thành đạo), chuyển bánh xe pháp, thị hiện đại diệt độ. Họ tu cảnh giới lớn, tuyên bày sự nghiệp trí tuệ của Phật. Ở cõi chúng sinh, theo hạnh gốc của họ mà hiện thân Phật, nhiều lần dạy dỗ, diệt các hạnh nhơ. Một khi thành đạo Phật thì thông khắp pháp giới, khiêm hạ cung thuận, không đâu không tới. Một lần phát tiếng thì đều làm vui tâm tính của tất cả chúng sinh. Hiện đại diệt độ mà không hủy mười lực. Dùng bậc sáng lớn mà bày rõ, tuyên bày tất cả kho pháp, thần túc, trí tuệ của Pháp, sự nghiệp của sáu thông (sáu năng lực thần thông: biến hóa tự tại, mắt thấy xa không ngại, tai nghe xa không ngại, biết tâm người khác, biết đời trước, dứt sạch phiền não), đi khắp cảnh giới của chư Phật mười phương.
Vì thế gọi là pháp giới rộng lớn, cõi hư không không bờ bến, thấu suốt bờ tương lai vô số kiếp, sẽ thành đạo Phật, được thần thông lớn, áo giáp của lời thề rộng lớn. Hỡi Phật tử, đó là mười nguyện của Bồ-tát. Đã gần gũi và đầy đủ mười nguyện thì khiến vô số chúng Bồ-tát không kể xiết lòng vui mừng, trụ nơi địa Bồ-tát, tùy lúc mà dạy dỗ."
Phật nói: "Bồ-tát tu học như vậy để thành tựu nguyện này. Lại có mười việc có thể tuyên bày mà không thể cùng tận. Những gì là mười? Cảnh giới chúng sinh không thể cùng tận. Cảnh giới chư Phật cũng không thể hết. Cõi hư không cũng không thể đo. Cảnh giới của pháp cũng không thể nói hết. Cảnh giới vô vi cũng không thể hạn lượng. Cảnh giới của Phật không thể tới đáy. Cảnh giới Như Lai cũng không bờ bến. Nhân duyên của tâm cũng không thể hạn lượng. Đầu đuôi của hạnh trí tuệ không thể đến bờ. Sự tiến lui trong cảnh giới chư Phật, pháp xoay chuyển và tuệ xoay chuyển, không thể cùng tận.
Đó là mười việc. Vì cảnh giới chúng sinh không thể cùng tận nên thành lời thề rộng lớn. Mười việc này tất cả đều không thể cùng tận: các cõi, hư không, pháp giới, vô vi, Phật và Như Lai, tâm, hạnh trí tuệ, thế giới, pháp xoay chuyển, tuệ tiến lên đến thành tựu. Lời thề rộng lớn này cũng hết mà không hết (?). Cõi chúng sinh cũng không thể hết. Vì không thể hết nên gốc của các đức này cũng không hết. Như thế rốt ráo thành tựu đạo tuệ. Lấy gốc của các đức lớn lao không cùng (?) ấy mà thành áo giáp lời thề rộng lớn không hao tổn.
Tâm ấy vi diệu, ôm lòng hiền hòa, luôn chí thành, tin sâu, chất phác. Lấy đó mà tin vui sự giáo hóa lớn của Như Lai, vào lời thề gốc của bậc Bình Đẳng Giác. Lại tin vui các độ vô cực, tin vào sự nghiệp đặc biệt của các đạo địa, tin mười lực dạy dỗ mười phương, tin bốn vô sở úy và bốn điều không cần che giấu (thân, miệng, ý và cách sống của Phật đều trong sạch nên không có gì phải che giấu), đầy đủ những điều ấy nên một mình bước đi trong ba cõi (?). Tin mười tám pháp bất cộng của chư Phật, nghĩa lý vượt trội không ai sánh. Tin Phật pháp không thể nghĩ bàn. Tin cảnh giới Như Lai không thể tới đáy, truyền giáo pháp thánh không thể hết. Tin và vào sự nghiệp đạo không lường của Như Lai. Tin các Bồ-tát có hạnh bình đẳng, không thiên lệch, trụ nơi Như Lai mà tuyên bày đạo giáo.
Vị ấy nghĩ: 'Đạo pháp của Như Lai như thế, rất sâu xa vi diệu, cao vời như vậy, vắng lặng không hạn, đạm bạc không lường, rỗng không trong sạch không bờ, không tướng như thế; là sự diệt, là không vướng, là cực kỳ rộng lớn. Vô cùng như thế, chỗ vào không bờ, khó đương nổi như thế, huống là Phật pháp, ai hạn lượng được?
Còn những phàm phu kia thì thấy điên đảo, tà không thể chính, chỉ nghĩ điều ngu tối, cầu việc vô ích. Lòng ôm ý nhớ, rong chơi trong trần lao, cầu lưới ân ái, hợp với thói xu nịnh. Lòng làm việc giả dối, keo kiệt, ganh ghét, tham lam, đố kỵ. Chí mến sinh tử, đi lại vòng quanh, ôm ba độc. Nhơ nhuốc của dâm dục, giận dữ, si mê xoay vòng không bờ. Họ khởi lòng giận hại, lòng bừng bừng bốc cháy. Ở trong nghiệp điên đảo, họ tạo hạnh tội lỗi. Những ân ái, vô minh (sự mê mờ không thấy chân lý) và các lậu luôn nghĩ trong lòng, trói buộc ý thức. Họ xoay vần trong nạn khổ não của ba cõi, làm điều nghịch loạn, đi lại không ngừng.
Cùng với danh sắc (tinh thần và thể xác hợp thành một con người) do các tướng mà sinh ra. Do danh sắc ấy tăng trưởng mà có sáu nhập (sáu giác quan: mắt, tai, mũi, lưỡi, thân, ý), là ngôi nhà tụ tập các suy hại. Đã sinh sáu nhập thì xoay vần hợp dòng, thành xúc chạm (giác quan tiếp xúc với đối tượng). Có xúc chạm thì khởi cảm thọ (cảm giác khổ, vui). Lại càng tham vui nơi cảm thọ. Nhân đó nghiệp thành, nuôi lớn lòng ái. Vừa thành ân ái thì nhân đó dẫn đến sự sinh. Đã có sinh thì có già, bệnh, chết, lo phiền, khóc lóc. Lòng ôm phiền não nóng bức, hợp thành tai hoạn lớn. Xét chúng sinh, vì thế mà sinh ra thân khổ não do các ấm hợp thành.
Nếu lìa cái "ta", tâm tự xét lại thì thấy thân ta này là do ngu tối mà có, ví như cỏ cây, ngói đá, tường vách, như hình với bóng. Hiểu rõ là không có tên gọi thật (?). Vì thế giải thoát khỏi thân danh sắc do năm ấm hợp thành (năm uẩn: hình sắc, cảm thọ, tri giác, ý chí tạo tác, nhận thức), mãi tiêu hết các kiến chấp và sáu mươi hai điều nghi.' Do đó thành tựu lòng đại bi vô cùng: 'Chúng ta phải che chở, cứu giúp những người như thế, chí ở nơi đạo địa mãi bình yên, vững chắc.' Liền đạt được lòng đại từ và trí thánh rộng thênh.
Bồ-tát có thể từ bi thương xót như thế. Vì vậy, hỡi Phật tử, họ thành người hiền hòa, chân chính thuận theo hạnh nghiệp lúc mới phát ý. Tâm họ bỏ hết lợi dưỡng của muôn vật, bỏ thói hăm hở tiếc giữ, tu sự nghiệp rộng lớn. Trong ý họ, những gì mình có như châu báu, kho tàng vàng bạc, lưu ly, thủy tinh, ngọc minh nguyệt, xà cừ, mã não, san hô, hổ phách, ngọc đẹp, chuỗi anh lạc (chuỗi ngọc đeo trên người), ngọc quý lạ (?), voi ngựa xe cộ, tôi trai tớ gái, quyến thuộc, người hầu sai bảo, đều có thể bố thí hết, không chút tiếc rẻ.
Họ có thể cho đi quận nước, huyện ấp, xóm làng, vườn quán, ao nước, cây trái, vợ con trai gái, và những gì quý nhất của mình như đầu, mắt, da thịt, tủy não, tay chân. Đã có thể không tiếc mọi thứ mình có thì ưa bố thí, cung cấp cho những người nghèo thiếu, vào đạo lớn vô cùng, sáng suốt thánh thiện của Phật. Đó gọi là được đứng nơi đạo địa thứ nhất của người mới phát tâm, thành tựu sự bố thí rộng lớn.
Tâm tính như thế, họ làm việc thương xót, ban lòng từ, rải lòng nhân, cứu giúp chúng sinh, gia hộ hạnh vượt đời ngay hiện tại, mến cầu điều lợi ích, dắt dẫn muôn loài, chưa từng khởi tâm chán ngại. Lòng không biếng mỏi, siêng học các kinh điển vi diệu, thấu khắp các kinh, hiểu rõ mọi nghiệp đã tạo, tiến lui do mình, cùng kho pháp của các nghĩa lý. Thấy dân chúng, họ theo bậc trên, giữa, dưới mà thuận theo ý, để mỗi người được chỗ thích hợp, theo căn cơ (khả năng tiếp nhận giáo pháp) vốn có mà đáp ứng lớn nhỏ. Vì thế họ hiểu việc đời. Đã hiểu việc đời thì làm điều hợp thời.
Nhân đó họ che chở người và mình, mặc áo tàm quý. Đức giữ giới tự thấm vào mình. Nhẫn nhục, lòng hòa, tinh tấn không lỗi, nhất tâm (tâm chuyên nhất, tức thiền định) và trí tuệ. Họ tinh tấn vì mình và vì mọi người, hạnh tàm quý thành tựu. Tu như vậy rồi lại xuất gia, lòng không lay chuyển, không ai làm nghiêng được. Sức họ bền chắc. Nhờ bền chắc ấy mà cúng dường Như Lai, vâng nhận lời dạy. Vì thế họ sửa trị đạo địa cho trang nghiêm trong sạch, làm hưng thịnh chính pháp, cho đến tin sâu, từ bi, bố thí cho mọi người. Đầy đủ những điều này rồi mới trụ nơi địa Duyệt Dự của Bồ-tát.
Họ được vô số Phật soi xét nghĩ đến, được vô lượng ức trăm nghìn cai, vô hạn triệu tải (cai, tải: những đơn vị số cực lớn) chư Phật che chở, liền được tiến lên, nguyện có sức mạnh. Dần dần được thấy Như Lai Chí Chân Đẳng Chính Giác, lấy tâm hiền hòa mà phụng sự, chứa nhóm hạnh nghiệp an ổn mãi mãi của Bồ-tát. Chúng sinh nào gặp nguy khốn ở đâu thì họ đến che chở, lấy gốc đức ấy khuyên giúp họ phát tâm cầu đạo vô thượng chân chính. Họ cúng dường chư Phật, dạy dỗ chúng sinh cho được thành tựu.
Muốn giáo hóa chúng sinh thì bố thí đồ ăn uống, trước hết cứu đói khát. Họ thực hành bốn ân, vui vẻ có sức: kính bậc trên, trọng bậc giữa, thương thuận bậc dưới; bố thí, nhân ái, làm lợi cho người, cùng chung lợi ích. Mọi tội đều trừ hết, không còn tai ương sót lại, không gieo họa nữa. Những việc cúng dường Phật, dạy dỗ chúng sinh đều thành rốt ráo. Trụ ở đạo địa này, lấy gốc đức ấy giúp cho nhất thiết trí; các thần thông, lòng thương và trí tuệ càng thêm tốt tươi.
Ví như, hỡi Phật tử, vàng ròng tử ma (loại vàng ánh tía, tốt nhất) được người thợ vàng tài giỏi tuyệt bậc nung luyện, đặt vào lửa thì màu càng sáng thêm. Bồ-tát cũng như thế: cúng dường chư Phật, siêng giáo hóa chúng sinh, công đức phúc phận càng thêm tươi tốt. Họ làm cho pháp này trang nghiêm trong sạch, trụ nơi đạo địa, lấy gốc đức này mà làm sáng tỏ cội nguồn, cho đến nơi cội nguồn thì tiến lui tự do."
Kim Cang Tạng nói: "Hãy lắng nghe, hỡi Phật tử! Bồ-tát đã trụ nơi địa của người mới phát tâm thì nên cầu như vầy: xem dấu vết các hạnh, hỏi đầu đuôi nơi chư Phật và Bồ-tát là những bạn lành che chở; thực hành chính hạnh không chán để thành tựu các đạo phẩm; hỏi nên làm gì, nên trụ thế nào. Vì thế gọi là trụ địa thứ nhất. Rồi lần lượt hỏi về hạnh nghiệp của trụ địa thứ hai, làm sao đạt được, hỏi nơi chư Phật, Bồ-tát, thầy sáng bạn hiền, hành pháp không chán để thành tựu các trụ của đạo.
Nói tóm lại, như vậy với các trụ thứ hai, thứ ba, thứ tư, thứ năm, thứ sáu, thứ bảy, thứ tám, thứ chín, thứ mười, đều hỏi đầu đuôi những điều nên làm, để thành tựu nhờ chư Phật, Bồ-tát, thầy sáng bạn hiền, hành pháp không chán mà thành tựu đạo địa: các loại của đạo địa, đạo nghiệp cần quán xét, việc vâng làm gốc đức, nơi chốn của đạo địa, hiểu rõ phương tiện, phân biệt từng điều một. Đạo địa trong sạch, chỗ vào đặc biệt, trí thánh mỗi ngày một tiến, mỗi bậc đều đạt được, khiến không thoái lui. Vị ấy làm trong sạch các trụ Bồ-tát như thế, hiểu và phân biệt trí thánh không lường của Như Lai, dùng phương tiện tùy thời như thế mà dựng lập. Đó là đạo địa thứ nhất của Bồ-tát, không còn quay lui.
Chưa từng bỏ cuộc lùi lại, cứ thế tiến lên, được thành tựu mười trụ, không còn rơi xuống hàng Thanh văn (người nghe lời Phật dạy mà giác ngộ, chỉ cầu tự giải thoát cho mình) hay Duyên giác (người tự quán xét nhân duyên mà giác ngộ, không cần thầy). Trí tuệ của các trụ sáng tỏ, dần gần với ánh sáng vô cùng của trí Phật.
Ví như, hỡi Phật tử, có người dẫn đường sáng trí đưa một đoàn buôn lớn gồm đủ loại người vượt qua con đường hiểm nạn, được như nguyện đến nước kia, vào thành lớn. Những con đường đi qua người ấy đều biết rõ: đường tốt hay xấu, lành hay dữ, khó hay dễ; chỗ nào rất yên ổn, chỗ nào đáng sợ. Người ấy lại hỏi về những đoạn đường còn lại nên sửa soạn thế nào, xe, ngựa, voi, cỗ xe lớn có thể đi qua được mà không lật đổ. Trụ địa thứ nhất cũng như vậy. Như người ấy đến trong thành lớn, phân biệt rõ chỗ yên ổn, không bị lay chuyển. Từ đạo địa lập nên ở trụ thứ nhất, theo trí tuệ như thế thì không đâu không đạt đến. Với sự nghiệp giàu lớn không cùng, người ấy giáo hóa đều khắp đại chúng, đưa vào thành lớn, không bị nhơ đục nhận chìm, tự lo cho mình được mà không làm nguy đoàn buôn.
Cũng vậy, hỡi Phật tử, Bồ-tát giống như người dẫn đường sáng trí. Đã trụ được đạo địa thứ nhất thì hiểu rõ các địa, làm trang nghiêm, sửa trị tất cả đạo địa, đến mười trụ, hiểu suốt mọi đạo địa của Bồ-tát, vào trí tuệ Như Lai, thu lấy phúc lành vô cùng và sự nghiệp chứa đức của Bồ-tát, dồn chứa trí thánh, việc cần làm đã làm xong. Họ làm người dẫn đường lớn cho mọi người, theo ý mà dạy dỗ, khiến họ vượt khỏi đồng hoang vô tận của nạn lớn sinh tử qua lại, của khổ đói khát, rồi thông đạt vào thành pháp vô cùng của nhất thiết trí.
Vì thế, hỡi Phật tử, Bồ-tát đại sĩ lấy tâm không mỏi mệt mà luôn tu tinh tấn, đạt đến đạo địa đặc biệt, trang nghiêm trong sạch. Hỡi Phật tử, đó gọi là trụ địa thứ nhất Duyệt Dự của Bồ-tát đại sĩ, vào cửa đạo, giảng giáo pháp bình đẳng khắp cả.
Bồ-tát trụ ở bậc này, đi đến thiên hạ, cõi nước, nơi chốn nào cũng được oai thế lớn, giữ gìn đạo pháp. Họ dùng sự bố thí lớn để giúp chúng sinh, dùng công đức lành tiêu trừ tham lam ganh ghét, đẩy lui nhơ bẩn, tuyên bày sự bố thí không cùng. Gốc đức đã khởi thì dùng để cứu những người thiếu thốn. Những vật quý yêu, họ cắt tình đem giúp mọi người. Họ làm theo nghĩa bốn ân: bố thí, nhân ái, làm lợi cho người, cùng chung lợi ích, cứu giúp tất cả. Họ gom họp dân chúng, lòng không rời Phật, nghĩ đến Pháp và chúng thánh, nghĩ đến sự nghiệp Bồ-tát, lập chí nơi hạnh Bồ-tát, các độ vô cực, các địa của mười trụ, nghĩ đến mười lực, bốn vô sở úy, mười tám pháp bất cộng của chư Phật, cho đến đầy đủ nhất thiết trí.
Nhờ đức ấy mà được tướng cao quý tột bậc trong tất cả, là bậc nhất, bậc trên, không ai sánh, không ai bằng. Họ mở dẫn, tuyên giảng giáo hóa, chỉ cho mọi người thành tựu nhất thiết trí, cứu giúp kẻ nguy khốn. Trong khoảng phát ý, họ tinh tấn siêng tu, tất cả đều thuận theo giáo hóa. Họ không mến việc tài lợi của thế tục. Vì chính đạo pháp, họ xuất gia học đạo, vâng theo giáo pháp của Phật. Trong chốc lát họ đạt được vô số tam-muội, thấy chư Phật Thế Tôn nhiều không kể xiết. Nhờ đó mà thấy vô số nghìn thế giới, trong một niệm vượt qua vô số cõi nước, chiếu khắp các cảnh giới, dạy dỗ chúng sinh, biết và nhớ các kiếp quá khứ và vị lai, chọn lựa pháp môn, hiện ra nhiều thân, hiện vô số Bồ-tát làm quyến thuộc vây quanh.
Bồ-tát nhờ sức dựng lập này mà vào được nguyện đặc biệt. Ở đâu cũng biến hiện, làm những điều lành có thể làm, tuyên bày sự bố thí, cho đến thông suốt khắp việc của vô số ức cai trăm nghìn kiếp."
Bấy giờ Bồ-tát đại sĩ Kim Cang Tạng suy xét chỗ quy về của nghĩa các trụ Bồ-tát này, liền nói tụng:
Chứa nhóm pháp trong trắng / gieo trồng gốc các đức,
Cúi đầu quy về chư Phật / thuận làm hạnh từ bi nhân ái.
Vào lòng tin và giải thoát / trong sạch, là cội nguồn điều lành.
Tâm điều khiển không hạn lượng / là trí thánh tối thắng.
Phật là bậc nhất thiết trí / sức trong sạch hiện ở nơi ấy.
Thành tựu pháp của bậc Chúng Hựu / dẫn dắt làm lợi, che chở dân chúng.
Làm hạnh đại bi / chuyển bánh xe pháp thù thắng.
Ruộng phúc Như Lai tốt lành / phát tâm rất tôn quý.
Trong một lúc hiểu rõ / suy nghĩ việc Nê-hoàn (tức Niết-bàn: sự dập tắt hoàn toàn phiền não và khổ đau).
Bao nhiêu chúng sinh đã giác ngộ / tùy lúc bày rõ nghĩa ấy.
Gom nhóm tất cả đức / đó là bậc dẫn đường của muôn loài.
Chỗ tâm đi vào khắp cả / bình đẳng như hư không.
Trí tuệ, oai thần bậc nhất / lòng bi vốn có làm phương tiện thiện quyền.
Tâm tính ôm lòng tin sâu / sức trong sạch không lường.
Thấy tận mặt mà không vướng ngại / cứu giúp chúng sinh bên ngoài.
Gieo trồng hạnh bình đẳng / suy nghĩ, nhớ đến các trụ an ổn.
Vừa sinh ra viên ngọc báu của tâm / là trí tự nhiên của bậc Chúng Hựu.
Lấy sức thông suốt thanh nhã mà hành / rốt ráo đạo pháp của Phật.
Sinh trong dòng giống mười lực / mãi không còn tội lỗi tai ương.
Bậc tối thắng soi sáng chân chính / đến đạo tôn quý cao nhất.
Đó là tâm hòa đồng / phát rõ, đạt bậc bằng phẳng.
Không lay động như núi / ở trong nước, tính hạnh bình đẳng.
Ôm nhiều niềm vui / chí ý tu lòng tin sâu.
Vui mừng ứng khắp rộng / lành thay, ý nghĩa vi diệu.
Cốt lìa mọi sợ hãi / không có hạnh giận dữ.
Đúng lúc thắng vượt, bỏ điều nhơ / cẩn thận, khéo nuôi dưỡng.
Vui cứu chúng sinh / trí thánh không ai sánh.
Lòng hết sức hớn hở / bỏ những chỗ sai trái.
Do tiêu trừ năm sợ hãi / nhờ đó đạt đạo địa.
Đến chết không tiếc mạng / xa lìa các đường ác.
Đã bỏ nỗi sợ chốn đông người / trọn không có tâm sợ hãi.
Vì sao đến nay không sợ? / Vì không có cái "ta".
Nếu lìa được sợ hãi / chuyên tâm làm việc từ bi,
Hết lòng tin, tu cung kính / trừ lòng mến công danh giàu sang,
Dậy sớm ngủ muộn / tu tập các gốc đức,
Dựng lập pháp thành tín / không bị dục làm nhơ.
Tâm nếu nghe kinh điển thanh nhã / tu điều lành không chán.
Mãi trừ lợi của ái dục / luôn ưa vui đạo Phật.
Chí mến sức của trí tuệ trong sạch / sửa trị kinh pháp của Phật.
Cầu các độ vô cực / bỏ việc xu nịnh.
Lời nói và việc làm luôn hợp nhau / trọn không nói lời hư dối.
Dòng giống tối thắng không nhơ / mau học đến đạo Phật.
Đã lìa việc thế tục / không ưa các lợi ở đời.
Không trái pháp trong trắng / siêng tu hạnh tối thượng.
Nghĩa của công đức tinh cần / chỉ ưa pháp như thế.
Dẫn dắt bằng lời tự thề / mong được thấy bậc Tối Thắng.
Vì người giữ gìn pháp / đến đâu cũng không ganh ghét.
Dắt dẫn bằng lời thề rộng lớn / hạnh của thân luôn đặc biệt.
Làm trang nghiêm các cõi Phật / dạy dỗ chúng sinh.
Đi khắp các cõi Phật / cùng đi với chư Phật.
Phật lấy một danh xưng / đây kia đều không hư dối.
Tất cả đều có thể được / giác ngộ nghĩa tối thượng.
Nguyện không lường như thế / dẫn dắt làm lợi đến chỗ an ổn mãi mãi.
Rộng khắp không hạn / đạt đến chỗ không gì phải sợ.
Chúng sinh như hư không / là chỗ các pháp nhân đó mà sinh.
Bậc tối thắng rốt ráo việc đời / làm hưng thịnh nơi bậc trí tuệ.
Cảnh giới của tâm / vào tận trí thánh.
Đạt được tam đạt trí (ba trí sáng: biết đời trước, thấy sự chết đi sinh lại của chúng sinh, dứt sạch phiền não) / để mở mang cho chúng sinh.
Rốt ráo đến lời thề rộng lớn: / "Nguyện cho ta được như nguyện này."
Thông suốt như thế / hạnh cũng như vậy.
Khéo chứa ân đức như thế / hiền hòa, tâm mềm mại.
Tin sâu công đức của Phật / quán xét cội nguồn của chúng sinh.
Theo hạnh mà vào lòng bi / phát khởi lòng đại từ:
"Ta sẽ che chở nuôi nấng / muốn cho dân chúng được an lập."
Vì thế mà bố thí / bao nhiêu thứ có thể cho:
Đất nước, thành ấp, xóm làng / các thứ báu cùng voi ngựa,
Đầu mắt và tay chân / cùng thịt trên thân mình,
Tất cả đều cho được / không gì làm cho khiếp nhược.
Chí mến các kinh điển / không hề chán ngán.
Hiểu rõ sách vở thế gian / tùy theo đời mà khuyên dạy.
Trí tuệ vượt ba đời / biết hổ thẹn, chí bền mạnh.
Cúng dường bậc không ai sánh / kính thờ các bậc trưởng thượng.
Hạnh của các bậc thánh như thế / sớm khuya siêng năng không bỏ.
Các công đức rực thịnh / như vàng ở trong lửa.
Vị ấy siêng tu hạnh này / là mười trụ địa của Bồ-tát.
Mến sự nghiệp vô vi / mà giáo hóa các loài hữu vi.
Như có người dẫn đường / thương xót đoàn buôn đông người,
Hỏi trước con đường yên ổn / nên đi phía trước chỉ đường.
Bồ-tát cũng như thế / mới phát tâm ở trụ thứ nhất,
Dần dần tiến đến mười trụ / thành tựu đạo không vướng ngại.
Đã trụ được nghĩa này / thấu suốt, giữ gìn công đức.
Tâm từ không ôm lòng hại / lấy Pháp mà dạy mọi người.
Ở thiên hạ biết thời thế / dạy dỗ và che chở tất cả.
Dạy mọi người bố thí / khiến họ vui với trí thánh của Phật.
Bậc chí thánh trong khoảng phát ý / bỏ nước, rời cung vua,
Vào giáo pháp của Phật / ra đi tu tinh tấn.
Liền đạt được tam-muội / thấy vô số nghìn Phật.
Làm rung động các cõi Phật / thấy ánh sáng, đến nghe kinh.
Giáo hóa cho trong sạch vô số người / khiến họ vào cửa đạo pháp.
Đi khắp trăm nghìn kiếp / tùy lúc hiện thân.
Hạnh gốc của các bậc Tối Thắng / là đánh thức chúng sinh đang ngủ mê.
Như chư Phật quá khứ / đã đánh thức những kẻ mê mờ.
Đó là trụ thứ nhất / mà bậc Tối Thắng đã tuyên bày.
Thương xót khắp thế gian / là các Bồ-tát vô thượng.
Các Bồ-tát đều được nghe sự nghiệp đạo vô thượng này, mến hạnh tôn quý, lòng vui mừng, hân hoan an ổn. Các vị từ chỗ ngồi đứng dậy, đón chào, cúi đầu lạy, vọt lên hư không, rải các hoa trời, miệng nói lời hay, khen rằng: "Lành thay Kim Cang Tạng! Bậc thánh dũng mãnh không sợ hãi, hiểu rõ các trụ của đạo, làm theo pháp Bồ-tát. Hội chúng vui mừng được nghe cội nguồn của giải thoát. Xin hỏi về trụ thứ hai của đạo cao: hạnh ấy thế nào, nên suy nghĩ và vâng làm ra sao? Xin bậc đại trí hãy tuyên nói, để người nghe được thông suốt, tiến đến chỗ vô cùng, rồi dạy dỗ chúng sinh."
Sau ►
Quay lại danh sách thiên · Giỏ video