Kinh Tiệm Bị Nhất Thiết Trí Đức (kinh nói về việc dần dần đầy đủ công đức của trí biết tất cả). Phẩm thứ hai: Ly Cấu Trụ (tầng tu "Lìa nhơ").
Kim Cương Tạng (tên một vị Bồ-tát, người giảng kinh này) đáp: "Hỡi các Phật tử (con Phật, tức những người tu theo Phật)! Vị Bồ-tát đại sĩ ấy (Bồ-tát: người phát nguyện thành Phật để cứu độ mọi loài; đại sĩ: bậc người lớn, tiếng tôn xưng Bồ-tát) đã tu trọn tầng trụ (trụ, cũng gọi là địa: các tầng bậc tu hành của Bồ-tát, kinh này nói có mười tầng) thứ nhất là Sơ phát (mới phát tâm). Khi ấy vị ấy liền ưa thích tầng trụ thứ hai. Lòng dạ vững vàng thành thật, vâng tu mười việc. Mười việc là gì?
Một là tính tình mềm mỏng hoà nhã, không thô bạo. Hai là tu việc ngay chính chân thật, không có ý nghĩ tà vạy. Ba là việc làm chất phác ngay thẳng, không bao giờ nịnh bợ. Bốn là lòng ôn hoà nhân ái, không giận ghét. Năm là việc làm lặng lẽ, chưa từng rối loạn. Sáu là ý giữ điều chân thật nhất, không giả dối. Bảy là việc làm ngay ngắn đúng mực, không tạp nhạp vụn vặt. Tám là đi đứng thản nhiên, không tham muốn gì. Chín là hạnh tinh tế cao quý, không thấp kém. Mười là ý rộng rãi, chưa từng hẹp hòi. Đó là mười việc. Bồ-tát lòng dạ vững vàng, đầy đủ tầng trụ đầu thì đến tầng trụ thứ hai."
Kim Cương Tạng nói: "Lại nữa, các Phật tử! Bồ-tát đã ở tầng thứ hai là đất Ly Cấu thì lìa bỏ việc giết hại sinh mạng. Vị ấy không cầm dao gậy, trong lòng biết hổ thẹn, thương xót mọi loài, luôn giữ lòng từ, muốn cứu giúp chúng sinh. Vị ấy không có ý giết, lòng không nghĩ đến chuyện giết hại, không rình chỗ sơ hở của người, không làm nguy hại người khác. Vị ấy bỏ sự yên ổn của thân mình để gỡ các hoạn nạn cho người. Không hề có hai lòng, huống nữa là phạm tội giết.
Lại không trộm cắp. Lòng thường ưa bố thí (đem của cải giúp người), không tham của người khác. Của mình thì biết đủ, không tìm cầu nhiều lần cho thêm nhiều. Thấy muôn vật, nghề nghiệp, của báu và mọi lợi lộc của người khác thì không sinh lòng ganh ghét. Mọi người đón tiếp vị ấy đều kính trọng. Dù một cọng cỏ, một chiếc lá, một sợi lông, một hạt gạo, vị ấy cũng chưa từng lặng lẽ lấy khi người chưa cho. Vị ấy nghĩ đến việc rộng bố thí, cứu giúp những người thiếu thốn, bớt phần cung dưỡng thân mình để giúp những người nghèo khó. Các loài bay lượn, bò trườn, đi bằng chân, biết hít thở, dù ở dưới nước hay trên cạn, vị ấy đều muốn cho chúng yên ổn, không gặp hoạn nạn.
Lại bỏ thói ái dục tà dâm, không muốn tập lại. Với vợ mình thì biết đủ, chưa từng khởi lòng ham thích vợ người. Lòng không tưởng nghĩ đến, không xâm phạm gia đình người khác. Vị ấy giữ hạnh trong sạch, không làm điều dơ bẩn, xem phụ nữ như mẹ, như chị, như em gái, như con gái, không khác. Vị ấy trong sạch tươi sáng, không vướng bẩn. Không hề có hai lòng, huống nữa là phạm vào sắc dục.
Lại không nói dối, không ưa lời hư dối. Điều nói ra rất thành thật, lời lẽ chân chính, điều truyền đạt thuận lẽ phải, lời nói không sai thời. Vị ấy không lén nói dối. Cho đến trong mộng cũng không nói điều trái pháp, huống là ban ngày. Vị ấy không dùng vẻ mặt, điệu bộ để dối người (?), huống là để lòng nghĩ đến. Vị ấy thường nói chính pháp, tức kinh điển của Phật, không nói lời thế tục, không làm việc vô ích.
Lại lìa thói nói hai lưỡi (đâm thọc, đem chuyện bên này nói với bên kia). Vị ấy không truyền lời qua lại làm người ta tranh chấp rối loạn. Vị ấy không làm cho hai bên mù quáng thêm lầm lạc (?), không khiến những người chưa thấy rõ sự việc phải tranh cãi bất hoà, không xâm phạm ai. Lời ác bên kia không truyền sang bên này, lời ác bên này không nói sang bên kia. Vị ấy hoà giải các vụ tranh tụng để không còn oán hờn, lấy việc tu đức làm phép tắc để không ai mắc tội vạ. Khi giảng luận kinh đạo thì mỗi thứ có chương có thiên rõ ràng.
Lại không chửi mắng, không nói lời thô, không nói lời ác, không làm tổn thương lòng người. Những lời bất nhân người đời hay thốt ra để làm phiền não người khác thì vị ấy không nói. Vị ấy không nói trúng chỗ đau của người (?), khiến người không phải sợ hãi. Vị ấy thường làm việc nhân hoà, không khởi lòng giận ghét hay ý hại nhắm vào người, không khiến ai trong lòng như bị nước sôi lửa bỏng, lo âu buồn khổ. Lời miệng nói ra hợp với lòng mọi người, mềm mỏng hiền từ. Người nghe thấy yên ổn, trong lòng yêu thích, muốn được gặp, phần nhiều vui vẻ, xa gần đều mong được thấy. Họ truyền lời ấy đi, lâu dài vẫn nhớ nghĩ, không chán lời ấy.
Lại không nói lời thêu dệt, lìa lời trau chuốt. Lời nói không phạm lỗi, chưa từng truyền lời không thật (?). Vị ấy thường giữ gìn thân và miệng, trọn đời không nói đùa để rồi dạy lầm cho người. Huống chi vì lợi, vì được của cải dâng biếu, mà lại nói lời hư dối sao? Dù thân bị chết đuối, vị ấy cũng không nói điều trái nghĩa. Thân và miệng tương ứng, lời nói và việc làm khớp nhau. Vị ấy không đánh mất sự sáng suốt của tâm, không trái lời Phật dạy.
Lại không ganh ghét, không giữ lòng tham lam, chưa từng khởi lòng ham cầu các thứ dục. Trước tài sản, nghề nghiệp, đức cao hay dòng dõi quý của người khác, vị ấy không khởi lòng si mê tham lợi trái đạo nghĩa. Thấy người có nhiều sự giàu sang, địa vị tôn quý tột bậc, vị ấy không lấy đó làm điều để ganh ghét. Lòng vị ấy giữ đạo nghĩa như cá nương nước, không bỏ điều ngay chính chân thật.
Lại không giận ghét. Lòng thường mang lòng từ, lòng thương xót, lòng điều hoà, lòng an ổn, lòng mềm mỏng. Lòng vị ấy thường nghĩ muốn cứu giúp tất cả và che chở họ. Giả sử trong lòng có khởi giận dữ, như có điều phiền chán không tự chế được, các thứ nhơ bẩn nguy hại làm trong lòng phiền não nóng bức, thì vị ấy liền trừ tận gốc, không để nó bùng lên. Vị ấy ôm giữ lòng nhân hoà, lòng từ rộng rãi. Như người sợ rắn độc hay bầy thú dữ mà tránh xa, lòng ác liền thôi, và vị ấy thành tựu được sự nhân hoà ấy.
Lại bỏ tà kiến (cách thấy sai lệch về sự thật), giữ chính kiến (cách thấy đúng đắn). Vị ấy không sa vào ngoại học (các học thuyết ngoài đạo Phật), bỏ các thuật tham cầu hư dối, không chọn ngày lành tháng tốt, không chọn giờ giấc. Vị ấy không mơ tưởng ngôi vị trong nước. Nếu gặp vua chúa cũng không cho là quý, không mang lòng xu nịnh. Trong ngoài như một, tâm tính nhân hoà. Vị ấy phụng thờ Phật, Pháp, Tăng, không đánh mất Tam bảo (ba ngôi báu: Phật; Pháp, tức giáo lý của Phật; Tăng, tức đoàn thể người xuất gia tu hành). Vị ấy thương xót ba cõi (tam giới: cõi dục, cõi sắc, cõi vô sắc, tức toàn bộ thế gian nơi chúng sinh còn luân hồi), đều muốn độ thoát.
Đó là mười điều thiện (thập thiện: không giết, không trộm, không tà dâm, không nói dối, không nói hai lưỡi, không nói lời ác, không nói lời thêu dệt, không tham, không giận, không tà kiến). Phải thường giữ gìn mười đức thiện này. Lòng hành xử như vậy, suy nghĩ mà vâng làm. Nếu thấy chúng sinh phạm các nghiệp ác (nghiệp: việc làm bằng thân, miệng, ý để lại hậu quả về sau), sẽ phải về các đường ác, thì đem mười việc thiện mà khai hoá họ. Lại nữa, người học đạo ấy đã đứng vững nơi chính kiến, vâng làm điều chân thật nhất, cũng khuyên mọi người vào điều chân thật. Vì sao vậy? Tự mình không tu đức được mà muốn giáo hoá người khác lập đạo đức thì chưa từng có.
Vị ấy suy xét lựa chọn: vâng làm mười điều thiện thì không phải về ba chỗ ác là địa ngục, ngạ quỷ (quỷ đói) và súc sinh (loài vật). Nhờ hạnh mười điều thiện mà được sinh trong loài người, hoặc sinh lên trời, đến cõi trời Ba Mươi Ba (Tam Thập Tam Thiên, còn gọi là trời Đao Lợi, cõi trời của Đế Thích trên đỉnh núi Tu-di). Lại có người vâng làm mười điều thiện ấy, thành được trí tuệ lớn, suy nghĩ nghĩa lý, sợ hãi ba cõi, khởi lòng thương lớn mà không để bị hao tổn (?). Người ấy nghe từ người khác những lời được giảng mà thành Thanh văn (người nghe tiếng Phật giảng mà tu, cầu giải thoát cho riêng mình).
Có người ở khoảng giữa, tự nhiên tu chí trong sạch, không muốn trông cậy vào người, không nhận lời dạy từ người khác, tự muốn hiểu ra, cầu thành chính giác (giác ngộ chân chính). Người ấy ưa lập lòng thương lớn, không để hao tổn (?), chí đi vào chỗ sâu xa cốt yếu, suy nghĩ về mười hai nhân duyên (chuỗi mười hai khâu nối nhau gây ra vòng sinh tử, từ vô minh cho đến già chết), thấu rõ chỗ không có gốc (?), mà được nghiệp Duyên giác (người tự quán xét nhân duyên mà giác ngộ, không cần nghe thầy giảng).
Lại có người lòng rộng lớn, cao tột không gì hơn, không thể đo lường. Người ấy thương xót chúng sinh, nắm giữ phương tiện quyền xảo (khéo dùng cách thích hợp với từng người để dẫn dắt họ), vững lập thệ nguyện rộng lớn như mặc áo giáp pháp không cùng, thản nhiên không để dấu vết, muốn cứu tất cả các loài chúng sinh mà không bỏ ba cõi. Người ấy được thành tuệ Phật, là cội nguồn của đạo không chướng ngại, là đất đạo trong sạch mà Bồ-tát thực hành. Người ấy làm nên nghiệp vô cùng, tu tập chuyển lên tột bậc, là điều mọi người nên đi đến tận cùng, đạt tới mười lực (thập lực: mười năng lực trí tuệ chỉ Phật mới có), rồi đến được Phật pháp và mười tám pháp bất cộng (mười tám đức riêng của Phật, không ai khác có chung). Chúng ta nghe vậy nên dốc chí học, học tất cả rồi thì chăm tu tinh tấn (siêng năng không lười, không lui).
Vị ấy lại quán sâu thêm: mười điều ác bất thiện này rất dễ chuốc lấy quả báo. Tội nặng thì vào địa ngục, tội vừa thì làm súc sinh, lỗi nhỏ thì làm ngạ quỷ. Vì thế chúng ta nếu giết hại sinh mạng thì phải về địa ngục, súc sinh, ngạ quỷ. Nếu được sinh làm người thì chịu hai báo ác. Hai báo ấy là gì? Sinh ra ở đâu tuổi thọ cũng thường ngắn, lại nhiều bệnh tật đau đớn mà chết yểu, cả nhà lo buồn, ai cũng xót thương.
Nếu ưa trộm lấy thì cũng về ba đường khổ ác. Nếu sinh làm người cũng chịu hai báo. Hai báo ấy là gì? Thiếu thốn tài sản; bị giặc cướp oán thù cướp đoạt, mất mát không kể nhiều ít, khiến người lo phiền. Phạm vợ người khác thì cũng về ba đường ác, lại chịu hai báo: người nhà không giữ trinh tiết; và thường xuyên tranh cãi với nhau.
Người ưa nói dối thì về ba đường khổ, chịu hai báo ác. Hai báo ấy là gì? Bị nhiều người phỉ báng; lời nói ra không ai nghe theo. Người nói hai lưỡi cũng về ba đường khổ, lại chịu hai báo: người nhà ly tán; sinh con hèn hạ, kết bè kết đảng với nhau (?). Người nói lời ác cũng về ba đường khổ, lại chịu hai báo. Hai báo ấy là gì? Phải nghe những tiếng khó nghe; phải nghe tiếng chửi mắng.
Người nói lời thêu dệt cũng về ba đường khổ, lại chịu hai báo. Hai báo ấy là gì? Làm người khác phiền não nóng bức (?); đi đến đâu cũng không tự quyết được việc gì (?). Người tham lam cũng về ba đường khổ, lại chịu hai báo: ít của cải; và nhiều bệnh tật. Người mang lòng ganh ghét cũng về ba đường khổ, lại chịu hai báo. Hai báo ấy là gì? Nếu ở trong loài người thì sa vào tà kiến; và không biết đủ (?).
Người hay nổi giận cũng về ba đường khổ, lại chịu hai báo. Hai báo ấy là gì? Tự làm nguy cho thân mình; và làm phiền não người khác. Người theo tà kiến cũng về ba đường khổ. Nếu sinh làm người lại chịu hai báo. Hai báo ấy là gì? Chìm trong sáu mươi hai thứ tà kiến (sáu mươi hai quan điểm sai lầm của các học phái ngoài đạo Phật thời ấy); chẳng được vui (?) mà làm việc xu nịnh. Nhiều hoạn nạn như thế dẫn đến khổ ấm (khối thân tâm chất đầy khổ đau), từ đó hợp thành cội gốc bất thiện.
Giả sử bỏ được mười điều ác ấy, dùng đạo pháp mà vui vẻ tự chế ngự ý mình, bỏ mười điều ác, lập mười điều thiện, lại còn khuyên người khác giữ mười điều thiện, thì vị ấy càng thêm lòng nhân lớn, thương xót chúng sinh. Lòng vị ấy rộng rãi, có lòng từ, lòng thương, lòng điều hoà, lòng rộng ban ơn, lòng che chở khắp nơi, lòng xem người như chính mình, lòng thờ người như thờ thầy, kính người như kính Thế Tôn (bậc được cả đời tôn kính, tức Phật). Trong lòng tự nghĩ rằng:
'Tất cả chúng sinh bị tà kiến trói buộc, tâm ý điên đảo, chí niệm trái ngược, khởi làm những việc hư dối. Ta sẽ giúp tất cả họ đứng vững nơi chân thật, tu theo điều ngay chính chân thật, lời nói và việc làm tương ứng, và giữ cho họ đứng vững như vậy. Tất cả chúng sinh phá hoại lẫn nhau, tranh tụng, phỉ báng nhau, thường ôm giận dữ, gieo hoạ cho nhau. Chúng ta sẽ đem lòng thương lớn không gì hơn, lòng từ không cùng, lập hạnh bền chắc, khiến họ không còn phân biệt người này kẻ kia. Chúng sinh không chán nạn trói buộc, ganh ghét nghề nghiệp của người khác, làm điều tà trái, không thuận theo gốc đạo. Chúng ta sẽ khiến họ thân trong sạch, miệng và tâm cũng trong sạch.
Chúng sinh tâm mê, gây tội gây phúc, quen theo dâm dục, giận dữ, si mê, lấy đó làm ba thứ che lấp, rơi vào lưới bụi trần, thường tự gieo mình vào chỗ bất lợi. Ta sẽ tìm phương tiện khéo léo bền chắc, dập tắt mọi nỗi khổ nhọc phiền não, khiến họ đứng nơi không còn hoạn nạn. Chúng sinh ở trong cảnh khốn của ngu si, bị vô minh (sự mê muội không thấy rõ sự thật, cội gốc của mọi khổ) trói buộc, ở trong sáu chốn tối tăm (?), xa lìa trí lớn, đi qua cửa tối tăm, làm nghiệp mờ ám. Chúng ta sẽ vì họ mà khai hoá, sửa trị, cho họ không còn vướng mắc, có được mắt tuệ trong sạch, khiến mọi pháp đều đúng như lời, nhờ đó được tự tại, không phải trông cậy vào người.
Chúng sinh rơi vào cảnh khốn khổ của sinh tử, vào cửa khổ địa ngục, súc sinh, ngạ quỷ, trôi dạt trong sáu mươi hai mối nghi của tà kiến. Họ bị lưới giăng phủ, bị ngu si che lấp, bị đường tà làm lạc, đi trên con đường của kẻ mù câm, không gần bậc thầy thánh, không ai cứu hộ, không có chỗ quay về, không có việc giải thoát, bị giặc cướp đoạt, ma quỷ ở trong lòng, xa lìa tâm Phật. Ta sẽ dắt dìu họ vượt qua đồng hoang, đường hiểm treo leo nơi cội nguồn sinh tử, đặt họ vào chỗ không còn hoạn nạn, đưa đến trước thành Nhất thiết trí (trí biết tất cả, tức trí tuệ của Phật) không còn sợ hãi.
Chúng sinh rơi vào rừng lớn lửa cháy dữ dội, tức cõi dục, cõi sắc, cõi vô sắc. Họ chới với trong ba vực sâu, bị dòng sinh tử cuốn trôi chìm đắm, trôi theo dòng sông ân ái, bị hoạn nạn lớn vây bắt. Họ chìm sâu trong ngu si, lòng nghĩ tham dâm, chí nghĩ nguy hại, muốn làm việc trộm cướp, lại chấp cho rằng có thân (?), như ở bên bờ biển (?). Họ bị quỷ dâm làm mê, chạy theo sự buông thả, ham đắm thị dục, tự cho mình là lớn, mỗi người một lòng, chưa qua được mà tưởng là đã qua, hoặc bị các điều suy hao xâm nhập mà chấn động, xa lìa các gốc đức. Chúng ta sẽ hoá độ, cho họ tu gốc đức lớn, dùng sức đạo mà cứu vớt, đưa đến diệt độ (Niết-bàn: dứt sạch phiền não, ra khỏi sinh tử), khiến họ lìa ách sợ hãi và mọi hiểm nguy, rồi nhân đó đặt họ vào Nhất thiết trí.
Chúng sinh đều bị sự tham vui trói buộc, chịu vô số khổ đau, lo buồn phiền não, ham muốn đủ điều, bị ghét và yêu kết buộc, gặp gỡ rồi chia lìa mà vẫn quyến luyến nhau, bị vô minh che lấp, chịu sinh trong ba cõi. Chúng ta sẽ chỉ bày đường ngay cho họ, đến chỗ không vướng mắc, thoát nạn ba cõi, khiến họ đứng vững nơi đạo diệt độ vô vi (cảnh giới không tạo tác, không sinh không diệt).
Chúng sinh đều bám vào kiến chấp về cái ta, không thể rời năm ấm (năm nhóm hợp thành con người: thân sắc, cảm thọ, tưởng, hành, thức) và các nhập (các giác quan cùng đối tượng của chúng). Họ ở trong bốn điên đảo (bốn cái thấy ngược: cho vô thường là thường, khổ là vui, không có ta là có ta, nhơ là sạch), nương vào nhà của sáu suy (sáu giác quan cùng đối tượng của chúng, làm hao tổn tâm lành), bị các giặc ác tấn công, gặp vô lượng khổ. Chúng ta sẽ hoá độ, trừ các tai ách và mọi sự che lấp của các ấm (?), khiến họ đến được vô vi.
Chúng sinh để chí ở những việc thấp kém, thiếu tuệ tôn quý là tâm Nhất thiết trí, không có đạo của trời và người (?), chí chỉ ở chỗ sợ nạn sinh tử, nên ưa con đường Thanh văn, Duyên giác. Chúng ta sẽ hoá độ, khiến họ lập tâm vi diệu rộng lớn.'
Đó là chỗ Bồ-tát, người con Phật, đi vào. Với sức giữ giới như vậy, vị ấy khuyên hoá người nghèo thiếu, thường mang lòng từ thương, dùng phương tiện quyền xảo, đứng vững nơi đất đạo Ly Cấu của Bồ-tát. Nhân đó vị ấy được gặp vô số ức trăm nghìn cai (cai: một con số cực lớn) đức Phật, cúng dường áo mặc, chăn mền, đồ ăn uống, giường nằm, đồ ngủ, thuốc thang chữa bệnh, mọi thứ giúp thân mạng an ổn. Vị ấy tự quy y Như Lai Chí Chân Bình Đẳng Chính Giác (các danh hiệu của Phật: Như Lai là bậc đến từ chân như; Chí Chân là bậc chân thật tột cùng; Bình Đẳng Chính Giác là bậc giác ngộ chân chính, trọn vẹn), nhận lấy mười điều thiện cực trong sạch này mà vâng làm, vâng làm mà không chút trái phạm.
Trong vô số ức trăm nghìn cai triệu tải kiếp (kiếp: khoảng thời gian dài vô cùng; triệu tải: cũng là con số cực lớn), qua những thân hình đã thọ nhận trải bao nhiêu kiếp, vị ấy không ôm lòng tham, ganh ghét, không phạm giới, không làm điều nhơ đục và việc vô ích, mà ưa bố thí, giữ giới trong sạch. Ví như có người vừa sinh ra, rơi xuống đất, đoan chính xinh đẹp, liền được tắm rửa, trong sạch không chút bợn nhơ. Bồ-tát cũng như vậy.
Ở nơi đất Ly Cấu của bậc khai sĩ (tên gọi khác của Bồ-tát: người mở đường cho mình và cho người), trải vô số ức trăm nghìn cai triệu tải kiếp, qua những thân hình đã thọ nhận, vị ấy không ôm lòng tham, ganh ghét, không phạm giới, không làm điều nhơ đục và việc vô ích. Vị ấy thực hành bốn ân (tứ nhiếp pháp: bốn cách thu phục lòng người, gồm bố thí, nói lời yêu thương, làm việc lợi ích cho người, cùng làm việc với người) là ban cho, nhân ái, làm lợi cho người, cùng chia lợi, cứu giúp và gom tụ chúng sinh, kéo họ ra khỏi hiểm nguy. Trong mười độ vô cực (mười pháp tu đưa người sang bờ giải thoát, tức mười ba-la-mật), vị ấy siêng tu tinh tấn. Riêng giới độ vô cực (sự giữ giới hoàn hảo đưa sang bờ giải thoát) thì đều đầy đủ, không để thiếu sót.
Lại nữa, hỡi con nhà dòng dõi (tộc tính tử: tiếng gọi người con nhà lành theo Phật)! Bồ-tát đã vâng giữ được tầng trụ thứ nhất, nay có tầng trụ thứ hai tên là Ly Cấu. Bồ-tát ở tầng này làm Chuyển luân vương (vị vua lý tưởng cai trị cả thiên hạ bằng chính pháp, có bánh xe báu dẫn đường), cai trị bằng chính pháp, có đủ bảy báu (bảy vật báu của Chuyển luân vương: bánh xe báu, voi báu, ngựa báu, ngọc báu, người nữ báu, quan giữ kho báu, tướng quân báu). Giả sử chúng sinh thoái lui, phạm giới, làm mười điều ác, thì vị ấy dùng phương tiện quyền xảo khuyên họ đứng vững lại, làm mười điều thiện.
Dù làm phúc bố thí, ban cho người, dù dùng đức nhân ái làm lợi ích, hay dùng nghĩa cùng chia lợi, vị ấy đều không bỏ ai. Lòng thường niệm Phật, chỉ mến chính pháp, chí ở bạn đồng đạo, ở nghiệp Bồ-tát, ở hạnh khai sĩ, ở sáu độ vô cực (sáu pháp tu đưa sang bờ giải thoát: bố thí, giữ giới, nhẫn nhục, tinh tấn, thiền định, trí tuệ), ở cội nguồn của mười tầng trụ. Vị ấy nhớ nghĩ mười lực, bốn vô sở uý (bốn điều không sợ hãi của Phật khi thuyết pháp), mười tám pháp bất cộng và các pháp của chư Phật. Mọi hạnh đầy đủ khắp, vị ấy nghĩ đến Nhất thiết trí: dùng phương tiện gì để khuyên hoá chúng sinh, khiến họ đạt tới bậc tôn quý nhất, tột cùng, trên hết, thù thắng, vượt trội, đến chỗ không gì hơn, làm bậc dẫn đường cho mọi người, khuyên hoá tất cả, nuôi dưỡng che chở, đưa đến Nhất thiết trí.
Chỉ trong khoảnh khắc phát ý, vị ấy vứt bỏ gia nghiệp và sự tối tăm của ái dục, thuận theo lời dạy của Như Lai, xuất gia làm sa-môn (người tu hành xuất gia), khắp nơi tinh tấn. Trong chốc lát vị ấy đạt được trăm nghìn tam-muội (trạng thái tâm định tĩnh, chuyên chú vào một chỗ), thấy vô lượng đức Phật. Vừa thấy chư Phật, vị ấy lập đạo nghĩa, làm chấn động trăm nghìn cõi nước, nguyện sinh vào các cõi ấy, vượt qua những cõi không bờ bến, trang nghiêm làm sạch vô số thế giới, khai hoá độ thoát vô lượng chúng sinh. Vị ấy đi vào chỗ không thể đo lường, biết đời trước của mình và số kiếp đã trải qua, chọn lựa, dốc chí cầu các cửa đạo pháp không thể kể xiết, thấy hình tướng chúng sinh khắp mười phương, nhìn khắp các hội Bồ-tát không đếm được, theo học chí nguyện của họ, thu nhận các thệ nguyện rộng lớn đặc biệt của Bồ-tát. Công đức ấy dù trải ức trăm nghìn cai triệu tải kiếp cũng không ai kể hết."
Bấy giờ, Bồ-tát đại sĩ Kim Cương Tạng giảng xong tầng trụ này, liền nói bài tụng rằng:
Những vị ấy lòng chất phác, sửa trị tâm tính mình,
Chí đã thành chân thật, mềm mỏng lại điều hoà.
Đã bỏ các thói tham, mến cầu đạo tối thượng,
Hạnh ấy rất rộng lớn, liền vào tầng thứ hai.
Giữ đức ở nơi đây, chứa nhóm các gốc đức,
Xa lìa việc giết hại, lòng chưa từng ý hại.
Lìa thói keo kiệt, ganh ghét, không phạm vợ nhà người,
Chí thành, không hai lưỡi, không nói ác, thêu dệt.
Đã dứt thói giận, tham, thường tu từ bi lớn,
Vào nơi nghiệp chính kiến, không nịnh, hạnh chất phác.
Không ái, bỏ tự cao, làm việc giữ điều cốt yếu (?),
Giữ gìn lời Thế Tôn, thường làm không buông lung.
Khổ đau nơi địa ngục, súc sinh cũng như vậy,
Lời Phật dạy toả sáng, thường dứt khổ ngạ quỷ.
Vứt bỏ hết điều ác, cùng tâm ý bất thiện,
Diệt trừ mọi điều hại, chí lớn ở pháp chí thành.
Tự răn giữ ý mình, đời sau sinh chỗ tốt,
Đến cõi trời Ba Mươi Ba, lặng lẽ mãi an ổn.
Như cỗ xe Duyên giác, Thanh văn và Chính giác (cỗ xe: ví cho con đường tu),
Đều do mười việc này, sinh từ hạnh trong sạch.
Thấy vậy, thường nên quán, luôn tu không buông lung,
Ý vững lập giới cấm, lại còn khuyên hoá người.
Càng thêm lòng thương xót, chí ngày càng từ rộng,
Nhìn chúng sinh khổ não, khởi lòng xót thương nghĩ:
"Đều rơi vào tà kiến, do ý không tỉnh ngộ,
Giận dữ, ôm độc hại, lòng ưa tranh đấu nhau,
Thường không chán người thân, siết chặt mến cảnh dục (?);
Ta sẽ độ thoát họ, giúp qua ba ách này.
Họ gây cảnh tối tăm, tính ưa sự ngu si,
Rơi vào đường gian ác, đi trong lưới kiến chấp,
Xoay vần trong sinh tử; ta dùng phương tiện độ.
Cứu thoát khỏi sáu tình (sáu giác quan: mắt, tai, mũi, lưỡi, thân, ý), giúp hiểu đúng năm ấm,
Tiêu trừ mọi trần lao (phiền não làm nhơ và làm mệt tâm), vượt bốn dòng cuốn trôi (bốn dòng phiền não: tham dục, chấp có, kiến chấp, vô minh) (?),
Diệt hết khổ ba cõi, nỗi phiền não cháy rực,
Mãi lìa thân tham đắm, sức đời, tưởng có ta.
Vì những điều ấy, ta khổ hạnh, muốn độ thoát."
Dạo tâm nơi tôn thắng, tuệ Phật không gì hơn,
Dắt dẫn tu chí thành, bỏ tâm kém, lo âu,
Lập chí nơi rộng lớn, đạo tuệ các Như Lai,
Siêng tinh tấn vô lượng, bền vững được Phật đạo.
Ở nơi công lặng lẽ, chứa nhóm các gốc đức,
Thấy vô số chư Phật, đều cúng dường tất cả.
Những vị ấy hiểu sạch, thấy ức trăm nghìn kiếp,
Thân không chút vướng ngại, tâm, miệng cũng như vậy.
Các Phật tử ở đây, đúng thời xoay bánh xe pháp (làm vua Chuyển luân, trị đời bằng chính pháp),
Khai hoá, giúp chúng sinh, cho làm mười điều thiện.
Tất cả những gì chứa, là gốc hạnh trong sạch,
Che chở đều chúng sinh, ấy là giàu mười sức.
Trong khoảnh khắc phát ý, bỏ nước, bỏ của cải,
Nơi Phật làm sa-môn, tu vào hạnh dũng mãnh,
Đã thông tinh tấn lớn, được định tam-muội quý,
Thấy vô số chư Phật, đúng thời như cõi Phật (?).
Bằng biến hoá muôn vàn, nhiều đến không thể đếm,
Liền thấy các cõi ấy (?), mỗi vị ở đạo này.
Đã ở nơi nguyện này, đạt tuệ vi diệu nhất,
Làm muôn vàn biến hoá, khai hoá cho chúng sinh.
Đó là tầng trụ hai, bậc Đại Thánh đã giảng,
Thương khắp dân chúng đời, tột bậc trong Bồ-tát.
Các Phật tử đã được nghe cảnh giới thứ hai của Bồ-tát, là pháp tối thượng từ buổi đầu, không thể nghĩ bàn, chân thật tột cùng, không sai khác. Họ vui mừng, cung kính, đứng giữa hư không rưới hoa trời, ai nấy đều nói: "Lành thay! Đức như vua của các núi, đã phân bày giảng nguồn gốc của giới cấm, lòng thương xót tất cả dân chúng. Xin hãy giảng gốc hạnh tôn diệu thứ ba. Điều ngài nói chí thành, mãi không sai khác. Hạnh các Bồ-tát là cao nhất, muốn khắp thế gian đều an ổn. Ngài theo nguyện mà giảng, thanh nhã vi diệu bậc nhất, càng nên được cúng dường, kính thuận, được trời và người tôn kính.
Tầng trụ tôn quý thứ hai của Bồ-tát là Ly Cấu: trừ ái dục, tinh tấn gây dựng, lập tuệ pháp lớn, làm đúng như vậy: làm việc bố thí, ban giới cấm, thành bậc Đại Thánh, nhẫn nhục, tinh tấn, một lòng lặng lẽ, khéo tu trí tuệ, lòng từ thù thắng, thương xót mà hành đạo. Bậc Chúng Hựu (bậc che chở muôn loài, tức Phật) giảng bày hạnh trong sạch, ví như trăng sáng. Xin Kim Cương Tạng hăng hái giảng tầng trụ thứ ba!" Ngài vui lòng khéo giảng, ai nấy đều hân hoan, đều phát đạo ý (tâm cầu đạo giác ngộ).
Hết quyển thứ nhất Kinh Tiệm Bị.
Kinh Tiệm Bị Nhất Thiết Trí Đức, quyển thứ hai.
Tam tạng (bậc thông thạo cả ba kho kinh điển Phật giáo: kinh, luật, luận) Trúc Pháp Hộ, người nước Nguyệt Chi (một nước ở Trung Á), dịch vào đời Tây Tấn.
◄ Trước
Sau ►
Quay lại danh sách thiên · Giỏ video